Terminas prie termino. I

UWAGI, ROZWAŻANIA, PROPOZYCJE, DROBIAZGI TERMIN ZA TERMINEM. I Korpus, kuzow, karoseria Tatar. kyzau „kosz z kory”, zapożyczone z rosyjskiego (Oacvep 1967), na nowym gruncie bujnie pączkowało: KY3068 —,,KOpoOb, THYTHI, HMJIETEHbIŪ UH OOHIHTHIH IO OCTOBY KOpoOuLla, BMbcTuanule pa3Haro poza“. Kyzoes Kapemublil, meaexcnbul —„Bažahasi H OOuIHTAS KIIbTKA, Ha JpOraXb, Is TIOKJIAaXKH H CHAbHba“. Kopabenbnbiū Ky306s —„CYBHO BUepHĖ, 6e3b oTabaku H BOOpyx€HIs“. || „KOp3HHa, MOCTHHa, KYX€HKa, TJICTYIIKA, TUIETEHHINA; OcpecrsdHKa, KOLIEJIb, KOTOMKA, JYKOILKO, 306H5£, pa3Haro Buia, JIS srolb, TpH60OB unp. || Ky306s nana.,,HAy3eHb H HAY3HUKb, KA0UKa, AYIUISIHKA, MOJĮsbimBaemas Cb y3010 Bb 1bCaxs, 115 HOHMKH AUKUXD HJIH GODpTEBbIXb POEBb. || Ky3080K8, —604€Ks, Ky306€HH, —66HbKA, KY306H:A, Ky306Ka —,KOP3UHKA, JYKOLUKO, [Uist HOCKH ETO Ha pyKaXb“ || Ky3060K0 —,,pbl0a KAPKUXb MOpPCH Ostration, oxkpyrias, Bb Bub Ky3oBa“ ||,pakosuna Calccola“. Kyszdexa? KCTp. „pollb pada’ (dans 1979). Do samochodu było jeszcze daleko, ale mowa robiła swoje. Zapożyczony neologizm był ekspansywny nie tylko w języku rosyjskim, lecz dotarł także do Białorusinów —xy306, Polaków —kuzub, kozub. Te zalały niemal cały obszar języka litewskiego —kūzavas, kuzdvas, kūzabas, kuzabas, kūzabas, kuzdapas. LKZ VI 1962 podaje jako pierwsze znaczenie 1. „ul wnoszony na drzewo, wydrążony z pnia lub wykonany z kory“ —wsch. górn. kūzavas i kuzavas (także w słowniku K. Sirvydasa z 1642 r. —Barc. Mellificium syluestre. Kuzdwas), kuzabas w Kučiūnai i Upninkach 1. Powszechnie używane znaczenie „naczynie wykonane z kory drzewa do zbierania jagód, aukšlys“ —ryt. dz. kūzavas 3., u lietuviskich Litwinów, w Rudni, Seredžiusie, Gudžiūnach, kiizabas w słowniku A. Juški, kuzabas 2., kūzapas w Skirsnemunė i Šimkaičiai 1. Znaczenie „budka lęgowa“ ma tylko żem. kūzavas i kuzavas 2. Znane już ze słownika K. Sirvydasa z 1642 r. znaczenie „skrzynia w młynie, do której wsypuje się ziarno podczas mielenia“ (Kosz miynski nad kdmieniem. Infundibulum. Kuzawas melničos) zachowało się u zanawyków —kūzabas 3. Kūzapas 2. W Jurbarku jest „część żurawia, przez którą wsypuje się zboże podczas żniw“. Kiizabas i kuzabas u mieszkańców Szyrwint i Moletów to 5. „duży kosz do noszenia paszy, doklas; ilość paszy mieszcząca się w doklasie“. U mieszkańców Moletów kūzabas oznacza również 6. przen. „brzuch“. A 7. przen. „gruby, brzuchaty człowiek lub zwierzę” to kapskie (Bartninkai) i zachodnodzukijskie (Kučiūnai, Valkininkai) kuzabas. Kuzabas z Valkininkai i Liškiava —8. „taka ryba z dużą głową i dużymi oczami”, a kūzabas (Kolbe) w niemiecko-litewskim słowniku E. Kuršaitisa —9. „główka, pałka nasienna pałki wodnej”. Najciekawsze, że kūzabas 4. „skrzynia wozu, sań” Sintautai (LKŽ VI 156 1962). Języka litewskiego to zapożyczenie oczywiście nie wzbogaciło, dla języka ogólnego jest zbyteczne. KarŽ 1919 i TechnŽ 1920 xy3068 tłumaczą jako vežėčios. RLŽ 1932 kysoe —krežis, rezgis; |! (wóz) nadwozie, polingė; || (statku) pień. Kuzow, choć w języku potocznym przez dość długi czas używany w latach powojennej zależności, w języku ogólnym i terminologii nigdy nie został uznany. Polingė znana jest ze słownika litewsko-niemieckiego F. Nesselmanna z 1853 r. —Wagenkasten, podaje się również miejsce jej pochodzenia —Ragainė (Ragnit). Używana nieco w piśmiennictwie, lecz bardzo nieprecyzyjna —kėbulas w rzeczywistości nie jest „polingė“. lecz „antlingė“. DZ 1954 i 1972 polingė zob. kėbulas. Obecnie polingė nie jest już wcale używana. A skąd i dokąd jest kėbulas? W LKZ V 1959 z Daukšiai występuje kébalas —„krokiew, belka”; dalej —kébla 2. „przyrząd (krzyżak), zakładany na przednią oś wozu lub na sanie podczas przewożenia pni” Kupiškis, Pasvalys; kéblai 1. „koła (wozu) rowerowe” MTt IV 27 [to jest słowo z rozdziału Mežlavežtis dzieła M. Katkusa Balanos gadynė: Przyjechawszy z pustym wozem, już w domu znajduje zapełniony ładunek; ten ładunek stoi bez przednich kół, a na ich miejscu jest podpora —pewien kloc.] Puste koła powracające zdejmuje się z tylnej osi, czyli zdejmuje się z „kłonic”; kłonicę przysuwa się do załadowanego wałka i podnosi jedno koło tak, aby trzpień załadowanego wałka wszedł w otwór osi przyciągniętego wałka; <---> M. Katkus. Czasy Balanosa. Wilno: Vaga, 1989, s. 21], 2. „na saniach kładzie się czworokąt zbity z żerdzi; „drogai“, „lugė“ Viduklė; 'kėblas 1. „górna część wozu (wozu konnego) (skrzynia wozu)” Surwiliszki: „kėblas 3. zob. keblai” 2. Pandėlys, keblė 2. „brikutė, koreliai” Krekenawa: keblės Smilgiai (rej. poniewieski), kėblės Pagiriai (rej. kiejdański), kėblos Ančiškis (rej. poniewieski), Pagiriai — „Zbite deski, nakładane na sanie, aby były szersze”; keblos 1. „drewniana część wozu bez kół i drągów” Paberžė, Surwiliszki, 2. „stare wozy, które zamiast drągów miały po jednym pniaku z obu stron” Surwiliszki. W końcu — kėbulas, odnotowany już w 1894 r. w słowniku M. Miežinisa: kėbulas. m. złodziej, blukis. pudło kolasy, kabłąk. myaoeuwe meaneu, u3AYMUCMbIL MyA06s, Ky306s. Charakterystyczne, że — 157 tn podobnie jak kuzabas 8. — karoseria 2. „ryba kolczasta” (Ostracion) rš. E. Fraenkel słowa kėbla i kéblé (wraz z kebėža — „niezdarny, niezręczny człowiek, niezdara, niezdarny, niezgrabny” LKZ V 1959) wiąże z kabėti (Fraenkel 1955-1965). Całkiem możliwe jest również bliższe powiązanie kėbulo z kebti (kemba, kebo) „czepiać się, przyczepiać się”, ppr. apkebti Słownik A. Juški, Dusctos, Jūžintai, Obeliai. Nadwozie podaje się w RŽ 1948, DŽ 1954 —„wierzch wozu, samochodu; „kuzow“. Polacy również nie dopuścili turkizmu kuzub do języka ogólnego. Najpierw jednak mimo wszystko zapożyczyli: z fr. carrosserie (< carrosse < wł. carrozza: carro „wóz“ < łac. carrus „wóz“) —pol. karoseria. Potem tworzyli także własne — nadwozie, skrzynia ładunkowa. Niemcy również mają zarówno Karosserie, jak i Wagenkasten, Wagenoberbau,... Anglicy mają tylko po angielsku —(car) body. W użyciu języka litewskiego, według danych LKŽ V 1959, w piśmiennictwie używano nieco formy karoserė. I TZZ 1936 karoserė „polingė samochodu“. Oddzielnego hasła kėbulas nie ma w LE XI 1957 — jest tylko karoserija (fr. carrosserie) „nadwozie, górna część lub skrzynia wozu albo samochodu“. Wciąż waha się TechnZ 1949: xy306 — kėbulas, polingė, karoserija: onpokKudbiediouimuūica KY306 — nadwozie wymienne i kapoccepus — kėbulas, karoserija. Także PolZ 1959 xy306 — kėbulas, karoserija. ALKPolZ 1958 car body — kėbulas, body — 2. kėbulas. Całkowicie niepotrzebnie karoserija jest wciskana w niektórych współczesnych słownikach dwujęzycznych: carrosserie — (samochodu) kėbulas, karoserija PLKZ 1976, Karosserie ~ automobilio kebulas, karoserija VLKŽ I 1989, Ky306 — 2. (automobilio, vežimo) kebulas, polingė, karoserija RLKŽ I 1967. Karoserii nie ma w TZZ 1951, ale jest w TŽŽ 1969, 1985, 2001, natomiast w TŽŽ I 1999 w objaśnieniu karoserii nie ma nawet słowa kėbulas — to już antykodyfikacja. LTE I 1976 zawiera zarówno kėbulas, jak i kėbulas su priedais —T karoserija (506), jednak w LTE V 1979 znajduje się hasło kėbulas, w którym o karoserii nawet się nie wspomina, choć osobno jest karoserija [franc. carrosserie — nadwozie karety] — „nadwozie pojazdu z wyposażeniem wewnętrznym i zewnętrznym”. Dlaczego rzecz z dodatkami ma nazywać się inaczej? Po co terminologii takie wymysły, które wyodrębniają język litewski z terminologii i systemu pojęć innych języków- ?! PolZ 1984 xy306 — kėbulas. Tylko kėbulas podaje PATŽ 1995 — kėbulas samochodu osobowego 134, kėbulas autobusu 149, kėbulas ciężarowy 148a. VL, „LVKATŽ 1996 również zawiera tylko kėbulas — Aufbau, Karosserie, Kasten, Oberbau, Obergestell, Ūberbau, kėbulas samochodu — Wagenaufbau, 158 Wagenkasten, Wagenoberteil, sunkvežimio kėbulas —Lastwagenaufbau, taip pat Karosserie —kėbulas. TechEnc I 2000 yra tik kėbulas 210, JI 2003 —tik kėbulas, VLE 11 2002 irgi tik kėbulas 311. Polis, kalstas, kaška Niekas tikrai nepasakytuy, kaip lietuvių kalboje (atskiroje nuo VII a.) vadintas pirmasis kokios raisto ar pricežerės polinės gyvenvietės, tilto ar pilies, priešpilio, papilio rąstas, įkaltas į lietuvių žemę (veikiausiai ir (į)kalti buvęs ne vienintelis žodis), Vargu tai buvo baslys, nes tik bedamas (: besti), t. y. smeigiamas —gal tik kokiam lieptui pakankamas (yra jau K. Sirvydo 1642 m. žodyne: Kot. Vallus. palus. i. stipes. sudes. Baslis tuynas). Gal mietas, nes ne tik smeigiamas (ŽD 1943: 321), bet ir kalamas —plg. latv. miet „kalti, besti, smeigti (Būga 1959: 256). Gana įmanomas kuolas (: kalti Būga 1959: 345-346 ar ir kulti ŽD 1943: 26 „kalti“, plg. *kūlė 1. „tvoklė“, 6. „kuoka, vėzdas“ LKŽ VI 1962) —plg. K. Sirvydo pirmojo (apie 1620 m.) žodyno Kot | palus, i, sudes. pal; Pal | palus, i, stipes, sudes, pal oraz K. Sirvydasa w słowniku z 1642 r. pal /Palus, i. m. Kuotas (choć pal mostowy /Sublica, sublicium. Kaszka). Dość znaczący jest jedyny pal w Mery K. Donelaitisa: To žmogaus namelius Docys, kaip jau paminėjau, Pypkį sau užsidegęs ir kirmyt nusibastęs, Naktyj prieš gaidžius taipo supleškino pernai, Kad iš namo jo vos kuolas viens pasiliko. (K. Donclaitis. Raštai, Wilno: Vaga, 1977, 236-237 —Zob. 269) Może to być albo belka zrębu, albo słup, albo słup fundamentowy, lecz nie po prostu nieokreślony „patyk, pal“ (Kabelka 1964). W słowniku E. Kuršaitisa Pfahl |, „pal; słup” —J. K.] —kūlas. Chyba | w ziemię był wbijany rgstas —to najprawdopodobniej tylko do wieńca (O brukowany —grįstas). Najprawdopodobniej nie belka —ta właśnie na kołkach, kasky. Mógł to być słup 2. „pionowy kloc, słup, podpora budynku, bramy, płotu, mostu itp.”: Ani szulų gryčia —Boże mój, wstyd: dawniej tylko stodołę na słupach budowano! (Miežiškiai) LKŽ XV 1991. Znaczące jest tu również świadectwo słownika K. Sirvydasa z 1642 r.: sfup wkopany w žiemię | Palus in sepibus. szulas inkastas žiamen. Nie można też wykluczyć słupa 2. „belka do podpierania, podtrzymywania jakiejś budowli“: Na słupach stoi spichlerz, stodoła (słownik A. Juški). Słup mostu (słownik F. Kuršaitisa) LKZ XIII 1984, por. Filar w pierwszym słowniku K. Sirvydasa, columen, columna. słup słownika 159 [ ir 1642 m. Filar / Columna, pila. Słup. Mógł być chyba jeszcze stapas, pastapas. A zatem niemało mogło być i najprawdopodobniej było w różnych miejscach rozmaitych litewskich. U Żmudzinów najprawdopodobniej musiało to być kalstas „podpora; słup, pal, pal)”: (= Nasz trisienis jest wykonany na kalstais (na słupach) (Darbėnai). Przez rzekę dawniej był most, ponieważ ir teraz w aptrese kalstai (pale) nadal iš wystają z wody (Salantai) LKŽ V 1959. Niektórych jeszcze dobrze nie znamy litewskości. Już wspomniana K. Słownikowa no Sirwida (jeszcze ir Most nd palach | Sublicius pons Most szt. kaszku) LKŽZ V 1959 podano znak be krzyżyka (znak zapożyczenia niewystępującego we współczesnym języku) — 'kaška 6. „słup podporowy, pal, żerdź” Vadokliai, Šeduva (bez K. Sirvydasa). Rzeczywiście, w nawiasach pokazuje się być może obce pochodzenie —por. I. kaczka. Jednakże odnośnik ta etymologiczny niewątpliwie pasuje tylko do znaczenia „kaška 1. „drewniane zamknięcie starych drzwi; zawias, biegacz” (A. Słownik Juški, S. Daukantas, M. Valančius, Mosėdis, Salantai, Barstyčiai, Surviliškis, Onuškis (rejon rokiszki)), a także do wariantów kaškė (L. Ivinskis, A. Kašarauskas, A. Juškos žodynas) ani ir oznaczonemu krzyżykiem, ani wywodzoneiš mu od pol. kaczka, lecz całkowicie zgodnemu z nim kacka su 1. „drewniana futryna drzwi, zasuwka- ”; zob. 'kaska 1. [kierunek odsyłacza powinien być właśnie przeciwny — J. K.] A. Słownik Juški (i kačkos 1. Vaižgantas). Ši gwar. kaška ir kačkos dialektolodzy skłaniają się uważać za polonizmy — „por. pol. dial. kaczka {w języku ogólnym „kaczka” —J. K.] „hak na końcu wskaźnika do podtrzymywania obroży” (LKA 1 1977: 56). Jednak pol. kaczka w żaden sposób nie może być wyjaśniona ani omawianym 'kaška 6., ani także kačka 2. „poprzeczna belka mostu” (słowniki P. Ruigysa, K. Milkausa i E. Nesselmanna), ani 'kaška 2. zazwyczaj lm. „drągiewka į ustawiana po bokach wozu, aby łatwiej było ładować chrust, siano...” (północna część wschodnich Auksztotów), kačka 4. „podpora sań” (Linkmenys), kackos 2. „siedzisko, podpora sań lub wozu”, por. kačka 4. (Kuktiškės, Utena, Daugailiai, Salakas, Dusetos), 'kaška 3. „głowica grabi” (Anykščiai, Rumšiškės- ), kačka 3. „głowica grabi, szękiel” (Krekenava, Birštonas, Kruonis), 'kaška 4. „kij, laska, kaškinė“ (Biržai, Kupiškis), kaškinė „laska, grubsza niż witka, rozgałęziona, sękata® (Kupiškis, słownik A. Juški) i kackiné zr. kaškinė (Rokiškis, Traupis, Debeikiai, Kavarskas- ), kaškašiekštis „żerdź do przywiązywania ładunku na wozie, drąg do siana“ (słownik A. Juški (Viekšniai)). Mniej jasne pozostaje 'kaška 5. „mostu 160 wręb w umocnieniu“ (słownik A. Juški) i kaškelė „półłuk, zakładany przed lemieszem pługa, aby lepiej odwracał skibę“ (Kupiškis- ). Zresztą kaška najprawdopodobniej jest homonimami — słowem rodzimym i zapożyczonym, ponadto rodzima kaška i zapożyczona kačka uległy kontaminacji. Kaški nie wymienia wśród slawizmów P. Skardžius w swojej dysertacji „Die slawische Lehnworter im Altlitauischen“ (Skardžius 1998: 157). Kaškinę P. Skardžius wymienia wśród derywatów litewskich (ŽD 1943: 264). Jednakże w badaniach nad słowotwórstwem dawnych pism (Ambrazas 1993 i 2000) kaškos nie ma. K. Būga wymienia wyraz kaška, niczego nie wyjaśniając, w pełnym szeregu wyrazów litewskich: vaškas, taškas, kaška, tuškas, puškas, blaškas, pliuškis (Būga 1961: 859). Litewskość kaškos bardzo mocno potwierdzają kešai „drewniane siedzenie z oparciem nakładane na sanie” (Vyžuonos, Tauragnai) oraz kėšės „boki wozu; gardys” (Vyžiai, rejon szyłucki- ). To jeszcze nie etymologia, ale można już powiedzieć, że kaška jest litewska, a w języku tiltininków była używana zapewne nie tylko w czasach K. Sirvydasa, lecz także znacznie wcześniej. Kaška występuje w RLŽ 1932: ceas —polis: mocm ma ceasx —most na palach Były (i są) także niewątpliwe zapożyczenia. Przede wszystkim jest to wspomniane już przy kuole K. Sirvydasa z 1642 r. tuinas: Kol. Vallus. kij. i. pień. deski. Baslis tuynas ir Kot ostry /zdčiosany | abo Zeldzem ndsdadzony. Stylus. Smaytas tuynas. LKŽ XVI 1995 "tuinas —bez krzyżyka, ale wskazany z brus. men, pol. tyn. Ros. moun —budynki, ogrodzenie budynków RLKŽ IV 1985 —ogólnosłowiańska pożyczka z scn. niem. wys. fūn „ogrodzenie, zagroda” (współcz. niem. Zaun — także „ostrokoł”), por. st. isl. tin „siedziba; podwórze, ogród”, irl. dun „twierdza” (Oacvsep 1973; Fraenkel 1955-1965). Tuinas jest używany niemal przez wszystkich mieszkańców wschodniej Auksztoty (a także na skrajach Żmudzi) —1. „palisada, żerdź (zwykle z gałęzi świerkowej)”, 2. „drąg, pal (zwykle ogrodzeniowy, wbijany pionowo)- ”, 3. „płot z żerdzi, Žiogriai” (tuinai) LKŽ XVI 1995. Nie ma znaczenia „pal”. Jednakże żmudzki wariant fuino (ze skrajnymi obszarami Auksztoty) xstuinis LKŽ XIII 1984 oznacza nie tylko „żerdź, drąg” (Alsėdžiai, Šiaulėnai), lecz także 2. „słup”: Tiltas ant stuiniais padirbtas 1. Jablonskis (Alsėdžiai). To jest — z południa (choć dla nich samych przypadło z zachodu). A podano również z zachodu — to ze śr. niem. żm. pal (współcz. niem. Pfahl) z południowo-zachodniego obrzeża Żmudzi (Nemakščiai, Połąga), a także BsMt II 248 (Padovinys) i rozpowszechniony w piśmiennictwie od słownika M. Miežinisa (1894) polis (RLŽ 1932 polis) LKŽ X 1976. Niem. Pfahl jest zapożyczeniem z łac. palus „jazda, kołek, miejsce; słup“ (: pangere 1. „wbić; <--->“) LoLieŽ 1996. Być może dlatego polis został umieszczony w TŻŻ 1969 i 2001 — w tym ostatnim wskazano nawet nie niem. etymon, lecz łac. — palus. Polis z pewnością nie jest dla nas słowem międzynarodowym. Dla języków romańsk161 ich nie jest to zapożyczenie, lecz łaciński relikt — wł. palo, fr. pal „pal, słup: polis” (ale także pilot techn. „polis”. stos 2. „podpora mostu“, filar 1. „słup, filar, podpora- ”, pilori „pręgierz” PLKŽ 1976 < łac. pila 1. „słup, podpora“ LoLieŽ 1996; ponownie. łac. pilare —stąd piliorius). Ang. pale 1. I) „statyczny, pal“ (i pole 1 1. 1.) „kij, pal, słup, żerdź“), lecz techn. „pal, słup“ —pile II 1. (o pillar 1. 1.) „słup, kolumna; podpora, wspornik“) ALKŽ 1975. Polacy również mają filar 1) archit. „kolumna, słup“: filar mostowy „filar mostowy“, ale także pal 1. „drąg, pal“, 2. bud. „pal“ LeLieZ 1979. Łotysze także mają germanizm pals, ale również własne słowo balsts 1. „podpora, opora, wspornik, [podpórka”: podpory mostu „byki mostowe” LaLieŽ 1977 662. Ros. ceas — słowo rodzime (: sums „pędzić, kręcić”, por. vinis: vyti, vainikas: vyti, 6aamb» „kuć”, por. ceanxa 1. „smigutė (rosyjska gra ludowa)”, 2. „smeigtas (do prac olinowania)” RLKZ IV 1985 oraz ceumokx ko, cayxaWHA HpHBEDTKOM IHpH yriaaake apos” (Pacmep 1971; KDCPA 1971). Przed 80 laty polis został przyjęty przez Komisję Terminologiczną (VĮ 1924: 61). Tylko polis podawane jest w TechnŽ 1949, PolZ 1959 i 1984, StatZ 2002. W ogólnej leksykografii normatywnej terminem również jest tylko polis — polis tech. „belka, kłoda wbita w ziemię w celu podparcia konstrukcji” DŽ 1954, polis tech. DZ 1972; później w objaśnieniu dodano także litewski synonim — „strypas. wbity w ziemię w celu podparcia konstrukcji, kalstas“ DZ 1993. Kalstas DZ. występuje jako zwykłe słowo —żem. „wbijany pień, pal, palisada“ DŽ 1954; DŽ 1972 —bez żem., a DZ 1993 —1. „podpora“, 2. „słup, palisada- “, chociaż kalstūkalė DZ 1954 i 1972, podobnie jak poliakalis DZ. 1954, pėliakalė DZ. 1972, oznaczana kwalifikatorem terminologicznym —tech., tylko w DZ 1993 kalstakalė już bez tech. i bez objaśnienia —„poliakė- “. Kalstas jest dość częsty w słownikach przekładowych: kalstas — ceas (polis) [i polis — (tilto) ceax] LRKŽ 1971, kalstas — ceas [i polis techn. — ceax] LRKŽ 1988, ceas — polis, stapas, pastapas, kalstas tarm. RLKŽ IV 1985, kalstas — pile (polis) LAKŽ 1991, kalstas — palis, balsts [i polis — palis] LieLaŽ 1995. Zatem termin budowlany jest zapożyczeniem polis. Forma polius, występująca nawet w słownikach, już zanikła. Termin polis zadomowił się na tyle, że jest używany nawet metaforycznie, np. : Dlatego Kant postanowił zbudować optymistyczno-etyczny światopogląd na palach, które etyka wbiła w ziemię (A. Schweitzer. Kultura i etyka, Wilno: Mintis, 1989, 201). 162 W słownikach występuje również: stapus „wbijana w ziemię belka podporowa; pal“: pale mostowe DŽ 1954 i 1972, „belka podporowa; polis“ DŽ 1993, „belka podporowa, pal, podpora- “: Pod łamiącą się belką ustawiono podporę (słownik A. Juški). Podpory mostu (DZ) LKZ XIII 1984; ceax —pal, podpora, podpora pomocnicza, kołek gwar. RLKZ IV 1985, por. DZ 1954, przypis —techn. „podpora do wzmacniania podziemnych wyrobisk“, DŽ 1972 —„słup do podparcia, podpora; kolumna- “: podpory podziemnych wyrobisk, podpory świątyń, DZ 1993 —„słup do podparcia, podpora- “: Belka się załamała, tylko podpora ją trzyma. 1LKZ TX 1973 pdstapas z żmudzkiego (i pastdpas) oraz z piśmiennictwa jest 1. „słup do podparcia, podpora“ || „podpora wzmacniająca podziemne wyrobiska“ DŽ || „kolumna budynku“ VĮ, Vydūnas || przen. „opierając się, rzecz podtrzymująca, oparcie“: Nigdy nie możesz błądzić, ponieważ prawda jest jej kręgosłupem i podporą (Postylla M. Daukšy, 547), 2. „koniec pala, zaostrzony koniec żerdzi“, 3. „pewne drzewo, noga, którą podpierane są mintuwai“. Zatem uznawanie stapo i pastapo za synonimy polio (SinZ 1980) nie znajduje oparcia w danych żywego języka. Sztuczny i niepotrzebny jest rdstabaslis TechnZ 1920 (ceaa), a także Medžiaga geležinkelio nomenklatūros žodynėliui (rękopis, około 1933 r.) LKŽ XI 1978. Zatem polis — termin, kalstas — zwykłe słowo z gwary żmudzkiej, lecz wyraźnie umotywowane (co odpowiada wymaganiu stawianemu nowemu terminowi, jeśli nie jest zapożyczeniem), od dawna podawane, choć nie jako termin, w słownikach normatywnych. W polityce językowej i terminologicznej przesunięcia na rzecz litewskości nie są bardzo wyraźne, lecz są nieco zauważalne. Mając ustaloną perspektywę lituanizacji terminologii i przemyślaną strategię kolejnych konsekwentnych kroków, kalstas przede wszystkim należałoby zalecać archeologii litewskiej — podstawa w żywym języku byłaby tutaj właśnie najbardziej potrzebna i zrozumiała. Niewielki (i niekonsekwentny) ruch widoczny jest w terminologii hydrotechnicznej: pile —1. polis, stapas, pole —1. słup; słup; podpora, 2. kierunkowskaz, 3. pal, kafar — kafar, kafar —2. techn. kafar; ubijak; napęd, ale kafar — kafar, kafar, młot —2. bud. ubijak; kafar, kafar, 3. techn. now. wiertło udarowe (wiertło kujące), ram —1. kafar; ubijak; kafarnik, jach — 4. techn. zacisk; wiertło udarowe, jach —drill (jachhammer) —wiertło udarowe HidrotechZ 2000. Wcześniejszy słownikowy termin jlaidinis polius —unykmosas ceas PolZ 1984, sheet [interlocking grooved] pile, sheeter —Spundpfahl —palplanche —iunynmosas cea StatZ 2002 jest niewłaściwie i bezpodstawnie zastępowany: grooved pile —jlaidas; pal zazębiający się, interlocking pile —połączone jlaidai; pal zazębiający się, sheet pile 163 —pal jlaidinis; įlaidas, sheeter —stat. įlaidinis polis; įlaidas, spraustas (plg. dar piling —2. įlaidinė siena, plank piling —lentų įlaidžio siena, interlocking steel sheet piling —jungliųjų plieninių įlaidų siena, plank piling —lentų įlaido siena, interlocking steel sheet piling —jungliųjų plieninių įlaidų siena, pile sheeting — glaidinė siena | spraustasienė, bach sheeting —žemutinė spraustasienė | įlaidinė siena (pvz., užslenkstės), front sheeting —priekinė spraustasienė /įlaidinė siena (pvz., prieslenkstės),..., net interlocking sheeting —jungliųjų įlaidų siena (pvz., metalinių įlaidų), steel sheeting — plieninių įlaidų siena. Tą negerumą didina ir stiprina tai, kad spaudoje įlaida(s) pasitaiko apskritai „polio“ reikšme: Galinga <---> poliakalė <---> kala į marių dugną plieno įlaidas, <---> Drg 1984 97 4; marių dugne sukalė 2700 tonų metalinių įlaidų, jų sienelių tarpus baigia užpilti gruntu T 1985 228 1. Įlaidas iš tikrųjų yra „vienos detalės iškyša, kuria ji jungiama su kitos detalės išpjova <--->. Drewniane, metalowe, plastikowe lub żelbetowe elementy, połączone na wpust i wbite w grunt, tworzą ciągłą ściankę szczelną” TechEnc II 2003, rebate —Falz —rainure — munyKm, 4emecepmo StatZ 2000. Zatem terminem jest pal; kalstas — już ujawniony kandydat; jlaidas — błąd wymagający natychmiastowego usunięcia. Kran i żuraw. To, że język litewski jest archaiczny — to radość dla nauki indoeuropeistyki i powód do dumy narodu. ir To, że językowe myślenie i funkcjonowanie narodu, podupadłe w pańszczyźniir anych czasach i okupacjach, ir nie odżyły należycie w czasach nowożytnych, gdy ir kształtował się i rozwijał o język ogólny, pozostało zastygłe — jak kisiel — powinno być powodem do płaczu, lecz nawet tego nie ma — otępiali i zadowoleni... W 1879 r. kłajpedzka „Lietuviszka ceitunga” pisała: Zabronił swojemu uczniowi poruszyć koguta kotła odlewniczeg- ... o. To LKZ 111 1956 kogut 7. „kranik“. Oczywiście, wymyślony ne przez samych Litwinów, o iš niem. Hahn przetłu- — maczona kalka znaczeniowa. Już w 1870 r. w I części niemiecko-litewskiego słownika F. Kuršaitisa: Hahn —3) Hahn an einer Rohre — cziaupas (Zapfen), gaidys, w 1874 r. — II część II Krahn 2) Zapfen am Fass — onkis to — niem. Pożyczka od zdrobniałej formy Hahnchen. A. Lelio 1919 m. w słowniku polsko-litewskim podaje się słowo z gy - języka potocznego: kran — <--->; (drewniany) parvagys - por. 'pervagis, pervagys 2. „drewniany kran, zatyczka służąca do spuszczania cieczy z beczki“ (Żmudzini) || „rynna do odprowadzania wody“ (Veiviržėnai) LKŽ IX 1973. 164 w słownikach oznaczane jako przestarz. (używane tylko w for. „zbiornik do wywoływania“) —obecnie zbiornik, zatem i „tankowiec“ częściej nie tankowiec, lecz zbiornikowiec, chociaż używa się tankowac „zaopatrywać się w paliwo (o statkach, lokomotywach)“. Nie ma jeszcze „tanko” w KarZ 1919, STZZ 1923, SNŽŽ 1924. Rozpowszechniło się w gwarach jako porównanie: Tos bobos didybė —kaip tankas Kupiškis. Kaip tankas ta karvė Vainutas; także w znaczeniu „ktoś bardzo potężny, krzepko zbudowany” (Želva, Miežiškiai), 4. nawet przen. „but z krótką cholewą” (Salantai, Lenkimai, Mažeikiai, Tirkšliai) —por. manxemka —1. gruba podpodeszwa, 2. l. mn. tankietki, półbuty na grubej podeszwie (damskie) RLKZ IV 1985, suwalskie branawyki („Pancerniki”) „buty robocze” (ZSZ 2003). A zatem zwykły czołg bojowy okazuje się wtórny, a pierwotnego my, zapożyczający, właściwie nie mamy, z wyjątkiem... słowników i bardzo specjalistycznych dziedzin. Co prawda oficjalna prasa jasnego życia jasno pisała o świetnych tankach nawet w oborach: Gdy podłączy się przewód mleczny, mleko prosto od krowy szklanymi rurami przez schładzacze będzie płynąć do tanków TMtr 1973 3 1. ZUMTZ 1983 jest nieporównanie bardziej powściągliwy: manK 042 MOAOKA —cysterna na mleko, manKoxnadumeAb Moaoka —Z. ū. cysterna do chłodzenia mleka, chociaż aspomeHk —aerotank. HidrotechZ 2000 tank —1. basen; zbiornik; zbiornik na wodę, 2. zbiornik, cysterna, bunkier, tylko zbiornik napowietrzający —1. mot. aerotank (i aerotank), 2. vndt. basen aerobowy, methane tank —nuot. metantank, choć StatZ, 2002 — zbiornik metanu —methane carrier —Metant —methanier —mank c¢ ycu ce uHoeo memana (ale także metantank, reaktor stojący, a także aerotank), zbiornik butanu —butane carrier —Butant —butanier —manx bymana. Dla Polaków nie jest to tank, lecz komora: memamenx zob. memamanx komora fermentacyjna, gnilna, aspomenk zob. aspomank —1. inż. san. komora napowietrzana, 2. kotł. odmulacz, zbiornik osadu WST 1973. Można by także w języku litewskim obyć się tutaj bez tanku (przynajmniej metanotank należy poprawić na zbiornik metanu), chociaż zastąpienie aerotanku jakimś areorezerwuarem — międzynarodowego słowa międzynarodowym — nie byłoby łatwe. Ang. tanker to nie tylko 1. tankowiec, nie tylko 2. cysterna, autocysterna DALKŽ 1998, DAKŽ 2001, nie tylko 2. żelaz. amer. cysterna ALKŽ. 1975, lecz także 3. lotn. samolot-- cysterna DALKŽ 1998, DAKŽ 2001, choć ściśle terminologicznie jest to mank-3anpaesmux, replenishment tanker, tylko bardzo niepoprawnie po litewsku —tanklaivis pilstytojas JTLZZ 1994 (całkiem możliwy jest lotniczy tankowiec MkslIL 2002 22 14, choć tutaj bardzo nieudany tankeras —statek powietrzny przewożący paliwo). 171 A może tankowiec, jako nie całkiem jasny, byłby również zbędny? Przecież jest także naftowiec, mazutowiec, benzynowiec (może to być zarówno samochód, jak i statek!), jest też ang. oiler, fr. pétrolier. Rzecz jednak w tym, że ten sam tankowiec za jednym razem może przewozić ropę, innym —mazut, ogólnie —dowolną ciecz, a nawet jednocześnie w różnych swoich zbiornikach —różne ciecze. NATO TZ 2001 oiler /pétrolier —„wojskowy lub cywilny tankowiec z całym niezbędnym wyposażeniem do uzupełniania paliwa na pływających statkach“ —tankowiec. A żeby tankowiec był jaśniejszy, umotywowany, ważniejsze niż mieć aerotank lub tankowiec metanowy jest mieć tankę tankowca, jaką ma już język rosyjski, a zarówno struktura, jak i polityka zapożyczeń są dla języka litewskiego jednak bliższe niż wiele innych: mark IT rex. „cnennajibHo 06OPYNOBAHHBIN GaK MIM OTCEK JUIA XpaHEHHHA MAK TpaHCHnOpTHpOBKH XHiKOocTeK“ APuPAC,JIUTITS 1969, mani: —„CnennajibHO OGOpyJIOBAHHKbIĖ pesepByap JUS! XpaHEHHA HJIH TDAHCOODTHDOBKH KU Kocren“ CCHC 1993. Rosyjska terminologia nie miała jeszcze podstawy dla terminu mankep (nedhmena augrnoe cydno) KIC 1955, lecz później ją uzyskała —mar cydoeot TIC 1976 i 1989. W litewskiej terminologii żeglugowej podąża się podobną drogą: mank — tank, bak, zbiornik JZPTZ 1992, tankas —manx —tank, compartment JTLŽŽ 1994. Istnieje nawet diptankas —dunmanxdeep tank JTLŽŽ 1994. Nawiasem mówiąc, diptankas występuje już bardzo dawno: diptankas jūr. „gili cisterna transporto laivuose, naud. do wlewania balastu wodnego” TZZ 1951 (i 1969), diptankas „zbiornik wody balastowej statku” TZZ 1985 i 2001. Tanka tankowca TŽŽ 1951 i 1969 w ogóle nie ma, natomiast TZZ 1985 i 2001 mają rankas 2. —również zupełnie nieokreślone „cysterna, zbiornik”. Jest to usuwalna niezgodność — tank tankowca jest potrzebniejszy i bardziej uzasadniony niż rzucająca się w oczy anglicyzowana forma — diptankas statku. I już — jak wynika z przytoczonych tu kwestii dotyczących techniki leksykograficznej i jak już od dawna wiadomo — czołg bojowy i zbiornik tankowca są homonimami. W leksykografii litewskiej — już od dość dawna — uwzględnia się to tylko w słownikach przekładowych (na przykład ALKŽ 1975, RLKŽ IV 1985). Wnioski 1. Wyraz kuzovas, tatarska pożyczka słowiańska, używany w wielu wariantach i znaczeniach niemal we wszystkich gwarach, nie wszedł do terminologii technicznej. Kėbulas jest terminologizowanym litewskim wyrazem gwarowym (odpowiednia lub podobna część wozu). Karoserija w znaczeniu „kėbulas z dodatkami” jest rzeczą zbędną, niemającą miejsca w międzynarodowym systemie pojęć i terminów. 172 2. Zapożyczenie polis jest konsekwentnie używane w terminologii, a nawet w języku potocznym. Jednak już pojawiają się próby zrealizowania wcześniej pominiętej możliwości terminologizacji żem. kalstas (na razie byłby to tylko litewski odpowiednik słowa „polio”, substytuo ne t). 3. „Čiaupas” jest używany od 1920 r. (wcześniej u Litwinów — niemiecki zapożyczony odpowiednik znaczeniowy „gaidys”), najbardziej rozpowszechniony w terminologii, najmniej — w języku potocznym. Dopóki „čiaupas” oznaczał kran (i to znacznie dłużej), „keliamoji mašina” oznaczała dźwig; teraz — dźwig. 4. Tankowiec pojawił się wcześniej (1886) niż czołg (1915) — początkowo jako tajna nazwa kodowa, później przylgnęła nieodłącznie (choć w niektórych językach zastąpiona własnymi słowami). W 1936 r. odnotowano już tankeris, m. — 0 1954 tankowiec (z niem. Tankschiff). Aby tankowiec był umotywowany jednoznacznie, ir potrzebna jest podstawa tankas ir jo (homonim) — „zbiornik lub przedział statku do transportu cieczy“. LITERATURA I ŹRÓDŁA ALKPolZ 1958: Novodvorskis A. Angielsko-litewski słownik politechniczny, Wilno. ALKZ 1975: Słownik angielsko-litewski. Opracowali A. Laučka, B. Piesarskas, E. Stasiulevičiūtė, Wilno. ALKŽ 1998: Svecevičius B. Słownik angielsko-litewski, Wilno. Ambrazas S. 1993: Rozwój słowotwórstwa rzeczowników 1, Wilno. Ambrazas S. 2000: Rozwój słowotwórstwa rzeczowników 2, Wilno. Būga K. 1959: Pisma wybrane 2, Wilno. Būga K. 1961: Pisma wybrane 3, Wilno. DAKŽ 2001: Piesarskas B. Słownik współczesnego języka angielskiego, Wilno. DALKŽ 1998: Piesarskas B. Wielki słownik angielsko-litewski, Wilno. Drg — „Draugystė” (gazeta). DŽ 1954: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. DŽ 1972: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. DZ 1993: Słownik współczesnego języka litewskiego, Wilno. Fraenkel E. 1955–1965: Litewski słownik etymologiczny, Getynga. HidrotechZ 2000: Baškys K., Sulga V. Angielsko-- litewski słownik terminów hydrotechnicznych, Wilno. JTLŽŽ 1994: Banaitis J. Słownik litewsko- -rosyjsko-angielski techniki morskiej, żeglugi i rybołówstwa, Kłajpeda. JŽPTŽ 1992: Velička A. Słownik terminów żeglarstwa, rybołówstwa i politechniki, Kłajpeda. 173 Kabelka J. 1964: Leksyka pism Kristijonasa Donelaitisa, Wilno. KarŽ 1919: Słowniczek wojskowy litewsko-- rosyjski i rosyjsko- -litewski, Kowno. KL 1933: Kamantauskas V. Mówmy po litewsku, Kowno. Kopalinski W. 2001: Słownik. Wydarzenia, pojęcia i mity XX wieku, Wilno. KP 1939: Poradnik językowy. Przygotował L. Dambrauskas, zredagowali A. Salys i Pr. Skardžius, Kowno. KPP 1976: Porady dotyczące praktyki językowej. Opracował A. Pupkis, Wilno. KPP 1985: Porady dotyczące praktyki językowej. Opracował A. Pupkis, Wilno. LAKŽ 1979: Picsarskas B., Svecevičius B. Słownik litewsko-- angielski, Wilno. LAKŽ 1991: Piesarskas B., Svecevičius B. Słownik litewsko- -angielski. Red. spec. R. Dapkutė, Wilno. LaLicŽ 1977: Balkevičius J, Kabelka J. Słownik języka łotewskiego i litewskiego, Wilno. LE XI 1957: Encyklopedia litewska 11, South Boston. LEnc V 1937: Encyklopedia litewska 5, Kowno. LeLieŽ 1979: Vaitkevičiūtė V. Słownik języka polskiego i litewskiego, Wilno. LieLaŽ 1995: Balkevičius J., Baluodė L., Buojatė A, Subatnickas V. Słownik języka litewskiego i łotewskiego, Ryga. LieLeZ 1991: Kalėda A.. Kalėdienė B., Niedzviecka M. Słownik języka litewskiego i polskiego, Wilno. L i M —Literatura i sztuka (tygodnik). LKA I 1977: Atlas języka litewskiego 1. Leksyka, Wilno. LKŽ II, 1947: Słownik języka litewskiego 2, Kowno. LKZ II, 1969: Słownik języka litewskiego 2. Wilno. LKZ III 1956: Słownik języka litewskiego 3. Wilno. LKŽ V 1959: Słownik języka litewskiego 5, Wilno. LKŽ VI 1962: Słownik języka litewskiego 6, Wilno. LKŽ IX 1973: Słownik języka litewskiego 9, Wilno. LKŽ X 1976: Słownik języka litewskiego 10, Wilno. LKŽ XI 1978: Słownik języka litewskiego 11, Wilno. LKŽ XIII 1984: Słownik języka litewskiego 13, Wilno. LKŽ XV 1991: Słownik języka litewskiego 15, Wilno. LKŽ XVI 1995: Słownik języka litewskiego 16, Wilno. LKŽ XVIII 1998: Słownik języka litewskiego 18, Wilno. LoLicŽ 1996: Kuzavinis K. Słownik łacińsko- -litewski, Wilno. LPKŽ 1992: Karsavina I. Kairiūkštytė S. Słownik litewsko- -francuski, Wilno. LRKŽ 1971: Lyberis A. Słownik litewsko- -rosyjski, Wilno. LRKŽ 1988: Lyberis A. Słownik litewsko- -rosyjski, Wilno. LTE I 1976: Litewska encyklopedia radziecka 1, Wilno. LTE II 1977: Litewska encyklopedia radziecka 2, Wilno. LTE IV 1978: Litewska encyklopedia radziecka 4, Wilno. LTE V 1979: Litewska encyklopedia radziecka 5, Wilno. 174 LTE XI 1983: Litewska encyklopedia radziecka 11, Wilno. MkslL —Mokslo Lietuva (gazeta). NATO TŽ 2001: Słownik terminów NATO, Wilno. NLAKZ 2002: Picsarskas B., Svecevičius B. Nowy słownik litewsko- -angielski, Wilno. Piročkinas A. 1986: Poprawki językowe Jonasa Jablonskisa, Kowno. PATŽ 1995: Pięciojęzyczny słownik terminów motoryzacyjnych. Opracowali R. Katalynaitė, A. Klibavičius, V. Kvietkauskas, R. Lapinskas, G. Paliulis, Wilno. PLKŽ 1976: Słownik francusko-litewski. Opracowały A. Juškienė, M. Katilienė, K. Kaziūnienė, Wilno. PolZ. 1959: Politechniczny słownik języków rosyjskiego i litewskiego. Komitet redakcyjny. Przewodniczący A. Nowodworski, Wilno. PolŽ 1984: Politechniczny słownik języków rosyjskiego i litewskiego. Opracował G. Daugėła, red. spec. J. Stanaitis, Wilno. RLKŽ 1955: Lemchen Ch. Słownik rosyjsko-litewski, Wilno. RLKŽ I 1967: Słownik rosyjsko-litewski 1. Opracowali V. Baronas, V. Galinis, Wilno. RLKZ II 1983: Słownik rosyjsko-litewski 2. Opracował Ch. Lemchenas, Wilno. RLKŽ IV 1985: Słownik rosyjsko-litewski 4. Zredagowali J. Kardelytė, Ch. Lemchenas, J. Macaitis, A. Mankevičienė, Wilno. RLŽ 1932: Baronas J. Słownik rosyjsko-litewski, Kowno. RŽ 1948: Słownik ortograficzny języka litewskiego. Redagowali K. Gasparavičius, N. Grigas, J. Lazauskas, K. Ulvydas, A. Žirgulys, Kowno. Sabaliauskas A. 1994: Skąd oni są? Opowieść o pochodzeniu słów, Wilno. SinZ 1980: Lyberis A. Słownik synonimów, Wilno. Skardžius P. 1998: Pisma wybrane 4, Wilno. SNŽŽ 1924: Norkus J. Słowniczek wyrazów obcych i niezrozumiałych, Kowno. StatZ 2002: Słownik terminów budowlanych. Red. nauk. A. Kudzys, Wilno. STŽŽ 1923: M. i S. Słowniczek wyrazów obcych i międzynarodowych, Szawle. SWO 1997: Slownik wyrazow obcyh, Warszawa. T —Tiesa (gazeta). TechEnc 1. 2000: Encyklopedia techniki 1, Wilno. Tech Enc II 2003: Encyklopedia techniki 2, Wilno. TechnZ 1920: Maciejauskas A. Słowniczek techniczny, Kowno. TechnŽ 1949: Novodvorskis A. Krótki rosyjsko-litewski słownik techniczny, Kowno. TMtr — „Kobieta radziecka” (czasopismo). TT 1992: Poprawki terminologiczne. Opracowali K. Gaivenis, A. Kaulakienė, St. Keinys, J. Klimavičius, Wilno. TŽŽ 1936: Słownik wyrazów międzynarodowych, Kowno. TŽŽ 1951: Słownik wyrazów międzynarodowych, Wilno. TŽŽ 1969: Słownik wyrazów międzynarodowych, Wilno. TZZ 1985: Słownik wyrazów międzynarodowych, Wilno. TŽŽ 2001: Słownik wyrazów międzynarodowych, Wilno. 175 TŽŽ I 1999: Słownik wyrazów międzynarodowych 1, Wilno. Webster- 's Comprehensive Dictionary 1996: The New International Webster- 's Comprehensive Dictionary of the English Language, Trident Press International. Webster- 's Dictionary Unabridged 1981: Webster- 's Third New International Dictionary of the English Language Unabridged, Springfield. Massachusetts, VĮ 1924: Vireliunas A. Nazwy, czyli terminy, Kowno, VLE II 2002: Powszechna encyklopedia litewska 2, Wilno. VLKŽ 11989: Križinauskas J. Słownik niemiecko- -litewski 1, Wilno. VL,LVKATŽ 1996: Žitkutė A. Niemiecko-litewski, litewsko-- niemiecki słownik terminów motoryzacyjnych, Wilno. WST 1973: Wielki slownik techniczny rosvjsko- -polski, Warszawa-Mocksa. Zinkevičius Z. 1992: Historia języka litewskiego 5. Wilno. ZŠŽ 2003: Słownik gwary Zanavyków. Red. nacz. A. Pupkis, Wilno. ŽD 1943: Skardžius P. Słowotwórstwo języka litewskiego, Wilno. ŽŪMTŽ 1983: Słownik terminów mechanizacji rolnictwa rosyjsko- -litewski. Opracowali V. Gerulaitis, S. Lukėnas, Wilno. APuPAC,,- JIUJTI“ 1969: Aueno-pycekui it pyceko -a nėnttūckut € A06apb „AO HCHBIX Opysett nepesodJuunkKa“. Том, отредактированный Б. Б. Анюшенковым, Москва. Данн Б. 1979: То. Кобельт с 106арь Нисон ее мторусского языка 2, Москва [репринт издания 1881 г. II ч. и прил.]. КТИС 1955: Краткий этимологический словарь, Москва. КЗСРА 1971: Янский М., Назаров Б. В., Васхкан Т. Б. Краткий синонимный словарь русского языка, Москва. ТИС 1976: Этимологический словарь, Москва. [ТС 1989: Этимологический словарь, Москва.] CCHC 1993: Współczesny 6. Słownik obcych wyrazów, s. 106, Moskwa. Dahmer M. 1967: Imionnikowy słownik języka rosyjskiego 1, Moskwa. Dahmer M. 1971: Etymologiczny słownik języka rosyjskiego 3, Moskwa. Dahmer M. 1973: Etymologiczny słownik języka rosyjskiego 4, Moskwa, Jonas KLIMAVIČIUS Otrzymano 2004-10-25 Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E-mail termin(ėtl.mii.lt 176