Žymioji latvių terminologė Valentīna Skujiņa

216 Solvita Labanauskienė | Wybitna Skujiņa Wybitna łotewska terminolożka Valentīna Skujiņa soLvitA LABANAUsKiENĖ Instytut Języka Litewskiego 2 października 1937 roku w Rydze, w Ilgakciemiu (Iļģuciems), urodziła się przyszła szkolnych, gdy łotewska językoznawczyni i terminolożka Valentīna Skujiņa. Językoznawcza droga została wyznaczona być może jeszcze w czasach więcej uwagi poświęcano językowi. To prawda, już w dzieciństwie V. Skujiņa polubiła literaturę, zwłaszcza łotewskie baśnie ludowe i podania, a w późniejszych latach – łotewskiego poetę J. Rainisa, pisarzy R. Blaumanisa, braci Kaudzīšów, zagranicznych autorów R. Tagorego, E. Hemingwaya i innych. Łotewskie tradycje językowe umacniały lubiane w rodzinie pieśni ludowe i tańce. nauki humanistyczne pociągały V. Skujiņę i w 1955 r. została studentką Wydziału Filologicznego Łotewskiego Uniwersytetu Państwowego. Studiując, w 1959 r. rozpoczęła pracę w Sektorze Języka i Literatury (dawniej Gramatyki), później w Sektorze Języka Łotewskiego Akademii Nauk Łotwy (LMA). Na początku lat siedemdziesiątych została zaproszona do pracy jako sekretarz naukowy Komisji Terminologicznej LMA. Od tego czasu terminologia stała się głównym przedmiotem badań naukowych V. Skujiņy. W 1969 r. obroniła pracę kandydacką (od 1992 r. nostryfikowaną jako doktorat) Tworzenie terminów nauk technicznych w języku łotewskim. łotewska terminolożka Valentīna Terminologia | 2007 | 14 217 Od 1977 r. zaczęła kierować Grupą Terminologii i Kultury Języka, a od 1992 r. – Działem Terminologii (Rādītājs 1997: 7). W kręgu zainteresowań badawczych językoznawczyni znajdują się nauka o terminologii i praktyka terminologiczna, tworzenie terminów naukowych i technicznych, międzynarodowe elementy terminów, zwłaszcza komponenty pochodzenia łacińskiego i greckiego, organizacja prac terminologicznych, kultura języka itd. Jest autorką niejednej znaczącej książki w języku łotewskim, przeznaczonej do nauki praktycznej: Rozumienie języka państwowego w dokumentach kancelaryjnych (Valsts valodas prasmei lietvedības dokumentos, 1993); Przykłady pism urzędowych (Lietišķo rakstu paraugi, 1998); Język łotewski w pismach urzędowych (Latviešu valoda lietišķajos rakstos, 1999); Słownik części wyrazów pochodzenia łacińskiego i greckiego (Latīņu un grieķu cilmes vārddaļu vārdnīca, 1999). Najważniejsza monografia ukazała się w 1993 r. – Zasady opracowywania terminologii łotewskiej (Latviešu terminoloģijas izstrādes principi), w 2002 r. wydano drugie poprawione i uzupełnione wydanie. Jest to pierwsza monografia poświęcona terminologii łotewskiej, w której zgromadzono doświadczenie czterdziestu lat pracy w Komisji Terminologicznej LMA. Dla historii terminologii ważne są artykuły o J. Endzelīnsie, R. Grabisie (jej artykuły naukowczyni tłumaczyła również z języka rosyjskiego), o złożeniach w słownikach Mancela, a także przetłumaczona przez V. Skujiņę wspólnie ze współautorką L. Voitkevičą z języka rosyjskiego książka urodzonego w Lipawie uczonego E. Drezena Internacjonalizacja terminologii naukowej i technicznej (Zinātniskās un tehniskās terminoloģijas internacionalizacija, 2002). Łączna liczba publikacji V. Skujiņy sięga niemal tysiąca pozycji! Od 1999 r. V. Skujiņa jest przewodniczącą Komisji Terminologicznej LMA. Istotny jest tu jej duży wkład w pracę nad praktyką językową, tworzenie neologizmów (programmatūra, tirgzinība, tiešraide), poszukiwanie odpowiedników słów międzynarodowych i inne nie mniej ważne prace, odpowiadające zasadom działalności najwybitniejszego badacza języka łotewskiego J. Endzelīnsa. Akademiczce V. Skujiņie przyznano nagrodę J. Endzelīnsa za wykonane prace na rzecz terminologii języka łotewskiego i opracowania jej zasad. Jest ona nie tylko przewodniczącą Komisji Terminologicznej, lecz także konsultantką językową podkomisji do spraw terminologii energetycznej, informatycznej, prawniczej, chemicznej i technologii chemicznej, wojskowej oraz terminologii pojazdów silnikowych. Oczywiście specjalistka o tak szerokim profilu jest również współautorką licznych słowników terminologicznych. Praca rodzi pracę: organizowanie tygodni języka, działalność w Państwowej Komisji Języka, praca pedagogiczna na Uniwersytecie 218 Solvita Labanauskienė | Wybitna łotewska terminolożka Valentīna studentów — wszystko to stanowi codzienność terminolożki V. Skujiņi. Łotewska badaczka nieustannie uczestniczy nie tylko w konferencjach republikańskich, lecz także w różnorodnych konferencjach i kongresach międzynarodowych (w Rydze, Wilnie, Tallinie, Grazu, Omsku, Sztokholmie, Wiedniu, Warszawie itd.). Akademiczkę V. Skujiņę łączą silne więzi z Litwą i Wilnem. Jest stałym gościem i prelegentką konferencji, konsultantką doktorantów Instytutu Języka Litewskiego, autorką ważnych dla nauki o języku artykułów publikowanych w „Baltistice”, „Terminologii” i in., członkinią kolegium redakcyjnego czasopisma wydawanego przez Centrum Terminologii IJI. Łotewskim, konferencje — habilitowana doktor filologii, członkini rzeczywista ŁAN, badaczka Instytutu Języka Łotewskiego Uniwersytetu Łotewskiego, profesorka Łotewskiej Akademii Pedagogicznej w Lipawie, kierowniczka Wydziału Terminologii LU ŁAN i posiadaczka wielu innych zaszczytnych tytułów nie pozostaje niedoceniona we własnym kraju: od 1998 r. ŁAN i AB „Grindeks” ustanawiają coroczne wyróżnienia i nagrody dla najbardziej zasłużonych naukowców Łotwy za wybitną działalność i dorobek całego życia. W 2007 roku V. Skujiņai wręczono nagrodę „Grindeksa”. Rozumiejąc, że owoce pracy językoznawcy nigdy nie były słodkie, i wiedząc, że wszystkie latwizacje nigdy się nie przyjmą: będą takie, które przyjmują się od razu, i takie, które nie przyjmują się za żadne pieniądze, V. Skujiņa nadal pozostaje wierna językowi — duchowi narodu (Diena 1999). Z okazji najpiękniejszego jubileuszu 70-lecia! LITERATURA Diena 1999: Nie przeciwstawiajmy praw człowieka językowi we wrogiej opozycji. – Diena 15, luty. Rādītājs 1997: Członkini korespondentka ŁAN, dr hab. philol. Valentina Skujiņa: wykaz bibliograficzny. Redaktorka M. Kīrīte, Ryga. Otrzymano 2007-12-12 Solvita Labanauskienė Instytut Języka Litewskiego ul. P. Vileišio 5, LT-10308 Wilno E-mail [email protected] Skujiņa organizowanie i przygotowywanie się do nich, kierowanie pracami