Fon es
Ling æ
ascon m
s dia
e
doc men a
Año XLIX. u ea
124 - 2017
Uz aila - abendua
Julio - diciemb e
Komunikazio-an sie a ea
euska a biga en hizkun za
du enengan
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Sepa a a
369
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
Komunikazio-an sie a ea
euska a biga en
hizkun za du enengan
Ansiedad comunica i a en euska a como segunda lengua
Communica i e anxie y in Basque as a second language
Jasone Cenoz
Euskal He iko Unibe si a ea, up /ehu
[email protected]
Alai z San oS
Euskal He iko Unibe si a ea, up /ehu
alai z.san [email protected]
Lana honek mineCo/ ede en (lagun za-zenbakia: edu2015-63967-R) e a Eusko Jau la i za en (lagun za-
zenbakia: d eam IT-714-13) lagun za jaso du.
Jaso ze da a: 2017/08/14. Behin-behineko ona ze da a: 2017/09/29. Behin be iko ona ze da a: 2017/10/18.
370
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
LABURpEnA
A ikulu hone an, Euskal Au onomia E kidegoan H1 gaz elania du en hiz unen eus-
ka a ekiko komunikazio-an sie a ea i bu uzko ike ke a ba au kez en da. A ikulua-
en xedea da euska a biga en hizkun za du en hiz un helduen hizkun za ho ekiko
an sie a ea en ingu uan sakon zea. Ike ke a hone an 346 subjek uk pa e ha u zu en,
e a eskola uak izan zi eneko hizkun za-e edua en a abe a be eizi zi en. T esna kuan i-
a iboak e a kuali a iboak e abili zi en da uak bil zeko. Emai zek adie az en du e hi u
aldeen a ean di e en zia esangu a suak daudela euska a ekiko an sie a ea i dagokio-
nez. Da u kuali a iboen a gi an, euska a ekiko an sie a ean e agi en du en sei ak o e
iden i ika u di a.
Gako hi zak: hizkun za-an sie a ea; biga en hizkun za; euska a; hizkun za-e eduak.
REsUmEn
En es e a ículo se p esen a un es udio sob e la ansiedad comunica i a en euska a de
hablan es cuya L1 es el cas ellano en la Comunidad Au ónoma del país Vasco. El a -
ículo iene como obje i o p o undiza en el es udio de la ansiedad de los hablan es
adul os hacia el euska a como L2. El es udio incluye 346 pa icipan es di ididos en
es g upos según el modelo lingüís ico en el que habían es udiado. se u iliza on ins u-
men os an o cuan i a i os como cuali a i os pa a la ecogida de da os. Los esul ados
indican que exis en di e encias signi ica i as en e los es g upos en la ansiedad hacia
el euska a. También se iden i ica on en los da os cuali a i os seis ac o es que pueden
p oduci ansiedad.
Palab as cla e: ansiedad lingüís ica; segunda lengua; euska a; modelos lingüís icos.
ABsTRACT
This a icle epo s a s udy on communica i e anxie y in Basque o spanish L1 speake s
in he con ex o he Basque Au onomous Communi y. The pape aims a explo ing he
anxie y o adul lea ne s o Basque as a second language. This s udy includes 346 pa -
icipan s who we e assigned o h ee g oups acco ding o he linguis ic model hey we e
en olled when hey we e a school. Quan i a i e and quali a i e ins umen s we e used
o collec he da a. The esul s indica e ha he e a e signi ican di e ences in anxie y
owa ds Basque be ween he h ee g oups. six ac o s ha can be he sou ce o anxie y
in Basque we e also iden i ied om he quali a i e da a.
Keywo ds: Language anxie y; second language; Basque; linguis ic models.
/ 2
371
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
1. Sa e a. 2. KomuniKazio-an Sie a ea. 2.1. Euska a ekiko an sie a ea. 3. iKe -
Ke a. 4. me odoa. 4.1. pa e-ha zaileak. 4.2. T esnak. 4.3. p ozedu a. 5. emai zaK.
5.1. H1 gaz elania du en hiz unen euska a ekiko an sie a ea. 5.2. Euska a ekiko an-
sie a ean e agina du en aldagaiak. 6. ondo ioaK. 7. e e e en ziaK.
1. sARRERA
Hizkun za-an sie a ea aldagai a ek ibo ga an zi su za jo zen da biga en edo
a ze iko hizkun za ba en jabekun zan e a e abile an (Ho wi z e al., 1986). A ze iko
hizkun za ekiko an sie a ea asko a iko dimen sioak di uen kons uk u konplexua da,
hizkun za ba ikas eko p ozesuan e agina izan dezakeena. Izan e e, biga en hizkun zen
ikasle e a e abil zaileek sa i an an sie a ea, u du i asuna e a lo sa sen i zen di uz e biga-
en hizkun za e abil zean. A ikulu hone an, Euskal Au onomia E kidegoa en es uin-
gu uan hiz un helduek euska a ekiko du en komunikazio-an sie a ea i bu uzko ike ke a
ba au kez en da. Zehazki, gaz elania lehen hizkun za e a euska a biga en hizkun za
di uz en hiz unak di u az e gai ike ke ak. Ondo engo a ale an komunikazio-an sie a ea,
ike ke a en ezauga iak, me odoa, emai zak e a ondo ioak au kez uko di ugu.
2. KOmUnIKAZIO-AnTsIETATEA
An sie a ea a e a handia e aka i izan duen aldagai a ek iboa da (Rachman, 1998).
spielbe g-ek (1983, 1. o .) honela de ini u zuen an sie a ea: «subjec i e eeling o en-
sion, app ehension, ne ousness, and wo y associa ed wi h an a ousal o he au onomic
ne ous sys em» (« en sio, uzku du a, u du i asun e a a du azko sen ipen subjek iboa,
ne bio-sis ema au onomoa en ak ibazioa ekin lo ua»). Biga en/a ze iko hizkun za e-
kiko an sie a ea en ike kun zak ga apen handia izan du azken hama kade an (has-
apene ako ike ke a i bu uzko gainbegi ada ba e ako, ikus sco el, 1978). macIn y e
e a Ga dne -ek (1991) hi u dimen sio be eizi zi uz en an sie a ean: an sie a e o oko a,
egoe azko an sie a ea e a hizkun za-an sie a ea.
3 /
372
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
Hizkun za-ikaskun zan, an sie a ea egoe a i lo u ako kons uk u za jo izan da
nagusiki (Ho wi z e al., 1986). Au o e hauen za , a ze iko hizkun za ekiko ikas-
gelako an sie a ea ( lCa, ingelesezko sigle an) li za eke «a dis inc complex o sel -
pe cep ions, belie s, eelings, and beha io s ela ed o class oom language lea ning
a ising om he uniqueness o he language lea ning p ocess» («ikasgelan hizkun za
ikas ea ekin lo u ako au ope zepzio, us e, sen imendu e a po ae en uz a ze be-
ezia, hizkun za ikas eko p ozesua en be ezko izae ak e agindakoa» 28. o .). An-
sie a ea ahozko ekoizpena ekin lo u izan da sa i an, kon zep ua en azpimo a ba
so ze aino: komunikazio-uzku du a (Ho wi z e al., 1986; macIn y e & Ga dne ,
1989). An sie a e-mo a jakin ba da komunikazio-an sie a ea, komunikaziozko
ekin za ba egin beha iza ea en beldu ak e agi en duena (Rubio, 2004). Ho wi z
e a bes e en (1986) hi ze an, «he abe asun-mo a ba da, be eizga i nagusia pe so-
nekin komunika zeko beldu a edo an sie a ea duena. Binaka, aldean edo jendau-
ean hi z egi eko zail asuna iza ea, edo adie azi ako mezu ba en zun edo ikas ekoa,
komunikazio-uzku du a en seinale izan ohi da» (127. o .). Komunikazio-an sie a-
ea ikasgela en ba uan nahiz gela ik kanpoko giza e-ha emane an sen i li eke.
Ike ke a uga ik e aku si du e an sie a eak ondo io kal ega iak di uela biga en edo
a ze iko hizkun za en jabekun zan, komunikazio-ja duna i e a ikaskun za-p oze-
suei e asa en bai ie (macIn y e & Ga dne , 1991). Dewaelek (2002, 2005) adie azi
zuen an sie a eak a ze iko hizkun za en ikaskun za kal e zen duela, ikasleen ikas-
eko mo ibazioa apal zen duelako e a a ze iko hizkun za ekiko ja e a nega iboak
elika zen di uelako.
Hizkun za-an sie a ea ez da ak o e isola u ba ; ai zi ik, ak o e indibidual, sozial,
linguis iko e a egoe azko uga i ekin lo u a dago. Ike ke ek an sie a ea en e a bes e
hainba ak o e en a eko e lazioa az e u du e; ak o e ho ie ako ba zuk di a adi-
na, gene oa, no asuna, hizkun za-maila, mo ibazioa e a eleaniz asuna, bes eak bes e
(ikus, adibidez, Dewaele, 2007a, 2007b). A ze iko hizkun za ekiko an sie a ea ekin
lo u izan den ak o ee ako ba hiz unak a ze iko hizkun za ho e an duen maila da.
Ike ke a askok an sie a eak a ze iko hizkun za en e endimenduan duen e agina az-
e u du e. Ga dne e a macIn y ek (1993) adie azi zu enez, hizkun za-an sie a ea da,
«baka ka, e endimendua ekin lo u a es uena duen ak o ea» (183. o .), e a naba -
mendu zu en hizkun za-an sie a e handia iza eak e agin nega iboa duela hizkun za en
ikaskun zan e a ekoizpenean. Ho wi zek (1986) ko elazio esangu a su nega iboak
au ki u zi uen ikasleen kali ikazioen e a a ze iko hizkun za ekiko an sie a ea en a -
ean, adi ze a emanez an sie a e-maila al uenak zi uz en ikasleek emai za kaska a-
goak lo zen zi uz ela hainbes eko he s u a sen i zen ez zu enek baino. Coulombe-k
(2000) e e an zeko emai zak lo u zi uen an seseko eskolen es uingu uan.
Zenbai ike ke ek hiz unak a ze iko hizkun zan duen mailak ha en an sie a e-mai-
lan izan dezakeen e agina i e epa a u dio e. O o ha , elka ekin lo u a egon ohi di a
hizkun za-maila al ua e a an sie a e-maila apala. Adibidez, spa ks e a bes ek (1997)
adie azi zu en a ze iko hizkun za ba ikas ea en au ean an sie a e-maila al uak zi-
uz en ikasleek emai za naba men kaska agoak lo zen zi uz ela i aku menean, en-
zumenean e a min zamenean. Liu-k (2006) a ze iko hizkun za ekiko ikasgelako an-
sie a ea en eskala ( lCaS) e abili zuen Txinan ingelesezko ikaske ak egi en ez zi uz en
/ 4
373
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
unibe si a eko 547 ikasle xina a ekin egindako ike ke a ba ean, e a be e si zuen
an sie a e-maila apalenak hizkun za-maila al ueneko ikasleek zi uz ela. san os, Cenoz
e a Go e -ek (2015) e e au ki u zu en pa aideen ingeleseko maila o oko ak e agin
naba mena zuela ingelesa ekiko hizkun za-an sie a ean. modu be suan, Dewaele e a
macIn y ek (2014) ondo ioz a u zu en a ze iko hizkun zan gai asun handia zu en
ikasleek a ze iko hizkun za ekiko ikasgelako an sie a e xikiagoa du ela, e a a ze iko
hizkun za ekin gehiago goza zen du ela. Ike ke a askok hizkun za-maila al uak e a
an sie a e-maila baxuak e laziona zen di uz en a en, au kako e lazioa au ki u du e-
nak e e badi a (ikus, esa e ako, Ewald, 2007; Jee, 2014).
A ze iko hizkun za i dagokionez e e, gai asuna en au ope zepzioa ak o e ga an-
zi sua da pe sonek min za zeko e a komunika zeko age zen du en p es asunean (Do-
no an & macIn y e, 2004). Gai asuna en au ope zepzioa biga en hizkun za ekiko
komunikazio-uzku du a ekin e laziona u izan da (macIn y e e al., 1997), e a ha en
e aginak komunika zeko ebe asuna i e asan diezaioke (mcC oskey & Richmond,
1990). Hiz un askok be en hizkun za-gai asuna ebalua zeko joe a iza en du e. Ho ek
e agin posi iboa izan dezake ikas eko es a egien ga apenean, baina, bes alde, hiz unen
an sie a ea a eago u dezake, di uz en gabezia linguis iko ba zuen jaki un iza ean (ma-
cIn y e & Ga dne , 1989).
Hizkun za-maila al uak –au ope zepzioa en a abe a– a ze iko hizkun za ekiko
an sie a e-maila baxuekin lo u a daude (Dewaele e al., 2008), e a hizkun za-maila
baxuak, be iz, a ze iko hizkun za ekiko an sie a e-maila al uekin (Dewaele & Thi -
le, 2009). Dewaele e a bes ek (2008) hizkun za-maila en au ope zepzioak a ze iko
hizkun za ekiko an sie a ean duen e agina az e u zu en. subjek uak 464 pe sona
eleaniz un zi en, e a be en us ez ze min zamen-mailaz zu en adie az eko eska u zi-
zaien. Kasu hone an, galde a baka ba egin zen a ze iko hizkun za ekiko an sie a ea
neu zeko, H1, H2, H3 e a H4 i bu uzko 5 pun uko Like eskala e abiliz. Ike ke a en
emai zek e aku si zu en min zamen-mailak –au ope zepzioa en a abe akoak– e lazioa
zuela H2, H3, e a H4 ekiko hizkun za-an sie a ea ekin. Izan e e, be en bu ua hizkun-
za-maila al uko za jo zu en pa e-ha zaileek a ze iko hizkun za ekiko an sie a e
gu xiago zu ela adie azi zu en. Liu e a Jackson-ek (2008) e e au ki u zu en au oebalua-
zioa en a abe ako ingeleseko maila o oko ak e agin naba mena zuela ingelesa ekiko
hizkun za-an sie a ean. maila al uagoko pa e-ha zaileek an sie a e gu xiago age -
zen zu en maila apalagokoek baino.
Ki anok (2001) ike ke a ba egin zuen aebe an japonie a ikas en a i zi en unibe si-
a eko ikasleekin, e a lCaSen be sio egoki u ba e a min zamen-maila en au oebalua-
zioa i bu uzko hi u neu ke a e abili zi uen. Emai zen a abe a, be en min zamen-maila
apalago za jo zen zu en ikasleek an sie a e gehiago zu en. Ki anok (2001) ondo ioz a-
u zuen, halabe , maila au e a uko ikasleen a ean ebaluazio nega iboa en beldu ak
e lazio es ua zuela an sie a ea ekin.
Bes alde, hizkun za ba en es uingu ua e a hizkun za ekiko esposizioa ga an-
zi handikoak di a hizkun za ikas eko p ozesuan e a hizkun za-e endimenduan.
Hizkun zak ikas eko bi es uingu u-mo a nagusi be eizi izan ohi di a: es uingu u
5 /
374
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
na u ala e a ikasgelakoa (Jiménez Ca alán & Ruiz de Za obe, 2009). Hain zuzen e e,
komunikazio-an sie a ea be din sen i li eke bi es uingu uo an, alegia, ikasgela en ba-
uan nahiz gela ik kanpoko giza e-ha emane an. Zenbai ebiden zia bada pen sa-
zeko a ze iko hizkun za en gela e engabeko an sie a ea e agi en duen es uingu ua
izan dai ekeela (ikus Ho wi z e al., 1986, Ho wi z, 2001). Ikaskideak edo i akaslea
ule zeko gai ez iza ea edo haiek no be a ez ule zea di a ikasleak hizkun za-ikasgela
ba en es uingu uan he s u a sen i zeko a azoie ako ba zuk (Ba an-Luca z, 2011).
Gela en au ean ahoz ja dun beha iza ea, ahozko au kezpenak nahiz ba -ba eko au -
kezpenak eginez, an sie a ea a eago zea ekin e laziona zen da (Young, 1990; pala-
cios, 1998). Hiz una en an sie a ean e agi en duen bes e ak o e ba alde ake a so-
ziala da. Japonian egindako ike ke a ba ean, Yoshidak (2013) naba mendu zuen ze
ga an zi sua zen ikasleen za be en ikaskideen gai asun-maila zehaz ea, be en mai-
la ekin alde a u a. Ikasleak oha zen bazi en denek an zeko gai asun-maila zu ela,
a ze iko hizkun za ekiko ikasgelako an sie a ea naba men apal zen zen. pe sonek,
ikasgela en es uingu uan ez ezik, egune oko bizi zako es uingu ue an e e sen i de-
zake e an sie a ea, in en si a e desbe dinez bada e e (Ba an-Luca z, 2011). Dewaelek
(2007b) ondo io gisa a e a zuen a ze iko hizkun za en e abil zaileak lasaiago sen-
i zen di ela lagunekin es uingu u p iba ue an a o zekin baino; be az, solaskidea
no den e e kon uan ha u beha eko alde di ga an zi sua da. Wood ow-k (2006)
seinala u zuen xede-hizkun zako ja o izko hiz unekin komunika zea zela an sie a e-
i u i ohikoene ako ba . Aus alian ingeleseko 275 ikasle ekin egindako ike ke a en
ondo io ba zen pa e-ha zaile guz iek sen i u zu ela nolabai eko an sie a ea ingelesez
hi z egi e akoan, baina ja o izko hiz unekiko komunikazioa zen es es-e agile gisa
gehien aipa u ako ak o ea; aldiz, ja o izko hiz un ez zi enekin komunika zeak ez
zuen hainbes eko an sie a e ik so zen.
2.1. Euska a ekiko an sie a ea
Azken 30 u ee an, hainba hezkun za-poli ika ja i di a abian, helbu u a gi ba ekin:
euska a i aka s-hizkun za gisa eza zea eaeko hezkun za-sis eman, hezkun zako e apa
guz ie an (Go e , Zeno z, E xague & Cenoz, 2014; E xebe ia & E xebe ia, 2015).
Ondo ioz, aldake a naba menene ako ba izan da hezkun za-sis ema elebaka a iza-
e ik elebidun iza e a iga o dela. Euska a e a gaz elania de igo ezko i akasgai di a
ikas e xe guz ie an, e a hi u hizkun za-e edu ga a u di a: A e edua, B e edua e a D e e-
dua. Gau egun, eskolau eko e a lehen hezkun zako ikasleen %90 B edo D e edue an
eskola u a dago.
Euskal Au onomia E kidegoan euska a denez i aka s-hizkun za nagusia, ohikoa da
H1 gaz elania du en ikasleek eduki akademiko guz ia euska az ikas ea, e a, gau egun,
euska a-gaz elania elebidunen %54,8 en H1 gaz elania da (Eusko Jau la i za, 2016).
Euska a-gaz elania elebidun ba zuek e az asun handiagoa du e euska az gaz elaniaz
baino (%27k), bes e ba zuek an zeko e az asuna du e bie an (%30ek) e a %43 e a-
zago molda zen di a gaz elaniaz. Gaz elaniak hedapen handia du e a asko e abil zen
da Euskal Au onomia E kidegoan, e a euska a en e abile an, be iz, hainba ak o ek
e agi en du e, hala nola hizkun za-mailak, lehen hizkun zak (H1), e emu soziolinguis-
ikoak, giza e-ha emanen sa eek e a euska a ekiko ja e ek.
/ 6
375
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
eaeko egoe a soziolinguis ikoa asko a ikoa da kokapen geog a ikoa en a abe a, e a
o aindik a akala ba dago ezagu za en e a giza e-e abile a en a ean. Ho ega ik,
kasu asko an H1 euska a ez du en hiz un uga ik en sioa e a u du i asuna sen i zen
di uz e egoe a o mal e a in o male an euska az hi z egi e akoan.
O aindik o ain, Eusko Jau la i zak (2015) Euska a en gaineko oina izko dis-
ku soen lanke a izenbu u duen xos ena a gi a a u du, e a xos en ho e an giza ean
dauden euska a en ingu uko disku soak, balioak, ja e ak e a e abile a az e u di a.
Galde-so ak, o oak, Delphi eknikak e a aldeko ez abaidak egin e a e abili zi en
adi uen eka penak jaso zeko, bai e a hi u hiz un- alde i bu uzko da uak bil zeko e e:
euska a asko e abil zen du en euska a-gaz elania elebidunak, egune oko bizi zan eus-
ka a e abil zen ez du en euska a-gaz elania elebidunak e a gaz elaniadun elebaka ak.
Lo u ako emai zek oso e eali a e in e esga ia e aku si zu en. Lehenik e a behin, eus-
ka a ama-hizkun za ez du en hiz unen –euskaldun be iak dei uak– e onka nagusia ez
da euska a en ezagu za, ha en e abile a baizik. Hiz un asko la i, u du i e a lo sa u a
sen i zen di a euska a e abil ze akoan, aka sak egi eko edo bes eek haiei ba e egi eko
beldu a du elako, e a ho i izuga izko oz opoa da komunikazio ako. Hain zuzen e e,
beldu ho i dela-e a hiz un uga i hizkun za e abil zen saia u e e ez di a egi en, p ime-
an ule u a en. Hizkun za-ziu agi i ba lo zeko p esioa, lanean euska az hi z egin
beha a e a no be e gai asun-maila ekiko kon ian za ik eza di a hiz unen an sie a ean
e agi en du en bes e ak o e ba zuk.
san os, Go e e a Cenoz-ek (2017) Euskal Au onomia E kidegoa en es uingu uan
H1 gaz elania e a H1 euska a zu en hiz unen biga en hizkun za ekiko komunikazio-
an sie a ea i bu uzko ike ke a ba bu u u zu en. Au ki u ako emai zen a abe a, H1
gaz elania zu en pa aideek euska a ekiko (H2) an sie a e gehiago zu en H1 euska-
a zu en pa aideek baino, azken alde hauen an sie a e maila gaz elania ekiko (H2)
baxuagoa izanez.
pe alesek (1996) ike ke a ba egin zuen euskal egie an euska a ikas en a i zi en 679
ikasle ekin. Emai zek e aku si zu en lo u a ga bia zegoela an sie a ea en e a hizkun za-
e endimendua en a ean. An sie a e xikia age zen zu en ikasleek kali ikazio hobeak
a e a zi uz en an sie a e handia age zen zu enek baino. pe alesen (1996) emai zen a a-
be a, bes alde, euska an goiko e a e diko maile an zeuden ikasleek hasibe iek baino
an sie a e gu xiago sen i zen zu en. Euska az maila al uagoa zu en ikasleek an sie a e
gu xiago sen i zen zu en.
3. IKERKETA
Ike ke a honen xedea hiz un helduen H2 ekiko an sie a ea az e zea da, Euskal
Au onomia E kidegoa en es uingu uan. Ike ke a en bes e helbu u ba da euska a e-
kiko komunikazio-an sie a ean e agina du en ak o eak az e zea, e a H1 gaz elania
du en hiz un askok euska a (H2) e abili e a hi z egi e a ez ausa zeko a azoie ako
ba zuk ule zea, hiz unok hizkun za hainba u ez ikas en a i u a en. Jada aipa u
dugunez, zenbai ike ke ek euska a en ezagu za en e a e abile a en a ean dagoen
7 /
376
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
a akala azpima a u du e. Be az, ike ke a hone an ha ago joan e a sakon asun han-
diagoz ule u nahi da H2 ekiko komunikazio-an sie a ea bi hizkun za o izial dauden
lekue an.
Ike ke a-galde ak honako hauek di a:
1. IG. H1 gaz elania du en hiz unek an sie a ea sen i zen al du e euska az (H2) ja -
du ean?
2. IG. Ze aldagaik du e e agina euska a ekiko komunikazio-an sie a ean?
4. mETODOA
4.1. Pa e-ha zaileak
Ike ke a hone an H1 gaz elania du en 346 subjek uk ha u du e pa e. Ho ie ako
gehienek euska a izan zu en i aka s-hizkun za eskolan (n=191), hau da D e eduan izan
zi en eskola uak lehen e a biga en hezkun zan. Lagina en %30ek (n=105) B e eduan
ikasi zu en, euska a e a gaz elania –biak– izanda i aka s-hizkun zak, e a askoz gu xia-
gok (n=50) gaz elania, A e eduan eskola uak izanez.
Lagina osa zeko, Bilbon e a Donos ian ikas en a i zi en unibe si a eko giza e-zien-
zie ako biga en e a hi uga en u eko ikasleak (n=247), zehazki up /ehuko hezkun-
za en e a enp esa-ikaske en a lokoak, e a ikaske ak buka u be i an Euskal Au ono-
mia E kidegoko enp ese an e a hezkun za-e akundee an lanean a i zi en p o esional
gaz eak (n=99) hau a u zi en.
Ike ke a hone ako pa e-ha zailee a ik 208 emakumezkoak zi en (%60) e a 138 gi-
zonezkoak (%40), e a haien ba ez bes eko adina 23,05 u e zen (d. ip.=5,72).
pa e-ha zaileei eska u zi zaien ebalua u zeza ela euska az e a gaz elaniaz zu en
maila en zumenean, min zamenean, i aku menean e a idazmenean, 1e ik 10e a bi a -
eko eskala ba ean (ikus, halabe , Dewaele e al., 2008; Thompson & Lee, 2013), e a
au oebaluazioa en a abe ako euska a e a gaz elaniazko hizkun za-maila en guz izko
pun uazioak a e a zi en. Emai zak 1. aulan jaso di a, ba ezbes ekoak e a desbide a ze
ipikoak emanez.
1. aula. Gai asuna euska az e a gaz elaniaz
Euska a Gaz elania
(gehienekoa=10) Bb. D. ip. Bb. D. ip.
En zumena 8,53 1,81 9,84 0,46
min zamena 7,36 2,14 9,76 0,59
I aku mena 8,30 1,94 9,76 0,59
Idazmena 7,53 2,08 9,52 0,93
/ 8
383
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
euske a con su abajo, en el abajo la u iliza án pe o ue a del mundo labo al
no lo u ilizan. po ejemplo uno de mis amigos es udió odo en euske a, se sacó
el ega y desde el momen o que se lo sacó ni con su pad e que siemp e hablaba
en euske a ni con nadie quie e habla en euske a, únicamen e lo u iliza pa a
abaja » (s.2).
6. OnDORIOAK
Ike ke a honek Euskal Au onomia E kidegoa en es uingu uan hiz un helduek eus-
ka a ekiko du en komunikazio-an sie a ea az e zen du. Lehenengo ike ke a-galde ak
H1 gaz elania du en hiz unek be en H2 den euska a ekiko sen i zen du en an sie a-
ea i e epa a zen dio. Da u kuan i a iboe a ik lo u ako emai zek i adoki zen du e
gaz elania H1 du en hiz unek an sie a ea sen i zen du ela euska az ja du ean. Esko-
lan euska a asko e abil zen bada e e, H1 gaz elania du en hiz unek euska a esko-
la ik kanpo e abil zeko auke a gu xiago di uz e. Jada aipa u dugunez, euska a sus-
a zeko u a s ga an zi suak egin di a, egune oko komunikazio a un ean ez ezik
bes e hainba a lo an e abilia izan dadin, hala nola hezkun zan, adminis azio pu-
blikoan, jus izian, osasun-ze bi zue an, enp esa-munduan e a hedabidee an (Go e
e al., 2014). Alabaina, euska ak hizkun za gu xi ua iza en ja ai zen du, e a euska-
a en ezagu za naba men a eago u den e a lehen e a biga en hezkun zan euska a
i aka s-hizkun za nagusia den a en, H1 gaz elania du en hiz unek esposizio-denbo a
gu xiago du e euska a ekiko, H1 euska a du enek gaz elania ekiko baino (Go e e
al., 2014), e a o aindik a akala naba mena dago ezagu za en e a giza e-e abile a-
en a ean. Oso naba mena da bai a e e A, B e a D e eduen a eko aldeak ikus ea.
Hezkun zan euska a zenba e a gehiago e abili (D e eduan) an sie a e maila hainba
e a baxuago da. Emai za hauek e edu desbe dine an lo zen den gai asun maila ekin
lo u a e e e akus en du e.
Biga en ike ke a-galde a en bidez, euska a ekiko komunikazio-an sie a ea e agi en
du en aldagaiak az e u di a. Da u kuali a iboak oina i ha u a, euska ekiko an sie-
a ea e agi en du en sei ak o e nagusi iden i ika u geni uen: aka sak egi eko beldu a,
hizkun za-maila, solaskideen ja e a, bes eekiko alde ake a, hizkun za en ga an zia
giza ean e a hizkun za en ga an zia lan okian.
Egin geni uen aldeko ez abaidek e a elka izke ek age ian u zi zu en H1 gaz elania
du en hiz un askok an sie a ea sen i zen du ela euska az hi z egi ean, aka sak egi eko
e a bes een au ean ba ega i age zeko beldu di elako. Eusko Jau la i zak 2015ean
egindako ike ke an e e, pa e-ha zaileek adie azi zu en la i e a u du i sen i zeko a a-
zoi nagusie ako ba , bes e ak o e ba zuen a ean, aka sak egi eko beldu a zela.
H1 gaz elania du en hiz unek euska az ja du ean sen i zen du en an sie a ea en bes e
a azoi nagusie ako ba hizkun za-maila –au ope zepzioa en a abe akoa– da. Gu e
ike ke an, H1 gaz elania du en hiz unek adie azi zu en be en gai asuna apalagoa zela
euska az gaz elaniaz baino. Lehen ikusi dugunez, hizkun za-maila e a gai asuna en au-
ope zepzioa hizkun za-an sie a ea ekin lo u izan di en aldagaiak di a. Ondo io ho i
15 /
384
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
ba da o Liuk (2006), Thompson e a Lee-k (2013) e a Dewaele and macIn y ek (2014)
egindako ike ke ekin, non hizkun za-maila e a au ope zepzioa en a abe ako gai asun-
maila al uak an sie a e-maila baxuekin lo u bai i a.
Elebidun asko en H1 gaz elania da, e a e azago molda zen di a hizkun za ho e an
euska az baino. Ho i dela e a, eaeko elebidunen a ean, %44ek nahiago du e gaz ele a
e abil zea nahiz e a euska a jakin (Eusko Jau la i za, 2016). Be az, gaz elania ama-
hizkun za du en pa e-ha zailee ako askok hi z egi e akoan solaskideen ja e ak duen
ga an zia naba mendu zu en. Ho ie ako ba zuk k i ika uak e a epai uak sen i zen
di a euska az hi z egi en du enean, ba ez e e H1 euska a du enen alde ik. Euska azko
ja o izko hiz unen (H1) maila ez du ela edo «bene ako hiz unak» ez di ela us e iza ea-
ga ik, aka sak egi eko edo euska az beha adinako e az asunaz ez ja du eko beldu a
sen i dezake e (O’Rou ke & pujola , 2013; O ega e al., 2016). H1 gaz elania du en
hiz unak euska a i aka s-hizkun za den e edue an –B edo D e edue an– eskola u a en,
euska a ez da hizkun za nagusia iza en be en giza e-ha emanen sa ee an, e a ez du e
hizkun za egune oko bizi zan edo es uingu u in o male an e abil zeko auke a ik iza-
en. maiz, euska a lan okian e a es uingu u o male an baka ik e abil zen du e, e a,
ho enbes ez, es uingu u in o malagoe an au oma ikoki hizkun zaz alda zeko joe a
du e. Bes alde, euska ak lan okian duen ga an ziaz gain, kon uan ha u beha dugu
pa e-ha zailee ako askok hizkun za-ziu agi i ba lo zeko p esio handia sen i zen
du ela.
Elka izke a u geni uen hiz une ako ba zuek an sie a ea sen i u ohi du e be en gai a-
suna ingu ukoena ekin alde a zen du enean. I udi zen zaie ezin di uz ela aka s gehiegi
egin, giza ean o o ha dagoen euska a-maila dela-e a. Yoshidak (2013) naba mendu
zuen ikasleen za oso ga an zi sua dela be en ikaskideen gai asun-maila zehaz ea, be-
en maila ekin alde a u a. Ikasleak oha zen bazi en denek an zeko gai asun-maila zu-
ela, a ze iko hizkun za ekiko ikasgelako an sie a ea naba men ba e zen zen. An zeko
ondo ioak a e a dai ezke gu e ike ke a ik, gu e es uingu ua desbe dina bada e e. Hain
zuzen, euska az komunikazio- ebe asune an maila al uagoa e a hizkun za ekiko es-
posizio handiagoa iza eak an sie a ea mu iz ea e agin lezake. Ho ek adi ze a ema en
du beha ezkoa dela euska a ekiko esposizio handiagoa bul za zea, bai e a giza e-
ha emane an euska a en e abile a sus a zea e e, H1 euska a du enen lagun za ekin.
/ 16
385
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
7. ERREFEREnTZIAK
Ba an-Łuca z, m. (2011). The ela ionship be ween language anxie y and he ac ual
and pe cei ed le els o o eign language p onuncia ion. S udies in Second
Language Lea ning and Teaching, 1(4), 491-514.
Coulombe, D. (2000). Anxie y and belie s o F ench-as-a-second-language lea ne s a he
uni e si y le el. Tesi a gi a agabea. Uni e si y o La al, Québec, Canada.
DeVellis, R. F. (1991). Scale De elopmen Theo y and Applica ions. newbu y pa k,
CA: sage.
Dewaele, J.-m. (2002). psychological and sociodemog aphic co ela es o communica-
i e anxie y in L2 and L3 p oduc ion. In e na ional Jou nal o Bilingual-
ism, 6(1), 23-38. doi: 10.1177/13670069020060010201
Dewaele, J.-m. (2005). In es iga ing he psychological and emo ional dimensions in in-
s uc ed language lea ning: Obs acles and possibili ies. The Mode n Lan-
guage Jou nal, 89(3), 367-380.
Dewaele, J.-m. (2007a). p edic ing language lea ne s’ g ades in he L1, L2, L3 and
L4: The e ec o some psychological and sociocogni i e a iables. In e -
na ional Jou nal o Mul ilingualism, 4(3), 169-197. doi:10.2167/ijm080.0
Dewaele, J.-m. (2007b).The e ec o mul ilingualism sociobiog aphical and si ua ional
ac o s on communica i e anxie y and o eign language anxie y o ma u e
language lea ne s. In e na ional Jou nal o Bilingualism, 11(4), 391-409.
doi:10.1177/13670069070110040301
Dewaele, J.-m., & macIn y e, p. D. (2014). The wo aces o Janus? Anxie y and en-
joymen in he o eign language class oom. S udies in Second Language
Lea ning and Teaching, 4(2), 237-274. doi:10.14746/ssll .2014.4.2.5
Dewaele, J.-m., pe ides, K. V. & Fu nham, A. (2008). E ec s o ai emo ional in-
elligence and sociobiog aphical a iables on communica i e anxie y and
o eign language anxie y among adul mul ilinguals: A e iew and empi -
ical in es iga ion. Language Lea ning, 58(4), 911-960. doi:10.1111/j.1467-
9922.2008.00482.x
Dewaele, J.-m., & Thi le, H. (2009). Why do some young lea ne s d op o -
eign languages? A ocus on lea ne -in e nal a iables. In e na ion-
al Jou nal o Bilingual Educa ion and Bilingualism, 12(6), 635-649.
doi:10.1080/13670050802549656
Dono an, L. A., & macIn y e, p. D. (2004). Age and sex di e ences in willing-
ness o communica e, communica ion app ehension, and sel ‐pe -
cei ed compe ence. Communica ion Resea ch Repo s, 21(4), 420-427.
doi:10.1080/08824090409360006
E xebe ia, F. & E xebe ia, J. (2015). Bilingual educa ion in he Basque Coun y
(1960-2013). In F.V. Tochon (Ed). Language Educa ion Policy Unlimi ed:
Global pe spec i es and local p ac ices (249.-277. o .). Wisconsin: Deep
Uni e si y p ess.
Eusko Jau la i za. (2015). Euska a en gaineko oina izko disku soen lanke a. Vi o-
ia-Gas eiz: Eusko Jau la i za en Hizkun za poli ika ako sailbu uo de za.
Hemendik ha ua: h p://www.euskadi.eus/gobie no- asco/-/con enidos/
lib o/l_051806_0001_0002/es_de /index.sh ml
17 /
386
Jasone Cenoz, Alai z San oS
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, julio-diciemb e, 2017, 369-387
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5832
Eusko Jau la i za. (2016). E a hemendik au e a ze ? Vi o ia-Gas eiz: Eusko Jau la i-
za en Hizkun za poli ika ako sailbu uo de za. Hemendik ha ua:
h p://www.euska a.euskadi.eus/con enidos/no icia/e a_hemendik/eu_
de /adjun os/E a%20hemendik%20au e a%20ze _2016-05-03.pd
Ewald, J. D. (2007). Fo eign language lea ning anxie y in uppe -le el classes: In ol -
ing s uden s as esea che s. Fo eign Language Annals, 40(1): 122-142.
doi: 10.1111/j.1944-9720.2007. b02857.x
Ga dne , R. C. & macIn y e, p. D. (1993). A s uden ’s con ibu ions o second-lan-
guage lea ning. pa II: A ec i e a iables. Language eaching, 26(01),
1-11. doi:10.1017/s0261444800000045
Go e , D., Zeno z, V., E xague, X. & Cenoz, J. (2014). mul ilingualism and Eu ope-
an mino i y languages: he case o Basque. In D. Go e , V. Zeno z & J.
Cenoz (Eds.), Mino i y languages and mul ilingual educa ion: b idging
he local and he global (278.-301. o .). Be lin: sp inge .
Ho wi z, E. K. (1986). p elimina y e idence o he eliabili y and alidi y o a
o eign language anxie y scale. esol Qua e ly, 20(3), 559-562.
doi:10.2307/3586302
Ho wi z, E. K. (2001). Language anxie y and achie emen . Annual Re iew o Applied
Linguis ics, 21,112-126. doi:10.1017/s0267190501000071
Ho wi z, E. K., Ho wi z, m. B. & Cope, J. (1986). Fo eign language class oom anxie y. The
Mode n Language Jou nal, 70(2), 125-132. doi:10.1111/j.1540-4781.1986.
b05256.x
Jee, m. J. (2014). A ec i e ac o s in Ko ean as a Fo eign Language: anxie y and be-
lie s. Language, Cul u e and Cu iculum, 27(2), 182-195. doi:10.1080/07
908318.2014.918626
Jiménez Ca alán, R. m. & Ruiz de Za obe, Y. (2009). The ecep i e ocabula y o e l
lea ne s in wo ins uc ional con ex s: Clil e sus non-Clil ins uc ion. In
Y. Ruiz de Za obe & R. m. Jiménez Ca alán (Eds.), Con en and language
in eg a ed lea ning: E idence om esea ch in Eu ope (81.-92. o .). B is-
ol, UK: mul ilingual ma e s.
Ki ano, K. (2001). Anxie y in he College Japanese Language Class oom. The Mode n
Language Jou nal, 85(4), 549-566. doi:10.1111/0026–7902.00125
Liu, m. (2006). Anxie y in Chinese EFL s uden s a di e en p o iciency le els. Sys em,
34(3), 301-316. doi:10.1016/j.sys em.2006.04.004
Liu, m., & Jackson, J. (2008). An explo a ion o Chinese EFL lea ne s unwillingness o
communica e and o eign language anxie y. The Mode n Language Jou -
nal, 92(1), 71-86. doi:10.1111/j.1540-4781.2008.00687.x
macIn y e, p. D. & Ga dne , R. C. (1989). Anxie y and second language lea ning:
Towa d a heo e ical cla i ica ion. Language Lea ning, 39(2), 251-275.
doi:10.1111/j.1467-1770.1989. b00423.x
macIn y e, p. D. & Ga dne , R. C. (1991). me hods and esul s in he s udy o anxi-
e y and language lea ning: A e iew o he li e a u e. Language lea ning,
41(1), 85-117. doi:10.1111/j.1467-1770.1991. b00677.x
macIn y e, p. D. noels, K. A. & Clémen , R. (1997). Biases in sel ‐ a ings o second
language p o iciency: The ole o language anxie y. Language lea ning,
47(2), 265-287. doi:10.1111/0023-8333.81997008
/ 18
387
Fon es Linguae Vasconum (FLV), 124, uz aila-abendua, 2017, 369-387
KomuniKazio-an sie a ea eusKa a biga en hizKun za du enengan
ISSN: 0046-435X ISSN-e: 2530-5816
mcC oskey, J. C. & Richmond, V. p. (1990). Willingness o communica e: Di e ing
cul u al pe spec i es. Sou he n Communica ion Jou nal, 56(1), 72-77.
doi:10.1080/10417949009372817
O’Rou ke, B., & pujola , J. (2013). F om na i e speake s o «new speake s»–p oblem-
a izing na i eness in language e i aliza ion con ex s. His oi e Épis émol-
ogie Langage, 35(2), 47-67.
O ega, A., Amo o u, E., Goi igolza i, J. & U la, J. (2016). Euskal hiz un be iak:
espe ien ziak, ja e ak e a iden i a eak. Bilbao: Deus uko Unibe si a ea.
Hemendik ha ua: h ps://blogs.deus o.es/euskalgaiak/wp-con en /up-
loads/2016/11/Euskal-hiz un-be iak-2016-Deus uko-Unibe si a ea.pd
palacios, L. m. (1998). Fo eign language anxie y and class oom en i onmen : A s udy
o spanish uni e si y s uden s ( esi a gi a agabea). The Uni e si y o Texas
a Aus in, Aus in, TX.
pe ales, J. (1996). Ikasle helduen he s u a euska a ikas ean. Hizpide, 37, 32-52
Rachman, s. (1998). Anxie y. Eas sussex, UK: psychology p ess.
Rubio, F. D. (2004). La ansiedad en el ap endizaje de idiomas. Huel a: Uni e sidad de
Huel a.
san os, A., Cenoz, J. & Go e , D. (2015). Communica i e anxie y in English as a hi d
language. In e na ional Jou nal o Bilingual Educa ion and Bilingualism,
1-14. doi: 10.1080/13670050.2015.1105780
san os, A., Go e , D. & Cenoz, J. (2017). Communica i e anxie y in he second and
hi d language. In e na ional Jou nal o Mul ilingualism, 14(1), 23-37. doi:
10.1080/14790718.2017.1258980
sco el, T. (1978). The e ec o a ec on o eign language lea ning: A e iew o he anxie y
esea ch. Language lea ning, 28(1), 129-142. doi:10.1111/j.1467-1770.1978.
b00309.x
spa ks, R. L., Ganschow, L., A ze , m., siebenha , D. & plageman, m. (1997). Lan-
guage anxie y and p o iciency in a o eign language. Pe cep ual and mo o
skills, 85(2), 559-562. doi:10.2466/pms.1997.85.2.559
spielbe ge , C. D. (1983). Manual o he S a e-T ai Anxie y In en o y (Fo m Y). palo
Al o, Cali o nia: Consul ing psychologis s p ess.
Thompson, A. s., & Lee, J. (2013). Anxie y and EFL: does mul ilingualism ma e ? In-
e na ional Jou nal o Bilingual Educa ion and Bilingualism, 16(6), 730-
749. doi:10.1080/13670050.2012.713322
Wood ow, L. (2006). Anxie y and speaking English as a second language. elc jou -
nal, 37(3), 308-328. doi:10.1177/0033688206071315
Young, D. J. (1990). An in es iga ion o s uden s’ pe spec i es on anxie y and speaking.
Fo eign Language Annals,23(6), 539-553. doi:10.1111/j.1944-9720.1990.
b00424.x
Yoshida, R. (2013). Lea ne s’ sel -concep and use o he a ge language in o -
eign language class ooms. Sys em, 41(4), 935-951. doi:10.1016/j.sys-
em.2013.09.003
19 /
