scieee Open visual document viewer

Santrumpos terminijoje

Gintautas Grigas

Full text

San umpos e mini e j oj GINTAUTAS GRIGAS Ma ema ikos und In o ma ikos Ins i u as an llmpos e wende am in allen Wissenscha Be eichen, und i e nijos pa enka niia. das, welche Abkü ps kann di ek übe nehmen i5 ki l kalb l, daZdes anglq, welche übe s i, welche ku i sa as, und wi d da übe gesp ochen Siame A ikel. Auße dem, san umpos nich nu pa aSomen, abe und übe sp ochen we den s immu. Todel muss eden und übe jq a im4. Ypad iel Taip is del o, e wende wi d in o ma ikoje. dass disan umpU dZioji in o ma ikos e minq Teil is e bunden mi Compu e ien. o kompiu e iq, ko npiu e iq inklq und In e ne s Vo läu e wa en Ame ikanede n. Tod6l in o ma ikos Te minija o ma osi anglq Sp achen, in de san umpas megs ama e wenden. e piie. 1. SAVOS R SKOLTNTOS TERMTNV SANTRUMPOS San umpa - es is ieliai.odLio Beg i su mpigung, gemach (daZmeis ) i5 g undiniq e minq suda andi4 pi mqjq aidZi l. Te i.odi.iq minas kann u e i san ump4 ode sie nich e i. |eigu jq Ve häl nis: Zinomas ha , es is wich ig Gesam e m und sein Abkü bes Wo osenen meh 1) und daZniau e wende wi d Te minus alles negu seine San umpa, 2) San umpa und alle Te minus san nlmpa, e mimaZdaug einodai, e wende we den 3) daZniau e wende wi d alle nas ma2ai Zinomas und sel en e wende wi d. Te mino und sein un e schiedlich- Ku z unps en kann Ve häl nis in a osenes Sp achen sein un e schiedlich. Lie u iq kalboie san umpos we den e wende ediau negu anglq. Todel e minus e dian ode pe iman sie ii anglq sp ach san mmpa u e q pa ek i pa i q padi4 g upg nume is so wie anglq (ku ios kalboie, ode maZ kleine ). Ski s y nas i g upes ne a ikslus, denn ZodZiai ,.maZai",,, e ai" neiS eiSkia kiekybinio na o. Tadiau wenn gehal enasi einod l aisykliq in allen nag ineiamsen Sp achen. sumaZe i. das nich ikslumu u e u Gi . las 194 C igas I Sonl mp s le minijoje anglq, l. Meh Zino nas und Panag inen wi einzelne e minq G uppen nach iq a ojimE uZ in e na ionalen, daZ meis in Sp achen. daZniau a oia nas alles e ninas negu io san u npa. Solas Ku z unpos e min l Zodynuchen, ypad jq lie u i5kose dalyse, imme angegeben. ne A ikels ode Buchens An angZioie Summpa paaiSkinama, daZ meis zue s Un e weisend ka E is4 e minE, und skliaus uen nl odand schon und sein Summ E. Toliau wi d e wende nu san umpa. Pa- yzdLiui: ce i ica e euoca ion lis , CRL - a lauk Q liidiiim y s asas; ne wo k in e ace ca d, NIC - i ilelo ploki i; in a- sp ed ec ome IR sp ec om e , e e * in a audondsis sp eh omd as. 2. San u npa und alle e ninas a oia ni naZdaug einodai. De ganze ennin behagus dadu ch, dass (daZmeis ) gu e lek ie s4 okos esmg, und san umpa ih e aides odel, dass ii umpa und (daZmeis ) allen ZodZius nach e s en Raides e min . No male weise so s4 o k ha und li awiik4 sklandq namensinim4 - e min4, pa ,yzdZiui: ope a ing sys em, - ope dcine sis emi , OS; do a base, DB - Da enQ bdze, DB; bese da a monagemen sys em, DBMS - Da enQ baziq uaidymo sis emi , DBVS. OS Lie u iSk4 san ump? na alu bilden i5 lie u iSko s4 okos namensigung lodi,i l pi mqjq aidi,iq, . y. nich pe kel i ih i5 ande e Sp achen. Kai kada lie u i5ka san umpa (l i 2pyz.), be das kann sachauen mi ande e Sp achen san umpa nu zu ällinhei , und nich aisykle. Lie u i5kas em inas san umpos kann ne u e i, pa yzdZiui: ha d disk, HD - s c ndisis dishas; loppy disk, FD - diskelis. Te minus s andusis dis cs lie u iikos san umpos ha , und dis zlis und be san umpos umpas. Tokien Fällen, e dian i5 anglq Sp achen. san umpA muss wechseln i4 en sp echandiu ganz s4 okos namens. Kai i5 Kon ex ai5ku, das paZy nin! gali na e b is i und s4 ok4 i a dy i nu ginniniu enninu (dis as). 3. DaZniau a oia na san u npa, ganze e ninas nal,ai Zino nas und sel enai a oia nas. Tokiq e minq gausu in o ma ikoie. G uppe Sioleic. gali a ijsele i es pog upius: 3.1. Allos iiaiodis angli5kas e ninas genugka nai in o na y us, abe meh ip as a e wenden san u np4, " e minoiogiia 12006 113 195 pa , yzdZiui: compac disk. - CD kompdle inis dishns; eco clable compc c disk, CD-R uienka inio i diy no kompak inis dis/ cs; ew i able compac disk, CD-RW - meh maligen diymo kompdk inis dis as. Diesen Te minen pal yko inden lie iikus in o na y esnius en sp echmenis negu angli5ki. odel b auch und san un p l. Tadiau in ielen Fälleniq li a i5kos san umpos können bl i e wendamas. 5i G uppe uo panaii i an 4j4. 3 .2. I.n o na n us ielia Zod Zio e nino ko np onen ai ( einzelne ZodZiai). Bldingi pa yzd:ziai - a q modeli l ( benennungen: R B - ( e l-g een-blue), G e udSna-ialia-mi11,na), RZM spaluQ mddelis; (cyan-magen a-y- CMY - (lyd d-pu pu ine-gel ona). ellow). 2P() spuluQ mddelis: (cyan-magen a-yellow-black),)- CMYK - ( yd a-pu pu ine-gel 6na-juodd), ZPGJ spaluQ mddelis. Spal l benennungen aSomi skliaus en, denn sie nesuda o Te min. Spal q modelle, de angliSkai genann wi d RGB, jede a be i5 eiikiama ijq haup siniq a q: Zalios auclonos, und n elynos kiekiu o e a e e. Spal code Zymi nas d ei kla iais, apib ldinandiz is jedes a bes Komponen en dali. Um zu beg ei en Fa bcode4. b auch Zu Wissen, welche E Haup ing spai 4 eiSkia jede Va ojan Komponen . angli5k4 modelio namensinim4, bu q in o ma y i nu e s e aide R ( audona), und ande e d i eike q isi nin i, dass aide G Lymima Zalia a a, und aide -B melyna. Wo was pap asdiau zu e wenden li a iSk4 san ump? RZM. Dann jede aide a i iks pi m4jq pag inclines a ben namensigung aidg zu lesen und wi d leich e ode aiy i a l kodus, k i lcompu e ijoje p i eikia s ändig. Todel a q modelius geeigne is nennen li a iikomen san mpomi. Solche san ullpos p äsen ie en sich und a q nodeli l ap e en (FledZinskicne 2000). 3.3. Te ninas nein o na i us. Va oja na nu san umpa. Tai i ai i -1 yiio p o okolq, o ma q, o maliq namensinimai. beispiZiui: kalbq (Pos O ice P o ocol). POP - (pa{ o abe iens p o oledlas). POP p o okdl s: (Simple pAib siun Q p o okdlas), Mail T ansJe P o ocol), SMTP - (p o as Q SMP7-P o - okolldlas; (Hype ex HTI IL Ma kup Language), - (hipe iks iniq dok mei q ap niQ sp ich ), HTML kalbi ; (basic inpu ou pu sys em), BIOS - (g undine sis emd), iues iis/iSues iis ROS sis/ema. I96 (ii au as Cl igas I Sun umpos ' ninijoje Viele okiq e min l können bu i angesehen übe p üigen nameninimen. Pa yZiui, heiß , wah p o okol. Tadiau is nich imme dass POP p o okdlas is eine . an möglich nub eZ i die G en4 zwischen bend ini l und ik iniq namensini n l. Pa yz,dZi i, lllOS sis emd is ein gewisse du ch üh ende ope cines sys e nas nk ionen Komponen , abe un e schiedlich Compu e n. i ai i , ose B[dingas Beispiel ü nein om a i i ä - elek onischen pai o p o okolq paa POP und SMTP. De E s e wi d ü Laiik bekommen, de Zwei e - iisiqs i. Tadiau angliSki namensinime maZai k4 paai5kina. Ba gu a en s eas g iel anglakalbiq. mokandiq Sias iSii uo i san umpas. P og ammie ungskalb l-Namen daZniau gel en als übe p üdigen Namen, obwohl manche behaup en, dass sie u e q bh i als allgemeine n gel en, analogi5kai wie und na [ aliq kalbq-Namen Iie u4, (p z., lenkq). Tic-sioginiai (paZodiniai) okig sq ok l namensinimq e imai i lie u i l kalb4 bi q auch nich in o ma i us, a p asn iniai e imai p a as q yli mi angliikais. Todel ba gu a lic okig angli5kq san umpq p igy -1. dass uoba sind iel und allen inka nus lie u ilkus namensinimus bu l uZda inys. nejoms inden leich e Alles das u in omenyje, oki l san ump l I lie u iq kalb4 ne eike l e s i, und sie symbolinius e wenden wie objek q namensinim s. beim Zählen solche Weil san umpos nich skleiclZiamas zu und nelinksniuoiamas. es iiliame Tex e iLl b auch zuze i ginnigen BeisZiui, pai o e minus, POP p o okdlas, ka , mi ein ande es Geminini - Beg i . san mpos es e winnis POP p o ohblas. Dein Fällen, wo san umpa is e wende uiiai beschdin i e min kann bh i p aleiclZiamas. Pa yzdi.i i, se c is, de ope ie nach POP p o okdlq, genann POP si ue iu (ne POP p o okdlo si ue iu). Toksi n wu de in de encyclopedischen Lösung angenommen Zoclyne (Dagiene 2005). PaZyme ine, dass mi solchen Abkü zen panaiiai gehandel wi d und in ande en Sp achen. 2. SANTRUMPV 1'ARIMAS San umpq a imas paaiSkin as no ma i e leidinyie (LKRS 1992:73). San n mpa.skai- pa adiii eiles oma pa aidZiui lie u iSkus a diinn aidZiq nimus. DB echne di-bi, DBVS - dd-bi-ui-es. Tadiau nu li a iSkos u sp ungmes san n mp l a imo beispiliai. Del o en s eh abejoniq, wie a i i5 s e u Pa yzdui zu lie e n, a djusias san n mpas, ode j 1 aides ii ; i a sp ache, ii welche en usi san n mpa. ode li a iSkai? 'I'e minologija | 2006 | 13 197 A gumen uZ das, dass san umpos aides i5 a i uZsienio Sp ache, is ikslus jq kilmes e lek ie ung. A gumen ei p iel das, dass san nlmpos aides bu .1 a ian- os Z in e na ionalen Sp ache, sind wie olg : 1. Reikia Zino i aidZiq Benennungen uZ in e na ionalen Sp ache, und iuos egelung iS a i kann nu mokan en 4 Sp ache4. 2. Ne isq san umpq kilne is Zinoma. Auße dem sind miS ios U sp ünge san umpq, pa , yzdZiui, Kompu e iq P og amm s4saja Namens RHIDE de zwei e Teil is en s anden i5 anglq Sp ache: IDE: in eg a ed deoelopmen enui onn en , o pi moii is 3i4 sqsaiE pa obulinusio Robe o Hione io [Hohne l ( okiSkos kilmes Pe sonnamis) Ini iale. 3. Lie . iq sp ich one ine ( iksliau - a ima o e inei). Todel neip a a, dass bu l gesag wi d ande s als aSoma. Kad san umpq aides b auch a i lie u iSkai, kann man olgende A gumen e geben: 1. In ande en Sp achen san umpU aides seine genann we den dass anglai Sp ache. Ne eko hö e i, a q aides ki q kalbq san n mpose ande s, negu genann we den ih e anglq Sp achen abeceleje. Pa yzdliul Lie u os ele izij4 G la (nekamoioie Sp ache Englisch nenn [el- i-ui],la enSk4 CV (cu icul- um ui ae) heiß Isi-c,i], g ieikiSkos wu mes san umpq lSO (g . isos - ligu) a ia [ni-soul. eig anglui san ump? UA-B iS a une lu-a-bel, ba gu a iis e as q, dass aiy a UAB. Vokiediai LTV nenn el- e- aul. Vokiedi l Sp ache aSybos Zodyne (DUW 2003) is angegeben kai ku iq san umpll, kilusiq i5 anglq Sp achen, a imas, p a l zdi.iui, C s:' d e:1, D e DV e: D ld e:). au ' d 2.In de In o ma ions echnologionen aiden nich un e eil i Sp achen (Unicocle 2003). Ne a noch angliSkq, noch okiSkg, noch li a iSk l aidZi l. Alle diak i ischen neios, s a bl , ode mi Zenklais. iq be, a gehö es padiai, Siuo a eiu la yni5kai, abecelei. All das zeig , dass aides san umpose' na i alu ii a i so. wie ios genann we den die Sp ache, in de san umpa pe a o a. Hinsich lich, lie u iq sp ach ex e abb epas b auch zu lesen lie u ilkai (angliSkame - engliSkai, oki5kame - okiikai und . . ). Zinoma, kanns bn i und eine ande e iSim is. Pa dy,ili, sin umpyz 4 BBC a ia ne bi-bi-sl. So susiklos 6 is o iSkai, p ii kele 4 nes deiim mediq i alime Bi-Bi-Si. Auße dem, 5i san mmpa zu uns kam nich aiy iniu, abe saky iniu ah (pe Tadiau BBC adi14). iSi ndiq ha bi i iel. P iei kele E me q Gin au as G igas I San umpos e mi ii 198 oki i4 iiim i p e euda o san umpa WWW - iel angliSkai: was sake [dcbl ju-dabl ju-dabl lu]. Je z ia , ip a ome a i lie u iSkai * lud-ue-ui]. Aße en Fällen, wo ii san umpos aidZig kann bilden skiemenis, san umpa kann bi i eadoma skiemenimis, pa yzdi.iui, MIME p o okdlas lmime [gi inkmenA l. p o okdlasl. GIF sammlung ( dilc s) (Da ei) 3. ISVADOS Suda nd und e wendend Li u iikas e min l ku z unpas, eike l olgen okiq aisykliq: 1. DaugiaZodZiq lie u iSk l e minq san umpos (je b auch ) gemach we den ii des en sp echenden li awi5ko Te min. . y. i5 ki g kalbq nich pe keliamas. Li u 2.i l kalboie san n mpos ediau e wende am negu in ande en Sp achen. Del o Te min, ha ige Zusammen ump4 in ande em Sp achie, kann sie nich haben lie u ig Kalboie. 3. San mpos, isq sp achose k ios ande en alleikai e sidia nein o ma y l e minq, bu i lie u iq kalb4 gali e min delys. umel os wie ull nu odandios i 4. San umpos, de en in ande en Sp achen isi5kai e sidia is4 e minE, abe d Beg i :lodl,iai (pu ., spai q namensinigkei en) is in o ma i us und wich ig e wendend e min4, i lie u i l kalb4 nepe. keliamos, o suda oma lie u iSkq i.odi,iq san umpa. 5. San mpos angebo en paeiliui lie u iSkus uns unabhängig on dem, iI welche Sp ache en usi die namensini a dijan jq aidZiq san nlmpa. LITERATIJRA Dagiene 2.. T. (i igas ()., j ' 'siko a 2005: Iindhlopedinis hompiu e ijos:o l ,nas, Vilnius. l'EV. l)UW 2003: Deu sches Uni e sal Wij e bu l . 5, I)uden e lag. Flediinskicnc (i., Kaulakicnc A.. Z lk ska' V. 2 l(ll1: Kompuu e io a q e minai. 'Ie ninolog ja 7, ZOOO- LKRS 1992: I ie uoi y Pa enge aiybu i shy yha. halbos N. Sli)ie.ni., A. Valcckieni, Vilniu:. Unicodc 20Ol: I l e Unico l Slan la d. Vc sion 1.(J. T u Unicodc ('onso ciun . Emp ange 2006-1 1-27 (iin au as (i igas Ma ema ikos und in o la ikos Ins i u Akadcmijas g. 4, Vilnius E pai as. [email p o ec ed] Tc minologij I l(X O I ll 199