Der Name Leipzig und die Germanische Lautverschiebung
Abstract
In diesem Beitrag geht es um die Etymologie des Ortsnamens Leipzig. Lange hat man angenommen, dass das slavische Wort lipa ‘Linde’ die Grundlage sei. Eine genauere Beachtung der historischen Schreibungen wie Libzi u.a., vor allem bei Thietmar von Merseburg, der das Slavische beherrschte, führte zu einer Korrektur der Etymologie. Dabei ist bisher aber nicht beachtet worden, ob germanische Stämme diesen Namen vor oder nach Wirkung der ersten oder germanischen Lautverschiebung kennengelernt haben. Das aber ist entscheidend für die Frage, welche indogermanische Wortgruppe als Basis für den Ortsnamen angesehen werden kann.
Full text
70 Ac a Linguis ica Li huanica XC
JÜRGEN UDOLPH
Cen o pa a nomb e o schung Gö ingen
Niede sächsische Akademie de Wissenscha en a
Gö ingen
ORCID id: o cid.o g/0000-0002-8475-7857 Cien í icas
di ecciones de in es igación: His o ische Linguis ik,
Gewässe namen, O snamen, Familiennamen.
DOI: doi.o g/10.35321/all90-03 Lo sien o mucho.
DER NAME LEIPZIG
UND DIE GERMANISCHE
LAUTVISCHIEBUNG
Lepcigo a das i ge manų p iebalsių pe kai a
ANNOTATION
En es e a ículo se a a de la e imología del o snamens Leipzig. Longo se ha asumido, que el
esla isco palab a lipa ‘Linde sea la base. Una obse ancia más de allada de las esc i u as
his ó icas como Libzi u.a., sob e odo en Thie ma de Me sebu g, que el esla ische dominaba,
condujo a una co ección de la e imología. Mien as es has a aho a pe o no se ha a endiendo,
si ge manicas ibus es e nomb e an es o después e ec o del p ime o ge manicas
Lau e schiebung han conocido. Eso pe o es decisi o pa a la p egun a, cuál indoge manice
g upo de palab as como base pa a el opónimo puede se conside ado.
SCHLÜSSELWÖRTER: Leipzig, o snamen, ge manische Lau e schiebung, E ymologie.
ANNOTATION
The a icle deals wi h he e ymology o he place name Leipzig. Ini ially, i was widely belie ed
ha he Sla ic wo d lipa ‘linden ee o med i s basis. Howe e , a close examina ion o
his o ical spellings, especially hose ci ed by Thie ma on Me sebu g, who was luen in Sla ic,
such as Libzi and o he s, p omp ed a eassessmen . Ne e heless, no a en ion has been paid so
a o whe he Ge manic ibes adop ed his name be o e o a e he onse o he Ge manic
sound Shi . This aspec is c ucial in de e mining which IndoEu opean wo d g oup can be iewed
as he basis o he place name. KEYWORDS: Leipzig, place names, Ge manic Sound Shi ,
e ymology, Indo-Eu opean.
S aipsniai A icles 71 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
ENTROITURO1
Du an e décadas ue la asunción ep esen ada, que el o sname Leipzig de sla .
*Lip-sken s anden sea y con el en los lenguas esla icas mejo ens es imoniada
palab a lipa ‘Linde puede se conec ado. Es a hesis a a esó la
nomb ein es igación y his o ia isión desde comienzo de una ocupación cien í ica
con nomb es geog á icos y ue aún (1999: 180). Le z e e esume la deu ung como
bis zum Ende des 20. Jah hunde s e e en. Man denke nu s ell e e end an
die A bei en on E ns Eichle , Hans Wal he (1986: 165) und Die e Be ge
sigue jun os: De Name 1459 Leipczigk, 1350 Lipzcik, 1213 Lipzc, Lipz es
eingedeu sch de slaw. *Lipć espec i amen e. *Lip ́sk[o], al nomb e de la
so bischen Siedlung (1012/18 in u be Libzi oca a = en la Libzi llamada ciudad. Es e
nomb e pe enece a aso b. lipa ‘Linde y signi ica ‘Plaza, donde Linden c ecen. Un
i aje pa a es a pe cepción u o luga , cuando uno se ace có más exac amen e
a los e idencias más an iguas del opónimo, sob e odo es imoniado en Thie ma
de Me sebu g (975-76-1018), el cual apa en emen e disponía de conocimien os de la
lengua (s) esla a.
1. THIETMARS BELEGE UND DIE
KORREKTUR DER BISHERIGEN
AVOSPUNTO
La aquí esbozado au ección alía uncon es ado has a hace ca. 25 años. Una i aje en ó en,
cuando se la más an iga adición del nomb e omó más de alladamen e en la mi ada: a es o
pe enece ambién el de D. Be ge mencionado comp oban e de 1012/18 Libzi, el que p o iene de
Thie ma de Me sebu g, al que se ce i ica buenos conocimien os de la lengua esla a. Las e idencias
his ó icas con -bduc en a una e isión de la sla isca lipa/Linden-e ymología. Es a hoy di undida
e isión de la ieja Lipa-e i icación, en la que se de un en oque Libund no Lip(a) pa e, se basa en una
cuidadosa 1 Las pensamien os sob e el opónimo de Leipzig, donde yo casi diez años
namenkundicamen e ac i o pudie a se , me lle a on ambién en la damalige época. Fue on los pa a
mí cien í icamen e g a i ican es años, que ambién g acias a la de la uc í e a colabo ación con
los oda ía i os Leipzige nomb ein es igado es Die lind K eme (que yo en pa icula medida a
ag ad obligado he sido), Ka lheinz Hengs y Wal e Wenzel an exi osamen e pudie on se diseñados.
JÜRGEN UDOLPH
72 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Obse ancia de las e idencias his ó icas del opónimo, la Be nd Koeni z (2016:
443446) ha ecopilado. Yo o ezco de ellas las más an iguas:
1015 (1015/18) en u be Libzi oca u (Thie ma VII 25)
1017 (1017/18) aecclesia en Libzi (Thie ma VII 66)
1017 (10/17/18) in u be Libizi oca u (Thie ma /Co eye Manusc i o VII
25)
1021 (copia um 1300, pos e io es o ale älschung) oppidum Libziki
(UB Me sebu g 60)
1050 (copia 1427-30) in bu cua do Libizken (UB Me sebu g 71) 1080
(copia um 1150) usque Libiz (Annales Pega ienses 241) 1088/89
(copia um 1150) Libiz oppidum (Annales Pega ienses 266) Libiz ambién ue nomb ado como uno de los p ime os países en adhe i se a la Unión Eu opea.
1165/70 (Kopie um 1215) Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 2,372; II 8,2)
1185 Albe us de Libz e a e suus bu zlaus (Codex diploma icus Saxoniae I
2,510)
1190 (Ac um e da um) in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 2,560)
1195 en Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae I 2,561) 1200 in ci i a e
nos a Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,48) 1210 (Copie um 1229)
ci i a em Lipczk (Codex diploma icus Saxoniae I
3,148)
1212 apud Libuiz unda i (Codex diploma icus Saxoniae II 9,1)
1213 in Lipz, Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,2; II 9,3) 1215
in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,207) 1216 Lipzenses,
-ium, -ibus (Codex diploma icus Saxoniae II 8,3)
1216 Johannes miles de Lipzc (UB Me sebu g 162)
1217 in ci i a e Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,4) 1219 quod ipse
apud Lybzek unda i (Codex diploma icus Saxoniae II 9,6) También se le conoce como el "Codex diploma icus"
1220 Lipz (2x) (Codex diploma icus Saxoniae II 9,7) an es 1221
Lipzensi, en Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,8) 1221
ad oca us de Lipz (Codex diploma icus Saxoniae I 3,289) 1221 in
Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,8) 1222 in Lipck (Codex
diploma icus Saxoniae II 9,8) 1222 de Lipzk (Codex diploma icus
Saxoniae II 1,92)
1224 Eckeha dus p eposi us de Lipz (UB Me sebu g 185)
um 1225 Libzke, Lipzke (Eike on Repgau, Sachsenspiegel)
1229 ci i as Lipczk (Codex diploma icus Saxoniae I 3,148)
1231 in Lipz (Codex diploma icus Saxoniae II 10,3) También se puede encon a en el si io web de Lipz.
1232 Lipzic (Codex diploma icus Saxoniae II 9,10)
1236 Lipzk, Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 9,11)
1240 Lipizk (3x) (Codex diploma icus Saxoniae II 9,13) También se puede encon a en la Biblia.
1248 Lipzc (Codex diploma icus Saxoniae II 10,10)
S aipsniai A icles 73 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
1252 en Lipzk (Codex diploma icus Saxoniae II 1,162) 1255 en Lipzk (Codex
diploma icus Saxoniae II 8,4) 1259 ci i as Lipz (Codex diploma icus Saxoniae II
10,12) 1268 Lypzk (Codex diploma icus Saxoniae II 8,6 .) Aquí se puede
ab oga . La pos e io adición mues a sólo aho a y o a ez una
-b-esc ip u a. Es a lis ado co esponde en esencia a los 12‒14) y Eichle ,
Wal he (2010: 129 .).
eben alls um assenden Sammlungen his o ische Belege bei Wal he (2009:
La nue a isión de las cosas es al p incipio sob e odo po E. Eichle y K.
Hengs ep esen ado sido. En lo siguien e o ezco un ab iso sob e el
Ko ek u en, die o allem on Leipzige Namen o sche n o genommen
anscu so de los ue on.
En una con e encia ha K. Hengs 2000 in Leipzig (Hín ese de Eichle 2001: de
28, Anm. 26; auch nähe ausge üh bei Hengs 2010: 134) au die Bedeu ung
-b-Sch eibungen indicado y a ello más a de ambién ejecu ado po esc i o
(Hengs 2003: 165 .): De heu ige Fo schungss and is ande s: Die ühen
u kundlichen Belege zu Leipzig deu en nach eingehende Übe p ü ung ielmeh
au eine u sp üngliche o slawische Fo m ü einen Gewässe namen zu eine
ide.-al eu op. *base leibh- [...] hin [...] En de alle a es a aíz gl. Udolph 1990, 136139.
En es e con ex o señala K. Hengs a la con ibución de E. Eichle (2001: 28 .) hacia,
en el que es e debido a las p ime as -b- o mas ambién a un en oque o sla isco
*Libьcь > Libc, hablado Lipc, concluye. de an una aíz
indoge manisch-al eu opäische *leb/*lībangeschlossen se puede y la le z hin en
idg. *le-/lē- ‘ ie en, ließen, öp eln weis . E. Eichle emi e pa a el in en a io
appella i o de es a aíz como K. Hengs en Jü gen Udolph 1990: 136 . Es as
au acciones son en onces ambién 2001 en el His o ische O snamenbuch on
Sachsen (HONBS I 577 .) einge lossen: Las más an iguas esc ip u as con
*Libkönnen au eine aeu . (idg.) Wu zel *le(b)- ‘gießen, ließen weisen y así en un
GewN *Le-bbe uhen, el a *Libslawisie y con slaw. Su ixen como -c- (-ьcode -ica)
ue ampliado. De ON se ía en onces con el slaw. Su ix ьskumgebilde y an slaw.
*lipa ‘Linde angleñado sido: aso. *Lip ́sk(o) a *lipa ‘Linde + Su . -sk- ‘Lindeno .
Las más an iguas e idencias pe mi en, sin emba go, ambién una o a o ma base
con igual signi icado a, conc e amen e aso. *Lip ́c, mayo *Lipьcь. Po
diph hongización del i de la s ammsilbe y inse ción de un i en e la zischlau e y el
-k-su ix su gió el hoy día o liche nomb e. Es a noción se ha en onces
ampliamen e impues o, ella se expone exhaus i amen e jus i icado en Wal he
(2009: 14), donde se supone que el cambio de nomb e de *Lib(i)z > *Lip ́ske s en el
úl imo e cio del 12. siglo,
JÜRGEN UDOLPH
74 Ac a Linguis ica Li huanica XC d.h. después de la ciudadg undación um 1165,
en ados se [wi d]. La pe cepción se encuen a ambién en el co espondien e
lemma en el Deu sches O snamenbuch (2012: 359) y en Eichle (2007: 82), que
acen úan: Dado Thie ma de Me sebu g las sla icas Lau ungen muy
cuidadosamen e ep oduce y las más an iguas Sch eibungen -bau weisen, debe uno
con una an igua denominación de aguas *Lib echnen, que ambién o a ez en
Eu opa pa a aguas de nomb es es di undido y ambién aquí puede p esen a se,
como ambién aguas de nomb es en es e espacio como Luppe, Pa he, Pleiße, e c.
apa en emen e ide. O igen son. Einen ab iso de la discusión en Leipzig, en la sob e
odo E. Eichle , K. Hengs an e io decla ación, la que sob e odo en los
und H. Wal he be eilig wa en, gib Wal he 2009. Man ko igie e die
-p-con enedo es nomb oblegues se basó y desa olló debido a los -b-con enedo es
emp anas uen esbelege la a iba ya abo dada e imología, la que a una aíz
*leibh üh e (Dese en oque debe, sin emba go, en el Wu zelauslau , a ello s. más
abajo). de la nue a In e p e ación y algunos o os nue os pun os de is a o ecen
Eine aus üh liche Da legung de P oblema ik des Namens einschließlich
inalmen e Wal he 2009 y Eichle , Wal he (2010: 129133). Los úl imos p esumen
de ás del en oque Lib[i]z menos un aguae namen que más bien una
‘ luxosuas eiche, schlüp ige, lehmige Gegend y señalan a la agua eich um del
e i o io en Leipzig empé icamen e hacia. Pocas páginas más adelan e ha
ambién Hengs (2010: 135) en die an Wasse läu en eiche Leipzige
Landscha señalewiesen.
2. ENUNO GENEFECIMENTO: CANN
MAN BAYANDO CONSIDERANDO DER
-B-SCHREIBUNGEN NOTHT DOCH
EINE SLAVISCHE ETYMOLOGIE (Una e imología esla a)
WAHRSPEINLICH MACHEN?
Na u almen e se puede in en a y eso ha uno ambién el nomb e Leipzig bajo
inclusión de los iejos belege con -bwie Libzi, Libizi e c. de el esla ischo a
explica . Es a posibilidad ha K. Hengs ya emp ano discu ido y no ado (Hengs
2010: 135): Se plan ea así nue amen e la p egun a, si el Sla ische siquie a
o ece una posibilidad, las b- o mas en la emp ano ans e encia del
opónimo Leipzig a explica . Él discu e e liche sla ische aíces, que bajo
ci cuns ancias pod ían eni en cues ión, concluye pe o inalmen e (2010: 137):
El ON Leipzig es á pa a una p esumida o ma de salida aso. *Lib-cim aso.
Sp ach aum absolu amen e e einzel da.
S aipsniai / A icles 75
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
La misma opinión ep esen ó Wal e Wenzel (2017: 171): Dado que en esla o no se
dejaba *libnachweisen aíz, que pa a el nomb e en cues ión inie a, econs uyó
[...] Ka lheinz Hengs un nomb e ge mánico *Lībja ‘Luga en una
luisswasse eichen zona. Esla os asumie on después W. Wenzel el nomb e, wobei
ellos lo in eg a on en el sla ische namensys em y con el su ix u slaw. *-ьskъ
e sahen. Así su gió *Libьskъ, después allo de las educidas ocales *Libsk, de
ahí en onces po alineación de b a s *Lipsk
(ibd.). El gobie no
Con a es as y simila es opiniones ha B. Koeni z (2016) en las in o maciones
nomb kundlichen ehemen emen e objeción in oducido, lo que ya en el í ulo de su
apo e se cla amen e: Leipzig la o igen del nomb e es pu amen e sla isch! Koeni z a
los más ecien es pesquisas siguiendo de los -b-con enedo es e idencias y e en ellos
una al so bische base o m *Libci/Lib*ce, o mada como plu al de un nomb e singula
sob e la base de *clib un homb e mag o, schwache , mick ige . Él in en a es a
explicación po una se ie simila men e es uc u ados y semán icamen e
compa ables checos opónimos po una pa e y po e idencias his ó icas pa a la
aíz *libin a ias lenguas esla as po o a pa e jus i icado. Además dudó Koeni z,
que pos e io es o mas del nomb e, la -zik-, -zk, -zigusw. incluyen, o iginalmen e el
su ix -skwide spiegeln. Se a a a más bien de una emp ana al e na i a
diminu i o m *Libcky, que el ca ác e del oponyms como apodo amplia, siendo las
o mas Lipsk, Lipsko del mode no polaco, so bischen y chechischen p esumiblemen e
el esul ado de la In e p e ación (esc i as y habladas) ge manizadas o mas de el 14.
siglo son. En indi idual hablan 5 pun os con a la In e p e a ion con un
-b-con enedo es en oque:
1. El dos eces Thie ma sche no a ion <Libzi> no deja en la
Namens o m *Libc ce a .
2. Las belege Libziki, Libizken en Thie ma en ue e después sla ischen
Plu al o mas desde.
3. La posibilidad de una sla ica e imología ue sólo muy lúch ig
gep ü und o schnell zuguns en eines o slawischen, nu ekons uie en
(ge manischen) Wasse wo es ep obado.
4. Ob iamen e ambién se es ingió la búsqueda en el esla isco
sp achgu de an emano en el aspec o del po encialmen e
nomb engabenden sob e odo del luxoswasse eichen geländes. 5.
Una de i ación de una denominación de pe sona espec i amen e un
nomb e de pe sona no ue sacada en conside ación.
JÜRGEN UDOLPH
76 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Koeni z p opia p opues a consis e, como ya ad i ió, en, el opónimo con una
(sla ischa) denominación de pe sona en conexión. Libzi sea como Libci a explica y
con un o iginal Nomina i e Plu al *Libci a al so bisch *libc < *libьcь ‘mag e ,
schwächliche [o.ä.] Mensch o.ä. conec a . Enen nomb e de compa ación cons i uye
después Koeni z del o sname chechiche Slabce < *Slabьcь/*Slabьce a schech.
slabec ‘Schwächling da . K. Hengs ha poco más a de a es a opinión posición
e e ido y inicialmen e en a iza que en la oponymia esla a de Rügen has a el Ma
Neg o así como en e U al y No des baye n [...] ningún compa able nomb e
geog á ico con una base *libzu encon a [sei], y es po lo an o p obable que
Esla os el nomb e asumie on y no hubie an c eado (Hengs 46 2016:2). En el
pos e io anscu so de su apo e discu e él la cues ión, si se un esla isco
geog á ico o siedlungsname con una his ó ica adie ung pudie a encon a , con
ayuda del cual se un comp oban e de slaw. *libim á ea oponymica ocupado se
könne. La u sla ica aíz *libъmi del chille ando signi icado ‘schwach,
unansehnlich, mage , e a m así como con di e en es ep esen aciones en las
sla icas indi idualspeches ue a desde al ededo de un siglo como he eda de
u sla ic iempo bien conocido. Lo que pe o as sigue po al a , es un opónimo
exac amen e a es e *libъ. Puede la in es igación un al e uie en, se aumen a
schlaga ig la p obabilidad de que se ambién la o iginal sla ica o ma de nomb e de
nues o ac ual nomb e Leipzig pueda conec a se con ello y con ello o iginalmen e
sla ica nomengebung p eexis a (ibd.: 463). Pe o a pesa de es a es icción acep a
K. Hengs en esencialmen e la p opues a de B. Koeni z y e en ella a una esis ible
sla ische ausgangs o m pa a el ON Leipzig (ebd.: 475). Con ibución ku zen. Él
conside a con B. Koeni z la asunción de un ge mánico y/ o sla isco composi ums
*Libьcь o *Libьsk(o) ‘O en un á ea con abundan emen e exis en e ús ica pa a
Diese Au assung olg im Wesen lichen auch W. Wenzel (2016) in einem
cues ionable y acep a su al so bico en oque *Lib ́cě ‘Siedlung de los débiles,
Kümme linge a un u sla isco en oque *libъ ‘schwach, mage , k änklich o ambién
‘Siedlung de una amilia Lib ́c ́ con *Libьcь como nomb e de pe sona. Es a
In e p e ación se siga po los apellidos usos Liba, Libo apoyado y bajo
he anziehung de los o snamen chechicos S udce, T ubce, Chylec e c. sea un
en oque *Libcě ‘Siedlung de los Schwächlinge como apo ñame más bien asumi que
‘Sedlung de la Libc ́-Family.
Pe o se plan ea la p egun a: con ence una sla isca e imología con un
en oque *Lib-?
Das is mi hohe Wah scheinlichkei deshalb aglich, weil Ve gleichsnamen
ehlen. Mi Rech ha Koeni z (2016: 441 da au e wiesen, dass die ühe
S aipsniai A icles 77 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
gene almen e acep ada conexión del nomb e Leipzig con sla isch lipa ‘Linde po
bas an es o os ON en el sla ischen en o no (cchechische, polnische, obe und
niede so bische, polabische, gl. Hey: 1893 250) ha sido apoyado. Uno iene
en onces pe o ambién p egun a se, si eso ambién en el caso de Leipzig (desde
un en oque con -b-) el caso es. Y po an o es ambién a ias eces de o o lado a
la al a de con incen es nomb es de compa ación sla iscos, se compa eje
Hengs 2010: 137 y Wenzel 2017: 171, e e ido. Es e p oblema in en ó B. Koeni z
bajo he a ugación de posibles
nomb epa allelen a encon agnen.
Pa a llega a una concluyen e espues a, es sensa o, una desde ca. 2 años en
In e ne lib e accesible colección de nomb es geog á icos einzusehen. He
epe idamen e a es a colección de ca. 450.000 nomb es, que a la g an pa e son de
o igen esla isco, indicado ( gl. z.B. Udolph 2021, 2022, 2022a, 2023). Ella es á en el
In e ne en la página h ps://adw- e gal ung.
uni-goe ingen.de/o snamen/images_ligh box.php ab u able. Se ecomienda, allí
po esla os nomb es geog á icos pa a busca , que en un en oque Libhin pod ían
indica y así an icuados pun os pa a una posible esla ish e ymology pod ían
con ene . La explo ación es conside able. una lis a de la mayo ía de los nomb es allí
mencionados: Lib, Libá/Liba a, Libibiče Libči, Libec, Libeč, Liběč, Liběcho Libín, Libeň,
Libcha a/Libcha y, Libice/Libici, Libko , Libno, Libouň, Liban, Libano o, Libanja,
Liba na/Li o no, Libu nić/Libu nia, Libawa,behšine/Libeno , Libibič, Libibič, Liběčany,
Liběč, Liběcho ka, Libeč, Libe eč, Libe eč, Libe eč, Libe eč, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libi , Libi z, Libni z, Libniza, Liboń, Liboměřice, Libos á y, Libo a, Libouchec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec,
Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe ec, Libe e En an o la lis ado de los
dem zu Ve ügung s ehenden O snamenma e ial gep ü wo den is . Die hie
en la mencionada In e ne ilei e idos nomb es. La Fülle hace cla o, que la
suposición, el o sname Leipzig pude en un esla ische en oque con -bzu ückge üh
se , has a aho a noegs con múl iples eces mencionado In e ne ile iene que se
Ansa z ü Leipzig s ehen könn en, e heblich sch ump . Es is nich möglich,
ace cado. Una comp obación de los nume osos nomb es esul a aho a pe o, que el
núme o de aquellos, que en un con ex o con el asumido esla isco aquí p esen a un comple o análisis de sumb e nomb es, pe o se pueden abaja di e en es g upos, que po muy di e en es azones
JÜRGEN UDOLPH
78 Ac a Linguis ica Li huanica XC en ningún con ex o con el en oque *Lib ́cě
‘Siedlung de los debillinge, Kümme linge o ‘Siedlung de una amilia Lib ́c ́ con
*Libьcь como nomb e de pe sona pueden se aídos.
En la enume ación de los nomb es no doy ninguna exac a e idencias de
uen es, ellos pueden säm les en el a chi o In e ne eingeseguidos y
chequeados se . Los siguien es g upos se puede econoce : 1. Con o os
su ixes o mados son los siguien es nomb es, así que un con ex o poco
p obable es: Libano o, O sname in Makedonien (Vasme 1970: 206); Liebelose,
Libelose, Gewässe name in Ho s (Os pomme n), 1180, 1208 Ni lose, 1618
LeweloseFluss
(Bosse 1939).
2.De O o o igen o de nomb es de pe sonas de i ados son los siguien es
Nomb e:
Libbich, alemán nomb e (Ganslewei 1982: 190 .); Libe ec/Reichenbe g, Libe k
(P o ous 1949: 582 .); Libocho á Dolní y Ho ni, O snamen in Mäh en, 1350 illam
Lubcho , 1366 Lybochau, e c. (Hosák, Š ámek 1970: 527); Libocho ice, Libucho á,
Libucho ka, Libusza, Libuše, Libušin u.ä. son econociblemen e de nomb es de
pe sonas de i ados; ambién Liebieżka, Libiszka, aguase names en el e i o io
de la Wa a/Wa he, son de nomb es de pe sonas de de i a (Riege ,
WolniczPawłowska 1975: 78); eso ale ambién pa a Libišany, O sname en
Pa dubice (Cchechien), 1436 Libšany (P o ous 1949: 591), Libí , O sname nö dl.
Böhm. ¿Qué es es o? Budweis, 1484 z Libě i, 1485 z Libie i y demás. (ebd.), Lubiana,
d . Libbehne, 1337 Llaben, 1352 Libene y demás. (s. NMP VI 189 .), Lib ažd, O sname
and K eis in Albanien (Zaimo 1967: 179); Lib an owa, O sname en Sudpolen,
1347 Pa ambam Elb andi, 1350 de Po amba, u sp ünglich Po ęba Elb anda ode
Hildeb anda (NMP VI 100 .), Lib ówka, O sname en Nowy Sącz, De i ación de unam
nomb e de pe sona Libe (Pawłowski 1975: 52). El lu name Liban ́ en la
Ca pa enuk aine es después M. V. Bank (1971: 65) de *Lebán ́ja desa ollado sido.
Libějice, un opónimo en Böhmen, es en el 13., 14. y 15. Jh. beleg como Lubějo ici,
Libějo ici y es después An onín P o ous 1949: 580 de *Libějo ice deduci . O oe
o igen es ambién Libouchec, O sund aguase name nó dicamen e Ús í nad
Labem, 1169 Lupuhce (P o ous 1949: 600 .). 3. F ecuen emen e son en los hoy y
an es de Esla os asediados países o sund aguas nomb es, cuyas o mas más
jó enes con Libau desa ollamien os de L(j)ubzu ückgehen ( ambién ya
abo dado po Hengs 2009: Liběcho , ambién Libín, mon aña en P acha ice, allí
26). Hie können genann we den:
ambién aguas nomb e Liběcho ka, p obablemen e con el o snamen Libín
conec a . Es e es según P o ous 1949: 590 de un nomb e de pe sona Liba deduci ,
pa a
S aipsniai A icles 85 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
Lba, de echo a luen e del Obscha (→ Meža → Wes liche Düna 9. D ina),
poln. Lba, Łba (Wd G III 155). Una in e p e ación no me ha llegado a
conoce .
10. Lìbė, Libe, lussnamen en Li auen y Le land, an después
Aleksand as Vanagas (1981: 188) bien en *Lbia a ás. Él p esume un con ex o con
li auisch liba ‘S o e e , S ammle y le . libis ‘Faulpelz, Lügne , Schwä ze . El
ex año p oyec o puede habe sido e e ido a cie os uidos del agua. Yo conside o
lo más sens ol, el nomb e jun o con los aquí enume ados nomb es de más abajo
mencionados g upo de palab as pa a g iegish λείβω ‘ äu eln, gießen, T ankop e
ausgießen a asigna . O as o maciones schwunds u ige, que en - -ade i amien os
ecuen es son pe o en aguase names du chaus no siemp e a encon a son, como
Alle , Ode , Ede u.a.m. mues an se encuen an sob e odo en el occiden al Eu opa:
11. Lib a, Flussname en Reims, (al ededo 950) ex illa, que oca u Canoella (Anm. del
Edi o : Quizás Cau el), secus Lib am i olum si a [...] la gi e e luens, p o eo quod
an umdem ue i emp us, Lib a ocaci u (MGH SS( ) XXXVI 119, 12. Lib e, Flussname
en el e i o io de la Aude (südös l. de Toulouse) (Dauza , Deslandes, Ros aing 1978:
449).
60).
13. Li e , Fluss in Scho land, neugälisch Libhi < goidelisch *Libe ā, Flussname in
Scho land (Fö s e 1941: 410 con indicación sob e que -eals sp oss okal ambién
secundä puede habe su gido). 14. Una con un su ixe [...] p éla in eng andecida
- - igu ación es á después Jacques As o (1984: 23) en el aguase namen Lib on, 972
Leb on is, en Sud ank eich, an es. Zu de de i ación undamen o se dice en
Albe Dauza , Gas on Deslandes, Cha les Ros aing (1978: 60): Racine obscu e. 15. J.
As o (1984: 23) hace e e encia en es e con ex o ambién a Liou e, dos íos
nomb es en el e i o io del D ôme y nomb e de una G o e en Cla ie s.
16. Posiblemen e es ambién el en la Tabula Peu e ingiana sob e endido
O sname *Lib i, ad Lib os (an de la calle Salona-A gen a ia), en un lussnamen
e e idos (Zugang: h ps://omnes iae.o g/#!i e _TPPlace2110_ TPPlace1707
[Zug i 16.1.2024]), aquí a conec a . 17. Lly ni, Fluss in No dwales,
apa en emen e en P olemäus mencionado como Λιβνίου ποταμου έκβολαι
(Holde 1904: 205; Fö s e 1941: 397), una -n-ade i ación como ambién el ambién
en P olemäus documen ado O sname Λοιβάνα. El nomb e a a
exhaus i amen e Eile Ekwall (1968: 251), que lo ambién con el en P olemäus
mencionado lussnamen iden i ica y ambién ingleses lussnamen a ian en
como Lyne, Le en u.a. inco po bezie. Zu E ymologie dice es con él: The B i ish
name may belong o he oo (s)leib- ‘ o d ip &c. ound in La . lībo ‘ o pou ou ,
Gk. λίβω he same, o mo e likely o he o me ly
JÜRGEN UDOLPH
86 Ac a Linguis ica Li huanica XC
iden ical oo (s)leib- ‘ o glide, o be slippe y &c., ound in OI sliab ‘hill, La lībo
‘ o ouch ligh ly, o as e [u.a.m.]. En es a has a aho a uneach ed quedada
e imología engo después inal de la ecopilación de los a *leib-, *loib-, *lb-, *līb
pe enecen es acuá icos nomb es de uel a. 18. Una Kü ze con iene
p obablemen e ambién el en Al ed Holde (1904: 205) mencionado o sname Lei a
en la egión La Rioja, al Libia43, en el Un e lau del Rio Ti ón (de ahí quizás iejo
pa eabschni sname del lujo).
19. De pa icula impo ancia pa a la p esun a e imología de
Leipzig es el aguase name Leppe, un ío en el encogimien o del Sieg en el
Obe be gischen K eis, 1555 la Leppe, allí ambién o sname Leppe, 13. Jh. de Leppe,
1373 an de Leppe, 1413 Leepp, el G eule (2014: 311) ha a ado y en él bajo
e e encia a Udolph (1990: 139141) una -j-a de i ación a ge manisch *lipaus
indoge manisch *leib- ‘gießen, ließen, nass e. Mien as es impo an e, que uno la
aza de la p ime a o ge manicas Lau e schiebung (*-b- > -p-) p esupone iene. Si
uno aho a lo que se abie a ambién Leipzig aquí desea acopla , así a eso sólo
bajo el asunción, que en el caso de Leipzig la asumida Lau e schiebung no ha
en ado.
d) *-ī-:
E en uell puede *-ī e mu e se en: Ľubica es el nomb e de un ca. 20 km la go
de echo a luen e del Pop ad en la Zips/Spiš, 1269 l. Lubicha, eingedeu ch como
Leibi z, Leibi zbach, 1294 Lubicha, Wenige Lewbicz, ambién Libi za, Lybicha
(Šmilaue 1932:Ľ 280 con la adopción de una o ma base *ubica y un wandel de Ľu > Li).
O a ez uno se iene que p egun a , ¿po qué hay un Wandel de Lu > Li debe habe
dado, donde sin emba go el in e so camino es mucho más con incen e (de una al
Eslo akish desconocida base Lib- > Ľub-). E neu es aquí con un acuá ico nomb e a
p egun a , si no la conexión con una palab ag upo, que pa a hyd onyme mejo es
adecuado, la más con incen e conje u a es. Con es o e mina la ecopilación de
acuá icos nomb es (la z.T. ambién muchísimo comp obado en o snamen pueden
segui i iendo). La enume ación de es os y demás nomb es (Udolph 1990: 140) ue
aún complemen ado po la obse ación: Nu am Rande mencione yo - n- igu aciones
como Libu ni, in Kä n en, al Teu nia, ex oppido Tibu niae, Libu nia, in Libu nia e c. ;
Li o no, al Liba na, Liba num, ON en la Toscana; Liba na, aho a Se a alle, ON en
Völke bezeichnung und Name eines Lands iches an de Ad ia; den Lu ngau
Ligu ia. Algunos de es os nomb es debie an a la aquí a ados Sippe pe enecen,
lo que pe o en es e pun o pe o no debe se más discu ido. Impo an e es algo o o.
S aipsniai A icles 87 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
Es is die F age, welche appella i ische Basis diesen doch ech zahl eichen
Aguasce names zug unde es á. El camino co ec o ha ambién de mí has a aho a no
bea i icado bien ya Ekwall (1968: 252) en el a amien o del acuá ico b i ánico Lyne. E.
Ekwall esc ibe: The B i ish name may belong o he oo (s)leib- ‘ o d ip &c., ound in
La . lībo ‘ o pou ou , Gk. λείβω he same, o mo e likely o he o mally iden ical oo
(s)eib- ‘ o glide, o bei slippe y &c., ound in OI sliab ‘hill, La . lībo ‘ o ouch ligh ly, o
as e, OHG slī an &c. [...]. Dado que se a a de acuá icos nomb es, es mucho
con incen e, una ya a ias eces abo dada g iegische wo sippe um
*leibhe anzuziehen, a la cual aunque ocasionalmen e (E. Eichle , K. Hengs u.a.) se ha
e e ido (a pa e ambién e all : *leibh-), sin pe o el ma e ial a nomb a . Se
ecomienda, ella aquí una ez más, gl. Udolph 1990: 139, a llama : g iech. λείβω, Ao is
λειψαι (p eponde an emen e poe icamen e desde la Ilias) ‘ äu eln, gießen,
T ankop e escu i ; De i a iones λειβνος · ó Λιόνυσος, λείβηθpον (λίß-) ‘T au e;
S elle, donde el agua uu el , λείβδην ‘ op enweise; con Ablau : λοιβή
‘T ankop e , donende, λοιβείον ‘Ge äß al donenden; con Schwunds u e: *λίψ,
sob e i ió sólo Gen. λιβóς, Akk. λίßα ‘T ankop e , d op en, λιβηpóς ‘ euch , λίψ,
λιβóς ‘de T äu le (Name del egenb ingenden ‘Südwes -/
Wes windes); de λίψ: λιβάς, -άδος ‘E guß, Quells om, e c., ambién λιβάδιοί
‘ euch e Wiese, λιβάζω, -ζομαι ‘(sich) e gießen, λίβος ‘E guß, Quells om,
e c.21; a es o pe enece bien ambién g ieg. λιβpóς, A ibu a λóς (‘ übe
líquid), a ίýî u.a. (F isk 1970: 9697).
H. F isk conside a segu amen e con de echo una conexión a la inish lībō ‘gieße ou ,
spende, o e e, weihe < *loibāiō (bien denominal), schwunds u ig dēlibū us ‘con una
(g ases) humedad hume ada o bes ichen, ambién ans e i
‘übe gossen, ie end’. Zu wei e en Anschlüssen und de en sp echenden
Li e a u a gl. Udolph (1990: 139). Lo sien o mucho.
De pa icula impo ancia es que la g iegische Sippe las es ablau s u en *leib-,
*loib-, *lbbie e , muy co espondien e a la a iba lle ada a cabo enume a ion de los
acuése names. Que se a a de una ieja palab ag upo indoge manice, se hace
ambién po ello cla o, que la aíz como *leH- (H = hipo é ico La yngal) con el
signi icado ‘ ie en ambién en el LIV, siendo ambién g ieg. λείβω se llama. No
puede apenas un duda exis i , que los a iba compues ados acuá icos nomb es
polémicos casos hay siemp e aquí encuen an su e imología. Si uno se la
p opagación geog á ica de los nomb es a iba compilados conside a más
exac amen e, así cae en is a que en el bál ico, esla isco y un oes e a ella
adyacen e á ea o maciones del ipo *Lbā Λοι/Leiba a o no necesa iamen e a
conclui es, que se a a de un singlespachiche, cel icas o maciones), mien as
*Lība a o he schen, - -Ablei ungen (mi de ypischen Schwunds u e in de
JÜRGEN UDOLPH
88 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Wu zel) begegnen dagegen o allem im kel ischen Gebie (wo aus alle dings
que las demás de i a iones (Leb on is, Λιβνíóυ ποταμου, Λίβηθpα, Λίβηθπον, Βάνα,
e c.) aunque ambién en el á ea o iginalmen e cel a se encuen an (F ancia, I alia),
pe o ambién en España y Illy ien.
Si el no dpoln. Flussname Łeba/Leba en *Loibā eg esa, así se á él de es e
nameng uppe a ibuí se. En e o no a un en oque *Lēba (el cual a causa del
desa ollo sono o ambién se ía posible) pe manece la e imología del nomb e sin
esol e . Pa a la a iba discu ida posibilidad, los lussnamen con una idg. Wu zel
*leibzu conec a , pod ía m.E. aún ambién el hecho habla , que un Zusanmenhang
de nomb es acuá icos polacos con g iegos apella i os ya a ias eces pudo se
cons a ado (Vgl. Cyba a τιφος, Bzu a φpέαp, D ama δpóμος y Udolph 1990: 336 .),
así que una o a pa ellele ( gl. sob e odo g ieg. λοιβή) no se ía so p enden e.
A es o se añade que hay e liche g ecische Appella i a que han dejado sus
huellas en eu opeos acua enames, un pa icula men e boni o ejemplo es la
Sippe um g iegisch λιμήν ‘Ha en, λιμνή ‘See, Teich, λειμών ‘ euch e Wiese,
que en nume osos nomb es puede se encon ada, en e ellos ambién en Lé
Lacman, alemán Gen e See (s. Wol gang P. Schmid, Das g iechische und die
al eu opäische Hyd onymie In: Schmid 1994: 167174). 5. LEIPZIG EIN
VORSLAVISCHER NAME?
La p opues a, que el o sname Leipzig en un o sla isches subs a uel a a i , es
desde el momen o, cuando se las -b-esc ip u as en Thie ma de Me sebu g conside
conside conside adas, siemp e o a ez geüssed sido. Así se dice en Eichle (2007:
82): Da Thie ma de Me sebu g las sla ischen debe uno con una an igua ubicación de
Lau ungen seh so g äl ig wiede gib und die äl es en Sch eibungen -b- au weisen,
aguas *Lib echnen, que ambién o a ez en Eu opa pa a nomb es de aguas
di undido es y ambién aquí puede p esencia , como ambién nomb es de aguas en
es e espacio como Luppe, Pa he, Pleiße e c. apa en emen e ide. O igen son. El
nomb e es en onces an slaw. lipa ‘Linde ajus ado y como Lipsk(o), Lipc ‘Lindeno
en endidos sido. Las úl imas exp esiones al o snamen Leipzig p o ienen de Ha ald
de un en oque con *-bhaus, lo que an e la is a de la ibú g iega, que él
Bichlmeie (2013, 2015). In seinem Bei ag on 2013 geh e as ausschließlich
une amen e deja, no ziel üh end es. Él o ece en ez de ello sie e o as aíces
indoge manicas a, que a pa e un elemen o *-h2pen halen deben, lo que an e la
S aipsniai A icles 89 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
si uación de Leipzig ue a del u ge manico 2015 él asigna un en oque con ayuda de
una aíz indoge manica *lēi-, *līund un labial elemen o *-bh- (al pa ece ungeklä e
Siedlungsgebie s – dazu s. un en – unwah scheinlich is . In dem Bei ag on
he kun ) a ás y oma en su luga un u indoge manisches su ixales *-bhoan, el
elemen o que pod ía se i pa a la o mación de pa izipien. Desi e en ci a una
media docena de aíces, que en cues ión pod ían eni y sos iene ambién la
in luencia del Ve ne schen Gese zes po posible. También lo que p esupone, que el
espacio de Leipzig al u ge manische siedlungsgebie ha pe enecido. Eso es an o
debido a las in es igaciones a al oge manicos siedlungsnamen a abs ene se (Udolph
1994) como ambién po que el nomb e Leipzig mismo no al Wandel de indoge manisch
*-b- > -pun e zogen ha sido y ambién o os nomb es (s. abajo) u ge manische
sonidoen wicklungen e misen deja . Todo es o se puede bypassa , si se
inco po an los a iba compues ados aguase names y la pa a la elocución de
aguase names bes ens adecuada g iegische wo sippe se obse a, la que ambién
en LIV (2001: 405 .) con nominación de g iegisch λείβω bajo un en oque *leH- ‘gießen
se menciona. Dahe se llega a un en oque *leib-/*libnich po encima, lo que ambién
po el a iba mencionado lussnamen wes älischen Leppe, que ob iamen e
indoge manisch *-b- > -pen häl , se con i ma. Eso conduce a la consecuencia, que el
o sname Leipzig en un plan eamien o o ge manico *Libā o simila uel e. La
desplazamien o a ge mánico *-pun e blieb. La o mación del nomb e sin emba go
pudo en anilloñamien o a una se ie en e a de simila es o maciones bien se
ans e ido en el Ge maniche, yo menciono aquí Hee e, Weh e, Lesse, Ecke de,
Hemmingen, Mei ze, y e i ica pa a más nomb es de compa ación y elocuciones en
NOB (III 425
427) y Udolph (2004: 141142).
Wie ich schon meh ach angedeu e habe, sp echen – abgesehen on de hie
discu ie on e imología del nomb e Leipzig o os nomb es y ambién o os
a gumen os pa a que el espacio de Leipzig no al u ode al ge manischen
siedlungsgebie ha pe enecido. De las in es igaciones a los nomb es ge manicos
(Udolph 1994) es aquí sólo a la p opagación de las o maciones en -i hi-, las
su ix o mungen con - -, -s-, -s und -s -, la dispe sión de los -leben-, la und
haugaz-nomb es a e e i se.
Es a idea de una a día ge manización del Leipzige Raume, que aún nunca ha
sido discu ido, a oja aho a al ez ambién nue a luz a algunos o sund
aguase names, que has a aho a de una segu a acla ación no pudie on se
adjudicados. En oda b e edad sean nomb ados:
JÜRGEN UDOLPH
90 Ac a Linguis ica Li huanica XC
1. Luppe: El nomb e es bien con Eichle (1981: 49), Eichle , Wal he (2010: 121) y
Udolph (1990: 152 .) como o mación o ge manische *Lupā a opsan y a la de
Udolph ecopilados Sippe um Łupawa, Łupia e c., (así ambién Eichle , Wal he
hie zu auch die Lippe < Lupia, zu s ellen. Das -p- is un e schoben geblieben
2010: 121) o pe o se supone que un Fim Sla ischen o iginado po la
desplazamien o de sonido ue po Pe se z . 2. Pa he: Eichle , Wal he (2010:
122) esc ibi : 1040 (Fälschung/ Kopie)/1285 Pa da lu ius, um 1165 Pa da, 1215 in
medio Pa de, e c. [...] La consecuen e P-esc i u a obliga a la acep ación del
mismo del o igen del nomb e he : una base ge mánica es po lo an o
imp obable, ya que el psich a Fen wickel end ían [...]. 3. Pleiße con Pleißengau
(que se o iginalmen e ambién Plisna, Plisni llamaba, 976 pagus Plisina). El
Flussname: 1021, 1040, 1118, 1285 u.ö. Plisina, Plisna; en cada caso es el nomb e a
una con o iginalmen e Panlau enden aíz a pone . Dado una deu e ación de
sla isch pleso ‘See sonicamen e no es posible, se iene en una conexión a
indoge manisch *Plesa a *pel-/*pl- ‘ ließen, innen, gießen apenas po delan e,
lo que iene como consecuencia, que el nomb e no del ge manico
Lau e schiebung ha sido some ido (Udolph 1979: 386, 388; Eichle 1981: 51). Los
Ge manes han el nomb e apa en emen e aún no conocido, ya que ellos de o o
modo lo hab ían a *Flwei e en wickel (Eichle , Wal he
2010: 123).
4.: De impo ancia es ambién un o sund lussname, que ca. 50 km al su de Leipzig
yace y apa en emen e ambién ninguna aza de la ge manica Lau e schiebung
p esen a: se a a de Aga, un ca 15 km la go a luen e de los Weißen Els e , cuyo
nomb e ambién las Ge ae O s eile G oßaga y Kleinaga lle an. Las e idencias
his ó icas son en o o luga mencionados2, aquí una aco ada lis ado: 1248 (copia)
Hein icus de Ogawe, um 1250 Hein icus de Ogawe, Hein icus de Ogau, 1251 Hen icus de
Ogawe, 1262 Be oldus de O[gau], 1296 en Ogawe, 1273 Be holdus de Ogene , 1364
G ossen Agow, pocos Agow, 1424 Agaw, G ossen Agow, 1432 en la, 1501 G ossen Agow,
1501 G ossen Agaw, 1518 Agaw, (um 1530) a 1542 a G ossen Ogau, 1550 a 1550 klain Agaw,
1553 Agaw (B omme majo 31), 1564 a 1567
(K e schme ) y demás.
Eso es un nomb e di ícil, pe o la in es igación se es bas an e segu o, que de
el íos nomb e a pa i es. El iede Ulb ich (1957: 237) no iene ningún
deu ungs o schlag, H. Wal he (2004: 31, 37) a de un nomb e sla ischo y de una
base o m *Oga a, sale, pe o da ninguna e imología. A. G eule (2014: 25) e una
base o m al so bica *Oga a como 2 acceso:
h ps://www.p o -udolph.com/ge a-aga/ [acceso 24.1.2024].
S aipsniai / A icles 91
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
una Sla ización de ge manish *Agw(j)ō an, wo an -a(h)wa epen se. Los dos
componen es hab ían sido en onces Au(e) y -aha ‘Wa e , Fluss. Eso es muy
imp obable, po que es a combinación no es o a ez conocida. Zudem, Au(e) en
esla ischo apenas como Age scheinen. Uno iene un o o camino i . Sabemos que
-a a en esla isco un ípico úsnom o mingselemen ha sido, bien econocible en
nomb es como Wi awa, Ila a, Tyna a, Gliniawa, Dub a a, T na a. Dahe ue on
o sla ische nomb es, cuando ellos en sla ische boca inie on, no a amen e con
es e elemen o ampliado. Podemos lo u.a. e a Opa a (d . T oppau), Mo a a
‘Mäh en, Pilawa en Schlesien u.a.
Cuando se és e incluye, esul a la siguien e secuencia de nomb es: G und o m
*Agā > sla izado Oga a ( emdes -awi d en esla ischo casi siemp e a -o-) >
alemán Aga.
Sali ía en onces, así ambién ya W. P. Schmid, de *Aga, con lo cual el nomb e a un
g upo an iguo, muy an iguo lussnamen pe enece, de los cuales uno nomb a aquí
puede ano a : Aga, lussname in Le land; Ai e en F ancia, 8. Jh. Agei a, 11. Jh. Agi a;
Age en Aus ia, 810 Agi a; las Ege , 805 Aga a; Ege , N l. d. Wö ni z; Ais en Aus ia,
853 Agas a, 985 Ages a u.a.m. Base de es os iejos nomb es es una g upo de
palab as um al ind. ája i ‘ eib , la in. agō ‘ eibe, üh e (F emdwo agie en),
al no d. aka ‘ ah en, al ind. aji áh ‘ asch, behende.
Como an a menudo, son aguas nomb es muy simplemen e o mados; aquí
ap oximadamen e a en ende como ‘( asch) conduibendo, se mo iendo.
De los aquí ecopilados exp esiones se pueden las siguien es
Consecuencias saca :
1) La deu ung pa a el ON. Leipzig debe, como siemp e en el ámbi o de disiplinada
in es igación de nomb e, de los más an iguos e idencias que inequí ocamen e
en *-buyen, no en *p-.
2) Una in luencia de la binnenhochdeu sche consonan enschwächung es a la is a
del desa ollo es able del opónimo (anzächs -b-, más a de p-) excluido.
3) Una explicación del esla isco es muy imp obable, como el nomb e de esla os a
oben du chge üh e de aillie e Analyse gezeig ha . Spä e alle dings is de
esla isch lipa ‘Linde y a o maciones con -skwie Omsk, Vi ebsk, Gdańsk homologado
sido. En alemán él ue el al odeu schen diph hongie ung de *-ī- > -eiun e zogen. 4)
La mejo conexión de un an iguo en oque *Libā o ecen las g iegas Appella i a um
λείβω ‘ äu eln, gießen.
En es e con ex o es sob e ello a e e i se, que aguase names hay que uno se
im Allgemeinen mi sogenann en Wasse wö e n beleg wu den. Mag man
JÜRGEN UDOLPH
92 Ac a Linguis ica Li huanica XC ambién las in es igaciones de Hans K ahe
conside an c í icamen e, pe o sus obse aciones espec o de los undamen os
appella i icos de los iejos y ancianos acua enames man ienen po igual su alidad.
Él esc ibió: Hiciendo e e encia a la semasiología y e imología, la más o iginal y sin
duda más an igua capa de nomb es pa e de llamadas palab as de agua, es deci , de
denominaciones pa a ‘ luyen e agua‘, ‘ uen e‘, ‘bacho‘,‘Fluß‘, o ‘ luyen‘ [...] con
innume ables inos y inos ma ices de signi icado, como ellos al homb e an e io en
su exac a obse ación de la na u aleza en ico g ado [...] es aban a su disposición
(K ahe: 1964: 34). No mucho di e en e juzgó ya Robe Fe guson (1862: 5), cuando él
en a izó: They we e indeed o he mos pa simple appella i es, being mos
commonly no hing han wo ds signi ying wa e . Cómo co ec o es as
obse aciones son, ha hace 50 años en una colección de hid og aphischen Te mini
Ma ian Ju kowski (1971) pa a el Uk ainische p obado. Su lib o une ca. 6.000
Appella i a, que con el agua es án conec adas. Es, po lo an o, odo lo con a io
que con incen e, que en los acua enames en úl imo iempo signi icados como ‘sí
(zusammen ügen), ‘G und, Boden, B e e wand, ‘(e )näh en, ‘bed ängen,
zuse zen, ‘Weg, Reise u.a.m. p esumido se . Hiences es ambién a la in es igación de
Dunja B ozo ić-Ronče ić (1997) a apella i os en la c oa a hid onimie.
Es aún queda la p egun a, cuál aguas o cuál wasse eiche e i o io en o en
Leipzig con es e nomb e ha sido ocupado. La p egun a es di ícil de con es a .
Eso es á a la (exemaligen) Gewässe namene z, a lo que yo pa a la conclusión aún
quisie a en a b e emen e.
6. GEWÄSSER IN UND UM LEIPZIG
Die F age is , wie die ühe Topog aphie de S ad bescha en wa . Dabei
ambién con inua en los abajos de Geo g G ebens ein (dazu s. abajo)
apoya se (Koch 2008: 11). Después Koch (2008: 10) su gió Leipzig en el ángulo de la
Els e -, Pleißenund Pa heaue. El gewachsene suelo se mues a en el á ea u bana
como Sande sob e Geschiebelehm. En la Aue nó dicamen e de ello yace has a a
es me os al a Lehm. Además se dice allí en Koch: El nomb e de la ciudad se
de i a p esumiblemen e de la palab a esla a pa a ‘Linde ab, él pod ía pe o
ambién de ‘ ließen eni (Koch 2008: 10 bajo e e encia a Eichle , Wal he 2001:
577 .). En S . Koch se dice en onces más: Se a a aquí de una cues ión, que no
sin impo ancia pa a la ubicación de emp ano ansiedlung es, ya que la una
explicación pa a una Anhöhe sob e la húmedas Flussaue, la o a más bien pa a una
Niede ung en la Pa he habäche.
S aipsniai A icles 93 /
De Name Leipzig und die Ge manische Lau e schiebung
Den Ve lau de Gewässe im Mi elal e ekons uie e G. G ebens ein
1981 (1953, así como 1995), en cuyos abajos se pe le ó al p incipio la ciudadhis ó ico
egelmäßig ges ü z haben und wei e hin s ü zen. Die on Os en kommende
in es igado Pa he en el ac ual T öndlin ing y muendó no oes e del cen o de
ciudad en la Els e , siendo el ío una sump ige Aue. La Pa heniede ung alcanzó del
ac ual B ühl casi 500 m hacia no e casi has a a la ac ual U e s aße. Se supone que
la Pa he ya más a de en el 12. Siglo e pues o y más nó dicamen e lle ado ha sido,
de modo que un a la ciudad adjun an e a eal pudie a se ganado, en el que la Hallische
Vo s ad ue angelada a lo la go de la Ge be s aße. En e los na u ales
luyeßgewässe n del Leipzige Binnendel as pe enecen o pe enecían en e o as
en el su la Paußni z, la Rödel, y el Cobu ge Wasse y en la No dwes aue el
Hundewasse y las muchas e ien es Luppeläu e, como z.B. la Südliche y Nö dliche
Al e Luppe, Ro e Luppe, Heuweg-Luppe, Schlohbachs-Luppe, Nomless Luppe. Además
munda on los Gösel y la Pa he como mayo es Bachauen en an iguos
Muldeu s om äle n así como la Nö dliche y la Ös liche Rie zschke y el Zschampe
como pequeñas bäche en el Leipzige Binnendel a. Los aún un egulados íos e an
geog á icamen e ca ac e izados po innume ables b azos secunda ios, al wasse n
y innsalen, que en e sí muende en, se luego di idie on de nue o, después de
inundaciones ecuen emen e su e ido cambia on y así un ex enso
ließgewässe ne z o ma on. Relik e de ello son po ejemplo la Ba schke, la
Paußni z, la Kleine Luppe, la Al e Luppe o el Hundewasse . En o al, a a esan el á ea
u bana Leipzigs íos, Bäche y G äben con una longi ud o al de al ededo 176,4 km. Es
imposible a de e mina , cuál aguasce e en ualmen e o iginalmen e como *Libā o
simila nomb ado ha sido. La mayo p obabilidad ienen según mi opinión
conside aciones, como ellas de Eichle , Wal he (2010: 129 133) ue on empleadas:
demos a que la denominación o iginal no se debió habe e e ido a un (indi idual)
acue name, sino a la (2009), el cual el nomb e Leipzig como e e encia a Gegend con
agua eich um ha hema izado; gl. ambién Hengs (2010: 135). El nomb e ue
en onces a la esul an e siedllung, que se desa olló a Leipzig, ans e ida.
an Wasse läu en eiche Landscha . Dem en sp ich de Bei ag on Hengs
LITERATUR
As o Jacques 1984: Lio an au e gna e Lieu an languedocien. ‒ Nou elle e ue
d’onomas ique 3/4, 23–24.
JÜRGEN UDOLPH
94 Ac a Linguis ica Li huanica XC
Babik Zbigniew 2001: Najs a sza wa s wa nazewnicza na ziemiach polskich w g anicach
wczesnoś edniowiecznej Słowiańszczyzny, K aków: Uni e si as.
Bank M.V.1971: Банк М. В. Спостереження над мiкрогiдронiмiэю схiдного
Закарпаття [Spos e ežennia nad mik ohid onimièju schidnoho Zaka pa ia]. ‒
Питання гiдронiмiки [Py annia hid onimiky]. Матерiали III Pеспублiканськоï
ономастичноï (гiдронiмiчноï) нaрaди [Ma e ialy III Respublikans’koji onomas ičnoji
(hid onimičnoji) na ady], Kиïв: «Наукова думка» [Kyji : „Nauko a dumka“], 61‒67.
Bedna czuk Leszek 1993: Die S ellung de Gewässe namen Polens inne halb de
al eu opäischen Hyd onymie. Heidelbe g: J. Udolph 1990 [Rezension zu]. ‒ Onoma 37,
20‒261.
Be ge Die e 1999: Duden, Geog aphische Namen in Deu schland: He kun und
Bedeu ung de Namen on Lände n, S äd en, Be gen und Gewässe n, 2., übe a b. Au l.,
Mannheim, Leipzig, Wien, Zü ich: Duden e lag.
Bezlaj F ance 1956–1961: Slo enska odna imena 1–2, Ljubljana: Ins i u za
slo enski jezik.
Bezlaj F ance1969: Onomas ika in leksikologija. – Onomas ica Jugosla ica 1, 10–21.
Bichlmeie Ha ald 2013: Einige indoge manis ische Anme kungen zu
mu maßlichen Ablei ungsg undlage des O snamens Leipzig: dem Flussnamen u ge m.
*Līƀō- bzw. dem Gebie snamen u ge m. *Līƀa- (mi einem Exku s zum Namen
de Rhön und einem Anhang mi wei e en Übe legungen zum Namen de Elbe). –
Namenkundliche In o ma ionen 101/102, 49–75.
Bichlmeie Ha ald 2015: Zu E ymologie des O snamens Leipzig. – Leipzig on
An ang an. Beglei band zu Auss ellung des S ad geschich lichen Museums Leipzig 20. Mai –
25. Ok obe 2015, 36–37.
Bily Inge 1995: O snamenbuch des Mi elelbegebie s, Be lin: Akademie Ve lag.
Bosse Hein ich 1939: Zu Deu ung des Flu namens Liebelose. – Mona sblä e de
Gesellscha ü pomme sche Geschich e und Al e umskunde 53, 14–16.
B ozo ić-Ronče ić Dunja 1997: Apela i i u h a skoj hid onimiji: Disse a ion,
Zag eb: Philosophische Fakul ä de Uni e si ä Zag eb.
Dauza Albe , Deslandes Gas on, Ros aing Cha les 1978: Dic ionnai e
é ymologique des noms de i iè es e de mon agnes en F ance, Pa is: Klincksieck.
DO – Deu schen O snamenbuch, h sg. on M. Niemeye , Be lin, Bos on: Wal e de
G uy e , 2012.