scieee Open visual document viewer

J. Balčikonio kalbotyros terminų antonimai

Ramunė Andriuškaitė

Full text

Ramund ANDRIUSKAITE Il es Vilnius m. 3-iasis apylinlcds ibunal J. BALEIKONIO KALBOTYROS TERMINU ANTONIMAI Te minologijos eo ijoje ilgai y a o nuos a a, que bend inei leksikai ip as i seman iniai e minq sis emq. p ocessus ne onc ionne Pasgi aux e mes keliamq exigimq - e me unei eik5mi5mume, p écisumo, ai5mumo - l'objec i es de ne pe me e dans le sys ème e minq d'appa aî e de elles ca égo ies séan in6ms comme polisemija e synonymija. Néanmoins, la héo ie de la e minologie se o me appa adi e p a ique p 5 a a -L ai apib eZ oje sys ème de e minologie dans daZnai se p odui communine lexikai bldingi seman iniai p ocessus. Sp endZian impo an seman ines e p oblemas, e minologies es mino na u e de pi ma es ques ion. Visq e me Zodis - Zenklas, zymin is Todel i5kyla ques ion, ce ain4 s4 ok4. ou il dans que d'au es i,odLiai, padiomis le sys ème de langue seZymi pa els sa ybemis e ec ue de elles onc ions, ou e minq sys èmeje onc ionneuja padias selon saws, P. Danilenko es ime, e me i5 na u e i p ie5 a auja jusq seulemen lui un b[dingus ddsnius. V. Zenklo e Zyminio passen ikan s e minologijoje synonymimai e asymme i5kumui, a plia eik5miai LodLiai son e minq unkcionnemen ei5kinys, e non jq suje de na u e (. {an u en o 1977: 55 . Sio eiSkinio appa adimui beaucoup a au e e me na u e de pusd i akos - lui Zodine Tous LodLiaipaklls a na u am is. bend ines langues ce ains jq a osenos ddsniams. Te mes, comme L,odLiai, aussi pasiduoda Siems d6sniams, ku iq ékiamis ils soi peu en i y i e minus d ynius, ou eux peu en de eni d iejq s4 okq ei5kdjais. Thigi onc ionnemen a Z ilgiu e mesens nes e ima ni ni polisemija, an onymija, ni homonymija - ils se compo en comme LodLiai, e e minija - comme leksika a ec ous les Tadiau elle b[dingais seman inds aidos desniais. d6l e mesijos lexique p op ié és spécialaliojoje leksikoje pe cep ieamas e lexiques sys q ski umq ou es les séman iques uni é quelque au e. Beaucoup e minologq épa i e mes semanpana5ius inius biidingus Pladiausiai nag ineja p ocessusus. spek jq4 usq e minologai. 65 V. P. Danilenko (.{aHuem o 1977: 65-81) e A. V. Supe anskajos, N. V. Podolskajos e N. V. Vasilje os (Cynepancxax, lo4onbcKiu , Bacu lena 40-55) des a aux pa len polisemij4, homonymij4, synonymij4 e an onymij4. 1989: à p opos e minq * (* Nag inejan séman iques semanp ocessus, ikos ei5kinys es edammen i5 e minologies isq ca égijq an onymija discu é. Sis ne susci e e minologq de l'in é ê , ca es maii liugue à la e minq consomma ion é aluables plus p oblèmes, que le e miniji sys ème d'o gana ion eiquin, e son aiqa e minijoje ès pa eSi gén ines lexic an onymij4. Li u iq pa lo y oje an onymie ca égo ie es aplb diiama i ai iues ses uSis ji pa engd son dise a ion nag inejo I. lexicologies e s ilis ikes a aux, Siek iek pladiau i ai ias E many d,,,Lie u iq langues an onimq Msuose Siuses a aux an onimq s4- i Lodyn4'. oka Jq scy imo assez iena eik5mi5kai. ondemen es es su okiama considé ée eik5mes p èsSybe. Les plus écen s a aux de lexicologie dis inguen des ais indique a i k5 inius an onimin6s appo sus, i. i. la même si ua ion an oniy a mai e kon e sy ai. Ano I. E many ds, kon e sy ai ep ésen ée pa os i ai iq ses daly iq poZi iu comme g iZ amoji (E many e 1995: 10). La séman ique dis ingue e d'au es an onymq p ésibes ela ions: kon a iqka p ésiby (ka an onimai Z k aymi" u ines ha monisées plumes s" oques), ek o ind p ésiby e kon adikcind p ésiby (E many e 1995: 9-10). Siame a icle ac ualesn6 an onimq i_q ai5ka classi ica ion selon es - quels p emie sondmis de langue son c éée jq p ès5ybe. Siuo poZi i iu ip as a an onimus sci s i i Sakninius e da ybinius. Lie u iq e minologijos p esque neli e a l oje e minq an onymija minima. Seul dans la de niè e de5im année un pa ugs,,Kai ku ie a icle de K. Gai enio es an onymijos a ejai lie u iq e minologijoje". Siek an anksdiau su e minq an onimij4 é ai up ade a kalbe i sq e minologijoje. sala ki q seman iniq e minq spécialybiq j4 mini V. P. Danilenko, A. V. Supe anskaja, N. V Podolskaja, N. V. Vasilje a dans leu s a aux. Thdiau an onymie es a ibuée e Siuses comme ces dans beaucoup maZiau demesio negu au es séman iminiams p ocessus e minijos, apsi iboi de p ésen a ion abejqingum Siam i e minines an onymies pa icula umes. de la héo ie géné ale an onymie, nesigilinuma 66 Toki ques ionnemen les au eu s jus i ien pa le ai que l'an onymie eiSkinys e minologijoje ne di è e en ien du même ei5kino dans le même génindje leksikoje ([aHlu eHKo 1977:79). V. P. Danilenko é abli seulemen jq quan i ybini ski um4 - son opinion, an onimai eminologijoje même da an age papli g legu bend ineje le pa ole. Thi lemia elle scien i iqueq na u im is. s4 okq Zmogaus m4s ymas es ainsi su o ky é que s4 oces lui daZnan appa aî 1977: A. V. Supe anskajos, pa omis (,{anunenxo 79). N. V Podolskajos, N. V Vasilje os e minijoje a is, an onymie k a5 u inius e minq champuko impo an e en ce qu'aide à é abli a5kus, pa Ziu e i possibili és (CynepaHc ax, logines sys ème lo e minijos Ao bcKa.s, Baczmena 1989: 54). Quan plus o ien é minei es ce e minijos an onimq speci ik4 K. Gai enio a icle. Son au eu a égalemen pabLé que an onimai e minijoje es liésg a ec s4 okq dicho omija, plus p écisémen , a ec pa iculiybiq, blsenq, s4 okq appo s 1989: 100-101). Son p océd l (Gai enis opinion, en é ablissan an onimus e minijoje, a siZ elg i au ij,l ko eliacinius, hiponiminius e hye oniminius ceux e mes qui son les co elia ai appo sus. An onimais peu en b[ i ê e considé és seulemen - cela appa ie- n à aidie (hipe onimui), ca égo ie son accessibles n'impo e quelle selon esminipoZymi (Gai enis 1989: 101). An onimija e minijoje du bend ines langue an onymies di è e enco e e en ce que LodLiai, qui bend indje le langage son considé és an onimais, e minijoje san ykiu. Ki aip agali bn i e nesusijg p ieSybes ian , science an onimq neu akalboje a ian e - communeje pa boje nep ie5inami LodLiai e minologijoje igyja p ie5ing4 eikSmg. Tokie e mininai e langues peu i yk i bend inds lisa ion. Peu imes e a i k5dias nomenkla i iniai comme an onimai nomnimai se comp ennen seulemen aux spécialis es. Siame a icle abo de plus en dé ail J. Baldikonio a5 ues u ilise e minai an onimai. MedZiaga pou é ude ecue a i5 J. Baldikonio ,,Rink iniq,,Lie u i l main a5 inio J. a5 q" e O embskio langue g amma icos" (Jan O gbski. Naujgzykali ewski- G ama yka om III, ego, ka o o mach) de la aduc ion. 67 J. Baldikonio u ilisje des in 142 possible kalbo y os e minijoje an oniminiq e minq paas. Siq e minq nécessmes p ie5ingybd es b ldais - leksiniu e da ybiniu. Les c éée dwo an onimai lexiciniai son cons i ués pa desi s à une langue lexicines nécessm6s Lodli 4 Saknis. P ie Sio ype an onimq dis ingina an oniming e mining, e ne leksing eik5mg. sa a anki5ka e minq, qui g upeld a Jq eik5mds p ie5ybe aiSkoje nea spindi. nécessmes a iksq, Ils on ni p ie5ingos ni Saknq. La plupa du emps an onimq e minijoje es suda y a LodLil da ybos p iemondmis. es api- J. Baldikonio e minijos an onimq ypes commun in i en p emie diag amme. Diag amme I An onimq ypai J. Baliikonio e minijoje @ leksiniai an onimai I da ybiniai an onimai E e mininds eikimds an onimai l. Leksiniai an onimai Leksiniai an onimai J. Baldikonio e minijoje cons i ue 40,28Vo is 4 an onimq. Il y son considé ées ces pai es e minq, son o mées i5 laquelle à5 accessoi es LodLi 4. Leksikologijoje leksines eik5mds an onimais. Sio ype an onimai da a appelés Sakniniais ou nebend a5akniais Sio ype an onimus an onigali- donne ma i deux pa ies. La p emiè e pa ie maiy a liées aux niais p ieyb6s (65,52%). ela ions Thi daukon adikci- giausia exemple: s4 okas e minai, O LKG 262 O LKG balsio dicho omines ilgui a dijan ys mas 321., didiioji aidd - balsio cou ume Bald RR I 58 - maioji aidd BalE RR I 5& su lusis p iebalsis Bal(, 68 15% RR II 8 - skn dusis de nie p ébalsis Bald RR lI8, skiemuo O LKG 12-p iekinis ilgas skiemuo O LKG 39, O LKG 66, ilgas skiemuo O LKG 13 - umpas deuxibalsis O LKG 40-T umpis deuxibalsis skiemuo O LKG 13, oix Bal(, RR I 180 Bal(, longue oix - cou passe RR I 180, kie oji balsd Bal(, RR II 6 - minl<i oji bals,i Bal(, RR II 6, kie as O p iebalsis LKG 68 Bald RR 1357, - minlci as lan is o e Bald lq)p iebalsis RR 1233 o e Bald RR 1233, - a ian masis neigia- ph aseys Bald RR ll I34 - posi i is ph aseys Bald RR II 135 p iebalsio du e umas O LKG 6l - p iebalsio minki umas O LKG 279, Bald RR | 42 emps composu iin - uni isinis emps Bald RR II 45. sudu is bud a dis Bald RR 1204-ii isinis bud a dis Bald RR II34. sudu inis nom de Bald RR I 336 - ien isin du nom Bald RR I 336. Bald galo eil<smai- ac emo odis RR | - eil<smo p adiios 377 eil<sma- hodisBal(, Siq RR I 377. Le ondemen du g andel es en communine pa olebe an onimi5kai u ilisés LodLiai. P ès de si an onymq g oupes Sleu en e minq an onymies e in e plane ai es besoinsms exemple: accessingos e mes, ac i Bald RR lI46 - passi s Bald RR lI 46, anali ini langue BalE RR II 83 Bald RR I183. Bald RR I2I9 - -syn hine langue a chaizmas neologizmas Bald RR I 163. An ajai leksiniq an onimq con a in6s bes ela ionu susie i e minai Jie daZ p ie5yg upei appa iennen su ou Zymi bo ines (34,48Vo) qui es le plus éle é de l'Eu ope. e minq lauko s4 okas, iemaip z. : ii4 a md Bald RR aul<& aiii 4 a mi Bald RR II55 - 172, mul ilui a Bald, RR I 156 - uneaskai a jq d iskai a Bald RR I 156), deiininis ki is Bald, RR II ( a p 8 - gai inis ki is BalE RR II 8, deiininis ienklelis Bald RR I40 - kaiinis ienklelis Bien ô RR I 40, ma e iikoj i gimin,i Bald RR I 266 - i iikoj i kinini Bal( RR I 24& mo e iika o ma O LKG 164 - y i.ika o ma O LKG 7, mo e iikas kamiengalis O LKG L78- y i.ikas kami,pngalis O LKG 178, auki aiii4 a mi Bald RR I 350 y ini4 - akaini4 aul<i aiiiq a me Bal(, RR I 233, Bald y ieii4 auki aiii4 a md RR Il I47 - akaieii4 aul<i aiii4 a mi Bald RR ll147. Ces e mes composen aussi bien es p is bend inds langues an onimai. Thdiau dans ce ains cas e mininai jq eikSmes p ie5ybg. neu alise Pa yzdLini, e nonimai aui aiiiai e démaiiiiaibu o Siq Zmoniq namos cons i u accessinan i iii- loco ds adiau pa icula umus, pa lo y os e minai aul<i aiii4 e iemaiii 4 a md 5i son déjà p a i5kai appo s p ie5ybes p a adg. Pana5i an onymie neu alisa ion es i ykusi e e minues y ini4 e aka ini7 aulci aiii 4 a md.hodi:iai y ai e aka ai ei5kia p ie5ing Salis monde, adieu basé Siuo dis incum p ie5in i géog aphique nommé a mes ne a aucunio aisons. 2. D'a ibiniais an onimes Da ybiniai e miniy a même gausiausia an onimai an onimq [Sis joje. Ils cons i uen 44,44Vo isq J. Baldikonio a o q an onimq. Da ybiniai an onimai a commun4 Sakni. P ie5ing4 eik5mg leu donne des ac u es élémen s - daZnes p ès5deliai. I. E many e biniq à da y- an onimq di ise e sudu inius ZodZius, qui on po ien4 an oniminds Sakni eiklmds 1985: 6). (E many e 1) PNRESoE - oAnToNTMAT / PNRESoE - o P incipalemen (59,7o) es composée da ybiniq an onim ; a ec une néga ion p 5d6liu ne-.375 P iedelio ne ediniai daik a a i ymi osobini pasaky o p ieingybg (DLKG 994: ondemen dZiu dalyko 147), exemple: o me Bald RR II 16 o me LKG 285, de O is - nonpe sonni- Bald RR I 360 - nedeinamasis i.ipla in as ph ase Bald RR II 96 - neiipla in as ne paZyminys paZyminys Bald RR II 105 ph ase Bald RR II 90 i.i es inis eil<smaiodis Bald RR I 300 - nei.i es inis eil<smaiodis O LKG 373, i a dZiuo ind o ma Bald RR I72 - nei a diiuo ini o ma Bien ô RR II 103, kai oma pa ie langue Bal(,RRI27 4 - nekai oma knlbo pa ie BalE RR I 274 kni omas iodis Bal , RR II 74 - nekai omas Zodis Bald RR | 303, kilnojamas ki is Bald RR I202 - nonkilnojamas ki is Bald RR 1202, compa a i is deg m.s Bald RR 1265 - inéginnse deg é Bald RR II1,44, LKG 7L paln alinis épond O inys - nepala alinis éponse O inys LKG 66, ki is BalE pas o us ki is Bal(, RR I 95 - nepas o us RR I 233, ansi ionnel eil<smalodis Bal , RR II 43 - non ansi ionnel eilcsmaiodis Bald RR II 43, Bald incomplè e RR II 89 - pleine ph aseys ph aseys Bald RR 1I89, pieidile asis eil<smaiodis Bald RR 1377 - nep ieiddld asis eil<smaiodis Bal(, RR I 372 sudd inis eil<smaiodis O LKG 313 - nesudi inis eil<smalodis O LKG 41& iokinijan is ki is Bald RR 11222 - nonokinejan is ki is Bald RR I372, di ec emen ini kalba Bald RR 1362 - indi ec ini knlba Bal , RR II 49, simplemen ind nuosaka Bald RR 136lne iesiogini nuosaka Bald RR 1193, di ec is linl<snis 70 Bald RR II 96 - indi ec linl<snis Bald p ielinlcsnis Bal , RR RR lI9$ éel II 75 - ne ik asis Bald RR II 75, a o inus p ielinl< snis iodis Bal(, RR I 135 - ne a o ine iodi Bald RR I 134, le e< smaiodis Bald RR II 73 - le non e< smaiodis Bald RR II exe ciamoji iliis Bald RR | 72, 302 - non exécu oji u.ils Bald RR I 209. 2) Pn eSonl c beAn oN MA Da ybiniais an onimes bii i son sca os peu en ÀSdellès cons i ués e a ec déni e p iedelio ne a be-. Sio ediniai pa icipoko s ok4, nonma inu ous5kai apa ls p ie5delio ZodZiu pasaky o u ejim4, mais non- ediniams. Ils Zymi simul an econnaissen ZodZiu apiypa ybg, p ès5ing4 le p incipal b din ai pa iculie a ei (LKG 1954:431). Baldikonio Sio ype an onimq J. consommée maZiau e minijoje ou é cinqkis pa lo y os ois - ik I0,94Vo, exemple. ; O pe sonnin,! o me LKG 359 - apesmeni o me BalE RR II I39, pe sonnalis ph ase Bald RR II 89 - impe smenis ph ase BalE RR I 261. pe sonnalis eilcsmaZod ,s Bald RR I 338 - sanspénis eilcsmaiodis Bald RR Il I37, lodis BalE RR I 182 o minis - be o mis iodis Bald, RR II 86, linlcsniuojama o ma O LKG 59 - belinl<sni"ika o ma Bald RR lI9I, in e piikas ges ion Bald RR II 98 - be a yi.ikas ges ion Bald RR II 98. Sioms an onimq pai es, comme e plus ô discu oses, bldinge es que l'un a paLyme e minas niu [Siniu 4 mim4 pa icula ybg, e l'au e - non. Dès lo s, iq p ie5ybe es pag is a ,, u djimo - neu ejim" ela ionu. An onimines e mq pai es cons i uen non seulemen bud a dZiai, mais aussi bud a dZiai b[d a di5kai consommamais pa icipan s, su exempleliui,linl<snii ée o me O LKG 75 - belinl<snii o ma ka Bald RR II 91. 3) K n/ en ESoellq AN oN MA J. Baldikonio pa lo y os e minijoje pasi aike seulemen un cas, où e minq p iedeliai p ieybg cons i ue deux accessingos nécessmds -< i iio déplacemen O LKG 39 - ki iio ek o inds p ie5ybes (k yp is es lijami ela ionu a kehmas O LKG 44. Sie an onimai ,,pi myn - en a iè e"). NemaZai e minijoje in e au iniais an onimq a ec neigipada oma mo eik5m6s J. Baldikonio e minie é aien pa a o i ' p ie5ddliais. an oniminiques in e médiai es eik5mds accessingas e mes a ec qua u iais in e médiau iniais Tiadicinei accessdeliais. in e na ionaleiniq an onimq daybai dis inguini 5ie e mes, exemple. ; assimiliace Bald RR I382 - disimiliace 7I LKG I8I, ema ini o ma O LKG 308 - a ema ine o ma O LKG 334 ema ind gal ini O LKG - a ema ini 308 galund LKG O 316, héma ique eil<smal O odis LKG 288 - a ema inis eil<smaZodis LKG 290. O Deux e mes de la langue in e na ionaleo y son cons i ués a ec des di é en s accessibles besoins la ininskais accessdeliais - p éposi ion Bald RR I 315 - pos posi ion Bald RR I 315. En langue li a iq les co espond an onyms minds eik5mes e p ie5deliaip ieipo-. P ie in e na ionauxq an onimq ski ini e du la yni5ki e minai e bum ansi i umBalE RR I 182 - e bum in ansi i umBald, RR I 182. 4) SuounuNIAI TERMINAI a ec ANTONIMINES ReI Sue,s SexNI Is Pasku ing da ybiniq an onimq cons i ue sudu iniai e mes, g upg eik5mes u in ys po ien4 accessingos Sakni, pa exemple. : beaucoupskiemeni o me O LKG 82 - ienskiemend o ma O LKG 237, beaucoupskiemeni iaknis Bald RR I202 - ienskiemeni RR I 183, menis kamienas O iaknis Bald beaucoupskie- LKG 159 - ienskiemenis kamienas O LKG 227, lodis Bald menis beaucoupskie- RR 199 - ienskiemenis iod .s Bald RR I 35& galalieiu is piebalsis Bald RR II l0 - p adiialielu is p iebalsis Bald RR II I0, ni agale bals,! Bald RR II 160 - ni ap adi balsi BalE RR II 160, ninagald in onacia Bald RR II 136 - ni ap add in onacia Bald RR II 136, i agald p iegaide Bald RR I 181 - i ap add gaiddBald, Bald RR I 101ni ap adi p ie- RR I20Z ninagali iaknis iaknis O LKG 101, longueu BalERR I 100, ninagalis ki is(, RR ni agalis longueu Bald RR I 100 - ni ap adis I40 i ap adis ki isBald, RR II I47, ni agalis ski O emuo LKG 1.42 - ni ap adis skiemuo Bal(, RR I 202. Selon seman ik4 Sie an onimai an oniy a a imi leksiniams mams. p ie5ingas nécessimes c ée ZodZiai, e non a iksai. Jq p ie5ybg Da ybiniq an onimq i ai o e s'a iche en second dans le diag amme. 3. Te mininds eik5mds an onimai Pasku ing Baldikonio an onimq J. e minijos o me e mig upg nai, e minine Sie e minai qui son p iessinami leu eik5me. son a ec di é en es besoins Saknimis, adiau dans la commune leksikoje jq besoins nd a Sie e mininai an onimini san ykiigyja seulemen p iesingos. pa lo y os e minq sys ème. Tous ils zymi dicho ominiu p incipe a ibué s4 okas. 72 2 diag amme Da ybiniq an onimq i5ys ! p ie5ddlio nean oni- mai I p iesddlio bean oni- mai ki q p iesd6liq an onimai E sudu iniai an onimai Dalis Sios an onymq a synonymes ou [Sies Li u i5kus co espondmenis, ku iq aiSka pe me Zia les considé e e des an onimes de lexique géné ale, exemple.: aku as Bald RR 1248 - ci kum lel<sas LKG 180, O aku ini galuni O LKG 5 - ci kum leksind galuni O LKG 56, aku ini piegaidd Bald RR 1375 - ci kum lel<sini ni agali - i ap adi), an ini o me O LKG 46 piegaidd Bald RR I 375 (plg. - pi mini o me O LKG 502, secondainis kamienas LKG 71, - O p imis kamienas Bald RR I38, an inis eil<smaiodis Bald RR II 64pi minis eil<smaiodis BalE RR II 6a (ilg. ii es inis - nei.i es inis), i a diiuo inis bud a dis Bald RR I 3I5 - simpleasis b id a dis Bal(,RR I 302 (plg. nei a diiuo inis b id a dis), ékiamasis s op Bald RR II 46 - keniiamasis s/o is Bald RR II a6 (plg. non ékiamosji iliis). Ki i e minologinds eik5m is an onimai nommen simplemen dicho omines s4 okes, exemple.: an ininki pa ie de la ph ase Bal( RR II 96 - impo an e pa ie de la ph ase Bald, RR II 90, communin dik a a dis Bald RR I 20Q nom Bald RR | 73, iodis Bald RR I 389 -is é i ie daik a a dis Bal(, RR I 200, nom Bald RR 1324, iodis Bald RR | 390, eigos eil<slas Bald RR I 361 - i ykio eil<slas Bald RR 136I, einamojo eil<smo image Bal , RR II 51. - i ykio eilcsmo image Bald RR | 51, aiomoji langue Bal(, RR I 120 - inekamoji pa le Bald RR I265, p incipale ph ase Bald RR I146 es ialu inis ph ase Bald RR I146. Ap a ieji an onimai son Siek an p oches des an onymes con ex uels. Ils an onimi5kai son u ilisés seulemen dans les a aux de langueo y os science. Thdiau bl en 5i e minq an onimq lSis es la ame qui leidZia 73