PEDAGOGIK TA'LIMDA AXBOROT VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARINI QO'LLASHNING AHAMIYATI

351 PEDAGOGIK TA’LIMDA AXBOROT VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASHNING AHAMIYATI Xurramova E’zoza Murodullayevna Qarshi xalqaro innovatsion universiteti magistranti DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17667376 Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy pedagogik ta’lim jarayonida axborotkommunikatsiya texnologiyalari (AKT) va raqamli resurslardan foydalanishning dolzarbligi, ularning o‘quv jarayonini transformatsiya qilishdagi roli, shuningdek, pedagoglarning raqamli kompetensiyalarini rivojlantirish zarurati tahlil etiladi. Raqamli vositalar ta’lim sifatini oshirish, individual o‘quv yo‘llarini yaratish, pedagogik monitoringni takomillashtirish va talabalarning bilish faoliyatini faollashtirishga xizmat qilishi ilmiy asosda yoritilgan. Kalit so‘zlar: Raqamli texnologiyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, pedagogik ta’lim, raqamli kompetensiya, innovatsion metodlar, masofaviy ta’lim, elektron ta’lim, LMS, monitoring, o‘qitishning interaktiv usullari. XXI asrda globallashuv va raqamlashtirish jarayonlari ta‘lim tizimining barcha bo‗g‗inlariga jadal kirib kelmoqda. Pedagogik ta‘limning mazmuni, shakl va metodlari modernizatsiya qilinib, o‗qituvchi shaxsiga qo‗yilayotgan talablar tobora ortib bormoqda. Axborot va raqamli texnologiyalar ta‘lim jarayonini yengillashtirish, tizimli boshqarish, o‗quv resurslarini diversifikatsiya qilish, hamkorlikda o‗rganish imkoniyatlarini kengaytirish kabi ko‗plab ustunliklarga ega. Bugungi globallashuv va raqamlashtirish davrida ta‘lim tizimi jamiyat taraqqiyotining bosh omillaridan biri sifatida doimiy o‗zgarish jarayonida. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) pedagogik faoliyatning barcha bosqichlariga chuqur kirib kelgani sababli, zamonaviy o‗qituvchi nafaqat bilim beruvchi, balki raqamli jarayonlarni boshqaruvchi shaxsga aylanishi zarur. Ta‘limda raqamli texnologiyalarni qo‗llash — darsning samaradorligini oshirish, o‗quvchilarda mustaqil fikrlashni shakllantirish va malakalarni chuqurlashtirishda muhim omildir. Raqamli texnologiyalar ta‘lim jarayonida yangi imkoniyatlar yaratadi. O‗quvchilar uchun masofaviy ta‘lim, elektron darsliklar, interaktiv platformalar, sun‘iy intellekt asosidagi o‗quv dasturlari — bularning barchasi o‗qitish jarayonini yengillashtirib, samaradorlikni oshiradi. Shu bilan birga: – bilim olish jarayoni tezlashadi; – o‗quvchilar o‗zlashtirish darajasiga qarab mustaqil ishlash imkoniyatiga ega bo‗ladi; – o‗qituvchi o‗quv jarayonini tahlil qilish va nazorat qilishni aniqroq amalga oshiradi; 352 – ko‗rgazmalilik kuchayadi. Pedagogik jarayonda axborot texnologiyalarining afzalliklari AKTning o‗qitish jarayonidagi asosiy ustunliklari quyidagilardan iborat: • Interaktiv ta‘lim muhiti yaratiladi. • Elektron testlar orqali nazorat tez va aniq amalga oshadi. • Virtual laboratoriyalar yordamida murakkab jarayonlarni oson tushuntirish mumkin bo‗ladi. • O‗quvchilarning mustaqil ishlashi, qiziqishi va faolligi ortadi. • Dars vaqtida vaqt tejaladi va mazmun zichlashadi. Raqamli texnologiyalarning o‗quvchi faoliyatiga ta‘siri Bugungi o‗quvchi raqamli dunyo vakili bo‗lgani uchun, an‘anaviy usullar unga har doim samarali bo‗lavermaydi. Raqamli vositalar: – o‗quvchini faol fikrlashga undaydi; – o‗z ustida ishlashni osonlashtiradi; – bilimni ko‗rgazmali tarzda o‗zlashtirishga yordam beradi; – jamoada ishlash va kommunikativ kompetensiyalarni rivojlantiradi. 4. O‗qituvchining raqamli kompetensiyasi Zamonaviy pedagog quyidagi raqamli ko‗nikmalarga ega bo‗lishi kerak: • kompyuter va internetdan samarali foydalanish; • ta‘lim platformalarida ishlash (Moodle, Google Classroom, ZiyoNET va boshqalar); • elektron darslik yaratish; • sun‘iy intellekt vositalaridan foydalanish; • multimedia vositalaridan dars jarayonida to‗g‗ri foydalanish. Raqamli texnologiyalarni ta‘limda qo‗llashning dolzarb yo‗nalishlari Pedagogik ta‘limda AKTni joriy etishning asosiy yo‗nalishlari quyidagilardan iborat: – masofaviy ta‘lim tizimini rivojlantirish; – elektron kutubxonalarni kengaytirish; – multimedia darsliklar yaratish; – kasbiy ta‘limda virtual tajriba va simulyatorlardan foydalanish; – o‗qituvchilarni AKT bo‗yicha muntazam qayta tayyorlash. Pedagogik ta‘limda axborot va raqamli texnologiyalarning o‗rni tobora ortib bormoqda. Ularni to‗g‗ri qo‗llash nafaqat dars sifatini oshiradi, balki o‗quvchilarni kelajak kasblariga tayyorlashda ham muhim ahamiyatga ega. Raqamli texnologiyalar 353 ta‘limni zamonaviylashtirish, pedagogik jarayonni takomillashtirish va innovatsion yondashuvlarni joriy etishda asosiy omil bo‗lib qolmoqda. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‗zbekiston Respublikasi Prezidentining ―Raqamli O‗zbekiston – 2030‖ strategiyasi. 2. O‗zbekiston Respublikasi ―Ta‘lim to‗g‗risida‖gi Qonuni. 3. Xoshimov O., To‗xtasinov A. ―Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat‖. – T.: 2020. 4. Anderson J., Dexter S. "School Technology Leadership: Theory to Practice." Educational Administration Quarterly, 2019. 5. UNESCO. ―ICT Competency Framework for Teachers‖, 2018. 6. Mishra P., Koehler M. J. ―Technological Pedagogical Content Knowledge (TPACK) Framework‖, 2006. 7. Bates A.W. ―Teaching in a Digital Age‖. Vancouver: 2015 8. ―Raqamli iqtisodiyot asoslari‖. O‗quv qo‗llanma. – T.: 2021.