Medžioklės terminų žodynas

SŁOWNIK TERMINÓW ŁOWIECKICH Polsko-liir tewski Terminy „polowania” rzucają niemało światła na czasy starożytne. K. Būga Podobnej publikacji jeszcze nie mieliśmy, więc pomysł przygotowania pięciojęzycznego słownika terminów tej dziedziny (w językach litewskim-angielskim-niemieckim-francuskim-rosyjskim)! jest rzeczywiście dobry. Zwłaszcza że polowanie i związane z nim tradycje od najdawniejszych czasów nie są Litwinom obce. Słownik został opracowany według — zasady tematycznej; terminy podzielono w nim į 8 tematycznie na rozdziały 1000 obejmujące około ułożonych alfabetycznie ogólnych terminów i wyrażeń ir używanych przez myśliwych, rodzajów i ir sposobów polowania, sprzętu myśliwskiego, ras psów myśliwskich, nazw ir ptaków, zwierząt i jų części ciała, a także trofeów oraz strzelb myśliwskich. Ostatnie du rozdziały są ilustrowane. Przy niektórych terminach litewskich w nawiasach podano objaśnienia, a przy nazwach wielu zwierząt o po i ptaków podano nazwy łacińskie. ir ir Znaczna część terminów ma gniazda, tylko niezbyt jasne jest, według jakiej zasady zostały one utworzone, ponieważ na przykład banda, populiącja; banda zwierząt kopytnych, populacja dzikich zwierząt, banda zwierząt łownych zostały podane jako odrębne terminy hasłowe, natomiast terminy tego rozdziału: vada kaczek, vada wilków, vada gęsi znajdują się w jednym o to gnieździe pod terminem hasłowym vada. su Taka nierównomierność struktury jest charakterystyczna dla całego słownika. Dobrze, że wszystkie hasłowe terminy ir gatunkowe (z wyjątkiem 7 ir 8 terminów rozdziałów) są ponumerowane, dlatego odnalezienie pożądanego terminu mogą ułatwić zamieszczone na końcu publikacji alfabetyczne indeksy wszystkich pięciu języków, w których numeracja terminów odpowiada numeracji terminów znajdujących się w słowniku. Jednak ir znajdują się tu nieścisłości. Na przykład sų termin ančių 196 medžioklė, wskazany numerem w indeksach wielojęzycznych, nie występuje w tekście słownika (pominięty), 0 95 ir 308 terminów oznaczonych numerami nie ma ani w indeksach, ani w tekście (pominięto terminy albo numery). Należałoby doprecyzować, że numer porządkowy terminu w indeksie „Petružis G. Słownik łowiecki. Wilno: Encyklopedia, 1997. 128 p. 77 napisany nie „przy każdym haśle”, jak napisano w przedmowie (w tych indeksach przecież nie ma gniazd!), przy o każdym terminie, ponieważ „medžioklės plotas” czy „šakotaragis antrametis stirninas” nie są słowem, lecz terminem złożonym. Nie jest również jasne, co autor słownika chciał wyjaśnić, mówiąc, że „kolejność słów w terminach złożonych w indeksie pozostawiono taką, jaka była w słowniku- ”. Powstaje pytanie, czy mogłaby być jakaś inna. Ponadto, jeszcze przed rozpoczęciem zgłębiania samego słownika, | wzrok pada już w pierwszym zdaniu przedmowy na niezauważony błąd korektorski oraz pewne nieścisłości: gniazda z jakiegoś powodu nazywane są „polizdžiais”; zamiast terminu „rodzaj nijaki” lepiej pasługiwać się terminem „rodzaj bezimienny”. Należałoby powiedzieć kilka uwag również na temat samych terminów. Jedną z najbardziej rzucających się w oczy wad tego słownika jest to, że znajdujące się w nim terminy litewskie nie mają zaznaczonego akcentu. Akcentowanie wyrazów, a także terminów, jest bardzo ważną kwestią dla użytkownika języka litewskiego, dlatego zaznaczenie akcentu w terminach litewskich jest nie mniej ważne niż wskazanie rodzaju przy wyrazie głównym niemieckich i francuskich terminów hasłowych lub oznaczenie wyrazów występujących tylko w liczbie mnogiej. Ponadto w słowniku tym występują pewne drobne nieścisłości i niejednolitości w podawaniu terminów. Na przykład, chociaż podano wyraz dresuoti (20), używany jest termin gerai dresiruotas (=dresuotas) šuo (267). Termin sumedžiojimas (147) wyjaśniono następująco: „liczba zwierząt, które mogą zostać upolowane lub zostały upolowane”. Jak wyraz sumedžiojimas może oznaczać liczbę? Właściwie jest to tylko nazwa czynności. Dziwne, że w słowniku łowieckim znajdujemy termin gaidys (330), ale nie ma terminu gaidukas (Philomachus pugnax). Znajdujemy terminy ornitologiczne juodasis gandras (Ciconia nigra), gulbė giesmininkė (Cygnus cygnus), ale nie ma interesującego litewskiego terminu gargatūnas. Nie znajdziemy także nazw niedawno wymarłych zwierząt łownych, np.: ernis, vilpišys itd. Jeżeli zamieszczono terminy Šarka, varna, to odpowiednie byłyby również terminy kovas (Corvus frugilegus), /ingé (Circus). Obok (lub zamiast) międzynarodowych słów i terminów miejscami brakuje nam litewskich odpowiedników. Dlaczego sprawdzać, nadzorować jest gorzej niż inspektuoti, kontroliuoti (38); bulvinė saulėgrąža zamiast topinambą (169); wady łopatki za ubytki łopatki (s.62) itp. ir ? 18 Byłoby interesujące wiedzieć, na jakich źródłach leksykograficznych i kryteriach ir doboru terminów opierał się autor słownika, ponieważ w podrozdziale „Psy myśliwskie” podano zaledwie kilka ras, w encyklopedii jų o „Psy” (W., ras psów 1995) myśliwskich jest ponad np.: chart afgański, foxhound 50, angielski, golden retriever, azawakh (chart południowy), bloodhound (św. ogar gończy hubertowski), ogar estoński, spaniel clumber, wyżeł krótkowłosy (niemiecki wyżeł krótkowłosy), łajki, wyżeł długowłosy (niemiecki wyżeł długowłosy), ogar łotewski, ogar litewski, chart rosyjski długowłosy, slugis (chart arabski), tajgan (chart kirgiski), teriery, wyżeł weimarski (wyżeł weimarski), chart węgierski itd. ir Być może wymieniono tu ne wszystkie wady publikacji, ale ogólnie rzecz biorąc, nie umniejszają one znaczenia słownika. Być może przydadzą się one przy opracowywaniu kolejnegir o, doskonalszego i pełniejszego wydania tego słownika. Nijolė BANEVIČIENĖ 79