COMITÉ EDITORIAL DEL ANEXO 1 / 1. GEHIGARRIAREN ARGITARATZE-
BATZORDEA
Lo ena Elo za González de Alaiza (Uni e sidad del País Vasco/Euskal
He iko Unibe si a ea)
Begoña He nández Beloqui (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko
Unibe si a ea)
Cla a He nando Ál a ez (Uni e sidad de Salamanca))
I aia Sáez de la Fuen e (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Uni-
be si a ea)
Ca los Teje izo Ga cía (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Uni-
be si a ea)
CORRECTORES / ZUZENTZAILEAK
Lo ena Elo za González de Alaiza (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He-
iko Unibe si a ea)
Begoña He nández Beloqui (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko
Unibe si a ea)
Hugo H. He nández (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Unibe -
si a ea)
Sa a de F ancisco Rod íguez (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko
Unibe si a ea)
Cla a He nando Ál a ez (Uni e sidad de Salamanca))
I aia Sáez de la Fuen e (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Uni-
be si a ea)
Ai o Sánchez López de La uen e (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He-
iko Unibe si a ea)
Izaskun Sa aske a Ga zia (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko
Unibe si a ea)
Ca los Teje izo Ga cía (Uni e sidad del País Vasco/Euskal He iko Uni-
be si a ea)
TRADUCCIÓN/ITZULPENA
Ainhoa A anbu u
Mi en Aye di
Ma a Fe nández Co al
Mai e I is Ga cía Collado
Begoña He nandez Beloqui
I aia Sáez de la Fuen e
Izaskun Sa aske a Ga zia
MAQUETACIÓN Y DISEÑO/MAKETAZIOA ETA DISEINUA
Jaime Almansa Sánchez
Begoña He nández Beloqui
Cla a He nando Ál a ez
REVISTA ARKEOGAZTE es una e is a cien í ica
de ARQUEOLOGÍA, edi ada po ARKEOGAZTE:
ASOCIACIÓN DE JÓVENES INVESTIGADORES EN
ARQUEOLOGÍA PREHISTÓRICA E HISTÓRICA con
pe iodicidad anual y en la que los o iginales e-
cibidos son e aluados po e iso es ex e nos
median e el sis ema conocido como el de doble
ciego. Se compone de las siguien es secciones:
MONOGRÁFICO, VARIA, ENTREVISTA, RECENSIO-
NES y publica abajos o iginales de in es igación
en o no a una emá ica de inida, abajos o igina-
les de emá ica a queológica lib e, no as c í icas
de abajos a queológicos ac uales o en e is as a
pe sonalidades cien í icas de la A queología. Los
o iginales se publican en cas ellano, euske a e in-
glés. El Consejo de Redacción puede admi i o i-
ginales emi idos en i aliano, po ugués, ancés,
gallego y ca alán.
DIRECCIÓN/HELBIDEA
Talle y depósi o de ma e iales de a queología
(UPV/EHU), c/Fco. Tomás y Valien e, s/n, 01006
Vi o ia-Gas eiz. a keogaz e e is[email p o ec ed].
PÁGINA WEB/WEB ORRIALDEA
www.a keogaz e.o g/a keogaz e e is a
EDITADO POR
ARKEOGAZTE ALDIZKARIA, ARKEOLOGIA aldizka i
zien i ikoa da, ARKEOGAZTE: HISTORIAURREKO
ETA GARAI HISTORIKOKO ARKEOLOGIA IKERTZAILE
GAZTEEN ELKARTEAk a gi a a ua e a u ean be-
hin kale a zen dena. Jaso ako o iginalak kanpoko
zuzen zaileen bidez ebalua zen di a bikun i sua
de i zon sis ema i ja ai uz. Aldizka ia hu engo
a alek osa zen du e: MONOGRAFIKOA, VARIA,
ELKARRIZKETA, AIPAMENAK, hau da, zehaz u ako
gai ba en ingu uko ike ke a lan o iginalak, edozein
gai a keologikoa i bu uzko lan o iginalak, egungo
lan a keologikoen no a k i ikoak edo A keolo-
gia en munduko pe sona zien i ikoei egindako
elka izke ak a gi a a uko di a. O iginalak gaz e-
le az, euska az e a ingelesez a gi a a uko di a.
E edakzio Ba zo deak i alie az, po ugalda ez,
an sesez, galizie az e a ka alunie az ida zi ako
o iginalak ona di zake.
C ea i e Commons
EDITATUA
REVISTA ARKEOGAZTE/ARKEOGAZTE ALDIZKARIA
Anexo 1, año 2015. u ea 1.Gehiga ia.
A queologías sociales, A queología en sociedad. Ac as de las VII Jo nadas de
Jó enes en In es igación A queológica / Giza e A keología, A keologia giza ean.
A keologia Ike zaile Gaz een VII. Ja dunaldien Ak ak
ÍNDICE / AURKIBIDEA
PRESENTACIÓN / AURKEZPENA...................................................................................................................................................I-III
SESIONES TRADICIONALES / SAIO TRADIZIONALAK
SESIÓN 1 / 1. SAIOA
Pa imónio cul u al subaquá ico e sociedade: a Eu opa e os ma es
JOSÉ TIAGO SILVA, GONÇALO LOPES y CRISTÓVÃO FONSECA........................................……..…….…….…….…….…….1-2
Ânco as ao la go: no os dado a queológicos na Baía de Lagos (Po ugal)
JOANA BAÇO.............................................................................................................................................................…….3-11
La a queología subacuá ica en España: una con ex ualización del discu so
MARÍA ISABEL ESCRIBANO CASTRO....……………………..................…………………………………………....…….............................12-16
A dinâmica po uá ia da Ribei a occiden al de Lisboa
ALEXANDRA GOMES..........................................................................................................................................………….17-26
Ria de A ei o F (Ílha o): um nau ágio de época mode na na laguna de A ei o
GONÇALO CORREIA LOPES..........….......................................................................................................................………27-39
A a queologia subaquá ica de ca iz indus ial: o caso dos des oços do “Ca ca elos 5”
SANDRA MARQUES..................................................................................................................................................40-47
Coloniza ion o adap a ion? The Neoli hic ansi ion seen om he wa e
JADRANKA VERDONKSCHOT.........................................................................................................................................48-55
SESIÓN 2 / 2. SAIOA
El ap endizaje como medio de ep oducción social en la P ehis o ia: T adición en e a inno ación
ANA MERCEDES HERRERO CORRAL y SARA DE FRANCISCO RODRÍGUEZ...........................……..…….…….…….…….…….56-58
Tecnologías en ansición: del Achelense al Mus e iense. Un es ado de la cues ión
SARA DE FRANCISCO RODRÍGUEZ............................................................................................................................…….59-69
La ansmisión de las écnicas ag ícolas y ganade as: ¿Adopción pací ica po pa e de las poblaciones mesolí icas de los
conocimien os neolí icos?
HUGO HERNÁNDEZ HERNÁNDEZ........……………………..................…………………………………………....…….............................70-80
La he encia de la cul u a: el ap endizaje de la al a e ía po pa e de los indi iduos in an iles du an e el II y el III milenio cal AC
en la Península Ibé ica
ANA MERCEDES HERRERO-CORRAL..................................................................................................................………….81-89
El cul o a los ances os: elemen os simbólicos pos paleolí icos en ca idades une a ias de la P ehis o ia Recien e en la cuenca
del Tajo
ESTÍBALIZ POLO............................….......................................................................................................................…...90-102
Ap oximación a los es udios ecnológicos aplicados a las plaque as g abadas de la Co a de Pa palló, Gandía-Valencia
AYELÉN SALAMIÉ VILLA.........................................................................................................................................103-112
Adap a ion o he en i onmen and cul u al change e lec ed in P ehis o ic A chi ec u e. The case o he alpine pile dwellings
JADRANKA VERDONKSCHOT......................................................................................................................................113-119
SESIÓN 3 / 3. SAIOA
Towa ds a chaeology o colonisa ion: li ing in-be ween con inen s in he Ea ly Mode n Pe iod
JOANA BENTO TORRES, MIGUEL BUSTO ZAPICO, REGIS SOUZA BARBOSA y SERGIO ESCRIBANO RUIZ ....................
..............................................................................................................................……..…….…….…….…….…….120-121
Aldeias e aldeamen os indígenas no Rio de Janei o do séculos XVI e XVII
REGIS BARBOSA....................................................................................................................................................…….122-130
REVISTA ARKEOGAZTE/ARKEOGAZTE ALDIZKARIA
Anexo 1, año 2015. u ea 1.Gehiga ia.
A queologías sociales, A queología en sociedad. Ac as de las VII Jo nadas de
Jó enes en In es igación A queológica / Giza e A keología, A keologia giza ean.
A keologia Ike zaile Gaz een VII. Ja dunaldien Ak ak
Con ac and comme ce be ween Po ugal and Uni ed Kingdom du ing Medie al and Pos medie al pe iod -Numisma ic
pe spec i e
TIAGO GIL CURADO............................……………………..................…………………………………………....……............................131-140
A queología pos colonial en España: ma e ialidades y memo ias de la colonización ag a ia e indus ial en la España del
siglo XX
JOSÉ M. SEÑORÁN MARTÍN.............................................................................................................................………….141-150
Uma panela na Rua da Saudade, Lisboa - Legado de populações esc a as en Po ugal?
SARA TEIXEIRA SIMÕES.................…....................................................................................................................…...151-160
SESIÓN 5 / 5. SAIOA
Las ap opiaciones sociales del pa imonio
ANTONIO VIZCAÍNO ESTEVAN y BRUNO ESPERANTE PARAMOS.................................……..…….…….….…….…….161-162
O di ulgas...¡O colleja! A queología, me cado ecnia y la publicidad de la A queología
JAIME ALMANSA SÁNCHEZ...................................................................................................................................….163-169
A queología y sociedad as u iana. ¿Son accesibles nues os modelos de di ulgación?
LAURA BÉCARES RODRÍGUEZ...........……………………..................…………………………………………....…….............................170-179
Pa imonio, memo ia e iden idade lab ega a a és da ap opiación popula da ecnoloxía ag a ia en Galizia
BRUNO ESPERANTE PÁRAMOS..................................................................................................................……....…….180-187
El pa imonio “ol idado” de la Rioja Al a: p ospecciones en Sanso o, Las Regade as y La Mesa de I ión (San o Domingo de la
Calzada)
ISABEL GARCÍA SARMIENTO y PATRICIA A. ARGÜELLES ÁLVAREZ.......................................................................…...188-197
Apun es ol idados y la a queología del humo : cu iosidades de la ciencia de la in o mación en la p ensa local de Salamanca
JUAN I. GARCÍA HERNÁNDEZ...............................................................................................................................198-208
De damas a í genes. La sac alización de algunos iconos ibé icos en el p esen e
ANTONIO VIZCAÍNO ESTEVAN..................................................................................................................................209-217
SESIÓN 6 / 6. SAIOA
De la Spania de Idacio a la España de Bo ín: a queología de los paisajes medie ales y pos medie ales
ANDRÉS MENÉNDEZ BLANCO y CARLOS TEJERIZO GARCÍA......................................……..…….…….….…….…….218-219
El paisaje u bano de Ta aco: e lexiones sob e su ans o mación desde una pe spec i a social
ADA LASHERAS GONZÁLEZ, FRANCESC RODRÍGUEZ MARTORELL y CRISTIAN TERUEL LÓPEZ...........................….220-229
De la Spania de Idacio a la España de Bo ín. La la ga du ación en la cons ucción de los paisajes
ANDRÉS MENÉNDEZ BLANCO y CARLOS TEJERIZO GARCÍA.…………………………………………....…….............................230-238
La ans o mación del paisaje. El caso de Ma oquíes Bajos (Jaén) en época medie al
MERCEDES NAVARRO PÉREZ....................................................................................................................……....…….239-249
Nec ópoles da an iguidade a dia no ac ual concelho de Cascais
FILIPA ARAÚJO DO SANTOS................................................................................................................................…...250-260
Nue os y iejos mé odos pa a el es udio de los paisajes medie ales de la cuenca del Due o. Una ap oximación c í ica desde
los S.I.G. en el Al omedie o del alle del Cea (León)
PATRICIA APARICIO MARTÍNEZ............................................................................................................................261-272
SESIÓN 7 / 7. SAIOA
El en o no y el ap o echamien o de los ecu sos bió icos en las sociedades cazado as- ecolec o as
MIREN AYERDI, AMAYA ECHAZARRETA-GALLEGO y BEGOÑA HERNÁNDEZ-BELOQUI...…...….…….….…….…….273-274
Pasado, p esen e y u u o de la A queobo ánica en Euskal He ia. Un iaje a a és de las sociedades cazado as- ecolec o as
MIREN AYERDI, AMAYA ECHAZARRETA-GALLEGO y BEGOÑA HERNÁNDEZ-BELOQUI.................................….275-289
El ap o echamien o in ensi o de ecu sos acuá icos y su epe cusión en las sociedades colec o as. El ejemplo del Acualí ico
a icano (Saha a y G andes Lagos, C. 9000-6000 BP)
CARMEN CORTÉS ECHEVARRÍA.............................................…………………………………………....…….............................290-298
El análisis de los ecu sos malacológicos desde una pe spec i a a queomé ica: indicado es paleo-climá icos y socio-
económicos
ASIER GARCÍA-ESCÁRZAGA y PATRICIA BELLO-ALONSO...........................................................................……....…….299-309
La aplicación de los isó opos es ables en la econs ucción de paleodie as
IZASKUN SARASKETA-GARTZIA..............................................................................................................................…...310-317
MESAS REDONDAS / MAHAI-INGURUAK
Mesa edonda 1. Asociaciones y nue os mo imien os sociales pa a el pa imonio his ó ico
AJIPA…..…........………......................……......................……..........................................................................……….318-338
Mesa edonda 2. A queólogo busca público: polí icas de in eg ación y el u u o de la a queología
JAIME ALMANSA SÁNCHEZ y ALEJANDRA GALMÉS…………………………………………..........……………………………………...339-369
Mesa edonda 3. A queología de la con empo aneidad y con empo aneidad de la a queología
GONZALO COMPAÑY, ÁLVARO FALQUINA APARICIO, DAVID FERNÁNDEZ ABELLA, LORENA MERLOS GIL, RAFAEL
MILLÁN PASCUAL y VANESA TREVÍN PITA................................................................................................................370-385
Mesa edonda 4. El es udio de la indus ia lí ica en el siglo XXI. P egun as pasadas, ine cias he edadas, isiones eno adas
AITOR SÁNCHEZ, AITOR CALVO, ALEJANDRO PRIETO, EDER DOMÍNGUEZ-BALLESTEROS, UNAI PERALES,
SOL SÁNCHEZ-DEHESA GALÁN, ANA ABRUNHOSA, ANA ÁLVAREZ FERNÁNDEZ y JULIANA DE RESENDE
MACHADO..................................................................................................................................................................386-414
Mesa edonda 5. La a queología en iempos de c isis y el mecenazgo cul u al
IMANOL VÁZQUEZ ZABALA, ESTÍBALIZ ÁLVAREZ TREJO y GUILLERMO GONZÁLEZ LÁZARO.................................415-430
PÓSTERS / POSTERRAK
P és amos iconog á icos e iconológicos de la sociedad egipcia a las cul u as omana y paleoc is iana
ALFONSO BERMÚDEZ MOMBIELA................................................................……….................…………………………………431-435
De Tala e a al mundo. La in luencia de la ce ámica de Tala e a de la Reina en el con inen e ame icano
MIGUEL BUSTO ZAPICO....……………………………………………………………………………………………………………...……...............436-440
La cue a del Teso o
DANIEL DE LA TORRE MARTÍN...................................................................................................................................441-445
La di usión social y comunicación global del pa imonio a queológico en el siglo XXI. El papel de las TIC en A agón, ejemplos
p ác icos.
CLAUDIA GARCÍA VILLALBA..........................................……………………………………………….............................………….446-451
Con ibução da análise ecnológica pa a a comp eensão de indús ias lí icas lascadas a a u
JULIANA DE RESENDE MACHADO...............….......………………..............…..................….............................………….452-457
A ce âmica deco ada com sulco abaixo do bo do do sí io neolí ico do Mon e da Foz 1 (Bena en e, Po ugal)
CÉSAR NEVES....…..……........................……………………………………………………………………………………………...……...............458-465
El cas illo de Ei ís: a queología con empo ánea de un edi icio his ó ico
DAVID FERNÁNDEZ ABELLA y VANESA TREVÍN PITA.......……………………………………….........................……...............466-471
Vid os a bo do da San o An onio de Tanná: ca gas e quo idianos numa aga a de inais do seculo XVII
TIAGO SILVA................................................................................................................................................................472-476
Isó opos sociales, isó opos en sociedad
MARINA MARTÍNEZ WEINBAUM, MARÍA MOLINA MORENO y MIGUEL TARONGI CHAVARRI....................................477-480
180
Re is a A keogaz e
Ac as JIA, pp. 180-187, año 2015
ISBN: 978-84-944368-0-2
PATRIMONIO, MEMORIA E IDENTIDADE LABREGA A TRAVÉS
DA APROPIACIÓN POPULAR DA TECNOLOXÍA AGRARIA EN GALIZA
He i age, memo y and peasan iden i y hough he popula app op ia ion
o he ag a ian echnology in Galiza.
Pa imonio, memo ia e iden idad campesina a a és de ap opiación popula
de la ecnología ag a ia en Galicia.
Onda ea, o oimena e a nekazal iden i a ea Galiziako nekazal- eknologia en
jabe ze popula a en bidez
B uno Espe an e Pá amos (*)
Resumo:
Na ac ualidade moi a xen e ecupe a e es au a unha maquina ia ag ícola conc e a. T á ase
undamen almen e de esadoi os, sachado as e semen ado as que se usa on nos aballos
ag ícolas da úl ima ase da ag icul u a o gánica en Galiza, é dici , en e 1890 e 1940. Es amos pois
an e unha ap opiación popula do pa imonio que se c ea ó ma xe das ins i ucións que os en an
o discu so dominan e da memo ia e do pa imonio galego lab ego. A acele ada pe da de peso das
ac i idades ag a ias na sociedade galega, xun o co desa aigo co u al pode es a elacionado con
es a ei indicación do pa imonio u al, xun o amén coa conse ación dunha memo ia e dunha
iden idade lab ega p opia.
Palab as cha e:
Tecnoloxía ag a ia, ap opiación popula , pa imonio, iden idade, memo ia colec i a.
Resumen:
En la ac ualidad mucha gen e ecupe a y es au a una maquina ia ag ícola conc e a. Se a a
undamen almen e de a ados de hie o, esca dado as y semb ado as que se usa on en los abajos
ag ícolas de la úl ima ase de la ag icul u a o gánica en Galicia, es deci , en e 1890 y 1940. Es amos
an e una ap opiación popula del pa imonio que se c ea al ma gen de las ins i uciones que os en an
el discu so dominan e de memo ia y del pa imonio gallego campesino. La acele ada pé dida de
peso de las ac i idades ag a ias en la sociedad gallega, jun o con el desa aigo con el u al puede
es a elacionada con es a ei indicación del pa imonio u al, jun o ambién con la conse ación de
una memo ia y una iden idad campesina p opia.
* Uni e sidade de San iago de Compos ela. Nan ón, (A Baña) S/N, 15863. A Co uña (Galiza), España. [email p o ec ed]
Pa imonio, memo ia e iden idade lab ega a a és da ap opiación popula ... 181
A keogaz e Aldizka ia, 2015, 180.-187. o .AIG Ak ak - 5. Saioa
Palab as cla e:
Tecnología ag a ia, ap opiación popula , pa imonio, iden idad, memo ia colec i a.
Abs ac :
Nowadays many people eco e and es o e speci ic ag icul u al machine y. These a e mainly i on
plows, hoes and seede s ha we e used in he ag icul u al wo k along he inal pe iod o o ganic
ag icul u e in Galiza, be ween 1890 and 1940. We a e acing a popula app op ia ion o he i age,
ca ied ou apa om he con ol o ins i u ions ha de elop he dominan poin o iew o he
popula memo y and o he Galician peasan he i age. The apid loss o impo ance o he ag icul u al
ac i i ies wi hin he Galician socie y, along wi h hese angemen om he u al a mosphe e, may
be ela ed o his indica ion o he u al he i age, in addi ion o he p ese a ion o a memo y and
an own peasan iden i y.
Keywo ds:
Ag a ian echnology, popula app op ia ion, he i age, iden i y, collec i e memo y.
Labu pena:
Gau egun jende asko nekaza i za ako makina zeha z ba e ekupe a zen e a zaha be i zen du.
Ba ez e e, bu dinezko goldeak, jo a zaileak e a e eileak, nekaza i za o ganikoa en azken asean,
ho s, 1890 e a 1940 a ean Galizian e abili akoak. Onda ea en jabe ze popula a en au ean gaude,
ins i uzioe a ik alde ba e a so u akoak, Galiziako nekazal onda ea en e a o oimena a andia zen
du enek. Nekaza i za en gal ze azka a Galiziako giza ee an, o oko ean landako e auz ea ekin
ba e a, e laziona u ik egon dai eke landa onda ea en alda ikapena ekin, o oimena en
kon se bazioa ekin e a be ezko nekazal iden i a ea ekin ba e a.
Hi z-gakoak:
Nekazal eknologia, jabe ze popula a, onda ea, iden i a ea, aldeko o oimena.
1. In odución
T á ase dun ei o co iá, palpable, que se mes-
u a na paisaxe de case calque a aldea da Galiza
u al, e non an u al. Sexa na Ma iña lucense, na
Cos a da mo e ou na Raia seca con Po ugal, pó-
dese obse a como se es á a ecupe a , es au-
a e musealiza unha ecnoloxía ag a ia singula
que se exhibe dian e das casas, nos seus xa díns,
nos po ais, ó lado dos hó eos, nas bei a úas;
así como amén nou os espazos públicos como
p azas, pa ado es das es adas e amén, en ne-
gocios p i ados, sexan es au an es ou mesóns
de comidas. A o ixinalidade des e enómeno
adica na ipoloxía da maquina ia que se exhi-
be, pois es amos a ala de apei os ag ícolas e-
Figu a 1. Vesadoi o de modelo B aban . P oducido po Aju ia
S.A. He minio Viei o, Can ala ana (A Baña), 7/6/2014.
Fon e: elabo ación p opia.
B. Espe an e
Re is a A keogaz e, 2015, pp. 180-187
182
Ac as JIA - Sesión 5
la i amen e mode nos -si se me pe mi e u iliza
a exp esión- en compa ación co epe o io de
u ensilios de lab anza que iñan o mando pa e
dos museos como o a ado de madei a ou o ca-
o. A maquina ia máis popula pa a a exposición
edúcese a cinco ipos: esadoi os, sachado as,
semen ado as,esca pado ase g ades1.
¿Po que se ecupe a es a ecnoloxía ag a ia?,
¿dende cando se dá es e enómenos?, ¿Que sig-
ni icado oma es a pa icula o ma de pa imo-
nio ag a io e popula ? Es as son só algunhas das
cues ións que abo da emos nes e a igo.
2. Res au ación da maquina ia, ipos e o mas de
musealización
En p imei o luga , é in e esan e sinala a no i-
dade da ipoloxía da maquina ia expos a. Den o
do epe o io do pa imonio ag a io xa exis ían
ó mulas de pa imonialización de a ados de ma-
dei a, de u ensilios a ios, de hó eos, pe o nun-
ca, a a o do momen o se de a a ecupe ación de
maquina ia ag a ia con empo ánea.
A o ixe des a ecnoloxía e a súa di usión no
campo galego xa en sido obxec o de es udo po
Lou enzo Fe nández P ie o (FERNÁNDEZ, 1992).
En base a is o sabemos que es a maquina ia en-
cád ase den o do p oceso de inno ación ecno-
lóxica da segunda onda da indus ialización. A
súa o ixe da a do edo de 1890 e a súa máxima
expansión come cial chega a a 1940 pa a Galiza,
aínda que a súa subs i ución po ou a maquina-
ia e inal abandono non se inicia a a a mo o iza-
ción do campo, en e as décadas dos sesen a e
se en a.
1 T á ase de maquina ia ag ícola da segunda onda da
indus ialización en Galiza. (1890-1940). Fo ma pa e das
inno acións da ag icul u a galega no eido da mecanización
da ag icul u a o gánica.
Nemba gan e, a adopción pa imonial des a
ecnoloxía só se ci cunsc ibe a uns poucos mode-
los, os máis popula es, que de seguido amos a
e . A maquina ia máis popula e que se pode e
máis a co ío é a do esadoi o. É complexo es a-
belece ipoloxías de inidas en e o que se pode
obse a . Nin seque a acudindo ós ca álogos de
comp a da época puidemos de ini comple amen-
e os modelos e as súas ca ac e ís icas ac uais. O
que si sabemos, -madía le a!-, é que independen-
emen e da ma ca, o modelo B aban é o ipo de
esadoi omusealizado máis popula .
Como se e, á ase de maquina ia de ab i-
cación indus ial. O seu equipamen o comple o
cons a de dous esos, coi elas, e an e én de dúas
odas. A ab icación des es modelos é maio i a-
iamen e de p odución española. A ma ca que
igu a na mei ande pa e dos modelos ai e e en-
cia ás emp esas de undición ascas, Aju iaA an-
zabal S.A, ou amén, ás emp esas que se sucede-
on logo da di isión da emp esa en Aju ia S.A e
A anzabal S.A.
Seguido do esadoi o, amén é común obse -
a xun o a el a es au ación de semen ado as
e sachado as. A súa p esenza é meno que a do
esadoi o, pe o igual en núme o en e os dous
ipo de apei os. De o ma idén ica que no caso
do esadoi o, a súa clasi icación ese di icul ada
pola in e minable lis a de modi icacións que p e-
sen an os modelos. Nes e caso ademais, o núme-
o de maquina ia ei a de o ma a esá, le ado a
cabo polo aballo de e ei os locais mul iplícase.
As on es consul adas, undamen almen e ca á-
logos de enda das emp esas de maquina ia da
época, de pouco nos ale on.
Na o o pódese obse a un modelo de semen-
ado a da emp esa Aju ia y A anzabal S.A. Depen-
dendo da ma ca, ou da o ixe da súa p odución
pode habe algunhas di e enzas en e modelos. O
que non muda, en odo caso, é a caixa cen a, que
pode se de madei a ou me álica e que se ía de
depósi o da semen e que se ía a cul i a .