Exercitatio XXVI continet : foetus octimestres copioso indigere alimento, adeò, ut no[n] modo bonum sanguinem absumant, sed etiam vitiosum alliciant, sic q[ue] plenitudinem sanguinis peculiarem, in vtero praegnantium (mese octauum attingentium) desideta

EXERCITATIO, XXVI. CONTINET. FOETVS OCTIMESTRES, copiolo indigeraylimento, adeo, vtnSmodobonum fanguinem abfumant, fed etiam vitiofum allidant,fic q; plenitudinem fanguinis peculiarem,in vteropragnantium(menfem odauum attingentium) defidetari, ac proinde ex tali plenitudine oriundam inflamatione fidiitiam deprehendi,Phlebotomiam,qus fedtis pedibus inftituitur abortientibus,& parturietibus, vel pro muliebrium retentione,aut ex hac orta inflamatione, cuacuatoriam,&prouocatoria eiTe,& dicgat illa, qua fit,vt.eris inflamatis japerta laphena, eft deriuatoria. Obiter,Iaquinum non probalfe, languidis mifsionem in pedibus menftruas purgationes deriuare.Perpetvo (in necefsitate phlebotomi») vtero grauidarum infla mato,citus,cautiusq; ,quam in non foetis,bracchij ve nas pungendas, fore.In praegnantibus vteri inflamma tione vexatis,circa initia apedibus fanguinem detrahendum defendere (excudentis pace) a{Tertii in artifkiofum, in humanumq; extitifle. Audtore, Dodiore Ioanne deLuna,Vega, Marcenenfi, Hifpalenfis academia olim rei medica primario pro-., fclfore. Hifpali AnnoDominf 1610. w CANDIDIS LECTORIBYS, Q_V IBVSPLAT O NR CHARIO R, &magis amica eft veritas ,Do&orXuna Hif~ palenfis Medicusplurimam falutem impertitur. w(Pw3\ -iM 'ERNITIOSA TYPIS EX- j^ cuffa HifpalR venxfeftio in pedibus grrfuid* jmenfem. 8. attingentis ,in ^|-r^Yyprindpi° phlegmones vtcriim obfidefis,Paradoxa;, in eiufdem vtero, parti cularis fanguinis plenitudo, fecudum natura, atq;ex plenitudine, peregrina fupra naturale concurfuin inMmatio circum feripta ,fepibusq; vallata(ViriDoftifsimi) me denuo admouenc, vtadeas lucubrationes,ftudiaq; qua;,voce,typisq; ,femper ve ftramprasftatiam exhortari:curaui(videlicet prius, po tiusq; Hippocratis,Galcniq; ,&Teniorum monumeta euoluenda,deihlibrbs,feu codices recentiorum iurc appellatos) idimprxfenmitum^Deo duce,iterum,exeplooftcndere aggrediar. Quos veros artium conditores,&do(5lores,vtina, iam omnesjdiurna, nodiicnaq; manu veiTaremttr.Ex his enim,quo cultu tra&adi iint, tum fatus,cum fatas,non incongrue Chrifticolre edu cemus.Sed dolendum profedl:o,qu6d fenioiiibus,& re centioribus in manticam pofteriorem reiedis, inhac astate (in qua faciens medicina Tuo priftino nitori rtfti tuta eft) aufus fuit quida (alias dodHfsimus vir) inter inulta alia,mon parum dubia,eam oftentare erga pulcherrimas vtero gerentes impietatem, vel iracundiam, vt nulla grauidationis ratione habita, ncc dum cas leges, alijs mulieribus ftatutas, ex eifdem moibis vexatas,ac aprifeis medicis conceffas,vtero in quamgeren As tibus tibus pcrmiferit. Puram medicis,&grauidis illis diru eft affertuni,Dodoris contendentis, in vtero non grawidat inflammatione tentaio,ftatiin 'venam bracchij in cidedam,at in grauida,ex pedibus incipiendum. Quod inquiro flagitium,noftri teporisvtero gerentes,filia?q; noftrsadmifetunt? Vt ha?c lex, iri illas lit fancita?Vtqj cum illis multo peius, quam cum proteritis grauidis agendum fit. Hoc eft chriftianorum pietas? Sic refpici mus jvt nos ipfos, proximum? Ha:c cum non intra priuatos parietes, fed publice ,&audoridixiflcm, &de nouo,maximoq;(meo iuditio)crimine,ipfum commonuiffem amico animo fa?pius,e.cce mota eft bilis,me ad arena vocat, atque mihiinterroganci,feri6ne ad feri bendum meinuitaret?refp6dit, felubenter hoc ipfum poftulare,atq'‘nan atgre laturiim.Sicq; pi;imp moneo, omnesq; amicos eertiores facio,non tam ftu dio cotradicendi,nepyiridodifsimi exiftimationi labefadadae (cuius honori vnus ego,pIusquam cudi medici Hilpalenfe$ tribuo,& plus diligo) fed vnius veritatis afleuc randa:gratia, me in publicum. exijlfi?. Secundo, illos, quibus non fuit copia,proallegatos, in cura lingulari, audores euoluendi,fcire exopto omnes illos audores addudos pro riuali,vt approbantes, venas fccandas in grauidis,non locutos de venis pedis,fed venas manus, brachiorumqintellexifle,illos vero,qui quale qualem vena: fedionis laphenarum,In grauidis comemorationem fecerunt (neq;enim, eftquoftio de lana caprina) potius annotaffe feripto ,quam reipfa exportos fuifle neq; experiundum fuafifle ita, vt vix verbum repperiri in fauore vena: fedionis ex pedibus in phlegmone vteri,grauida?, pofsit. Qua? de audoribus vere tortis, potius quam allegatis, fed vnum pro veritate noftra addu carn,aut alterum,primumq; vidouidium, haud indignum,quemcredo,vniuerfas bibliothecas exhauriiffe- Vt * Vbi ait. Qjiam obrsm,dum mulieres vtero gerunt,fi tuncforte, morbo aliquo prehendantur,in illis curandis ,amultis prxfidiis abflinesms ,qust audafter adbiberemus,/! vterusforet manis ,ne concitemus aborfitm,/iquiiem pereunte (fcilicct f<stu)& prufer tim grandiori ,fed adhuc immaturo ,periclitatur maximi ipfa qttoq; femina,in citius vtero is continetur,ac fxpifiime cogitur, vitam cum mone commutare. Rodericus de Caftro ,tum damnas, vfum expurgationis, in vtero gerentibus, tum temeraria eonfilia3tam in perpetrando abortu, quam in parui pendendo, fic caute concludit. Cum igitur alterum eorumfit /'eruandum,matriprofliciendum in tempore putant,ne vterq; pereat,at cum id fieri nequeat,fine fatus detrimento, fatim effe,vtisJiatim projiciatur,qui pojl modum,vt putant,projiciendus efl. Verum eorumfententia, nequaquam admittenda,du pUciter enim peccat,primo,quia non funtfacienda mala, yt inde eueniant bona,fecundo, quia in morbis acutis prxgnatinm abot fusflethalis efl. Nam cum vterq; ajfeBus perfefit femper periculofus, fi conjungantur, ac malum malo addatur,res in extremum periculum adducetur. Sic Hippocrate/mulienvteri eryfipelate corrept a,pharmacum bibendum dat,fi modo grauida non fit. Quodfioppofitumnonnunquamfuccejferitjdrcfium ex errore judicandum ,quod imitari non licet,nec rationi illud tribuendi!, fed robori mulierum, per quod errata medicorum tojlerarc potuerunt. Secur.ittsq: femperfuit,&fatus, &matris fummi habere rationis. Sic enim pltr:mq;faBum,vt vterq; fuperuixerit. Hac ille, quod vero pleriq:, de impudicis foeminis,refernnt, quantum aifequor,vel juftitia?, vel omnipotetis Dei mifericordice tribuendum venit. Deniq; epvleptic,T?,venat fe&iones aliis relinquens. Nam momentum occa fionis remedij, adprafcntes attinere, ars medica docet. De paradoxa dodirinaven* fedtionis in principio,e faphenis in grauidis,qua:aflequor,dicam, interea du, doffciores incoepta acerrime perficiant,&potiora multo fcelicius afferre, fatagant,& primo decifio contraria (in quam fe ror Uit.lt eu, ratione vient lirati mi.id In [cbelio ti caput.II. LiJe opt.fi ita aifhra fyb. Cmlufio. ror,impugnandaq; fubjiciatur, Valete.' «fDccifio partis oppofita?.' Mihi certe, &in pragnantium cryfipelate ,aut inflammatione (Ji fanguitiis mijiione cum morbo certandum fit) eodem curationis genere,utendum effle apparet. Itaq; adhuc inpragndtibus,fa phenam incidendam ejfe, affero. Eft autem huius mea fententia fundamentubi. Quod in iis, qua vtero habent, exfangumc menjtruo ibi coHcuiikto,& multo ante confluxo, inflammatio concitata (fi, atq; etiam totum curationis negotium confiftit in menflum prouocatione. Nam in hoc conueniunt ambtt tnfldmationes, tam quas in pragnante eft, quam in ea, quaparturiuit, quod fcia luetjex eadem caufa,& eodemmodo adproduSionem fehaben •te fiunt, ac proinde, quod eodem modo debeant, quantum agitur ad curationem, trattari. Hxc legis latoris more fanciuit, legunturq; feripta (& faipe repetita,vbi eandem medel lam vulteiie, vteri inflamationis in foetis,abortietibus, &parietibus) in curatione lingulari, articulo 4.pag.7<> abfq; probatione,in re difficilima, ouk periculum duplicis homicidii infinuat, iuxta omnium medicorum (nullo dempto) communifsimum confenfum,pro quibus fic pugnandum,tribus ftatutis aflertionibus, hacq; ferie. Mulicrcmvtero gerentem,prxfert'mq;inpoftremis menfibus grauidationisjn acetabulis,vteriq; venis,plenitudini /anguinis inculcati, &multo ante confluxi habere ,atq; cx illa oriundam inflamationem,ad placitum ajfcrtum eft. Nam tales grkiudtvs ca cochimia,vi:!ofifiimisq; fiiccis fcatere, experientia,ratio, auBorefq; dmonftrant. Deus optimus maximus,melior natura (nihil no faberrime machinatus)licindiuiduon]m durationi profpejtit,vt pro indigentia alimentum attrahatur (vt ftatimprobabo) fecundumq; debitum augmentum,adeo, vtgrandiufculi fames,inter caulas doloris parttis puer perarum enumeretur, vnde audiendus non eft (quanr trnnuis tumuis do&ifsimus, expertifsimusq; eft)qui hanc par» ticularem plenitudine inuexit,in fcopum,vena: fe&ionis,faphcnarum in vtero gerentibus,verum,quum eco rrario, totum parti impertiatur (atq;difpeream fi hsec oeconomia cuiuis homini mediocris ingenii nop arrifer.it) &vniuerfus praegnantium habitus fueds malis plenus fit,fit,vt ipecialis plenitudo fi diam generans in flammationcm,ab vtero fc£taru,pr»ferrin% in vltimis mentibus, iure medico fic fit delenda. Nam Hippocratessf ad quem,tanquam ad ly dium lapidem,&fontem facrum recurrendum eft,fcripfit,& toties,vt nemo excufaripofsit. Arq; adolefcetia: medicat gratia nonulla referam, .At vero (inquit) mulier, cum vterurn gerit, amen fibus prodeuntibus,propterea non dolet ,quod [anguis non conturbatur, aeccruatim abire [alitus fingulis men[ibus,[ed procedit[enfim,& citra dolorem, quotidie in vterurn ipfnm ,&quod efi intus in vtero, augefcit, fingulis autem diebus, ea gratia pr) cedit,&non femel,per msnfem,quod genitura exijiens in vtero, femper acorpore,pro vt vires, tum jpiratio ipfahabet, &prima quidem modica jpiratio fit, &[anguis modicus amatre procedit, cum vero [piratio amplior redditur, magis[angmnem trahit,& uberius is in vterurn dc[cendit,& mox. Trimis (ait) diebus, vbi genitura in vteros illapfa, paucijlimus[anguis,a muliere in vteros venit,deinde copiofior,fi enimacceruatim, &multus [emcl veniret,genitura jpirationem habere no poflet,[ei [anguine mul to accedente,fuffocantur,ecce . Vbi innuit,proportionabili tcr,atq; pro captu fanguinem dcfcendere,& attrahi ,& finthecteftimoniamanifefta,huc refpicit 3Hippocra tis cenfura. Ut magis,quo fcetusejl maior. Enarratoreq; Ga leno. Ex defettu alimentifatus dcflruitur,non modo mifio [anguine ex vena,[ei etiam ex longiori inedia ,o (leniemus ante hoc ipfum ,paulo pofl ,&per alios aphorifmos. Sicq; in fententiat, hanc procedentis enarratione, pro acutorum congrua diligentia ,ex periculo inftituenda »dixerat, stiterunt st Lib. dt »</j putri. 9 ispbo.il, 8 •pero, quod ex longo interuallo cibum dantes,ex alimenti defelht fatum dejlruemus. Sic etiam mulieri vtero gerenti ,fi mamx. graciles repente fiant, abnrtit.Hiden0ex Hippocrate textus, textuum dodhinam vel ignorantibus,vel inimicis adduxi,quos interrogare licet, vtrum fit firmius didiciife medicinam ex codicibus ,&papiro, absq; libris quam ex fontibus Hippocratis, &Galeni,&clafsicorii bibifle? Atq; (fint in numero Deo gratia:) &incurado facultatem,methodumq;Galeni,opere conari cxequi, atq;vtriufq; dogmata exponere, ^nigmata intclligere. Quam paucis, hinc indeq; emendicatis,quod nunquam poterunt aflequi (adeo funt ftupidi) inuidiq; , aliis vdnjurium obtrudere?Sed ad inditurum,laconicum fenem (rationem femper reddens ,arq; demonftrans) CGalenus £nfecutus,plenitudinem,non folum ab vtero pr.Tg nantis menfem.8. tangentis; fed ab vniuerfo corpore abegit.Nam loquens de vtero gerentiu fcitta, feu malacia, fic ait. Mq-, complures earumjjuhtfmodi H.dcfympt. Titio laborant,vfq; adfecundum, aut tertium mifem, in quarto ttuf.c. 7. vero quiefeunt, partim,quod vomitione vitiati humores expurgantur,partim quod concoquatur. Vtpote exiguum cibi, tumfu mente muliere, ob fafiiditm, partim etiam, quod multitudo vacitatione fit imminuta. Quippe primis menfibus (En Hippocra fis femina exculta) fotus, paucum adfe alimentum,feufanguinem trahit, eo quodparum adhuc auBrnfit. ^ideo ,vt ne fotus quidem nominari tunc debeat, fed cycmapotius, idefl conceptus. Vbtiamincreuent, tunc plurimo indiget alimento ,atque tunc, non id;quod optimum eft_evenis (vt antea dicebam (allicit ,verum etiam quia maiorem almeti copiam requirit, aliquid vitiofi fimtd attrahit, ita fit, vtvniuerfum corpus, &plethoricnmejfe,idejl plenum cjfe,definat. Et C. fi igitur fanguis defeendit in vteru, mittente roto,& attrahente foetu, &fi ccffet in toto plenitudo (& crefcat vitiu &caccochimia vtftatim) vndenamvteris accedet plenitudo -•-fi&a? fida? Agamus ratione,quorfum enim plura? cu in qua cumcj; pueri fieu fetus,habitudine,fiue inquam in vte ro gefiatus,fit fimus, vel tcger (nuiium enim tertium flatum hic inuenio,qui fi contingat ,vni extremorum adaptandus) incompatibilitas plenitudinis particularis, in grauidis, iarn gpuibus elucebit,atq; hoc dilcmmate,plenitudinem implicare contradidionem, exra tione oftendam.Nam fi fimus ,fortisq; fit foetus ,non folum bonum, fied &vitiofium alimentum exhaurit,vt ex Hippocrate,& Galeno,confiat; fi vero a?gcr,imbeciilisq; eft puer, multo deterior plenitudo reddetur, dicente eodem bonofiene. ®Mulieri vtero gerenti,fipur galiones eant,impoftibile. ejl,:fatum effe fanum.Facultas enim vteri in grauida (&afetu laiTa) fiuperfluentem fiangui nem,tatiquam inutile, quantitateq; alienum afefie ex cutit,naturae lege, nam vt in comentario docet Galelenus. Siquidem illefatus,quifortis eft, aifui alimentum, vtitur illo, qui ex toto corpore ad vtertsfertur. Quod fi fortafis, aliquis objiciat Auerroum Efcri- •bentem. Dixit Hippocra\es, quodpragnans non debet phlebotomari, nifi quando emhrionis virtusfuerit 'fortis,hoc eft amenfe quarto,vfq; ad feptitnutti,nifi humores fuerint fifiofi.&phar rnaciam concedit tunc.Ego autem dico, quod quando adtjl repletio, quafatus non indiget, non eft mala. Auerroo (fi refpofion e, Hippocrati oppofitus indiget)dicere poteris, de totius repletione locutum, qua pofsibilcm in aliquibus grauidis ,&In mtnfibus ,non nego,& hanc plenitudinem, ex totius plenitudine pro cedere,& foucri ratio didat,ficque, quando eo res de vcnerit,vt ifthatc plenitudo ^teri phlegmonen admiferit, necelfarioa bracchiis primo,demed9tfl ("arguis, deniq; Auerrous nec Hippocratem rede cohfiducrat, repletionem in illis menfibus negante,eaccochimiaq; purgantem. BEx 0 .ojho. 60, E i<5 eonjeftandunt efl,nihilominus ex eo quoq; ,quod vena'prius oh parilitatem Vifnm effugientes,apparent, nonfanb,in inflamma, tione gcnitaffei eo, quod[anguine repletaffunt ita ad tanta mag 1nkudmem eUtx,vtfenfibiles fiant,maxime autemin oculis hoc decidere videtur,&pene,& mantis, quod utro omnis caro quoq-, cujus ianimaximiq; affetiio,efl inflammatio;repleri fluore fanguineovideatur,& color,& tumor ipfe indicat, ob id vero otn. nis humida,& tnadefcens vt lana ,&jpongia appartt.llxc Ga lenus, de Vtcriphlegmoncyin c5muni,nofq; deinflaniatione vteri in granida,& de vena in principio elige da,fermonis confecutione. Jiugcnio, &alus,reliBis infla - maiionib11 puerperarum,&dbortientiim . Chi* omnia idem -viiylatifsime.ad tertiam conclufionem. rJSicuti grauiix pUthotafeu aborfus pracauetur,velfebriles af 3*Cotlufio alieq; infamationesbrachii venis feBis,curatur,fic &vr getius vteriphlegmone.Na cofiliu,affirmas,non fatas,ex vtero infamato vexatas, fatim ex braccbiis phlebotomandas ,fatas yero, fldtim expedibus,impertinh efto ,& contra arti ntcdtci. Circa primani affectionis partem, nemo poteftdu j -bitare' pacata mete,ficuti,neq; circa tertia, quum graucs acutdsq; affe&usvcnse brachii pratcipueq; interna j eitifsime ,&plurimu euacuent, neq; ha&enus in via j Galeni dubitauit quifquam,circa eam (quem ftquis no fequatur,errabit neceiTario) fecundam tamen ,&ter- <£Glaut t*am e§° ^xifliwojedwprchendi fubilla vf-Galeni re- '** 'petita au&oritate ,nullam exceptionem admittente ,.gtauidationis. Veluti (inquit) in locis muliebribus retrahes,ft .eas,qua in cubitofuntfecueris venas, aut iuxta mammas cucur bitas appofueris, vel manus concalfeceris, &fricueris atq;alii gauemyhac ille, locos muliebres curansffeu Hippocrates (cujus inuentum dicit effe) afitu fumpta indicatione ,qusmaioris efi momenti, fi grautda,vcl inanis mulier, fata. Vel non fata nihil ,Praeter quam quod, vt icimus (perficientibus' neotericis, antiquioriitn incoepta) fortioi,& vigetior, vali- , »7 validior inquam, in grauida remanet indicatio in reuel lendo, ab vtero inflammatione tcntatq,imo, &pueris ideft euidens. Nam oppofitum exercere,quid dico, exercere,fed fcribere, parum dico,cogitare, eil maximu nephas. Neque vnicus audior ,ratio ve, pro oppofita fententia,vel fomnio (ignofcat tantus vir) repperitur, omnes contra fentiunt,quos efTet longum, &prster inftitutum,adducere. Atq; liceat obfecro, noftratium honorem, medicum regium, Dodlorem Ludouicum ®Mercado, fomnium (vt eftin adagio) &folutionem dirimentem. Quibus (ytpar eft) adminiftratis, etiam fi affe- Bio fit in partibus inferioribus, abafilica alterius, vel vtriufq ; brachii,primofianguind detrahere oportet. luxta vires,atatem, habitujp, aut anni tempus.Quqfifane dogma ,perpetuum fit in hac curatione, nifi, aut ex aborfu, laboriofove partu, vel nimia [anguinis pro fufione (quacumq; in parte fit)inflammationem prodire, nobis compertumfuerit, 11ujufee rei ratio ejl,quia conjeBabile videtur,afupernispartibus,&[anguinisfonte,fluxionem concitari, autplenitudinempraeffe, quam,fi prius non depojueris,yellongifiimc aparte affeBa retraxeris, maiorem procul dubio,in eadem parte fluxione concitabis, itaq; retraBionis, &plenitudinis deponenda gratia,primo brachionmvenas tundere oportebit. Hac fapientifsimus vir, qua;,inter Hippocratis aphorifmos,recenferi debent. CRodericus de Caftro,qui bene apud plurimos hodie audit. Illum virum fic imitatur, feribens. Secundo iis, quafimiil aitertcre, &cuacuare valeant, quodprimumfiet, [anguinis miflone, ex altera ,vclvtraquc bafilica, nixta virium robur ,&c. Harc Caftro, poft Galenum Auicenai &claisici ,tandemque, &fcholaftici Dodtores, &pradlici,atque audlores Gymna:(iorum librorum. Sed quando adhoc infortunium, mifera; vtero gerentes,in finibus infcelicis famuli feu fenefeenteiam mundo deuenerimt ,vt nullam grauidationis, rationem ,fiue prouidentiam, Chaben e Lib. 2.de morlu mul. ctp.17. C C.dexutiiu flammat. *3 habendam, in illarum phlebotomia, quidam afferucric veteranus milej (atque ob id damnandus) quod confideratio maxima mittendi fanguinem in grauidis,medicos Afclepiadarum familia natos,tantopere vexauit, Galenumqj fic dubium reddidit (Vt Celfo viriliter confitlente) nec aufus fuierit venas (no dico in cruribus abor fum facientibus) fed nec in bracchiis incindere(horrcdumdidtu) adeo pii erga homines extiterunt, Age, pictas etiam, humanitasq; me vocant, atq; fi in foeta, Romanus Hippocrates (vitra Hippocratis coi meras) detrahendum fanguinem docuit,atq,- nrmiru exbracchio (fi enim res intimius infpiciatur ex phlebomia tali, in grauidis grauibus,potius apuero fanguis detrahi tur, qui pabulumpntbet ill^quam ab ipfa matre, quod etiam timetur in bafilicse fedtione)fed vt per fe notum fuppofuit.neoterici etiam,vtlegiftis,ego illorum mi- | nirnus, efflagitante necefsitate probabo, excellenter in principio phlegmones vteri, inchoandum avena; fedtionebracchii,fi mulier fitgrauida, quandoquidem in nongrauida, fic faciendum' docet Galenus,atq; audior lingularis curationis non admittere non potuit. Iterum, atq;iterum, atq; fi oportuerit millies tnoneq me non agere de inflamatione vteri, Horatii Augenii, oriunda videlicet, ex retentione muliebrium, fiue ex aborfu; fiue ex partu acciderit. CSupponendo tandem, turpiter lapfum Fuchfium, hntfptmftoM fentientcm vena: fedtionem ex vtero reuellerc, atque mesdjpolo contendifie aduerfus CThadamm Dunnu, quibufda &'J[uch J,u tricis, quibus Dodtifsimus Dunnus,miximusq;'Galenidifcipulusfatisfacit, vt ibi videre licet (neq; enim cft animus chartas implere) non minus quofdam an- 1 tiquitus, fine fundametis alferuilTe, in inflammatione vteri apedibus demendum fanguinem, omnino princi pii inflamationis, temporutnq; fluxionis immcmores, ncq; neq; aduertSdo ven* fedHonem ex pedibus deriuare, vt communis tenet fchola, &ordo facientium medici nam, quo omnino carere deprehenduntur, qui ad cup rationu.m%rmorum tempeftiue acciti non reuellunt, Lib. 1.0.7, antequam deriuent, nam vt idem Dunus ®ait (cum Vtrumq; fit neceflfarifsimum proexadh inflamationu medella) In tis vero inflammationibus ,qua partes inferiores obfident,nullam ejufmodi commoditatem habemus, pervnam eandem ven.o feBionenigVtrumqeuacuationis genus absq;pe riculo perfidamus,fi quidem non crurum tantum, fed cubiti etia Venas aperire,necefie ejl. Ex cubito enim venas interiores fecates rcueUmus,& in contrarium trahimus radices verfus. (Dixe rat enim in principio fecundo.. \,euu!fio omnis eo maxime C-S' dirigenda efl, quoad ejus fieri potefl, vndefanguinis copia magna ai affeBa loca ienfiuit,vel attrahitur. Et in conclufione priori, tfeuulfidigitur omnis verfus radices vaforum maxime , ac quantum fieri potefl, dirigenda efl,non contra , &in altera. Ergo reuulfio omnis pnefertim in morbis partium inferiorum ex venis braccbiorum efl tentanda) ex cruribusvero diriuamus.Vc luti in vteri'phlegmone cubiti vena reuellit quidem ,non tamen tuto deriuat, propter nimiam deflantiam, <£r hepatis quoq;inter pofitionem, crurum autem feBio, poplitumfcihcet, vel malicorii commodifiime deriuat, nullatenus tamen reuellit, vna igitur, v- ' »i‘»f ve vena feBio,talij in morbisfatisfacere nequaqua potefl ,> etenim vena crurum feBa,quia in contrarium non trahunt (au* de re libro fecundo,&tertio copiofifiime adurifumus) reuulfion; in feruire plane nequeunt,quapropter fi primus inflammationis vteri infinitusfit, vena in cubito flatim interna fetabitur, &c. Iraq; /inereuul/ione derirrationem aggredientes, fabricam absq; fundamentis aftruant, eft neceflarium. Atque methodo euerfa penitus radiculam (vt eft in prouerbio) afoliis manducent, &nos artis praccptorum, indiestionumq; nimiis obferuantes increpenr, quibus valere jufsis, ad probationes. CaArgu- © JfyimtJr, &Galcn. Ti TUU.dun. At rtuiilj. 20 Argumcntorq; ab inflammatione, non gerentis iri vtero, ad gerentem, vtramq; eifdcm regulis inflammationis curandam. iidem, Pin quantum ifem ,femper efi aptum iMiciye idem. fed eadem eft inflammatio,igitur femper idem remedium indicat. Maior eft principium philofophicum, & medicum, minorem probo,quoniam eadem eft phlegmone, idem membrum patiens, vterus fcilicet, igitur idem remedium femper indicant, fed in non grauida, atque, abfquc praecautione aborfus ,debet ftatim reuulforia vena.’ feriio ex bracchiis exerceri, Mq; opportuneimperata,pifficitfola,fanatq;, Iuxta experietiam B auiftorutnq; fententiam abfque eo quod ad deriuationem(in foetis audacis fignum)deuenirc oporteat,igitur in praegnantibus arquius multo, ex bracchiis ,primo quoq; tempore,jubenda eft reuellens fedlio venae. 2. Quandoplures concurrunt indicationes, remedift aliquod poftulantes, tuncpoftulatum, maiori energia eft exequendum,fed in vtero gerente menfem,8.attin genti,plures indicationes concurrunt poftulantes remedium aliquod, reuulfionem videlicet, igitur in talibus remedium maiori vi prasftandum eft. Maior eft indicationum principium in demoftrabile, minor patet. Nam prarter generalem retradHoqem flue tinni humorum in vterum, infpicitur foetus cbnferua.tio, aborfus fuga,matris periculunyitq; alite conftderationes ,igittur multo melius in vtero gerenti, quam in no gercri, ftatim abracchiis fanguis eft demendus.. 3. Ad hominem, fi oh aliquam ratione reuulfio eftet exercenda aprinc ipio, in grauida ,vteri inflamatione laboratc,maxime, quia avicinioribus, imo abipfa par te,vtero fcilicet (vt male volunt) inflamatio oriretur, fedhsc eftet nulla, contraq; artis dogmata,igitur nir hilominus in grauida eftexhibenda.Maior eft illorum funda- 21 fundamenti!, minofimprobatur tripliciter,primb quidem, quonia, cum reuulfio non fiat ratione' conteti in parte,non ad partem, ideft ad deriuatiouem, inter initia accedendum, 2-. quia,cum commune (nifi propriu cft dicedum)fit omnibus inflamationi^,vndecuq; ,aut vbicuq; genitis,vt tum etiam avicinis,& circunftantibus augeantur, commune etiam (aut proprium) auxilium fit illis reuulfio,methodus infinuat, 3. quia leque retur, quod inflammationibus folis ex remotis oriundis (non in aliis) reuulfio eflet imperanda, quod ridiculum eft.Nam in quacumq;,reutilfione vtcndum. 4. Huxio timetur,,&pratcauetur in non foetet vteru, iure optimo,igitur multo magis, infoeta. p3.con.qu0- niam,omnia,qua? confiderantur lini plipia in no foeta, necdfe eft augeri in foeta ,ex principio phifico, &F Galeni dicentis .Augetur enim cujt^slibct caufti efficientis 0- j>m„ ejiis auSaf•ibftantia, timetur naq; maior fiuxio,quoiriam (yt fupraprobaui) refertum; eft totum corpus vitiofiisimisfuccrs,ob foetum,meliorem (anguine attra hentem ,atque ob grauidarum ingluuiem,in illis men fibus, igitur fi in non grauida ,excellentius ingrauida, exbracchiis. 5. In curatione regulari vocata,primus tollendus affedus, qui habet rationem caufas,fine quanon(eft exe pium cruditatum oppleta prima regio ,refpedlu venas fedUonis,& viceris impletio,generandaq; caro,pro cicatrice inducenda, fed talis caufa fine qua non,eft fublatio fluxionis,pro phlegmones flentis medella ,igitura fublatione fluxionis, neceflfario incipiendum eft, fed hoc fit fe£tis venis bracchii. 6.Dato gratis,incipientem inflamation em,noreuulfione, fed deriuatione,& euacuatione fediis faphenis, curandam in aliis fubjeAis, adhuc in grauidis fugiendu optimu cofilium dixerim ex decifione alterius du- 'bii. t 6.tpb.s, et. G t.icut. II. em. ‘H.ttvltim 22 bii,nonleuis, &fic probo. In re maximi mometi,anci pitiq; illud remcdiufquauis fit intra idem genus,vena: fedlionis, E. g. debet prteferri,quod quauis in le fit mi nus,in ordine tamen ad morbum,3gruq; ,vel ad alia, fit magis fecuru^fed reutilfio cft magis fecura;quaderi uatio,& euacuatio in vtcro gerenti ,igitur reuulfio in vtero gerenti eft proferenda, maior propofitio GGa leni eft diceris. Nempe^fi minus quidem auxilium, qua per purgationemfequatur ,fecurius tamen multo exiflit. Minor probatione no eget,igitur in grauida potip,& melius a vente fedtionebracchii exordi&du eft, na aliter aborfus fequitmj atq; vehemetifsima inflamatione excitabis. Quidquid fubito,& affatim fanguinem, &humores verfus vterum^embrionemqicomouet, fulfocationis illius, atq;aborfus eft,caufa, ficuti qui in diuerfum vo catretrahitq; eft vitat retentionisq; principium. Sed fanguinismifsio efapnena, &humores verfus vteru, embrioneq; comouet,& ex bracchio retrahit vente fedtio, ergo veno fc&io ex faphena in vtero gereti fuffo ca tionem foetus, aborfumq; inducit,& ex bracchiis fa nat,igitur illa vitanda,hoc maxime ampledtenda eft. maior, &minor funt principia medica, igitur ad fenfum patet,vente fedliones ingrauidis vteri phlegmone laborantibus, apedibus minime inchoandas. Quod fi attendiftis ame prtefcriptam,tranfcriptaq; rc folutionem abs dodbifsimo audlore fingularis curationis, vix credere po(Tum,quod refponfioncm ad illa, expedietis, cum nec audloribus,audloritatibus ve,nec rationibus aduerfus reuulfionem in grauidis faciendi pugnauerit. Namrelidlis fcopis Horatii Augenii (& omnium medicorum) videlicet. Abortientes ,&parturientes ex retentione laborantes curandas exfaphena fettione, probantisq; ,his inquam relidlis fcopis ,probationes dliorfum addudtis ,perperam applicare volens grani- 1 dis, vteri phlegmone occupatis. Horatium HAugenium transfert ,qui ad generum H fcribes,loquitur vt apud illum licet legere de abortit- 1,1 ‘l 1/1-ai tibus, parturierttibusq; ,quibus retenta funt muliebria^vndecaufaeftjcaufarq; principium ,ficuti, in P.imargifamula. Neq; opus erat Augenio,cumnosi fit illi9 dodlrina,fed vetuftifsima: at de fanguinis mifsione agens,jtyeSat advena [eClioncm aborfum prohibentem, ac ex bracchii communi vena jubendam confuluit. Nec 1 lib.6.1.+ uidntionis enuntiat, &non folum dicit, imo grauida men fis. 8.&fimiles excipit, dicens-Ton-o,^/^ copiofum habet fimgninum, pofiuntfiatutis menfibus,primis potiflimum ex vtero purgari,ytilitatc minimi contemnenda ,fic enim exoneratur fangume nafura, quo velutifarcina pramebatur,atq; de extero reddita potentior,fatum optime conferuabit, raritmefi (& hoc faltim quum Augen-ii debibat au £k>r lingulatis curationis in^exifle ,vel melius Hippocratem legifie) JQuod aliis menfibus contingat ,quandoquidem grandior fatus , vt plurimum-folet. abundantem fanguinem abforbere. Hadtenus Horatius ,manifefte noftras partes agens,. Adducit prasterea cx Augenio (vt dixi) inuito ,faxguinem multum in acetabulis tollggi. Forte,fi ea, qua; cx anatomia conflant, melius perpendiflfet ,Augenio fidem fubtraheret,fed legamus,qu* fummus vir, atque ^ meus familiaris (cujus manes fint Taluce) K. Andreas ijb.y.auatb Laurentius, litteris traddidit, Trimo (ait) acetabulum ma quajl, finus denotat conjpicuos,in quos vteri vafa definunt ,vmbilici i*• veneris figuram referentes ,acetabula hac in mulieribus nunquam repperiuntur, in ouibus, &capris maximifunt conlpicua, fecundo, acetabuli nomine, ora vaforum inflar papillarum tume tia intelligiutus, Toftrcmo, Cotyledones, orafunt vaforum ,ad vteri aliqua ex parte probationes ab ilio addudla? in noflra veritate militant.Nu)» quod intendit lUaratiusvtero gerll tes plenitudinemfanguinis habere pojfe,dc primis menfibus gra In citato to* (0. H. vterum deftnentia,& cum vmbilicalibus venis coeuntia. Hac po flrema fignificatione ,quis in muliebri vtero cotyledones negabit! Hsc ille, ego, quantum fanguinis in his potefi: coa ceruari,& capi fecundum naturam? Vtpofsit inflammationem efficere, inquiro? maxime cum fetum odti mcftrem famcIicurrySc egentem tota ars fateatur. ad illud etiam, quod torquentes (fficut in omnibus aliis) Horatium adducunt. Ex.i.ad Glauc.c.i. certum eft,pra;didlum Horatium loqui, de retentione muliebrium, in abortientibus ,parturientibusq; ,non vi ro de grauidis ,in quibus oritur inflammatio,ficut in non vtero gerentibus,quibus ambabus fluxio fit afuperioribus procul dubio, tam vtero gerentibus.quam inanibus vteris,in ter hos cafus enim, &ab Augenio addudlos ,fere eft ea diftantia, quas inter coelum ,&terram, a. aduertat quodquamuis dicat Galenus, reuulfionetn fluentibus deberi, non negaret fluxuris, imo &audior lingularis curationis id pratftat,dum pro praferuatione fortifiimx cpylepfia, humores quietos, evenis pedis retrahere yqltf qui non fluunt, Deniq; omifsis multis ab Augenio addudtis, vere parum firmis,qui, quamuis eis contendat. Vetiam braccbii in vtero gerentibus incidendam, neutiquam vero in pedibus cum omnifchola medica. Ynigum tamen quod maximi facit,&putat, omnes, nodurtAgordianum judicare, proponam, dum, feribat. Quid igitur ad Hippocratis textum refrondehimus, quo admonuit,mulierem ab ortirepnijfo fanguine! quid inquam mihi refrondebit idem auBor,fi aduerfus eamfententiam, alterum eiufdcm oraculum protulero! admonens ,vtero gerentem fsngulis menfibus expurgari poffe. quamuis dicat,fatus imbecillos nafei! Quam obrern abortum non femperfacit expurgatio ab vtero, neq; etiamfaciet VenxfeBlo. Hadienlis Aug enius, vti dixi, ad infinuandatn folam vena’ fedtionem in vtero gerentibus, ex bracchio, amaiori ad minus, fum- fiimpto irgum?to,n5 vt vellit,tali venas tundere,hac enim ftepe repetere,oportet, fcd debiliter arguit Augemus,ipfe neganda proinde, vel paritas, rationis,vel ion .cft enim ntulto alia,& oppetita, meo iuditio.Nain fastui imbecillo' faperflnit fangnis,ficq; expellitur na tura,-atq; non modo non la*dit,fed confert,ne fuffoce- *ur (vt dicebam,aperre probans,fidtit ia mfui(Te plenitudinem in grauibus grauidis) at forti, feu fano fotui dceft alimentum, fi fanguis exquacumq; vena detrahatur, cum magno femper periculo, cum maximo ex cruribus,ex rei natura ipfa, faphena aborfum prouocante,atq;, vt huic parti foelix imponatur finis, cum viugenio ,btne,& hlprxcauendis aliquando aborfibus",brachiorum venasfuperiores fecante,& in abortientium,,&parturien fiutn menfiumq; retentione, atq; inflammationibus c.v hacfabor tk,reBefapbenM cum omnibus aperiente, conuenio ,is enim ab audtore Angularis curationis, extra propofitfoddu citur.' * Quid igitur fuper eft?.'quid? vt adolefceiitioribus confidamus ea ipfa, qua: eminentifsimus.vir „Potftor Ludouicus Colladp refert fic. Qubm ob rem perpetuo au iitores meos moneo,vt Caleni medendi methodum wfinii femper geflent, legant ,atq; memoria teneant ,haec ille,& merito quidem, fic enim maiores, effe&i, Horatio Augenio, aliisq; valere jufsis, fine cortice natare poterunt ,deniq; indicationum' compotes fiiSi.yCli qua: proflantes neoterici congrua ediderunt, jlli inquirere ,edereque valebunt, diffons vei;o)arqtorta corrigere, confutareq; ,non erit difficile.Illos vero ,qui concertationes litterias in rixas,odiaqj tranfmutanfyn crimine mani* fefto fuga; comprehendi, eft euidens ,viriliter agant, fefeque erga proximum afsidue exerceant, quos tacendo, operandoqin pale ara expedio ,atque (fi fas eft) prouoco,vt &huic debitum perfoluant,& ea,quo D. ame