Het Vrouwenhart: (strategisch) essentialisme in de zorg
Abstract
This poster was created to facilitate dialogues about (strategic) essentialism in health care. When identity-based categories are used as shortcuts for understanding and explaining underlying biological and social mechanisms without critical reflection, they risk becoming fixed explanations rather than starting points for deeper understanding. People who fall outside established boxes are then easily overlooked, misunderstood, or underserved. By presenting “Het Vrouwenhart” as a teaching case, this project invites reflection on how we can continue building medical and research practices that value variation as the norm, not the exception, and strive towards health equity for all. This poster is the result of an interdisciplinary project between dr. Annelies Kleinherenbrink and dr. Irene Göttgens, funded by the Radboud Young Academy. Artwork by Asiel.
Full text
VROUWENHART H E T Medisch Seksisme Het Onzichtbare Zichtbaar Maken Corrigeren Van De Mannelijke Bias Twee Maten Passen Ook Niet Edereen Variatie Als Uitgangspunt Kruisende Ervaringen Voorbij Het Binaire DUS WAT NU? Medisch onderzoek heeft zich lange tijd gericht op de man als de norm. Daardoor ontstond beperkte kennis en minder goede zorg voor iedereen die niet past binnen het model van de “standaard mannelijke patiënt”. Voorvechters van vrouwengezondheidbewegingen wezen op de mannelijke bias in de cardiologie als een schoolvoorbeeld van medisch seksisme en epistemisch onrecht: klachten en ervaringen van vrouwen golden niet als volwaardige kennis. “Het Vrouwenhart” werd een strategische term om deze vooronderstellingen zichtbaar te maken en bewustwording en verandering op gang te brengen. De zichtbaarheid die de Vrouwenhartbeweging creëert, beïnvloedt de ontwikkeling van nieuwe modellen en richtlijnen die beter aansluiten bij de cardiovasculaire gezondheid van vrouwelijke patiënten. Dit is een belangrijke stap weg van de “one size, fits all” benadering. Toch is er nog veel werk nodig om bestaande gezondheidsverschillen aan te pakken. Hoewel de term “Het Vrouwenhart” effectief is in het vergroten van bewustzijn en verandering, creëert het ook een nieuw binair onderscheid: het “mannelijke” versus het “vrouwelijke” hart. Zo’n indeling verhult belangrijke verschillen tussen vrouwen, overeenkomsten tussen vrouwen en mannen, en de geleefde werkelijkheid van transgender patiënten en andere mensen die niet in een binair kader passen. Menselijke diversiteit is geen uitzondering; het is de norm. Biologische variaties en verschillen in sekse zijn veel ingewikkelder dan de hokjes “man” en “vrouw” doen vermoeden. Chromosomen, hormonen, voortplantingssystemen en fysiologie beïnvloeden elkaar op uiteenlopende manieren. Ook gender kent een samenspelend spectrum van sociale identiteiten, rollen, en normen. Sekseen Gender-gerelateerde ervaringen, zoals zwangerschap, verdeling van zorgtaken, of gender gerelateerd geweld, beïnvloeden gezondheidsuitkomsten. Deze ervaringen kruisen bovendien met leeftijd, seksualiteit, etniciteit, ervaringen met racisme, armoede, en meer, waardoor overlappende patronen van ongelijkheid ontstaan. Een statisch, binair model kan deze complexiteit niet vatten. Cijfers en taal bepalen wat we zien en begrijpen. Begrippen en categorieën zoals “vrouwen” omvatten enorme diversiteit; er bestaat geen universele “standaard vrouwelijke patiënt”. Precisie in hoe we verschillen meten en benoemen is cruciaal voor rechtvaardige zorg. “Het Vrouwenhart” laat zien hoe het gebruik van categorieën vooruitgang in de geneeskunde zowel mogelijk kan maken, als beperken. De term speelt een cruciale rol in het blootleggen van medisch seksisme en epistemisch onrecht, daar waar kennis en ervaringen van vrouwen als minderwaardig wordt gezien. Het werk om de zorg voor vrouwen te verbeteren is nog steeds hard nodig. Tegelijkertijd heeft elke categorie die we gebruiken om bewustwording en verandering te stimuleren ook grenzen. Biologie en geleefde ervaringen zijn gelaagd, dynamisch en met elkaar verweven. Wanneer identiteitscategorieën, zonder kritische reflectie, dienen als enkelvoudige verklaringen voor complexe onderliggende biologische en sociale mechanismen, riskeren we dat ze vaste verklaringsmodellen worden in plaats van vertrekpunten voor beter begrip. Mensen die buiten deze bestaande ‘hokjes’ vallen, worden dan gemakkelijk over het hoofd gezien, verkeerd begrepen en onvoldoende geholpen. Door “Het Vrouwenhart” als leercasus te presenteren, nodigt dit project uit tot reflectie: Hoe kunnen we medische en wetenschappelijke praktijken blijven ontwikkelen die menselijke variatie als uitgangspunt nemen, en zo kunnen werken aan toegankelijke en goede zorg voor iedereen? Deze poster is het resultaat van een interdisciplinair project tussen dr. Annelies Kleinherenbrink en dr. Irene Göttgens, gefinancierd door de Radboud Young Academy. Illustraties en ontwerp door Asiel. Meer informatie en bronnen: