Trijų Baltijos valstybių terminologijos seminaras

SEMINARIUM TERMINOLOGICZNE TRZECH PAŃSTW BAŁTYCKICH Podlegająca Prezydent Republiki Łotewskiej Państwowa Komisja Języka zorganizowała 21 października 2003 r. seminarium terminologiczne trzech państw bałtyckich „Praca terminologiczna teraz i w przyszłości na Litwie, w Estonii i na Łotwie: plany współpracy w kontekście państw członkowskich UE”, na które zaprosiła pracowników Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego, aby przedstawili pracę terminologiczną na Litwie. Wiceprezydent Łotewskiej Akademii Nauk akad. Juris Ekmanis, rozpoczynając seminarium, powiedział, że terminy trzeba tworzyć nienaturalnie szybko, a osób, które je tworzą, jest niewiele. Podkreślił, że społeczeństwo nie zawsze przyjmuje nowe terminy przychylnie, a niektóre krytykuje także rząd. Terminy przychodzące z języka angielskiego często są elementami żargonu; Ekmanis zapytał, jak terminy są rozumiane i jak się je objaśnia w innych państwach bałtyckich. Bazy danych terminologicznych są duże i należy je synchronizować, tworzyć wspólne łotewskie, litewskie i estońskie bazy danych terminów. O tym, jak prowadzona jest praca terminologiczna na Litwie, jakie instytucje się w nią angażują i z jakimi problemami borykają się litewscy terminolodzy, mówili pracownicy Centrum Terminologii Instytutu Języka Litewskiego A. Auksoriūtė, J. Gaivenytė-Butler, A. Umbrasas. Terminolożka Estońskiego Centrum Języka Prawnego Hije Tamm omówiła instytucje działające w dziedzinie terminologii, mówiła o terminologach Instytutu Języka Estońskiego, Estońskim Towarzystwie Terminologicznym (adres strony internetowej: www.cter.ee), Estońskim Centrum Języka Prawnego, w którym pracuje (szerzej zob. artykuł Hiie Tamm w niniejszym numerze „Terminologii”). Przewodnicząca Komisji Terminologicznej Łotewskiej Akademii Nauk, akad. prof. Valentina Skujina przedstawiła schemat wszystkich instytucji zajmujących się pracą terminologiczną na Łotwie, omówiła strukturę i działalność Komisji Terminologicznej. Komisja Terminologiczna działająca przy Akademii Nauk ma 24 podkomisje terminologiczne: lotnictwa; bibliotekoznawstwa, bibliografii, księgoznawstwa i nauki o informacji; botaniki; demografii; transportu kolejowego; ekonomii; energetyki; filozofii; geologii; hydroinżynierii; technologii informacyjnych i telekomunikacji; prawa; chemii i technologii chemicznej; techniki rolniczej; medyczne; mechaniki i budowy maszyn; leśnictwa; wojskowości; muzealnictwa; pojazdów silnikowych; sportowe; przemysłu tekstylnego; historii; technologie ciepła, gazu i wody. W wymienionych podkomisjach pracuje około 250 specjalistów z instytutów badawczych, szkół wyższych i innych instytucji; niektóre z nich, na przykład podkomisje technologii informacyjnych i telekomunikacji oraz energetyki, pracują 171 bardzo aktywnie. Skujina wskazała kilka problemów terminologii łotewskiej: 1. Głównym zadaniem Komisji Terminologicznej Łotewskiej Akademii Nauk jest dbanie o opracowanie jednolitej terminologii, jednak Komisja Terminologiczna jest osobą nieposiadającą osobowości prawnej, a zatem jej podstawa prawna jest niewystarczająca. 2. Wydawnictwa w pierwszej kolejności publikują słowniki, na które jest popyt, a o nich Komisja Terminologiczna nie zawsze ma informacje. Wcześniej istniało jedno scentralizowane wydawnictwo i jedna gazeta, obecnie jest wiele wydawnictw i wiele gazet, a informacji jest niewystarczająco. Komisja Terminologiczna wydaje „Wiadomości Terminologiczne”, ukazały się 4 numery. jednak nie wszyscy otrzymują tę publikację, nie jest ona wysyłana do innych miast Łotwy. 3. Bardzo ważny jest aspekt edukacyjny. Musi zmienić się podejście do nauczania języka łotewskiego w szkole średniej. Konieczne jest włączenie nauczania terminologii do programów szkół wyższych. 4. Państwo przeznacza bardzo mało pieniędzy na prace terminologiczne, niektórzy terminolodzy pracują również bez wynagrodzenia. Kontakty ze społeczeństwem również wymagają wielu środków i wysiłku. Dyrektor Tildes Andrejs Vasiljevs mówił o tworzonym na Łotwie banku terminów. Wspomniał, że można korzystać z kilku niewielkich banków terminologicznych, jednak brakuje szerokiego i wiarygodnego banku, dlatego ważne jest stworzenie jednolitej bazy, do której włączono by również terminy zatwierdzone przez Komisję Terminologiczną. Podkomisje Komisji Terminologicznej muszą mieć sprzęt technologiczny i bazy danych; konieczne jest również zapewnienie publikowania decyzji podkomisji. Wasiljew podkreślił, że w tworzenie terminów należy włączyć także społeczeństwo. Dyrektor Centrum Terminologii i Tłumaczeń Marta Jaksonė również podkreśliła, że na Łotwie nie ma jednolitej bazy danych, w której udostępniano by zatwierdzoną terminologię. Zatem jednym z najważniejszych zadań jest tworzenie szeroko dostępnych baz danych terminologicznych. Zauważyła, że bardzo ważne jest również wzmacnianie i doskonalenie kwalifikacji tłumaczy, ponieważ poziom znajomości języka łotewskiego u niektórych tłumaczy jest bardzo niski. Doktor inżynierii Uniwersytetu Technicznego w Rydze Karlis Timmermanis, przewodniczący podkomisji energetycznej, mówił, że podczas tworzenia terminów napotyka się problem uzgodnienia systemu pojęć. Jego zdaniem, 172 tworząc termin narodowy, należy przestrzegać ogólnych wymagań dotyczących tworzenia terminów i uzgadniać nowy termin z odpowiednikami w innych językach. Na Łotwie wydano 5 słowników przekładowych i 2 słowniki objaśniające z zakresu energetyki, a także dostosowano 7 norm międzynarodowych. Timmermanis zauważył, że brakuje informacji o pracach w tej dziedzinie na Litwie, i wskazał na możliwość metodologicznej współpracy specjalistów z państw bałtyckich. Specjaliści z Łotwy, Litwy i Estonii mogliby nie tylko wymieniać się informacjami, lecz także wspólnie opracowywać wielojęzyczne słowniki z własnej dziedziny oraz organizować wspólne spotkania specjalistów i terminologów z trzech państw. Zaproponował utworzenie Narodowego Centrum Terminologii, które zajmowałoby się globalnymi zadaniami strategicznymi. Mówiąc o kształceniu terminologicznym, Timmermanis podkreślił, że kursy terminologii powinny być przewidziane we wszystkich szkołach wyższych i zawodowych, a w sprawie stosowania zatwierdzonych terminów potrzebna jest uchwała rządu. Konradas Fuhrmannas, kierownik przedstawicielstwa służby tłumaczeniowej Komisji Europejskiej na Łotwie, podkreślił, że brakuje kompetentnych tłumaczy do przekładu dokumentów UE. Zaproponował utworzenie w Rydze wspólnego centrum tłumaczeń trzech państw bałtyckich. Pod koniec seminarium przyjęto deklarację (publikowaną w niniejszym numerze „Terminologii”). Albina AUKSORIŪTĖ Otrzymano 2003-11-06 Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-2055 Wilno E-mail [email protected] 173