scieee Science in your language
[eu] (orig)

Euskararen erabilera Eusko Legebiltzarreko debateetan (2012-2020)

Author: Escribano García, Nayla,González, Jon Ander,Orbegozo Terradillos, Julen,Larrondo Ureta, Ainara,Peña Fernández, Simón,Pérez de Viñaspre Garralda, Olatz,Agerri Gascón, Rodrigo
Publisher: Eusko Ikaskuntza
Year: 2022
Source: https://addi.ehu.eus/bitstream/10810/60254/1/1035-4625-2-PB.pdf
163
Media ika. 19, 2022, 163-178
Euska a en e abile a Eusko
Legebil za eko deba ee an
(2012-2020)
(The use o Basque language in deba es in he
Basque Pa liamen (2012-2020))
Esc ibano Ga cia, Nayla1; González, Jon Ande 2;
O begozo-Te adillos, Julen3; La ondo-U e a, Aina a4;
Peña-Fe nández, Simón5; Pe ez-de-Viñasp e, Ola z6;
Age i Gascón, Rod igo7
Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Unibe si a ea
(UPV-EHU). Sa iena s/n. 48940. Leioa.
na[email p o ec ed]1; [email p o ec ed]3;
[email p o ec ed]4; [email p o ec ed]5;
[email p o ec ed]6; [email p o ec ed]7
Recep.: 10.03.2022
BIBLID [eISSN 1988-3935 (2022), 19; 163-178] Acep.: 01.12.2022
Legebil za e an, delibe azio demok azien es uingu uan egindako hi zaldien az e ke a
ga an zi sua da, hi zaldi ho iek he siki lo u a bai aude ekin za poli ikoa ekin e a legegin za
ekimenak ga a zeko a azoien azalpena ekin. Bes alde, azken u eo an, az e ke a au oma iza uei
eske gehi u egin di a disku soa az e zeko auke ak, e a in o mazio bolumen handiak p ozesa u
dai ezke. Tes uingu u ho e an, euska ak Eusko Legebil za ean duen e abile a az e zen da
a ikulu hone an, bi legegin zaldiko (ho s, 2012-2016 e a 2016-2020 legegin zaldie ako) bilku en
ak en az e ke a au oma iza uan oina i u a. Emai zek adie az en du enez, euska az egindako
age aldien guz izko bolumena egune oko e abile a i dagokiona baino handixeagoa da, baina
adie azi beha a dago euska a i age iko asuna ema eko helbu ua du en p o okolo e abile ak e a
e abile a sinbolikoak e e iden i ika u di ela.
Gako hi zak: Legebil za a. Elebi asuna. Euska a. Hizkun za na u ala en p ozesa zea. Euskadi.
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
164
Media ika. 19, 2022, 163-178
El análisis de las in e enciones pa lamen a ias es ele an e en el con ex o de las
democ acias delibe a i as, pues es án ín imamen e elacionadas con la acción polí ica y con la
exposición de las azones po las que se desa ollan las inicia i as legisla i as. Po o o lado, en
los úl imos años, los análisis au oma izados de los ex os han pe mi ido aumen a las posibilidades
de es udia los discu sos y p ocesa g andes olúmenes de in o mación. En es e con ex o, es e
a ículo analiza el uso del euske a en el Pa lamen o Vasco a pa i del análisis au oma izado de
las ac as de las sesiones de dos legisla u as (2012-2016 y 2016-2020). Los esul ados indican
que el olumen o al de in e enciones ealizadas en euske a es algo mayo que su uso co idiano,
y ambién se han iden i icado usos p o ocola ios y simbólicos que ienen po obje o da isibilidad
al euske a.
Palab as cla e: Pa lamen o. Bilingüismo.Euske a.P ocesamien o de la lengua na u al. Euskadi.
The analysis o in e en ions in pa liamen , in he con ex o delibe a i e democ acies, is
ele an because hey a e closely linked o poli ical ac ion and o he exposi ion o he easons why
legisla i e ini ia i es a e de eloped. Fo i s pa , in ecen yea s, au oma ed con en analysis has
made i possible o p ocess la ge olumes o in o ma ion. In his con ex , his a icle s udies he
use o Basque in he Basque Pa liamen based on he au oma ed analysis o he minu es o he
sessions du ing wo legisla u es (2012-2016 and 2016-2020). The esul s indica e ha , in he o al
olume o in e en ions, hose ca ied ou in Basque a e sligh ly abo e hei daily use, al hough
endencies owa ds hei o mal and symbolic use ha seek o make hei p esence isible a e also
iden i ied.
Keywo ds: Pa liamen . Bilingualism. Euska a. Na u al language p ocessing. Euskadi.
L’analyse des in e en ions au sein du Pa lemen , dans le con ex e des dénommées
démoc a ies délibé a i es, s’a è e pa iculiè emen in é essan e pa ce qu’elles son é oi emen
liées à l’ac ion poli ique e à l’exposi ion des mo i s qui son à l’o igine du dé eloppemen des
ini ia i es législa i es. Pou leu pa , les analyses au oma isées on pe mis du an les de niè es
années d’acc oî e les possibili és d’é ude du discou s, en pe me an le ai emen de g os
olumes d’in o ma ion. Dans ce con ex e, ce a icle é udie l’u ilisa ion de la langue basque au sein
du Pa lemen basque à pa i de l’analyse au oma isée des comp es- endus des sessions de deux
législa u es (2012-2016 e 2016-2020). Les ésul a s indiquen que le olume o al d’in e en ions
en basque es légè emen supé ieu à son u ilisa ion quo idienne, même si on iden i ie aussi des
endances à son emploi p o ocolai e e symbolique qui che chen à isibilise sa p ésence.
Mo s clés: Pa lemen . Bilinguisme. Euske a. Basque. T ai emen du langage na u el. Euskadi.
Pays basque espagnol.
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
165
Media ika. 19, 2022, 163-178
1. SARRERA
Komunikazio poli ikoa en espa uan, pa lamen uko deba eek a e a
be ezia jaso izan du e be i, e abakiak e aiki zeko p ozesuan hau e sien
a ean so zen den ideia kon on azioa en e edu poli ikoa en adie azga iak
bai i a. Ekin za poli ikoa en az e ke a ezin da hizkun za en az e ke a ik be eizi.
Izan e e, hizkun za en az e ke ak adizio e e o iko klasikoa en lega uan du
ja o ia (Dunmi e, 2012), e a gune dialek ikoe an egindako ideia kon on azioa
demok azien un sezko ezauga i za ha u izan da be i.
Bes alde, pa lamen uko e e o ika en az e ke a i eske , e a o dezka iek
nola hi z egi en du en az e zea en bidez, giza e bakoi za kezka zen du en
in e esak e a gaiak nola bilaka zen di en e a giza ea be a nola e alda zen den
e e ikus dai eke. E abili ako hizkun za, deba ea en xede di en gaiak e a une
his o iko bakoi zeko legegin za ekimenak giza eak une jakin ba ean di uen
kezken e a p emien isla di a.
Bou dieuk ekin za poli ikoaz ema en duen de inizioa i (1991) ja aikiz,
pa lamen ue an e agileek mezuak so zen di uz e e engabe, e a, mezu
ho ien bi a ez, mundu soziala en ikuspegi be ezi ba e aiki e a eza zea
e a, aldi be ean, azken ba ean be en bo e ea en euska i di enen babesa
mobiliza zea du e helbu u (Sokolo ska, 2016). Legegin za ganbe ak
ekimenak ez abaida zeko o oak ez ezik, ekimenen eza pen soziala he i a ei
mo ibazioak hela az ea en bidez de enda zeko lekuak e e badi a.
Azken hama kade an, pa lamen ue ako deba eak he siki lo u a egon
di a delibe azio demok azia en ikuske a ekin (Gu mann & Thompson,
1996). Ikuske a ho en a abe a, o dezka i poli ikoen e a he i a en
a eko elka izke a e e ga an zi sua da, e abakiak ha zeko p ozesuan
zein ondo engo eza penean. Ho i dela e a, demok azian ekin za poli ikoak
legegin za ekimenak ga a zeko a azoiak azal zea e a o o publikoe an
a gudioak elka uka zea daka enez ge o, a gudio ho ien az e ke a ze egin
ga an zi sua da (Ba a, Weale & Bicquele , 2007).
Ho i guz ia dela e a, kon uan ha u beha da pa lamen uko disku soa en
ezauga i be eizga ia ez dela lexikoa, sin axia edo hi zaldia en edukia be a,
elemen u ho iek guz iak bes e o ma u e a o o asko an e e age zen bai i a,
hala nola komunikabidee an (Iñigo-Mo a, 2007). Pa lamen uko hizkun za en
p o okolo be ezi asun ba zuek salbue si a, poli ika ien hi z egi eko modua
ez da oso desbe dina, un sean, ibunan e a ibuna ik kanpo. O dezka i za
ganbe a ba ean, disku so poli ikoa en elemen u be eizga ia izae a poli ikoa
da, ho s, giza e ba en p emiei au e egi ean ideiak au ez au e ja zeko e a
ideia ho iek giza ea i hela az eko modua. E a ho e an, legi ima u e a, aldi
be ean, inda u egi en da e abaki zeko bo e e poli ikoa.
Ho i guz ia dela e a, in o mazio ho en p ozesa zeak e a hedapen
publikoak in e es be ezia du e, pa lamen uko ja due a en un sa be a bai i a.
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
166
Media ika. 19, 2022, 163-178
Deba een az e ke ak giza ea gehien kezka zen du en a azoak iden i ika zea
ahalbide zen du, e a ja due a poli ikoa en ingu uko ga den asuna eska zen
du. Deba e ho iek giza e a e ama eko, komunikabideak e abili izan di a, e a
komunikabide ho iek he i a en e a klase poli ikoa en a eko bi a eka i za
lana egin izan du e. Nolanahi e e, komunikazio esna be iek sa e soziale a a
e aman du e ze egin ho i (G i i h & Les on-Bandei a, 2012), e a, ho en
ondo ioz, pla a o ma ho iek poli ika ien za e emu publiko be i ba o e di en
plan ea u da (K use e al., 2018).
Pa lamen uko ja due a en ga an zi e a e agin soziala dela e a, disku so
poli ikoen az e ke ak in e es handia so zen du ike zaileengan. Ildo ho e an,
hainba ganbe a an egindako deba eak az e gai izan di a hainba he ialde an.
Adibidez, B i ainia Handiko pa lamen uan (House o Commons) (Salah, 2014;
Abe comb ie & Bas is a-Na a o, 2018), Dipu a uen Kong esuan (Iñigo-Mo a,
2007) e a Au onomia E kidegoe ako ganbe e an (hala nola Andaluziako
pa lamen uan) (Alcaide, Ca anza & Ca alina, 2016) dipu a uek egindako
hi zaldiei bu uzko az e ke ak daude.
Deba e co pus ho iek az e zeko azken hu bilke e ako ba big da ako
az e ke a esnen e abile a izan da (algo i moak, da a mining e a machine
lea ning), sen imendua en az e ke a i dagokionez be eziki. Izan e e, John
Hyde-k (2002) dioenez, pa lamen uko disku soa az e zeko beha ezkoa
da aldez au e ik jakin za a loen a eko mugak desage a az ea. Hizkun za
na u ala en p ozesa zea pa lamen uko deba ee an aplika u zu en lehen
az e lanak Ame ike ako Es a u Ba ue an egin zi en (Thomas, Pang & Lee,
2006; Bu oo , Bi d & Baldwin, 2011).
Hu bilke a ho iek be eziki in e esga iak di a pa lamen ue ako deba een
kasuan, be an egindako hi zaldi guz iek eskuz nekez p ozesa u dai ekeen
in o mazio bolumen handia bil zen bai u e. Ho az, be eziki egokiak di a
az e ke a esna au oma iza uekin edo e di-au oma iza uekin az e zeko (Ba a,
Weale & Bicquele , 2007). T esna ho iei eske , az e u dai ezkeen hi zaldien
bolumena esponen zialki gehi u dai eke, e a az e ke a egi eko ikuspegi uga i
eskain zen di a.
Azken u eo an, az e ke a au oma iza uen espa u ga an zi su ba
disku so poli ikoen sen imendua i e a pola i a ea i lo u a egon da, hau da,
disku soa en o ien azio subjek iboa modu au oma iza uan iden i ika zeko
modua i. Espa u publikoa en e a p iba ua en a eko mugak desage u
e a komunikazio poli ikoa emozioe a a i eki den heinean (Richa ds, 2010),
a eago u egin da emozioak e abil zeko modua ekiko in e esa. Disku soe an
age u ako pola i a ea i e a sen imendua i bu uzko hainba az e lan egin di a,
hala nola E esuma Ba uko Komunen Ganbe ako disku soei (Onyimadu e al.,
2013; Salah, 2014; Du hie e al., 2016; Rheaul e al., 2016; Abe c ombie
& Ba is a-Na a o, 2018) e a Holandako Pa lamen ukoei (G ijzenhou , Ma x &
Jijkoun, 2014) bu uzkoak.
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
167
Media ika. 19, 2022, 163-178
Bes alde, hizkun za aniz asuna en e a aniz asun ho i e akundee an
isla zeko modua en az e ke ak e e piz u du ike zaileen in e esa. Eu opako
Kon seilua hizkun za aniz asuna en aldekoa da, e a, dioenez, Eu opa
eleaniz una da e a hizkun za guz iak di a baliaga iak komunikazio ako
(Eu opako Kon seilua, 2022).
P in zipio ho i pa lamen uko ja due a a e aman da, e a hizkun za o izial
ba baino gehiago e abil zen di uz en he ialdee an edo ganbe e an hizkun zei
eman zaien e abile a i bu uzko az e ke ak egin di a. Asko a iko egoe ak
az e u di a, hala nola ganbe a plu inazionalak (Eu opako Pa lamen ua,
adibidez), hizkun za o izial ba baino gehiago di uz en he ialdeak e a hizkun za
gu xi uen p esen zia i bu uzko az e ke a espezi ikoak. Halabe , pa lamen u
elebidune ako hizkun zen e abile a i bu uzko co pusak daude, hala nola
an sesa e a alemana e abil zen di en Valaisko (Sui za) Kan onamenduko
pa lamen ukoak (Imseng e al., 2012). E a be ean, hizkun za nagusiak e a
gu xi uak e abil zen di uz en bes e pa lamen u ba zuk e e az e u di a, hala
nola Eskoziako pa lamen ua (McLeod, 1998), Ipa I landakoa (Wilson &
S aple on, 2003), Hegoa ikakoa (Masumboka, 2017), Aus aliakoa e a
Zeelanda Be ikoa (Mu phy, 2020).
Pa lamen ue an, hizkun zen e abile ak, jakina, bes e ada ba zuk izango
li uzke, ibunako e abile az gain. Adibidez, W igh -ek (2007) Eu opako
Pa lamen uko eleaniz asuna i bu uz egindako az e lanean adie az en
duenez, eleaniz asuna ekiko konp omisoa pa lamen a ie ako ba zuek
baino ez du e ha zen denbo a en za i ba ean. Izan e e, be me o malak
go abehe a, eleaniz asuna en e abile ak baldin za u egi en di u in o mazio ako
esku aga i asuna, ba zo dee ako negoziazio p ozesuak e a pa lamen uko
ja due a in o maleko bes e alde di ba zuk. Hizkun zek pa lamen ue an du en
e abile a en in e esa balio sinboliko e a poli ikoan da za, ekin za poli ikoa en
emai za he i a ei jakina az eko asean.
Tes uingu u ho e an, a ikulu hone an BasquePa l p oiek ua en emai zak
au kez en di a. P oiek u ho i Eusko Legebil za eko bi legegin zaldiko (ho s, 2012-
2016 e a 2016-2020 legegin zaldie ako) deba een co pusa i bu uz egindako
ike ke a ba da, e a me odo konpu azionale an egindako au e apenak balia zen
di u e e o ika poli ikoa diziplina ani zeko ikuspegi ba e ik az e zeko (Esc ibano e
al., 2022). Eusko Legebil za a en kasuan, deba e ako o o publikoa den heinean,
hi zaldiek Au onomia E kidegoko bi hizkun zen e abile a neu zeko auke a ema en
du e. Co pus ho ez gain, pa lamen ue ako ja due a eleaniz una i bu uzko bes e
ba zuk daude (Roukos, G a & Melamed, 1995; Koehn, 2005; Ma x & Schu h,
2010; Hajlaoui e al., 2016).
Ike ke a en helbu u nagusia da euska ak Eusko Legebil za ean duen
e abile a ezagu zea, bilku en ak en az e ke a au oma iza uan oina i u a.
Helbu u ho i abiapun u za ha u a, ike ke a ako honako galde a hauek
eza zen di a:

Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
168
Media ika. 19, 2022, 163-178
RQ1. Nolakoa izan da euska a en e abile a en maila e a bilakae a Eusko
Legebil za ean 2012-2020 aldian?
RQ2. Nolakoa izan da euska a en e abile a en e a gaz elania en
e abile a en banake a, gene oa en e a alde di poli ikoa en a abe a?
2. METODOLOGIA
Az e lan hau egi eko, Eusko Legebil za eko bilku en ansk ipzioak
oina i za ha u a, disku soa en hainba a ibu u az e u di a, hala nola
e abili ako hizkun za (euska a edo gaz elania). Hizkun za iden i ika zeko (RQ1),
e a co pusa elebiduna denez e a hizkun za ba e ik bes e a aska asunez
alda zen denez, disku soko uni a e bakoi za langde ec hizkun za
de ek a zeko libu u egia ekin iden i ika u da (Age i e al., 2020).
Hizkun zak pa ag a oka eslei u di a, e a pa ag a o bakoi zeko hi z guz iak
hizkun za baka a i eslei u zaizkio, bes e hizkun zako hi z edo esaldi en ba
bildu badezake e e. Adie azi beha a dago hi zaldi be ean euska azko zein
gaz elaniazko pa ag a oak egon dai ezkeela. Pa e-ha ze bakoi za hizkun za
ba eko zein bes eko gisa kon abiliza u da hizkun za ho i gu xienez pa ag a o
ba ean de ek a u bada. Halabe , hi zaldi be a euska azko e a gaz elaniazko
hi zaldi za ha dai eke, e a, be az, euska azko e a gaz elaniazko pa e-
ha zeen ba u a hi zaldien guz izko kopu ua baino handiagoa da.
Legebil za kideak iden i ika zeko e a haien hi zaldiak eslei zeko (RQ2),
en i a een izenen ezagu zea (NER) e a lema izazioa e e egin da Flai -en bidez
(Age i & Rigau, 2020; Esc ibano e al., 2022), e a bes e me ada u ba zuk
gaine a u di a, hala nola hi z egin duen pe sona en izen osoa, jaio zen
u ea, gene oa e a o dezka zen duen alde di poli ikoa. Ho i guz ia i eske ,
legebil za kidea en gene oa en edo alde di poli ikoa en a abe a be eizi ahal
izan da hizkun zen e abile a.
1. i udia. Alde di poli iko bakoi zeko legebil za kideen
kopu ua X. e a XI. legegin zaldie an
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
169
Media ika. 19, 2022, 163-178
Az e u ako aldian, ho s, Eusko Legebil za a en X. e a XI.
legegin zaldie an, lau alde di poli ikok izan zu en o dezka i za bie an: Eusko
Alde di Jel zaleak (EAJ-PNV), Euskal He ia Bilduk (EH-Bildu), Euskadiko
Alde di Sozialis a – Euskadiko Ezke ak (PSE-EE) e a Alde di Popula ak
(PP). Bes alde, Unión, P og eso y Democ acia (UPyD) alde diak o dezka i ba
lo u zuen 2012an, baina galdu egin zuen ondo engo hau eskundee an, e a
Elka ekin-Podemos (EP) alde dia, be iz, 2016an sa u zen Legebil za ean,
hamaika o dezka i ekin.
Halabe , Legebil za eko disku soa en be ezi asunak di ela e a,
Legebil za eko lehendaka i Baka xo Teje ia en hi zaldiak e a gaine ako
legebil za kideenak be eizi egin di a co pusean, deba eak zuzen zeko e a
mode a zeko be e zen duen ze egina dela e a lehendaka iak asko an ha zen
bai u hi za bilku a bakoi zean. Zehazki, az e u ako aldian, az e u ako
hi zaldien % 55 Legebil za eko lehendaka ia enak izan di a (oso labu ak
gehienak). Hi zaldi ho iek az e u ako pa ag a oen % 18 e a esandako hi zen
% 5 izan di a.
Guz i a, euskal legebil za kideek bi legegin zaldie an egindako hi zaldien
ansk ipzioe a ik a e a ako 14 milioi hi zez osa u ako co pus elebidun ba
az e u da. E abili ako co pusa en demo ba dago esku aga i honako helbide
hone an: h p://legebil za a.ixa.eus/
3. EMAITZAK
Legebil za kideek Eusko Legebil za a en X. e a XI. legegin zaldie an
egindako hi zaldiei bu uzko az e ke a en emai zek lehenik e a behin
adie az en du enez, bi hizkun za o izialen e abile a desbe dina da deba ee an.
Hi zen iden i ikazio ik abia u a pa e-ha ze gehiene an bi hizkun zak e abil zen
badi a e e, disku soa en bolumena naba men desbe dina da hizkun za
ba ean e a bes ean.
Hizkun za o izial bakoi za en e abile a en bolumena neu zeko
e e e en zia gisa hizkun za bakoi zean esandako hi zen guz izko kopu ua
ha zen badugu (1. i udia), bi hizkun zen a ean hi u ogei pun u ik go ako
aldea dagoela ikus dezakegu. Az e u ako aldian, legebil za kideek e abili ako
hi zen % 81,6 gaz elaniakoak izan di a, e a % 18,4, be iz, euska azkoak.
Ai zi ik, hi zaldiei e epa a zen badiegu, haien % 86,4k gaz elaniazko pa ag a o
ba zu en gu xienez, e a % 65ek euska azko pa ag a o ba gu xienez. Be az,
legebil za kideek bi hizkun zak e abili ohi di uz e hi zaldien za i ba ean
gu xienez, baina hi zaldien za i ik handiena en edukia gaz elaniaz ga a zen da.
Legebil za eko lehendaka ia en hi zaldiak salbue si a daude au eko
da ue a ik, deba eko mode a zaile gisa be e zen duen ze egina dela
e a asko an ha zen bai u hi za bilku a guz ie an, hi za ema eko edo a
oha a az eko. Az e u ako aldian, Legebil za eko lehendaka iak euska a
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
170
Media ika. 19, 2022, 163-178
e abili du nagusiki. Legebil za eko lehendaka ia en hi zaldien % 97,7k
euska azko pa ag a o ba zu en gu xienez, e a gu xienez gaz elaniazko
pa ag a o ba zu en hi zaldiak % 24,1 izan di a. Hi zaldi labu ak izan di enez
ge o, ha en pa e-ha zea hizkun za bakoi za en e abile a en kalkuluan sa zen
badugu, Eusko Legebil za ean euska a en e abile a e abili ako hi zen guz izko
bolumena en % 21,2 a e a hi zaldi guz ien % 83,5e a i i si da.
Da u ho iek guz iek –Legebil za eko lehendaka ia en hi zaldiak ba nean
ha u a– adie az en du enez, euska a en e abile a handia da aldi labu e an
edo p o okolo edo es igan za izae a ekin, baina gaz elania en e abile a
o oko agoa da hi zaldi luzee an edo eduki handiagokoe an. Euska az
e abili ako hi zen kopu ua gu xienez euska azko pa ag a o ba du en hi zaldien
kopu ua en he ena baino xikixeagoa dela kon uan ha u a, esan dai eke
euska a en e abile a asko an ez dela e aginko a, sinbolikoa baizik.
1. aula. Co pusa en da uak
Hizkun za Hi zaldiak Pa ag a oak Hi zak Lemak E akundeak
Euska a 34.571 133.599 2.938.061 1.375.686 122.439
Gaz elania 18.016 209.067 10.934.044 3.714.887 227.451
Guz i a 41.417 342.666 13.872.105 5.090.573 349.890
I u ia: geuk landua
Hi zaldiak e abili ako hizkun za en a abe a bana uz ge o ikus dai ekeenez,
legebil za kideen gene oa en e a alde di poli ikoa en aldagaiek e e
desbe din asun esangu a suak di uz e.
Alde di poli ikoei dagokienez, e a hi zen guz izko kopu ua kon uan ha u a,
EH Bilduk baino ez du e abil zen euska a gaz elania baino neu i handiagoan
be e pa e-ha ze an (% 54,3), EAJ/PNV en au e ik (% 32,7). Gaine ako
alde diek neu i xikian e abil zen du e euska a (2. i udia).
Ai zi ik, neu ke a uni a e gisa bi hizkun zak e abil zen di en hi zaldiak
e abil zen badi ugu, ikusiko dugu EAJko legebil za kideek aldien % 94,2 an
e abili du ela euska a pa ag a o ba ean gu xienez, e a % 86,5e an e abili
du ela gaz elania (3. i udia). Bes alde, euska az soilik egindako hi zaldien
kopu u ik handiena EH Bilduko o dezka iek egin du e. Haien hi zaldie an,
euska a en e abile a % 95,5e a i i si da, e a gaz elania ena, be iz, %
59,9 a. Elka ekin-Podemos aldea en kasuan, alde handia dago euska a en
e abile a en guz izko bolumen xikia en (% 6,9) e a disku soa en za i ba ean
gu xienez euska a e abili den hi zaldien ehuneko handia en (% 82,6) a ean.
Ho ek age ian uz en du euska a i age iko asuna ema eko ahalegina. Azkenik,
Legebil za ean o dezka i za du en gaine ako alde di poli ikoek gaz elania
e abil zen du e ia kasu guz ie an. PSE-EE alde diak be e hi zaldien % 35,4 an
Esc ibano, N. [e al.]: Euska a en e abile a Eusko Legebil za eko deba ee an (2012-2020)
171
Media ika. 19, 2022, 163-178
e abili du euska a, PP alde diak % 21,7 an e a UPyD alde diak, be iz, %
15,5e an.
Gene oa kon uan ha u a, emakumeek gizonek baino neu i handiagoan
e abil zen du e euska a (% 22,9 e a % 15, hu enez hu en). Kasu ho e an
e e, Legebil za eko lehendaka ia en hi zaldiak kon uan ha zen badi ugu
(ha en ze egina en be ezi asunekin), euska a en e abile a % 28,3 a i i si da
emakumeen kasuan.
2. i udia. Hizkun za en e abile a alde di poli ikoa en a abe a
(hi z kopu ua en %)
I u ia: geuk landua
3. i udia. Hizkun za en e abile a alde di poli ikoa en a abe a
(hi zaldien %)