Daiktavardžiai su priesaga -istas, -ė variantiškumo, normų ir dabartinės bendrinės lietuvių kalbos substandartizacijos aspektu

A icoli A icles / 177 RITAMILIŪNAITĖ Lie u iųkalbosins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0002-2292-1818 Mokslinių ice che di ezioni: neologija, no minamoji kalbo y a, socioling is ica, ecnologie della lingua. D O I: doi.o g/10.35321/all91-07 DAITAVARDŽIAI SU PRIESAGA -ISTAS, - VARIANTIŠKUMO, NORM IR DABARTINS BENDRINS LITUVI LABO SUBSTARTIZZIZIONI ASPEKTU1 Nounswi h heSu ix-is as, -ėin heAspec  o Va ia ion, No m and Subs anda diza ion o he Cu en S anda d Li huanian Language ANOTATIA L'a icolo di ice ca ogge o nell'a uale a oseno della lingua li uani a ian iškumu, no mų s y a imais e inno azioni pasižymin ys pa ole con p eesaga -is as, -ė, eiškian ys nomi di pe sone. Si sikiama s abili e possibili nuo e hib idini di ques a p eesaga edine in e azioni di consumo con bend ines p ocess di subs anda izazione della lingua li uani, che ha non poche simili udini con modelli di dinamica delle lingue comuni eu opee. P ima dell XXI a. inizia i a in lingua li uani p iesagą -is as, -ė e a possibile dis ingue e p incipalmen e nei skoliniuose ( a p au iniuose žodžiuose) a pe sone pe p o essione, a i i à e e c. chiami i. Išnag inėjus Lie u ių kalbos naujažodžių duomenyne issuso us šios ūšies naujažodžiai, lo o da ybines i seman ines kon eks e, a ojimo ypa umus, ma y i s uk ū inėse i unkcinių ino acijų. Pi ma, ne eguliuojamoje i žemesnį nei nei bend inė p es ižą lie u ių kalbos subs anda e daug sa akilmės hib id šaknies i skolėja 1 Ag adū ai ecensen i dell'a icolo, o ni i da alidi commen i, supplimen i e non es iona usi s esse idee di subs anda izazione. RITA MILIŪNAIT Ac a Linguis ica Li huanica XCI p eesagos -is as, -ė edinių. An a, ci ca du ečdalius di ali hib id sono u ilizza i a pe sone secondo a i i à non deside idaujamą, nenaudingą o kenksmingą lo o inse i e e ha conno azione nega i a. 178 Visų jų sk e bimasis į bend inės lie u ių kalbos a ą (žiniasklaidą) conside a o può esse e uno dei sin omi della subs anda osen izacijos bend inės kalbos. ESMINIAI VODŽIAI: subs anda as, subs anda izacija, bend inė kalba, p iesaga, naujada ai. ANNOTATION Thea icleexaminesnounswi h hesu ix-is as, -ėused odeno epe sons.Thesewo ds a echa ac e isedby a ia ion,no m luc ua ionandinno a ionin hecu en Li huanian language. L'a icolo mi a a de e mina e po enziali connessioni a he usage o new hyb id de i a i es wi h his su ix and he p ocess o sub-s anda diza ion o he s anda d Li huanian language, che bea s signi ican simila i ies o he dynamics obse ed in Eu opean s anda d languages. Fino all'inizio del 21s cen u y, il su isso -is as, -ė in li uanian e a p incipalmen e o a o in loanwo ds usa o pe nomina e pe sone based on hei p o ession, ac i i y, e c. A e esaminando neologisms o his ype eco ded in he Li huanian neologism da abase, as well as hei seman ic ea u es and usage con ex s, s uc u al and unc ional inno a ions a e ound. Fi s , in lowe -p es ige usage o Li huanian (sub-s anda d), he e is an inc ease in hyb id de i a i es ha combine na i e oo s wi h he bo owed su ix -is as, -ė. Second, abou wo- hi ds o hese hyb ids ca y nega i e conno a ions and a e used o deno e pe sons engaged in undesi able, unp oduc i e, o ha m ul ac i i ies. KEYWORDS: sub-s anda d, sub-s anda diza ion, s anda d language, su ix, neologisms. ĮVADAS Nei paesi eu opei, pe esempio, in Ge mania, Danima ca, I alia, Belgio e e c., all'inizio del XXI a. pàs ebima s ol an una simile, anche se a causa di di e se sociomeni di s o ia e s iluppo nonpa čius linguas e lo o a manna no ms dinamica p ocessi. Kin a comun inè della lingua no mì e unc ionì (K is iansen 2021: 667): la adizionale no ma codi ico a si silpena, la pubblica a ossi anco a semp e più a ian i, quindi la ques ione è agione olmen e in e p e a a come un p ocesso: come des inè la comuni a del popolo (demo iza, yemes inè no ma del linguaggio pasipild) o come un'indicazione sociale della lingua comune (K is iansen 2021: 684). A icoli 179 A icle / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u Inol e, g e a delle bend inè in alcuni paesi ( ap lo o, da y ina p ielai aš u, il cosidde o da,i Lie u oje,ž .Miliūnai ė2022:641–668),ku iasinaujaneo icialilais ojo s iliausa maina,ku ią a ojadidelė isuomenėsdalis,bend audamažodžiui  nuo o s anda d, o neos anda as (angl. 265 neo-s anda d) (plg. Aue ) […]366). Ques o non sono la s essa, solo a sinaujinusi bend inè pa la come es anda iza (ž . Be u o 2017: 3356) isul a o. T adicinė bend inė lingua unziona e è conside a a ebežine, nonos an e la sua ideologia di p es igio di comunicazione pubblica (dell'ambi o più ampio c . Miliu ė 2018: 183196) spesso ebelica, ma il con es o di ques a lingua c'ha cambia o. Anche se sono s a i c ea i a i a i a i a i modelli di dinamica dei linguaggi comuni eu opei (plg. Aue , Spieke mann 2011: 161176; Coupland, K is iansen, 2011: 1135; Aue 365374; K is iansen 2017: 668669), ino a a causa della sca si à di da i il nuo o s anda d è poco ice ca o. Nenusis o e i conce i ondamen ali pe ques i p ocessi sono da segna e come un'e oluzione. Pe an o è di icile anco a desc i e e e p e ede e il nuo o s anda d, quale sia la sua in e eica con le lingue comuni e cos'è il suo s a us nelle lingue comuni. Nel 2017: Ka ma, la libe à, la sogge i i à, la c ea i i à e la mode ni à del linguaggio (Aue 2017: 37). Nella le e a u a scien i ica li a iana ques a s a ia a ipo e icamen e a ol e è chiama a subs anda u (più ede e Miliūnai ė 2022: 2930), sebbene in alcuni linguaggi, pe esempio, okiečių, nuo o s anda d e subs anda as può esse e conside a o 2 Come p op io in ques a s a ia a co ispondono maggio i espe imen i linguis ici e eme ge p incipalmen e pa e delle no i à, inclusi inno ada us. Solo ali espe imen i sono applin a e, se pe esigenze comuni di lingua e polinki, ilgaini possono esse e codi ica i, il la o o del blndisco laikos, quando il la o o de i a con a os og, iene inse i o nei la o i a pa i e da se emb e 2024. RITA MILIŪNAIT 180 Ac a Linguis ica Li huanica XCI ski ing a menom: il p imo non poche peculia i à pe ėmė da subs anda o e è a čiau bend inės kalbos (plg. S oeckle, S ens up 2011: 83; Aue 2017: 372)3. Subs anda as secondo p es igio in e io e, più di e si icando pe la lingua comune una a ian e della lingua nazionale, usa a (suppo a a) da u e le comuni à linguis iche e di e amen e non ela a a conc e i linguaggi geog a icamen e de ini i o a g andieschi pe lo o geolek i e egiolek i4. ca a e is ico Jai libe is dici inis e sc i inis i s ili, sociolek is e unkciolek is (plg. Aue 2017: 370 di dias a inį e dia az subs an iškį). Così pe la no ma comune c'è un limi e, ma nel e sione uni e sale il enomeno papli ę è mol o più libe o e il linguaggio con le al e lingue e la lo o e sioni è mol o di e so. nėskalbos.Pa yzdžiui, eigiama,kadi alųkalbosa ejunacionalinės ele izi- josi  adijožiniųlaidosep anešėjai a ojabend inęa mainą( aisusijęi su Subs anda o c eazionesi, la sua in e azione con comunine lingua, compe izione con bend ines no me della lingua e e e o bend ines lingua a osenai può esse e chiama o subs anda izazione. Nel linguaggio Li uano p ocesso subs anda izazione anco a poco s udia a (o almeno come almeno similmen e non nominijamo), le ice che si basano più su p emesse ipo e iche (plačiau. c Miliūnai ė 2022: 646648). Quindi s ol osi ques i in e essan i p ocessi, che l'hanno de e mina a sia mol eiaplo mė comun inè lingua, egionali a ian i e al i linguì in e coica, sia la pubblica ele onica comunicazione p olimazione, s esso empo s udia e a ie nuo e a mainı appaška e lo o in e coica con adizionali a manmi. Ce cimui sceglie e nella a uale lingua li uana a osenoje a ian iškumu, no mų s y a imais e seman ικές nonché da ybinėmis inno azioni pasišymin ys kas a uo i dei con ini comun inės kalbos, ad esempio, ge gonas, a go, slengas, e qualche quando e a minė a osena (plg. Wal e 2018: 1332). skolin ii hib idiniaižodžiaisup iesaga-is as, -ė.Tiesiogiainag inėjaminuo  3 Dėlnenusis o ėjusios e minijossubs anda asgalibū isup an amasi daugplačiau(ypačsla iš- kojojekalbo y os adicijoje):jamgalibū ip iski iamaapsk i ai isa ai,kasnė as anda as, .y. 4 In concomi anza con ques o nuo o o ma o di as o mazioni si no a pa allelamen e un al o p ocesso da an icamen e unkan e la c esci a di adizioni adizionali e di maggio i a ian i egionali in più icine comunina lingua a mainas egiolek us o egionali no me linguis iche (ž . Aue inen 2017: 366; Mikulė, 2020: 2 In casi eccezionali alcune lingue a giungono, quando si gua da a alla aduzione già come a un'ano ine comuni à di mino e is uzione, oamas come un'unione di iden i à (plg. Aue inen 2017: 366). A icoli A icles 181 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u a. all'inizio del linguaggio li uano i nuo i e mini di uso (ND5) issuo i hib idini ques i p eesagi nuo i e odzy. Basandoci sul p esuppos o che si a i di possibili enomeni di subs anda o, è impo an e chia i e che cosa indica ali edine, a quali si uazioni, s ili, mezzi di consumo esse sono ca a e is iche e qual è la lo o elazione con la lingua comune. Quindi l'obie i o dell'a icolo esamina e l'aspe o di hyb idi à dei nuo i e mini di uso con p eesaga - is da is a, - unziona imen o della a uale lingua li uana nel p ocesso di de e minazione della lo o e en uali à con subs anda o e con la sos anda iza della lingua li uana. 1) Khandeliamaz concede a che la lingua del XXI secolo non è in g ado di app esen a e le peculia i à del linguaggio li uano; 2) esegui e p ima ia di in es iga i i ND issuo i nuo iodžių, con enen i p eesagą -is as, -ė, o igine nonché abbina analisi, sepa ando co eliacinii e e i uosi ammen i (i. e. hib idus, incluso aleni); 3) e e ua e in linguaggio li uano con p eesaga -is as, -ė pada y ų hyb idų seman ina e a ian iškumo analizę, issando possibili ques i naujada ų kono a ions6; 4) alu a e seman ine bei unkcine hib idų naujųjų ino acijas. Nag inėjando i da i, applica i sinc oniche da ybine e seman iche analisi delle pa ole, nonché a ian i analisi me odi; appe ando i isul a i dell'indagine, applica i appa enomassi e anali ico me odi. Va osene u ilizza un me odo di calcolo pe le ca a e is iche quan i a i e delle a ian i conco en i. Pab ėž ina che nuo e no i à, in pa icola e okaziniai, possono a e e non una unica o igine, in e p e azione da cui può allon ana e la lo o a azione. Inol e, esaminando nuo e pa ole, esis e semp e il ischio che, a segui o dell'eme ge e di nuo i da i, la a azione del e mine (pe uso, signi ica i i, in pa icola i con es i e e c.) possa subis i. S aipsnį, be Į ado, cos i uisce e pa i, conclusioni e on i nonché lis e della le e a u a. Nella p ima pa e discussiame pa ole con p eesaga -is as, -ė sis emiche peculia i à e a osenes a ian iškumas, seconda pa e ques e pa ole con no ma della bend inė lingua. T eccia pa e esaminami nuo i hib idų su sues p iaga is as, -ė seman iniai e unkciniai peculia umai. 5 Ci ca ques a da abase, la sua sanda à e i p incipi di selezione dei da i c . Miliūnai ė 2022: 7578. 6 Plg. cono azione ondamen ale pa ola o combinazione di pa ole signi ica o complemen a i onal i, o niscono lingbai aiškumo; kono acinė signi icanza e bio in o mazione su emozionale appo o del consuma o e della lingua con il nomina o ogge o <...>., che indica posi i a o nega i a alu azione (LKE 2008: 281–282). RITA MILIŪNAIT 182 Ac aLinguis icaLi huanicaXCI 1. DAIKTAVARDŽIŲSUPRIESAGA-ISTAS, -Ė SISTEMINS YPATYBS IR VARTOSENOS VARIANTAI P iesagą -is as, -ė con enen i pa ole in lingua li uana lungo empo sono s a e essenzialmen e solo skoliniai (in e nazionali pa ole), e alcune di esse condizionalmen e skaidomi da ybiamen e come co eliacinie da iniai, se g e a unziona il co isponden e debi o e ondamen o kamieną con enen e pa ola (plačiau ede e U bu is 2009: 292293; DLKG 123) sebbene nelle p incipali g amma iche li uane essi siano assegna i a due al e ca ego ie come nomi di pe sone: 1) a dažodinės, iloso ie, eligiose, scien i iche, a is iche, poli ologiche, e o is i, isual; 2) nomi di pe sone secondo p o essione (plg. LKG 409; DLKG 138), esempio: a ile is as, -ė, ge manis as, -ė, pianis a, -ė. Ques e ūšies iesšalininkus,sekėjus“a palinkimąįkokią eiklą(plg.LKG362–363;DLKG daik a a džiai il lo o signi ica o nonché seman ica elazione imi con il onda i o daik a a džiu simila ūs į p iesagos -ininkas, -ė edinius (DLKG 138). In a i nell'a uale a osena non è di icile indi idua e nomi di pe sona conco en i (ž . Inčiu ai ė-No eikienė 2022: 149174; S undžia, Inčiu ai ėNo eikienė 2022: 239261), dei quali è un skolinys con su isso -, -ė (pa e di lo o può esse e conside a a co eliacinie eden i), e l'al o aplie u in o a ian e7 con su isso - s a egis a, -ė o al o su isso o non su isso, ad esempio: inalis a, - inis a, -ė, -ė, -ė, -ė, -ė, -ė, - masseu , -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a, -a. Va dažodinių asmenis pa adinančių hib idinių p iesagų edinių ( ap lo o e su p eesaga -is as, -ė) e bend ašaknių skolinių konku encinius modelius nella a uale lingua li uana y ę Boni acas S undžia e Lina Inčiu ai ė-No eikienė osse a che ieni degli più inclini a compe e e sono come ik bend ašakniai 7 Va ian i in ques o a icolo in esi come la s essa signi icazione e spesso la s essa šaknį u in ys di e sa mo eminė sanda os pa ole (plačiau ž . Miliūnai ė 2022: 3334). Va ian conside a o aplie u in u allo a, quando a la bo oin a šaknija aggiunga lie u iška p eesaga in ece di skolin os. 8 Ques 'ul imo esempio è a o da: S undžia, Inčiu ai ė-No eikienė 2022: 253. A icoli A icles 183 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u a dažodiniai p ecessaggi -ininkas, -ė e co eliaciniai pe sone nomininan i p ecessaggi -is as, -ė ediniai ( eneb: 256). P èmiamo qualche equen ini a osene unzionan i conco us9, pažiū ė a, che lo o quan i a i o appo o DLKT e uni e so i a a nella a osene in e ne . Paieška esegui a Google paieškos į ankiu pagine in lingua Li uanea ( 2024 m. ugsėjį, c . 1 abelę10). 1 LENTEL. Quan i a i o appo o delle a ian i conco en i DLKT e li e iškojoje in e ne a osenoje Va osenes e pė mų Va ian e, con igen e p eesagą is as, -ė Pa a oji-A- nume o plie u in as conco en Pa a ojimų nume o Konku en ų appo ois DLKT inansis * 26 inansinink* 1554 1: 60 Google inanziis a11, inanziis ė ~376 ~ 495, inanziininkė ~31 300 1: 83 inanzia- o e, ~63 600 1: 12 DLKT u bolis * 10 u bolinink* 5765 1: 577 Google u bolis a ~14 700 u bolininkas ~196 000 1: 13 DLKT kompu e is * 19 kompu e inink* 267 1: 14 Google kompu e is ~5 kompu e 750 ~2 4200 ak o 1: 4 DLKT ak o is * 78* 412 ak o 1: 5 Google ak o is ~16 ak o inink ~30 500 1: 2 DLKT iolonelinis * 81 iolončelčink* 342 1: 4 Google 1: 142 ioloncelis - iolončelis ė a, ~1 610 ~890 iolončelinin- iolončelinin- kas, ~229 000 kė ~6 400 1: 7 1 dalla abella 1 si ede che più o meno edaga o in DLKT es i a i- 9 Rem asi Kalbos pa a imų (eKP) da i (ž . osenoje y aujaaplie u in i a ian ai, ikkonku encijossuko eliaciniaisp ie- sagų ediniaissan ykisski ingųžodžiųy alabaine olygus,s y uojan isnuo h ps:ekalba.l /kalbos-pa a imai/II.%20%C5%BDod%C5%iai%20su%20baigmenimis:%2065.%20-is as,%20 -%C4%97?i=c306237d-49b831-42-bdb814-dd 63558c). 11 A causa quan i ybiamen e non g ande del nume o di pa o ojimen i DLKT ice ca a conco ì dei kamieno, a Google paieškos į ankiu solo ques i a ian i  10 Len elėsduomenysnea spindigalimokono uo okaiku iųneno miniųskolinių(pa yzdžiui, ak- o is as, -ė) a ojimo, odėlkonku encijašiuoa ž ilgiukieksąlygiška. app esen an i della o ma del cognome ienaskai os. Il nomina o e ienaskai os della ma e iškosios giminės nel p eceden e caso e i ica o allo a, quando egli ikė in più di uli e e i, ques o non ha, pe ché in ques o caso impo an e appo o quan i a i o dei conco ì. RITA MILIŪNAIT 184 Ac a Linguis ica Li huanica XCI pochi ino a di e si cen inaia di ol e. Apibend in ai iman ando, la conco enza di ques e a ian i nella uni e sale a osene di In e ne indica debpnesnį polinkį in aplie u i i a ian i, ma la di ezione in lo o iene man enu a12. Ques o, che la dis inzione di p es igio (aplie u in o) e non p es igio (coninciu o un p eesagio) sia ealmen e pe cepi a da consape oli consuma o i, indica anche un cu ioso caso di cambio del e mine u bolis a, -è pe gli u en i. 2022 m. il po ale in e ne delle no izie 15min.l ha i e i o che iceme as della ci à di Vilnius nel social ne wo k, salu ando la squad a degli spo ininki di Vilnius, ha scambia o pe e o e il i olo di icecampione di calcio: M u unu k epšininkės šaulės Naujien po ale. Vicemi as: Vicemas a a e ne id a ian ė: la pa ola k epšininkė, su egis ė. Tema del pos nel social ne wo k è a o da un' es azione, Mu una u bolis ė Da bolis ė Da bolis ė!. Ques o è un esempio delle egole di sc i u a più an iche. Minimalmen e spe y inėjus seleziona e coppie di a ian i consumo con es o, ede e che quasi u i lo o, ecce o skolinio ak o is a, no malmen e non hanno signi icazioni o s ilis inių a spal ių di e enumų14, aigi conside i ini neu ali più o e o più debben e uni e sale a oseneia concu ojančiais a ian i duble ais. Skolinys ak o is as, sebbene nella lingua li uana sia en a o come neu us pa ola15, nell'a uale a osena a ol e acquis a una conno azione nega i a (caip So ie inio gy enimo ealija), e ques o cos i uisce la base unzialmen e più p ecisamen e del suo a osenai. Pe esempio, nel po ale delle no izie egionali iene annuncia o l'a icolo Įkliu o gi as ak o is as (anyks a.l , 2022-07-20), in un commen a io dello S ai sman skai y o suabejo a ian e, l'al o s ai y ojas anda la gius i icazione: 12 Pasikai isim is, quando skolosenaja p e ale konku (pa yin , p opagandis as, - più equen e che skolosena, - plėė, in. In. pap. 13 Nei p incipali diziona i della lingua li uana iene is o consis ekli di ques o debiliano codi icazioni cambia e so il le u inio. 1954 m. DLKŽ 1a edizione u bolis as, -ė ipo a o come seconda io a ian e g e a u bolboje, -ės, LKŽ 1969 m. ( . 2, 2a.) pubblicis a u bolis as, -ė inse i o con i e imen o alla a ian e u bolininkas, -ė, e dallo s esso DLKŽ pubblicazione 1972 m. già nebelaikomas no ma 14 2-, a ian e u bolis as, - adu o e neu almen e (e.g. aduzione dei nomi: Fu bolis a, Fu bolis a e Fu bolis a). 15 Come menziona a, DLKŽ 1a edizione (1954) ak o is , -ė ipo a o come seconda io ak o inininko, -ės a ian e. A icoli A icles 185 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u Quindi si può a e apy ik ę conclusione, che libe esnėje, subs anda ui icmoje a osenoje p eesagą -is as, -ė u in iim neno miniams skoliniams gy uo i condizioni compe i i e do e cos a o e oli che consape olmen e egoluojamoje ( edaguojamoje) a osenoje. Tu a ia e comun inese pa lóe ali pa ole nonminie possono esse e pa a ojami, pu chuna in oga una cono azione, che non hanno una a ian e neu usis no minis. 2. DAITAVARDŽI SU PRIESAGA -ISTAS, - SANTYKIS SU BENDRINS LEBBOS NORMA Se nella comune pa lan e appa e compe ingan i a ian i, so ge ques ione di no ma. Le pa ole con p eesaga -is , -ė ispe o alla no ma nella comune pa lan e dei li uani adizionalmen e alu a e kele iopai: dalla no ma enu i acquisalėjusių ne a ian ich skolinių ino a uo iuscinanci o già da ol e i limi i delle no me della comune lingua, u a ia, skolinių,ku ie u ipapli usiųaplie u in ų a ian ų.Taigibend inėslie u ių kalbosno mųkodi ikacijojep iesagos -is as, -ėžodžių a osena ibojama,pi - menybę,ku įmanoma, eikian lie u iškiems(aplie u in iems)a i ikmenims, di e se eccezioni gausa non hanno mos a o una a iazione e conco enza. pe ché ques e codi icazioni di pa ole sono così di e se? 2 abella ipo a e alcuni esempi, da cui ede e a uale codi icazione s a o, issa a BLKŽ. Ques o indica s ol an dei debi i, con enen i p eesagio -is , -ė, p ocesso di li e inizzazione, il cui eiga e isul a i dipendono da di e si cose in e amen e co ela e: se esis a adegua aus lie u iško (aplie u in o) con o mi à e se in gene ale oppo una, man enendo no mă RITA MILIŪNAIT 192 Ac a Linguis ica Li huanica XCI Du niaimėgs aga siai ėk ii  eikš inuomonę.Komen a ųgalipasi ody idaug, be  isokiema šis ųsusibū imaimanaupa odo,kadjų iekdaugnė a.( eddi .com, 2023-04-18) Ka as già su nos o slenksčio. Užmi škim kom o ozonine iluzijas. S o ėjimas šešėlyje annulla a insieme con il empo pa ogis ų. Pe sukim p op i pe sonali o ologižius į ak ualų Lie u ai laiką. Daba ...! ( acebook.com, 2024-01-29) [...] Lendo in po alą, kuičiuosi po handda bis ų da bų nuo auk, dieno aščius. ( el inis.l /blog, 2010-10-15) I nuo i ib idi possono esse e o a i e egolamen a a nella po osena in e ne , specialmen e del libe o s iliaus publicis ikoje. Gli ib idi che hanno conno azione nega i a qui spesso s olgono una unzione s ilis ina, aigi engono usa i apposi amen e, ad esempio: Ques o sc i endo ealizzo, che la si uazione è ca i a, se ci adini o za i g ęžio is ai più al i capi di s a o, che le sue zam a à u o in o no a a a aischinan i oliga chie e s iluppe is i (li e a u a.i menas. , Dona as Mashish, 2019-06-14) Namų Pe o Libe al Seimoio o ganiza o i sumany ojai i sssi? Vala ka, 2020-11-22) Pe an o non do emmo pe me e e che assolu amen e mencosca abas (sa i aldos čekis ų scandalo) o esciasse sunkias o į ežimą (sis ema poli ica li uana) e si con ondesse u i i p ocessi poli ici nel paese, la pubblica se i ì e e c. (15min.l , Al idas Lukošai is, 2023-06-17) Likučiai dissiba schiusių po ma chingi pa i dei ecchi e nuo i anco a in ques i gio ni anno lo s esso ina e mina la cos i uzione o i ica a, le sue is i uzioni e i mezzi di comunicazione. Ji ski k emliaus aikinis (l.l , Ind ė. Maka ai y ė, 2024-09-13) Va osenoje ede e e al o polinkis. Se nuo oam enomeniui denomina e se e una neu alaus pa ola, collcomasi non p eesaga -is , -ė, e al i edinius (ka ais e da al i pama ini pa ole). Spessiau u ilizza i nuo i ib idi in ques o modo įgauna a ian ų, plg. : ma šis as, -ė ma šie is, -ė; ma šininkas, -ė; šeimama šininkas, -ė; šeimama šinis, -ė; šeimama šis, -ė; šeimis as, -ė; A icoli A icles 193 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u lais is as, -ė lais ie is, -ė; lais ininkas, -ė; libe ūnas, -ė. Le possibili à o ni e a ian izza dei enomeni linguis ici nelle socie à con empo anee semp e più s u a e engono sa i aiamen e ealiza e (plg. Coupland 2007: 8992; Pilliè e, Lewis 2018: 22). P ankesnė e a pe ale eikš is è del u o non comun inè linguis ica ambien e, che iene de ini a da codi ica i no me, ma subs anda as. Ques o è na u ale, pe ché la neu ali à dei mezzi di esp essione comun inè, che l'essenza della unzione di esp essione da in ende e comunamen e, è una delle agioni pe esse e ice ca a da un a senalo di enomeni i ingio. a mainoskodą(Aue 2017:371). Va ian ibili à possibili à pe me e ai nuo i p eesagi -is as, -ė hib idim, a en i cono azione nega i a, man ene ella e allo a, quando essi cadono nella comun inè lingua consumo s i is. Pačiai comuninea lingua ques e naujažodžiai o nisce libe à, šnekiškumo žymę, pe ò insieme ina bandha della comun inè lingua e subs anda o. IŠVADOS 1. Fino all XXI a. inizio del linguaggio li uano p iesagą -is as, -ė in sos anza e a possibile dis ingue e solo skoliniuose ( a p au iniuose žodžiuose) pe sone secondo p o essione, a i i à, qualsiasi palinkimą chiama e. Jų san ykis su bend inės kalbos no ma susiklos ė ejopas: a) ne a ian iška no ma (p z.: ak i is as, -ė; cho is as, -ė; žu nalis as, -ė); b) una a ian e seconda ia di no ma, in compe izione con le a ian i aplie u i e (p.es.: monopolis , -ė: monopolininkas, -ė; iolončelis a, -ė: iolončelininkas, -ė); c) neno minis a ian e, che dal bend inesa lingua išs ūmė aplie u in i a ian i (p z.: mo ociklis as, -ė: mo ociklininkas, -ė; pa ašiu is as, -ė: pa ašiu ininkas, -ė). 2. Is y us appa enen i alla lingua Li uania nuo a e odžių duomenyne issuo i XXI a. inizi della lingua Li uana da i del a osena, is o duejopas pa ole con p eesaga -is as, - cambi: s u u is e uncinis. Ne eguliuojamojoje, con il geog a ico lingubinė comuni à susskaidimu nesusujusio e più basso che bend inė kalba p es ižą u inčioje lie u ian kalbos a osenoje (besiku iančiame subs anda e) neno ma i e hib idine mol e spakilmės šaknies i paskolin oses p iagos -is as, -ė į edė asmenims, p o esiją, kok kok kok kokė polinkei a kokė g upę, - ai, panšė, handis ė, and -za. può esse e conside a a una delle so anda i della lingua Li uana. RITA MILIŪNAIT 194 Ac aLinguis icaLi huanicaXCI 3.Lie u ių kalbos naujažodžiųduomenynoduomenys odo,kadapie du ečdalius di ali ib idi sono u ilizza i a pe sone in base a indeside ujama, nenaudingą o kenksmingą le lo o a i i à innomina e e ha una conno azione nega i a ( amilia ųjį, i oniškąjį, denigamamį a spal į). 4. Dalis neno mnih p eesagas -is as, -ė hyb idų pa enka in bend inės lie u ių kalbos a oseną. Neigiamai cono uo i hib idai engono u ilizza i come obie i i aiškos p iemonės s iliui pag inin i e au o ių požiū iui in pa lami sogge i eikš i. Ques o hib idų sk e bimas bend is į bend inės kalbos a oseną a skleidžia anco a uno aspe o dell'in luenza del subs anda o sulla lingua s essa. Ques o do ebbe esse e in esa non come un cambiamen o delle no me linguis iche bend ines, ma sop a u o la sua coe a con l'al a a ima ã maina ŠALTINIAI. BLKŽ Bend inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. D. Liu ke ičienė. P iega in e ne : h ps://ekalba.lki.l /bend ines-lie u iu-kalbos-zodynas [žiū ė a 2024 m. bi želį ugsėjį]. DLKG Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, 4-as pa ais. leidimas, ed. V. Amb azas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2005. DLKT Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. P ieiga in e ne : h p:// eks ynas. du. l / eks ynas. DLKŽ1 Daba inės lie u ių kalbos žodynas, 1-a edizione, a sak. ed. J. K uopas, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla, 1954. DLKŽ2 Daba inės lie u ių kalbos žodynas, 2-as papild. leidimas, a sak. ed. J. K uopas, Vilnius: Min is, 1972. DLKŽ8 Daba inės lie u ių kalbos žodynas, y . ed. S . Keinys, 8-as pa ais. i papild. leidimas, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u-mode nines- iu-kalbos-zodynas. eKP Kalbos pa a imai: kalbos ekomendacijų žinynas, sud. R. Miliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /kalbos-pa a imai. J. Žemai is, Vilnius: Mokslas, 1985. KPP–Kalbos p ak ikos pa a imai,2-aspa ais.i papild.leidimas,sud.A.Pupkis, y . ed.Z.Zinke ičius,au .A.Paulauskienė,V.Labu is,A.Pupkis,J.Šukys,A.Vanagas, LKG Lie u ių kalbos g ama ika 12, y . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1965; 1971. A icoli A icles 195 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u LKE Lie u ių kalbos enciklopedija, pa , K. Mo kūnas, ed. V. Amb azas, 2-as pa iksl. i papild. leidimas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2008. LKŽ Lie u ių kalbos žodynas 2 (CF), ed. kolegija J. K uopas, A. Lybe is, J. Paulauskas, J. Senkus, B. Tolu ienė, a sak. ed. J. K uopas, 2-a edizione, Vilnius: Min is, 1969. ND Miliūnai ė Ri a, Aleksai ė Agnė. dei nuo i linguaggi Lie u ių duomenųynas [Tęs inis in e ne inis žinynas nuo 2011 m.], sud. R. Miliūnai ė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. P ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /naujazodziai [žiū ė a 2024 m. bi želį ugsėjį]. 15min.l 2022 Be au . : Vilniaus iceme o V. Benkunsko ik as: u bolininkes pa adino k epšininkėmis. 15 dicemb e d. P iega in e ne : h ps://www.15min.l naujiena/ak ualu/lie u a/ ilniaus- iceme o- -benkunsko- ik as- u bolininkes- -pa adino-k epsemis-5-19806902. LITERATŪRA Aue  Pe e  2017:Theneo-s anda do I alyandelsewhe einEu ope.–Towa ds a New S anda d: Theo e ical and Empi ical S udies on he Res anda diza ion o I alian, eds.M.Ce u i,C.C occo,S.Ma zo,Be lin,NewYo k:Wal e deG uy e ,365–374. Aue Pe e ,Spieke mannHelmu 2011:Demo isa iono  heS anda dVa ie yo  Des anda disa ion?TheChangingS a uso Ge maninLa eMode ni y(wi hspecial e e ence osou h-wes e nGe many).–S anda d Languages and Language S anda ds in a Changing Eu ope,eds.T.K is iansen,N.Coupland,Oslo:No usP ess,161–176. Be u oGae ano2017:Wha ischanginginI alian oday?Phenomenao  es anda - diza ioninsyn axandmo phology:ano e iew.–Towa ds a new s anda d: Theo e ical and empi ical s udies on he es anda diza ion o I alian, eds. M. Ce u i, C. C occo, S.Ma zo,Bos on,Be lin:Wal e deG uy e Inc.,31–60. Coupland Nicolas 2007: S yle: Language a ia ion and iden i y, Camb idge: Camb idgeUni e si yP ess.DOI:doi.o g/10.1017/CBO9780511755064. Coupland Nikolas, K is iansen To e 2011: SLICE: C i ical Pe spec i es on Language (De)s anda diza ion. – S anda d Languages and Language S anda ds in a Changing Eu ope,eds.T.K is iansen,N.Coupland,Oslo:No usP ess,11–35. Inčiu ai ė-No eikienėLina2022:Hib idinių ediniųi skoliniųkonku encija.– Bal is ica57(1),149–174.DOI:10.15388/bal is ica.57.1.2472. KeinysS asys1999:Bend inės lie u ių kalbos žodžių da yba,Šiauliai:Šiauliųuni e - si e oleidykla. RITAMILIŪNAITĖ 196 Ac aLinguis icaLi huanicaXCI Keinys S asys 2005: Daba inė lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. K is iansenTo e2021:Des anda diza ion. –The Camb idge Handbook o Language S anda diza ion,eds. W.Ay es-Benne ,J.Bellamy,Camb idge:Camb idgeUni e si y P ess,667–690. Mikulėnienė Danguolė 2020:Ta miškumaskaipišma uojamasdydis.–Lie u ių kalba15,1–11.DOI:10.15388/LK.2020.22434. Miliūnai ė Ri a 2018:Kalbos no mos i jų sa i eguliacija in e ne o bend uomenėje, Vilnius:Lie u iųkalbosins i u as. Miliūnai ė Ri a 2022:Į ai uojan ys i nauji lie u ių kalbos eiškiniai XXI a. p a- džioje: sis ema ika i pokyčių k yp ys, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. DOI: 10.35321/e-pub.42.lie u iu-kalbos-pokyciai. Pilliè e Linda, Lewis Diana 2018: Re isi ings anda disa ion and a ia ion. – E- ea [Enligne]15(2).DOI:10.4000/e ea.6391. PupkisAldonas1980:Kalbos kul ū os pag indai,Vilnius:Mokslas. S oecklePhilipp,S ens upCh is ophHa e2011:Language a ia ionand (de-)s anda disa ionp ocessesinGe many.–S anda d languages and language s an- da ds in a changing Eu ope,eds.T.K is iansen,N.Coupland,Oslo:No usP ess,83–90. S undžia Boni acas, Inčiu ai ė-No eikienė 2022:Va dažodiniųhib idinių p iesagų edinių,pa adinančiųasmenis,i bend ašakniųskoliniųkonku encijadaba i- nėjelie u iųkalboje.–Bal is ica57(2),239–261.DOI: 10.15388/Bal is ica.57.2.2486. U bu isVincas2009:Žodžių da ybos eo ija,2-asleidimas,Vilnius:Moksloi enci- klopedijųleidybosins i u as. Wal e  Ha y 2018: Resea ch on non-s anda d language elemen s in Sla onic languages.–Językoznaws wo12,13–32.DOI:10.25312/2391-5137.12/2018_13-32. A icoli A icles 197 / Daik a a džiai su p iesaga -is as, -ė a ian iškumo, no mų i daba inės bend inės lie u ių kalbos subs anda izacijos aspek u Nounswi h heSu ix-is as, -ėin heAspec  o Va ia ion, No m and Subs anda diza ion o he Cu en S anda d Li huanian Language SUMARY This a icle examines nouns wi h he su ix -is as, -ė deno ing pe sons. These wo ds a e cha ac e ized by a ia ion, no m luc ua ion and inno a ion in he cu en Li huanian language. The a icle aims o in es iga e he cha ac e is ics o new hyb id o ma ions wi h his su ix and o iden i y possible connec ions o he sub-s anda diza ion o he s anda d Li huanian language. The s udy d aws on he Li huanian Neologism Da abase, which compiles he new ela ionship o hese Li huanianlexicono  he21s cen u y.The i s pa o  hea iclediscusses he ea u es and a iabili yo nounswi h hesu ix-is as, -ė,while hesecondpa isde o ed o he wo ds o he s anda d language no m. The hi d pa analyzes he seman ic and unc ional ea u es o new hyb ids. I isul a i della ice ca i elano di e se inno azioni seman iche e unzionali o new hyb ids wi h he su ix -is as, -ė. In he sub-s anda d, hyb id de i a i es combining na i e oo s wi h he bo owed su ix -is as, -ė ha e eme ged. Abou wo- hi ds o hem ca y nega i e conno a ions and a e used o deno e pe sons engaged in ha m ul o useless ac i i ies. The hypo hesis ha non-s anda d de i a i es o he su ix -is as, -ė en e he language usage ( ep esen ed by he mains eam media) om he eme ging sub-s anda d has been con i med This can be conside ed one o he indica o s o he sub-s anda diza ion o he Li huanian s anda d and shows simila i ies wi h he models o Eu opean s anda d. Į eik a 2024 m. o ob e 15 d. RITA MILIŪNAIT L'is i u o delle lingue Lie u ių Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania i a.miliunai [email protected]