70 ELHUYAR 343
GAI LIBREAN
Ibilgailu elek ikoak e a ka bono-az a na
Ezaguna da populazio-den si a e handiko hi igu-
nee an ibilgailu elek ikoek ku sadu a mu iz eko
du en po en ziala. Hala e e, ez abaida handia izan
da azken u eo an ibilgailu elek ikoen ka bono-
az a na en ingu uan. Nahiz e a ibilgailu elek ikoak
ba ne-e ekun zako mo o ak di uz enak baino as-
koz e e e aginko agoak izan, kon uan izan beha
da ibilgailu elek ikoak ka ga zeko beha ezkoa den
Modu komuneko en sioa:
ibilgailu elek ikoen isilpeko e sai
ene gia elek ikoa en za i ba e egai osilen bidez
so zen dela. Ho ez gain, ba e ien ab ikazioak
penalizazio handia daka ikuspun u ene ge iko ik.
Zalan za ho iek a gi uz doaz azken ike ke ekin. Adi-
bidez, I ano a e a kolabo a zaileek En i onmen al
Resea ch Le e s aldizka ian 2020an a gi a a u ako
me aanalisi ik ondo ioz a zen da ibilgailu elek i-
koak ezinbes ekoak di ela Pa isko Ako dioa en hel-
Ida zi zuk zeuk
Gai lib ean a alean
Gai lib ean a i zeko, bidali zu e a ikulua
aldizka ia@elhuya .eus helbide a.
Guz ion aho an dauden ezauga iak di a ibilgailu elek ikoen au onomia, ba e iak ka -
ga zeko denbo a edo a kos ua. Baina ze ge a zen da ibilgailuen idaga i asuna ekin?
Ze ak o ek e agin dezake e ibilgailu elek iko ba ma xu a zea e a zi kulazio ik a e a-
zea? Bes eak bes e, publiko o oko a en za ezezaguna den baina espezialis ek ongi
ezagu zen du en a azo ba i egin beha dio au e ibilgailu elek iko ba en p opul sio-
sis emak: modu komuneko en sioa i.
ARG.: Vaux o d/CC BY-SA 4.0 Wikimedia Commons.
71
2021eko i aila
bu uak be e zeko. Bes alde, Kawamo o
e a kolabo a zaileek ibilgailu elek ikoen
bizi za-ziklo osoa en ebaluazioa (LCA,
Li e-Cycle Asses men , ingelesez) egin
zu en 2019an1. Eu opako es uingu-
ua i dagokionez, zehaz u zu en ibilgailu
elek ikoek, ba ez bes e, 76.545 km egin
ondo en hobe zen di uz ela gasolinazko
ibilgailuen isu ke en da uak, e a 109.415
km egi ean, diesel ibilgailuenak. Be az,
ingu umena en ikuspun u ik, ibilgai-
lu elek ikoen idaga i asuna ma-
ximiza u beha a dago, p opul sio-
sis eman so dai ezkeen hu segi e-
mekanismoak iden i ika uz e a solu-
zioak bila uz, haien bizi za-zikloa ahalik
e a gehien luza zeko.
Modu komuneko en sioa en
a azoa
Sa e ako bi e minal edo gehiago en
a ean en sio-di e en zia ba aplika uz
un ziona zeko diseina zen di a sis ema
elek iko e a elek onikoak (1. i udia).
Idealki, en sio-di e en zia ba (Vdi ) sa-
e an eza zen denean, ko on ea en-
E. Robles, M. Fe nandez, I. A e xabale a, E. Iba a, J. And eu
APERT ike ke a- aldea
Bilboko Ingenia i za Eskola (EHU)
1. i udia. Modu di e en ziala da edozein zi kui u an lo u nahi den
un ziona zeko modua. Hala e e, e eali a ea bes elakoa da: modu
komuneko en sio-osagaiak age zean, ko on ea en pa e ba ek nahi ez
den bidee a ik ihes egi en du. I udia: egileek egina.
sio handieneko e minale ik (V1) en sio xikieneko
e minale a (V2) joango da. Fun zionamendu-modu
ho i modu di e en ziala esa en zaio, e a zi kui u
elek ikoe an lo u nahi den un zionamendua
da. Hala e e, e eali a ea bes elakoa da, sa i an
balio nulua ez duen modu komuneko en sioa (Vkom)
eza zen bai a modu di e en zialeko en sioa ekin
ba e a, nahi aez (1. i udia). Gauzak ho ela, ene gia-
i u i a i zul zeko bes e bide ba au ki zen du
en sio handieneko e minalean sa zen den
ko on ea en pa e ba ek (lu eko konexio ik i zul
dai eke, adibidez). Ihes-ko on e de i zo ho i. Be-
az, an zemanezina izan beha ko lukeen ko on e
ho i, p ak ikan, ez da hain xikia.
Fenomeno ho i mo o elek ikoen es uingu u a
hu bil zeko, mo o en osagai nagusiak de ini u
beha di a, lehenik e a behin (2. i udia). Makina en
a al inkoa da es a o ea, zeinak makina elika zen
duen e minale a a konek a zen den ha ilka u ba
bai u. Es a o eak ingu a zen du e o o ea. Mo o-
a en a al mugiko a da azken ho i, e a a da za i
lo u a dago. E odamenduen gainean inka zen da
a da za, e o o eak ma uskadu a xikia izan de-
zan. E o o ean e a es a o ean so u ako luxuen
e a ko on een a eko elka ekin zak so zen du
e o o ea en mugimendua. Ka kasa me aliko ba ek
bil zen di u osagai guz iak.
1Ibilgailua en ope azioaz gain, bizi za-zikloan so u ako isu ke ak zehaz eko hainba aldagai ha u zi en kon uan; hala nola,
ma e ialen us iake a, ibilgailua en ab ikazioa, mix elek ikoa, gida ze-dis an ziak, man enimendua, bi zikla zea, e a aba .
72 ELHUYAR 343
72
GAI LIBREAN
Ohikoa da makina elek iko indus ia-
lak sa e elek iko a zuzenean konek-
a uz e agi ea (3. i udia). Kon igu azio
ho e an modu komuneko en sioa (Vkom)
ze o da mo o a en sa e an eza zen
di en en sioak guz iz o eka u a ba-
daude; ho s, sa e ako en sioen ba u a
ze o denean. Kasu ho e an, sa e ako
e minale a ik zi kula uko du baka ik
ko on eak.
Aldiz, ibilgailu elek ikoe an po en zia-
bihu gailu ba (inbe so e ba ) konek a-
zen da elikadu a-i u ia en (ba e ien)
e a mo o elek ikoa en a ean2. Ba e ia-
en en sioa ja ai ua denez, po en zia-
bihu gailua en un zioa da mo o ean
eza zen di en en sio al e noen maiz-
asuna e a anpli udea egoki zea aldi o
e o o eak duen e o azio-abiadu a en e a
eza i beha den po en zia en (momen-
ua en) a abe a.
E engailu gisa un ziona zen du en gai-
lu e die oalez osa u a daude po en zia-
bihu gailuak (3. e a 4. i udiak). E engailu
ho iek maiz asun handiz kommu a uz
(no malean, 5 kHz e a 20 kHz bi a ean)
e a so u ako pul suen zabale a kon-
ola uz lo zen da i ee ako en sioen
anpli udea e a maiz asuna egoki zea.
Sis ema kommu a uak e abil zen di a
oso e aginko asun handia du elako.
O daine an, aldiuneko en sioak deso-
eka u egi en di a, e a maiz asun han-
diko modu komuneko en sioa eza zen
da mo o a en e minale an. Gauzak
ho ela, e odamendue a ik deska ga-
2. i udia. Mo o elek iko i asiko ba i e agi en zaionean, mo o a en
asee a ik zi kula u beha ko luke ko on e guz iak. Hala e e, ko on ea en
pa e ba makina en e odamendue a ik deska ga zen da, mo o a i modu
komuneko en sioa eza zen bazaio. I udia: egileek egina.
3. i udia. Sa e elek ikoa ekin zuzenean elika u ako mo o ek en sio
sinusoidalak di uz e e minale an, zeinak no malean o eka uak
bai i a. Aldiz, e minale an eza i ako en sioek pul su- o ma du e
po en zia-bihu gailuak e abil zen di enean. I udia: egileek egina.
2Mo o edo so gailu elek ikoak e abil zen
di uz en bes e hainba aplikazio an e e
beha ezkoa da po en zia-bihu gailuak
e abil zea; hala nola, abiadu a aldako eko
e agile indus iale an e a haize-e o e an.
73
2021eko i aila 73
uko da modu komunak so u ako ko on ea en
pa e handi ba (2. i udia).
Mo o indus iale an ez bezala, ibilgailu elek ikoe an
ez dago modu komunak so u ako ko on ea des-
ka ga zeko baliaga ia izan dai ekeen lu -konexioa
ins ala ze ik. Be az, modu komunak hainba a azo
so di zake ibilgailua osa zen du en elemen u elek-
iko e a elek onikoe an. Izan e e, in e e en zia
elek omagne iko (EMI, Elec oMagne ic In e e en-
ce, ingelesez) uga i so dai ezke modu komuna en
ondo ioz. Ho iek ibilgailu elek ikoa en bes e azpi-
sis ema ba zuei e agin diezaieke e; hala nola, kon-
ol uni a eei (ECU, Elec onic Con ol Uni , ingelesez)
e a haien a eko komunikazioei.
Ibilgailua en idaga i asuna i dagokionez e e so dai-
ezke a azoak, 5. i udiak e akus en duen bezala. Alde
ba e ik, so u ako en sio-aldake a handien ondo-
ioz, posible da es a o ea en ha ilka uen isolamen-
dua honda zea. Isolamendua gal zen den heinean,
auke a handiagoak daude ha ilka ue an zi kui ula-
bu ak so zeko, e a, hala, mo o a puska zeko p o-
babili a eak handi zen di a. Gaine a, au e ik aipa u-
ako ihes-ko on eek mo o a en e odamendue an
e agi en du e. Azken ho iek di a mo o elek ikoe an
ma xu ak so zeko a du adun nagusie akoak.
Nola mu iz u modu komuneko en sioak
so di zakeen a azoak?
Azken hama kade an komuni a e zien i ikoa e a in-
dus ia elka lanean a i u di a mo o elek ikoek du-
en a azo ho i i enbideak bila zeko. Alde ho e a ik,
bi amilia nagusi an sailka dai ezke modu komuna-
en e ek uak mu iz eko e abili ohi di en soluzioak
(6. i udia): e odamenduak ihes-ko on ee a ik iso-
la zen di uz en soluzioak, e a ihes-ko on eak ibil-
gailua en xasise a bide a zen di uz enak.
4. i udia. Inbe so e i asikoa en e engailuek zo zi konbinazio posible izan di zake e. Konbinazio edo kommu azio-egoe a
bakoi za i modu komuneko en sio ba dagokio. Kommu azio-sekuen zia ba i dagokion adibidea e akus en du i udiak. Fase
be eko e engailuen egoe ak osaga ia izan beha du, elikadu a-i u ian zi kui ulabu a ez so zeko. Hau da, goiko e engailua
piz u a badago, behekoa i zali a egongo da, e a alde an ziz. Kommu azio-egoe a bakoi zean en sio-maila jakin ba so zen da
aseko (, e a ). Adibideak a gi e akus en du modu komuneko en sioa ez dela nulua, pi amide-i xu a duela baizik. I udia: egileek
egina.
74 ELHUYAR 343
74
GAI LIBREAN
Gau egun, soluzio ho ie ako ba zuk baz e u egin
di a bide aga iak ez di elako (Fa aday en blinda-
jea, bes eak bes e). Aldiz, ona pen handia lo u du e
bes e soluzio ba zuek. Adibidez, SKF enp esa mul-
inazional suedia a lide a da makina elek ikoen
e odamenduen indus ia-sek o ean, e a ibilgailu
elek ikoe an a azoak minimiza zeko e odamen-
du hib idoak e abil zea p oposa zen du e. Aldiz,
gainazal bi aka i e a mugiko e an deska ga elek-
iko pa asi oek e agindako kal eak a in zeko solu-
zioe an munduko lide a den EST enp esak AEGIS
a da za en lu -konexioko e az una pa en a u du,
ko on eak lu e a edo ibilgailuen xasise a deska -
ga zeko soluzio gisa.
Nahiz e a oga u den soluzio ho ie ako ba zuk
e aginko ak di ela, modu komuneko en sioak
so u ako e ek uak leun zea baino ez du e hel-
bu u. Bes e auke a posible ba da e ek u ho iek
ja o i ik ekidi ea. Nola? A azoa e o ik zuzenduz.
Alde ba e ik, i agazki espezi iko ba zuk p oposa u
di a, modu komuneko en sioa blokea zen du enak
e a p opul sio-sis emako bes e osagai ba zue a a
heda zea e agoz en du enak. Bes e ik, kommu a-
zio-sekuen zia be iak e e p oposa u di a, modu
komuneko en sioa mu iz en edo guz iz ezaba zen
du en po en zia-bihu gailu opologiak (7. i udia) e a
gailuak kon ola zeko. Ibilgailu elek iko ba en ka-
suan, azkenengo bi auke ak di a e aka ga ienak,
ibilgailue an ez bai ago lu -konexio ik. Du en po-
5. i udia. Modu
komuneko
en sioa en
ondo ioz ihes egi en
du en ko on eek
es a o eko ha ila en
isolamendua
e e dezake e,
e a k a e ak e a
ildaskak e agin
e odamendue an.
I udia: egileek egina.
6. i udia. Ihes-ko on een au kako soluzio indus ialen adibideak. Ezke ean, ko on ea pasa zea e agoz en du en soluzioak
age zen di a (isola zaileak); eskuinean, be iz, ihes-ko on eak lu e a edo xasise a (e oaleak) bide a zen du en soluzioak.
I udia: egileek egina.
75
2021eko i aila 75
en zial asunaz oha u a, komuni a e zien i ikoa
ho elako auke ak ike zen a i da azken u eo an.
P oblema ika sakon az e u ondo en, ondo ioz a
dai eke ibilgailu elek ikoen e abil zaileak abiadu a,
e aginko asuna, au onomia e a halako ezauga ie-
an zen a u a ja ai u dezake ela, modu komuneko
a azoa en za i enbide uga i daudelako. Hala e e,
modu komuna ekin lo u ako a azoei au e egi eko
soluzio me kago e a e aginko agoak bila zen ja ai-
zea da, o ain, zien ziala ien lana. Gaine a, ibilgailuen
ab ika zaileek be e beha eko es anda e a e egu-
lazioak oso zo o zak di a; ho az, be ma u a daude
ibilgailuen sendo asuna i e a segu asuna i dagoz-
kien kali a e-baldin zak.
Bibliog a ia
[1] LOPEZ, I., ET AL (2019). Nex gene a ion elec ic d i es
o HEV/EV p opulsion sys ems: Technology, ends
and challenges. Renewable and Sus ainable Ene gy Re-
iews, ol. 114, pp. 1-23.
[2] IVANOVA. D., ET AL (2020). Quan i ying he po en ial
o clima e change mi iga ion o consump ion op ions.
En i onmen al Resea ch Le e s, ol. 15, pp. 1-20.
[3] KAWAMOTO. R., ET AL (2019). Es ima ion o CO2
emissions o in e nal combus ion engine ehicle and
ba e y elec ic ehicle using LCA. Sus ainabili y, ol.
15, no. 9, pp. 1-15.
[4] MUETZE, A. (2004). Bea ing cu en s in in e e - ed
AC-mo o s. De Technischen Uni e si ae Da ms ad .
[5] ASEFI, M., ET AL (2019). A Fas T ansien Model o
Bea ing Faul Analysis in Induc ion Machine D i es.
IEEE Senso s Jou nal, ol. 19, no. 5, pp. 1897-1904.
[6] TROSCHER, M., ET AL (2018). Emission Reduc ion by
Op imizing Cu en Re u n Pa hs in Elec ic Vehicles.
P oc. o he IEEE symposium on elec omagne ic compa-
ibili y, signal in eg i y and powe in eg i y, pp. 460-460.
[7] HAN, Y., ET AL (2018). Analysis and Supp ession o
Common Mode Vol age o SiC In e e s in Elec ic
Vehicle Applica ions. In e na ional Con e ence on Elec-
ical Machines and Sys ems (ICEMS), pp. 736-740.
[8] ROBLES, E., ET AL (2021). Ad anced powe in e e
opologies and modula ion echniques o common-
mode ol age elimina ion in elec ic mo o d i e sys-
ems. Renewable and Sus ainable Ene gy Re iews. ol.
140, pp. 1-26.
[9] ROBLES, E., ET AL (2019). Mi iga ion o common
mode ol age issues in elec ic ehicle d i e sys ems
by means o an al e na i e AC-decoupling powe con-
e e opology. Ene gies, ol. 12, pp. 1-27.
7. i udia. EHUko APERT ike ke a- aldean az e u ako soluzioe ako ba en adibidea. Inbe so e ho i be eziki diseina u a dago
modu komuneko en sioa ezaba zeko, di uen elemen u osaga iei eske (ibilgailua en ba e iak konek a zen di a sa e an, e a
mo o a, i ee an). I udia: egileek egina.
