Content interoperability as a prerequisite for re-using and re-purposing items of structured content as learning objects in eLearning – Seen under a standardisation perspective
Full text
6Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
Con en in e ope abili y as a p e equisi e
o e-using and e-pu posing i ems
o s uc u ed con en as lea ning
objec s in eLea ning – Seen unde
a s anda disa ion pe spec i e
CHRISTIAN GALINSKI, BLANCA STELLA GIRALDO PÉREZ
In o e m
KEYWORDS: s uc u ed con en and uns uc u ed con en , e bal and non- e bal ep esen-
a ions, appella ions, mo phology and mo phemes, ph aseology and ph asemes, colloca-
ions and mul i-wo d e ms, high complexi y lea ning objec s (HC-LO) and low com-
plexi y lea ning objec s (LC-LO), language o gene al pu poses (LGP) and language
o special pu poses (LSP), pe sons wi h disabili ies (PwD) and assis i e echnologies,
s anda ds and s anda diza ion, ce i ica ion, da a models and da a modelling, ede a ed
eposi o ies, quali y and in e ope abili y equi emen s
1. STRUCTURED CONTENT
“Con en ” he e is seen as s uc u ed con en a he le el o lexical seman-
ics comp ising linguis ic and non-linguis ic ep esen a ions o concep s
(unde s ood in science heo y as a kind o “imma e ial objec s”). These
ep esen a ions can be designa i e (such as designa ions in e minology: com-
p ising e ms, symbols and appella ions) o desc ip i e (such as a ious kinds
o de ini ions, explana ions o non- e bal ep esen a ions), o hyb id. So a
non- e bal designa ions and ep esen a ions o concep s as well as appella-
ions (i.e. p ope names ep esen ing indi idual concep s) ha e been unde -
ep esen ed in e minology heo y and me hodology. Bu hey can be e y
impo an o designing lea ning objec s (LO) in ce ain domains o ields o
applica ion – no o men ion o language lea ning and ansla ion.
Equally impo an o designing mul ilingual, mul imodal and mul i-
pu pose LO a e
a) simila i ies o LGP and LSP en ies:
- The designa i e ep esen a ion o he en y (LGP lemma o LSP
e m) may be one wo d, a compound wo d o a mul iwo d en i y;
- The e bal designa i e ep esen a ion may be supplemen ed by a
non- e bal designa i e ep esen a ion (e.g. ges u e, mimics, Blis-
7Te minologija | 2012 | 19
symbolics1 e c.), o – i equi ed – e en be eplaced by i (e.g. g aph-
ical o o he non- e bal symbol);
- Each en y ep esen ing one concep has a unique en y iden i ie
(which may o ins ance poin o occu ences in ex co po a);
° In LSP en ies each designa i e ep esen a ion should ha e i s
own i em iden i ie , which among o he s would make i possible
o ace concep ual change o e ime,
° In LGP en ies each meaning o a designa i e ep esen a ion
should ha e i s own i em iden i ie , which makes mul ilingual
en ies possible,
° In analogy o e mau onomy in e minology, ep esen a ionau onomy
applies o LSP and LGP as well as o non- e bal ep esen a ions,
° Desc ip i e ep esen a ions LGP (including explana ions, con ex s
e c.) can be ea ed in analogy o hose in LSP (explana ions,
con ex s e c.), bu exclude de ini ions in he s ic sense,
° The e may be addi ional ields o no es, examples, sou ces e c.
- A e bal designa i e ep esen a ion ep esen ing bo h a LGP as well
as a LSP concep may ha e – depending on he deg ee o quasi-syn-
onymy – o be co e ed by wo en ies, wi h p ope c oss- e e ences.
b) p onuncia ions o e bal i ems o en i ies o s uc u ed con en ,
which should be o eseen in any en y a leas po en ially.
c) non- e bal designa i e ep esen a ions and non- e bal desc ip i e
ep esen a ions, which should be o eseen in any en y a leas po en-
ially, because hey may be – depending on he domain o ield o
applica ion – equally impo an o e bal ones and some imes e en p e-
e ed ep esen a ions.
d) componen s o en i ies o s uc u ed con en , such as he mo phemes
o e bal designa i e ep esen a ions o elemen s o a de ini ion, explana-
ion, con ex e c. They should be ma ked / agged in o de o acili a e
c oss- e e encing o e-using as ano he LO ( o ins ance p e ixes and
su ixes in medical nomencla u e).
e) la ge en i ies o s uc u ed con en , such as idioms, LGP colloca-
ions o LSP ph asemes, as well as me apho s, which can be o mally
ea ed simila o e bal designa i e ep esen a ions in LGP (wi h p ope
c oss- e e ences o he ele an elemen s o he espec i e en i y). A his
1 Blissymbolics is an ideog aphic w i ing sys em o cogni i ely impai ed pe sons. Each o he se e al
hund ed basic symbols ep esen s a concep , which can be composed oge he o gene a e new symbols
ha ep esen new concep s. Blissymbols do no co espond a all o he sounds o any spoken language.
8Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
le el, he u he e ined di e en ia ion o he abo e is necessa y in co -
pus linguis ics, bu p obably no o LO. I may also be o mino impo -
ance, whe he he meaning is non-composi ional o composi ional. The e
a e ools in co pus linguis ics o iden i y and ex ac also such la ge
en i ies o s uc u ed con en .
) he p o ision o placeholde ields o links o he espec i e designa-
i e ep esen a ions o PwD, such as in B aille, sign language o Blis-
symbolics.
S uc u ed con en esou ces a he le el o lexical seman ics so a we e
seen as mainly comp ising lexicog aphical da a, e minological da a and
o he kinds o concep ep esen a ions, including a ew non- e bal ones,
such as isual symbols (e.g. public symbols). Bu he e may be also acous-
ic / audible symbols, hap ic / ac ile symbols, and o he s, which, in e -
minology managemen could occu as designa ions o e en concep desc ip-
ions (such as non- e bal ep esen a ions (ISO 10241-1:2011)). The e may
be u he in o ma ion – and he espec i e da a ca ego ies – equi ed o
a sys ema ic app oach in managing s uc u ed con en a la ge.
In he ligh o he abo e, we can di e en ia e he kinds o s uc u ed
con en a he le el o lexical seman ics as ollows:
- Lexicog aphical da a, such as:
° wo d en i ies (including compounds e c.),
° mo phemes (mo phology),
° colloca ions, me apho s;
- Te minologies and simila kinds o language esou ces and o he
con en esou ces, such as:
° nomencla u es, axonomies, ypologies, glossa ies, ocabula ies e c.,
° e minological mo phemes (mo phology),
° e minological ph asemes (ph aseology),
° p ope names o all so s as used o ins ance as i ems in di e en
kinds o di ec o ies,
° g aphical symbols and o he non- e bal designa ions,
° (p oduc ) p ope ies, cha ac e is ics, a ibu es e c.;
- Thesau i, classi ica ion schemes (ISO/DIS 22274:2011), keywo ds
and o he kinds o documen a ion languages (o con olled ocabu-
la ies);
- Encyclopaedic (knowledge) en ies, co e ing among o he s:
° knowledge-en iched e minological en ies,
9Te minologija | 2012 | 19
° (explained) p ope names and o he kinds o da a closely ela ed
o p ope names;
- On ologies, opic maps and o he kinds o knowledge-s uc u ing
sys ems.
Like in e minology, any o he o he kinds o s uc u ed con en lis ed
abo e may ha e
- (one o mo e) phone ical ep esen a ions, sign language ep esen a-
ions e c.;
- g aphical and o he non- e bal designa i e ep esen a ions as well
as non- e bal desc ip i e ep esen a ions (some in addi ion o a
e bal ep esen a ion, o he s c ea ed as non- e bal ep esen a ions
independen om e bal ones).
Non- e bal kinds o s uc u ed con en a e pa icula ly meaning ul in
applica ions like eLea ning and o i al impo ance in he communica ion:
- wi h and among PwD (di ec ly o h ough ICT de ices unc ioning
as assis i e echnologies),
- be ween PwD and he de ices hey use, and
- among hese de ices.
T a ic sign designe s a e calling he elemen s o a ic signs “mo phol-
ogy” (in analogy o mo phemes in linguis ics). The same could be applied
o o he non- e bal designa i e ep esen a ions. The e ha e al eady been
de eloped sea ch me hods o look o whole pic u es / g aphical ep e-
sen a ions by means o indi idual elemen s con ained in hem. The ol-
lowing igu e shows an example o he “mo phology” o g aphical sym-
bols (in his case a a ic sign):
( om Schmi z’ P esen a ion a TSTT 20062; see Schmi z 2006)
2 3 d In e na ional Con e ence on Te minology, S anda diza ion and Technology T ans e (TSTT 2006),
Beijing, China, 25-26 Augus 2006
10 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
In ce ain domains (e.g. in biological nomencla u es) he e a e e en
examples o non- e bal desc ip i e ep esen a ions eplacing leng hy
de ini ions o o he concep desc ip ions, which could be use ul also o
eLea ning pu poses:
( om Gonnissen and Mo nie 1983, bi d no 50)
I only needs a compa a i ely sho legend wi h explana ions o he
symbols (in se e al languages) and he g aphical ep esen a ion is easily
unde s ood by expe s, s uden s o hobby o ni hologis s alike.
All o he abo e kinds o s uc u ed con en a e becoming mo e and
mo e digi ally accessible oday (as eCon en – inc easingly also h ough
mobile de ices) and may
- occu in digi al ex s (such as in echnical documen a ion, scien i -
ic- echnical w i ing e c.),
- be combined wi h each o he o embedded in each o he ,
- ha e simila linguis ic elemen s (le e s, sounds, mo phemes e c.) o
di e en ones (such as non- e bal ep esen a ions),
- o m complex con en i ems,
- need o be in eg a ed o made in e ope able wi h o he s in ce ain
applica ions.
A p esen , howe e , mos o he exis ing eposi o ies o s uc u ed
con en a e no consis en wi hin a eposi o y and some imes e en con-
adic o y be ween di e en eposi o ies. Mos ly, hey a e no based on
p ope me ada a and da a modelling me hods, and he e o e no in eg a-
ble, no eliable and ull o de iciencies. This is inaccep able o ins ance
in applica ions, which suppo PwD, pa icula ly in ou aging socie ies,
11Te minologija | 2012 | 19
whe e mo e and mo e people ha e – some imes mul iple – impai men s.
I u he does no allow hei e icien use o eLea ning pu poses – which
again is disad an aging PwD.
In con as o s uc u ed con en , a co pus can be desc ibed as uns uc-
u ed con en , namely “a body o na u ally occu ing language” (McEne y,
Xiao, Tono 2006), he eby dis inguishing a co pus om wo d lis s, dic-
iona ies, da abases. Simila ly a speech co pus (o spoken co pus) is a
eposi o y o speech audio iles (and ex ansc ip ions). These de ini ions
a e insu icien when i comes o non-linguis ic elemen s in ex s (such
as in echnical documen a ion) and wi h espec o elemen s o non-
e bal communica ion (such as ges u es, mimics e c.) necessa ily accom-
panying spoken da a in eal li e.
I we look, whe e he i ems o s uc u ed con en can be ound, we
ecognize ha mos o hem a e no de eloped as a goal in i sel , bu a e
necessa y elemen s o non-s uc u ed con en , such as ex co po a, speech
co po a, e c. The e o e, he ela ion be ween s uc u ed con en and co -
po a – especially wi h a iew o making s uc u ed con en occu ing in
non-s uc u ed con en p oduc i e o ins ance o eLea ning in he o m
o LO – should be u he in es iga ed. Today, he bigges co pus in he
wo ld is he In e ne . Howe e , in mos cases i needs ex s o assu ed
quali y o ex ac ing LO – which is a challenge o classi ying and qual-
i y a ing o ex s and agging hem app op ia ely.
2. STANDARDIZATION ISSUES REFERRING
TO STRUCTURED CONTENT
S anda ds documen s oday do no only comp ise echnical s anda ds
in he adi ional sense, bu also s anda ds o e minology, es ing, p od-
uc s, p ocesses, se ices, in e aces, da a e c. Some a e basic s anda ds ha
ha e a wide- anging co e age o con ain gene al p o isions o one pa -
icula ield, o he s a e me hodology s anda ds. The s anda dized e mi-
nology o a gi en ield can be conside ed as basic s anda d. The me h-
odology s anda ds conce ning he p inciples and me hods o e minology
wo k and e minology s anda diza ion consequen ly a e basic o all e -
minology wo k and e minology s anda diza ion / uni ica ion in s and-
a diza ion a la ge and beyond. Fu he mo e, he ypes o s anda ds men-
ioned abo e only e e o some common ypes, and hey a e no mu u-
ally exclusi e; o ins ance, a pa icula p oduc s anda d may also be
12 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
ega ded as a es ings anda d i i p o ides es me hods o cha ac e is ics
o he p oduc in ques ion. As con en oday is necessa y o nea ly e e-
y hing in science and echnology, con en ela ed s anda ds can all unde
any o he abo e-men ioned ypes o s anda ds.
Acco ding o ISO/IEC Guide 2:2001 s anda diza ion is an ac i i y
o es ablishing, wi h ega d o ac ualo po en ialp oblems, p o isions
o commonand epea eduse, aimed a he achie emen o heop imum
deg eeo o de inagi encon ex . In pa icula , he ac i i y consis s o he
p ocesses o o mula ing, issuing and implemen ing s anda ds. Impo an
bene i s o s anda diza ion a e imp o emen o he sui abili yo p oduc s,
p ocessesandse ices o hei in endedpu poses, p e en iono ba ie s
o ade and acili a iono echnologicalcoope a ion. The p epa a ion o
s anda ds is based on consensus, which is a gene alag eemen , cha ac-
e ized by he absenceo sus ainedopposi ion osubs an ialissues by any
impo an pa o he conce nedin e es s and by a p ocess ha in ol es
seeking o akein oaccoun he iewso allpa ies (namely indus y,
esea ch, public adminis a ion, consume s) conce ned and o econcile
anycon lic inga gumen s.
S anda diza ion endea ou s a e go e ned by highly sys emic app oaches.
In pa icula , me hodology s anda ds a e aiming a gene ic solu ions, which
a e app op ia e in di e en applica ions, oo. This also applies o me hod-
ology s anda ds conce ning s uc u ed con en , such as s anda ds o an-
sc ip ion and ansli e a ion, da a models, in e change o ma s, sou ce
iden i ie s (ISO 12615:2004) no o men ion p ojec managemen . I also
applies o some kinds o s anda dized s uc u ed con en i sel , such as
languages codes (ISO 639 se ies), sc ip codes (ISO 15924:2004) and
coun y codes (ISO 3166 se ies). In ecen yea s aspec s o in e ope abil-
i y o s uc u ed con en ha e become a majo issue in many ields. The e-
o e, s anda ds conce ning da a quali y, da a adminis a ion, con en man-
agemen and wo k lows a e inc easingly becoming impe a i e.
The e a e se e al echnical commi ees dealing wi h a ious – mo e o
less gene ic – aspec s o con en in e ope abili y, o ins ance:
- ISO/TC 37 Te minologyando he languageandcon en esou ces
- ISO/IEC-JTC 1/SC 32 Da amanagemen andin e change (especially
i s WG 2 Me aDa a);
- ISO/IEC-JTC 1/SC 36 In o ma ion echnology o lea ning,educa ion
and aining;
13Te minologija | 2012 | 19
- ISO/TC 184 Au oma ionsys emsandin eg a ion (especially i s SC 4
Indus ialda a);
- ISO/TC 46 In o ma ionanddocumen a ion.
The s anda ds de eloped by hese commi ees do no ye ake in o accoun
he speci ic equi emen s o eLea ning wi h espec o con en in e ope abil-
i y o en i ies o s uc u ed con en a he le el o lexical seman ics.
ISO/TC 37 was he i s commi ee o ake mul ilinguali y ully in o
accoun (in ac as one o he basic p inciples o all i s s anda diza ion
e o s, which is concep -o ien ed, i.e. language-independen = mul ilin-
gual om he ou se ) – o he echnical commi ees ha e ollowed sui ,
bu o en hey a e no su icien ly espec ing his p inciple in p ac ice.
Today e en lexicog aphy has aken a u n owa ds concep -o ien a ion
(=mul ilinguali y), as can be seen om he p oduc s o se e al dic iona y
publishe s and la ge-scale online dic iona ies accessible on he In e ne .
This should also apply o lea ning objec s (LO) a he le el o lexical
seman ics.
Gi en he ac ha con en in e ope abili y can only be achie ed on he
basis o commonly accep ed ules, iz. in e na ional s anda ds, he e is a
need o coope a ion and coo dina ion o he mos impo an s anda d-
izing ac i i ies wi h espec o con en in e ope abili y. New s anda dizing
ac i i ies o a ious aspec s o con en in e ope abili y
- a e d i en by echnical de elopmen s in he di ec ion o web-based
coope a i e / pa icipa o y con en c ea ion h ough ICT (in he
o m o social ne wo ks, coope a ion pla o ms, mobile communica-
ion e c.) on he one hand;
- will ha e a big impac on he a ious kinds o con en and knowl-
edge managemen (especially in eApplica ions, such as eLea ning,
eAccessibili y&eInclusion, eHeal h, mul ilingual p oduc da a man-
agemen in eBusiness e c.) on he o he hand.
So a he s anda diza ion e o s in ISO/TC 37 Te minologyando he
languageandcon en esou ces wi h espec o s uc u ed con en ocused on
me hodology s anda ds ela ed o
- Da a ca ego ies (no qui e iden ical wi h me ada a) used in he
concep ual design o he en ies o s uc u ed con en ;
- Da a models and da a modelling me hods;
14 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
- Me amodels o make compe ing da a models in e ope able;
- Applica ions o he abo e;
and o some ex en on s anda dizing hose kinds o con en , which a e
o ele ance o he TC.
I on ologies in he meaning o knowledge ep esen a ion a e included,
he abo e-men ioned me amodels need o be ex ended owa ds me a-
on ologies and e en a me a on ology language (ISO/CD 17347:2012),
in o de o p o ide he possibili y o make on ologies in e ope able. In
his connec ion an on ology is seen as a “ o mal, explici speci ica ion o
a sha ed concep ualisa ion” (G ube , June 1993), which ep esen s a sha ed
ocabula y and axonomy ha models a domain – ha is, he de ini ion
o concep s and o he in o ma ion objec s, as well as hei p ope ies and
ela ions. An on ology language – di e en om me e knowledge ep-
esen a ion – p o ides a me amodel o such o mal, explici speci ica ions
o a sha ed concep ualisa ion.
Nea ly all TCs in ISO and IEC s anda dize he mos impo an e ms
and de ini ions o hei espec i e domain o subjec . Some also s anda d-
ize o he kinds o language and con en esou ces.
3. VOLUMES OF STRUCTURED CONTENT: TERMINOLOGY
AND OTHER LANGUAGE AND CONTENT RESOURCES
Acco ding o ELRA (Eu opean Language Resou ce Associa ion) lan-
guage esou ces a e:
- ex co po a,
- speech co po a,
- (lexicog aphical da a and) e minologies.
In a ecen a icle (Galinski, Reineke 2011), an a emp was made o quan-
i y he olumes o lexicog aphical and e minological en ies in an e e
inc easing numbe o domains o subjec s. The lexis o LGP in he highly
de eloped languages may comp ise up o 500,000 lexemes (including a
conside able sha e o e minology). Howe e , he o al numbe o scien i ic-
echnical concep s ac oss all domains o subjec s may well comp ise ~100–
150 million. The numbe o iden i iable chemical subs ances alone has
passed he 60 million ma k in 2011. In he ligh o hese igu es
- Con en in e ope abili y is a p e equisi e o a oiding a huge dupli-
ca ion o e o s;
- The ISO/TC 37 app oach is becoming mo e and mo e essen ial;
21Te minologija | 2012 | 19
In he igu e abo e, he onyomi kyû (as L1 o K1 休) may ca y any
meaning o he kunyomi eadings, bu kyû can only be used o he kanji,
i i occu s in kanji-combina ions (o – which is an excep ion – i he kanji
s ands alone as an abb e ia ion). Kyûas LO would only make sense, i a
lea ne wan s o lea n all kanji ha ing he onyomi kyû o some eason o
o he . The e a e many kanji, whe e he onyomi ep esen s one o mo e
concep s and, he e o e, each kanji+onyomi can be aken as a LO.
l2 休む yasumu, L3 休まるyasuma u, L4 休めるyasume u, L5 休み
yasumi ep esen di e en – hough seman ically ela ed – Japanese ead-
ings kunyomi o he kanji in ques ion, which beyond hei de i ed na u e
ha e an idioma ic meaning quali ying each o hem as indi idual LC-LO
o hei own. Howe e , i a LO o his kind has mo e han one meaning,
any o hese ep esen s in p inciple a LC-LO. 休 in kunyomi eadings
only s ands o he s em yasu. Howe e , he e a e o he s ems ead yasu
wi h a di e en meaning w i en by di e en kanji, such as 安 in yasui
安い, which could lead he lea ne o o he kanji LO ha ing he Japanese
eading yasu.
l6 定休日 eikyûbi, L7 一休みする hi oyasumisu u and L8 休日 kyûji su
ep esen he meaning o compounds o kanji (binoms, inoms e c. ha ing
o no ha ing endings) wi h onyomi, kunyomi o mixed eading. Thus, he
co e elemen o he HC-LO K1 (休 kyû) o his kanji lashca d can
- be combined wi h wo o mo e o he kanji o o m lexicog aphical
LO, such as L6 eikyûbi, L7 hi oyasumisu u and L8 kyûji su. I any
o hem has mo e han one meaning, hey would ha e o be aken
as wo o mo e LOs;
- poin o o he kanji HC-O, such as K2 一, K3 定, K4 日;
- be linked o look-alike kanji, such as K5 体 and K6 伏 o o he
kanji o his o ic o o he ele ance.
Any LO o he kinds men ioned abo e should ha e o eseen a place-
holde slo o :
- p onuncia ion (o p onuncia ions, because he e may be wo o mo e;
i he e a e homophones, poin e s should lead o he espec i e LO);
- sign language and o he kinds o AAC (al e na i e and augmen ed
communica ion) means.
The highly complica ed Japanese language and sc ip has been chosen
o illus a e he me hod o composing and decomposing LO a he le el
o lexical seman ics. Taking Japanese, a complica ed language wi h a com-
22 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
plica ed sc ip , as a basis o designing he da a models o LO o a LO
eposi o y a he le el o lexical seman ics has ad an ages. I may make
i easie o deal wi h phenomena in he wo ld o non-linguis ic symbols,
such as in he igu e below.
In some coun ies he e a e e en a ian s o he same a ic sign, depending
whe e i is used in e ms o posi ion on he oad o whe he as a adi ional
a ic sign o in a a iable message sign (VMS) (Galinski 2011).
Mos o Japanese kanji occu – o en wi h i egula eadings – in appella-
ions, i.e. p ope names o people, places, o ganiza ions, buildings and o he
objec s. Especially in languages wi h non-La in w i ing sys ems he co ec
w i ing and eading o p ope names is o en posing g ea di icul ies o he
lea ne . No o men ion he co ec so ing o names in such w i ing sys ems.
Flying o e Sibe ia o China one can ead on he ligh moni o he Chinese
name o No osibi sk s a ing wi h 新xin, which means ‘new’, ansla ing
he name elemen no o in o Chinese. The es o he name sibi sk=Sibe ia
is ansc ibed by Chinese cha ac e s. Thus, p ope names may ha e o be
ansc ibed o (pa ly o ully) “ ansla ed”. In any case p ope names –
equally o e minological and lexicog aphical en i ies – can be impo an
LO and can be ea ed wi h he same app oach ou lined abo e.
The app oach o ISO/TC 37 can se e as a model o all kinds o s uc-
u ed con en . Bu as al eady men ioned abo e, he Da aCa ego yRegis y
o language esou ces (DCR) (ISO 12620:2009) o ISO/TC 37 should and
in ac can be ex ended owa ds o he kinds o s uc u ed con en beyond
lexicog aphical and e minological da a, as well as owa ds new eApplica ion
needs, such as o eLea ning and eAccessibili y / eInclusion pu poses.
Fo hose, who a e igh ened by he complexi y, he e may be a – no
so no el, bu in eali y a ely applied – way ou : ede a ion o esou ces
23Te minologija | 2012 | 19
o s uc u ed con en . Applying he philosophy o Dublin Co e, a ce ain
s a um o da a ca ego ies (being he same o di e en kinds o s uc u ed
con en ) should be s anda dized and implemen ed in any esou ce hus
gua an eeing con en in e ope abili y. The ull deg ee o complexi y is
no implemen ed in one supe - esou ce, bu dis ibu ed o e se e al
esou ces o di e en kinds o s uc u ed con en . This way o ensu ing
con en in e ope abili y ha ing he e-pu posing o en i ies o s uc u ed
con en in mind s ill needs u he in es iga ion.
6. FUTURE STANDARDIZATION NEEDS
In he ligh o he abo e, ISO/DCR may need addi ional da a ca ego ies.
ISO/DCR oday con ains he basic and many ex ended da a ca ego ies
o e minological and lexicog aphical da a. The e minological da a
model as well as he lexicog aphical da a model is based on hem. The
use o da a ca ego ies (no qui e he same as me ada a o da aelemen s)
seems o be highly app op ia e o s uc u ed con en in gene al and o
LO a he le el o lexical seman ics in pa icula .
Besides, da a ca ego ies can be dis inguished in o p ima y da a ca ego-
ies and seconda y da a ca ego ies (ISO 10241-1:2011) (o e en e ia y
da a ca ego ies). P ima y da a ca ego ies e e o co e da a, such as e m,
de ini ion e c. Seconda y da a ca ego ies e e among o he s o a ibu es,
such as p e e ed, admi ed o dep eca ed ( e m). Te ia y da a ca ego ies
e e o addi ional in o ma ion (i hey a e no ega ded as seconda y
da a ca ego ies), such as hose e e ing o he elemen s o he sou ce
e e ence o e minological da a (applicable also o o he kind o s uc u ed
con en ) as ou lined in ISO 12615:2004 Bibliog aphic e e encesandsou ce
iden i ie s o e minologywo k.
P ima y da a ca ego ies acco ding o ISO 10241-1 adap ed o LO a e
(compa ed o Table 1 in he Annex 1):
- en y numbe – unique o he LO da abase en y;
- (me ada a ca ego y:) designa i e ep esen a ion o s uc u ed con-
en → i.e. e ms, co e ing also synonyms, homonyms e c. o be
ex ended owa ds any kind o designa i e ep esen a ion o s uc-
u ed con en , each o which should ha e i s own en i y ID, hus
ex ending e m au onomy owa ds ep esen a ion au onomy;
- (me ada a ca ego y:) desc ip i e ep esen a ion o s uc u ed con-
en → i.e. de ini ions, explana ions, con ex s e c. o be ex ended
24 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
owa ds any kind o desc ip i e ep esen a ion o s uc u ed con en
including non- e bal desc ip i e ep esen a ions;
- (me ada a ca ego y:) example → i necessa y o be spli up in o di -
e en ypes o example;
- (me ada a ca ego y:) no e → i necessa y o be spli up in o di e -
en ypes o no e;
- (me ada a ca ego y:) sou ce → i necessa y o be spli up in o di -
e en ypes o sou ce and hei espec i e condi ions o use.
I he en i y o designa i e ep esen a ion o s uc u ed con en is e bal,
he epea abili y by language applies, as well as he epea abili y wi hin
language in case o synonyms (each o which also should ge i s own en i y
ID). I he en i y o designa i e ep esen a ion o s uc u ed con en is non-
e bal, he epea abili y by ield o use / applica ion applies. The e may also
be a kind o epea abili y wi hin he ield o use / applica ion (such as speed
limi oad signs depending on hei loca ion alongside he oad o in he
middle o a highway in some coun ies, o oad signs o same meaning di -
e ing in a ious s a es o he USA). The e a e a ia ions o sign language
wi hin he same sign language as well as o Blissymbols.
The abo e shows ha epea abili y should be acco ding o he “com-
muni y o use” ( iz. locale in localiza ion) a he han acco ding o lan-
guage. O cou se he communi yo use can also be a language commu-
ni y, bu he epea abili y by and wi hin locales p o ides mo e lexibili y
o co e all he phenomena encoun e ed in s uc u ed con en .
7. CONCLUSIONS
O e he las 10 yea s he limi a ions o seman ic in e ope abili y un-
de a compu e science pe spec i e ha e become ob ious. In addi ion o
echnical (i.e. ha dwa e- and so wa e- ela ed) and o ganiza ional in e -
ope abili y, seman ic in e ope abili y should comp ise syn ac ic, concep-
ual andp agma icin e ope abili y. Con en in e ope abili y p o ides an
e en b oade and gene ic app oach wi h espec o he communica i e
ep esen a ions o in o ma ion and knowledge – i also akes ull- ledged
e-usabili y and e-pu posabili y o en i ies o di e en kinds o s uc u ed
con en in o accoun (Galinski, Van Isacke 2010). Re-pu posabili y may
comp ise o ins ance he adap a ion o exis ing e minological en ies
25Te minologija | 2012 | 19
- as lea ning objec s (LO) in eLea ning o
- o being used by pe sons wi h disabili ies (PwD) o gene al com-
munica ion and o cou se also o lea ning pu poses.
In e na ional S anda ds o con en in e ope abili y a e he p e equi-
si e o :
- a oiding a huge duplica ion o e o s,
- de eloping me hods (incl. ce i ica ion) and de ices o assu e con-
en quali y,
- in oducing con en in e ope abili y in o educa ional and aining
schemes,
- enabling many eApplica ions o e-use and e-pu pose exis ing
s uc u ed con en ex ensi ely.
Inc easingly, all kinds o s uc u ed con en should be e-usable and
e-pu posable ac oss sys em pla o ms. In addi ion, mo e and mo e web-
based coope a i e and dis ibu ed me hods o con en de elopmen
should be implemen ed in coope a ion wi h in e ela ed ields unde an
in eg a i e app oach. In his connec ion he in ensi ied use o mobile
echnologies will ha e a huge impac : eCon en is becoming mCon en
(mobile con en ).
In he cou se o hese de elopmen s, i would be wo hwhile o de-
elop s onge me hodological and sys em design ela ions be ween
con en esou ce managemen and co pus linguis ics in o de o make
be e use o
- exis ing and u u e co po a wi h imp o ed ea u es e.g. o ex ac -
ing indi idual i ems o s uc u ed con en in a sys ema ic way (also
aking he occu ence equencies depending on domain, le el /
egis e and applica ion in o accoun so ha he ex ac ion o lea n-
ing objec s in con ex would be imp o ed);
- i ems o s uc u ed con en in exis ing and u u e eposi o ies o
he sake o imp o ing he p ocessing o co po a o addi ional new
pu poses such as didac ics;
- exis ing and eme ging me hods as well as ools in ields, which so
a show a low deg ee o me hodological in e ela ion and in eg a-
ion, o he sake o mu ual bene i s;
- sys ema ically (and by pa icipa o y e o s) c ea ed and main ained
lea ning objec s in pa icula o CLIL (con en and language in e-
g a ed lea ning).
26 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
E o s in s anda diza ion (and coope a ion in s anda diza ion) should
be s epped up. The p ope in eg a ion o AAC equi emen s in he da a
modelling o s uc u ed con en would bene i no only hose in socie y,
who need i mos u gen ly, bu ul ima ely e e ybody. This equi es a
s onge emphasis on pe inen assis i e echnologies in ICT- ela ed edu-
ca ion and aining as ea ly as possible.
Pa icipan s a he ICCHP 20103 Con e ence con i med ha exis ing
aining and o mal s udies a e no su icien – e en i ce i ied unde
gi en ce i ica ion / a es a ion sys ems – wi h espec o he skills and
quali ica ions necessa y o becoming amilia wi h he issues in ol ed in
global con en in e ope abili y and pa icula in eAccessibili y&eInclusion.
The “Recommenda ion on so wa e and con en de elopmen p inciples
2010” (see Annex 2) was o mula ed in a special wo kshop a ICCHP
2010 and he ea e endo sed by se e al echnical commi ees in he ield
o s anda diza ion, and in 2012 by he Managemen G oup (MoU/MG)
o he ITU-ISO-IEC-UN/ECE Memo andum o Unde s anding conce n-
ing eBusiness s anda diza ion.
REFERENCES
Galinski Ch. 2011: A sign equals housand wo ds. Consis ency o a ic / oad signs and e bal messages. –
In as uc u eandsa e yinacollabo a i ewo ld.Road a icsa e y. E angelos Bekia is, Ma ion Wie ho ,
E angelia Gai anidou eds., Heidelbe g, Do d ech , London, New Yo k: Sp inge , 263–284.
Galinski Ch., Reineke D. 2011: Vo uns die Te minologie lu . – eDITion 2/2011, 8–12.
Galinski Ch., Van Isacke K. 2010: S anda ds-based Con en Resou ces: A P e equisi e o Con en In eg a-
ion and Con en In e ope abili y. – Compu e shelpingpeoplewi hspecialneeds.12 hIn e na ionalCon e -
ence, ICCHP2010,Vienna,Aus ia,July2010.P oceedings, Pa I., K. Miesenbe ge e.a. (eds.), Be lin,
Heidelbe g, New Yo k: Sp inge , 573–579.
Gonnissen L., Mo nie G. 1983: Bes immenunde kennenleich gemach .Vögel.Diewich igs enheimischen
A en [Bi ds o Eu ope], ansla ed om F ench by Sieglinde Summe e and Ge da Ku z, Zü ich/Köln:
Benzige Ve lag.
G ube T. R., June 1993: A ansla ion app oach o po able on ology speci ica ions (PDF). KnowledgeAc-
quisi ion5 (2), 199–220. – h p:// omg ube .o g/w i ing/on olingua-kaj-1993.pd .
Hodges M., Okazaki T. Japanesekanji lashca ds. Se ies 2, olume 1, Tokyo: Whi e Rabbi P ess, s.a.
Ki azawa T., Windhab R., Galinski Ch. 2007: Un e suchung onFlashca dsys emen(elek onischeLe nka e-
ien) ü CALL(compu e ges ü z enSp ache we b)undCASPLL(compu e ges ü z enFachsp achene we b)
au An änge ni eau.Mi demSchwe punk au Japanisch-Le nenzumE we beine hohenlexikalischen
Sp achkompe enz–ohnedaslang is igeZieleine meh sp achigenFlashca d-Le npla o mzu e nachlässigen.
McEne y T., Xiao R., Tono Y. 2006: Co pus-basedLanguageS udies:AnAd ancedResou ceBook, London/
New Yo k: Rou ledge.
Schmi z K.-D. 2006: Da a modeling: F om e minology o o he mul ilingual s uc u ed con en . – TSTT
2006.In e na ionalCon e enceonTe minology,S anda diza ionandTechnologyT ans e .P oceedings.Bei-
jing,China,2006-08-25/26. Yuli Wang, Yu Wang, Ye Tian (eds.), Beijing: Encyclopedia o China Pub-
lishing House.
3 12 h In e na ional con e ence on compu e s helping people wi h special needs (ICCHP 2010), Vienna,
Aus ia, July 2010
27Te minologija | 2012 | 19
REFERENCED S aNDaRDS
ISO/IEC Guide 2:2004 S anda diza ionand ela edac i i ies–Gene al ocabula y.
ISO 639 (se ies) Codes o he ep esen a iono nameso languages.
ISO/IEC 2382-36:2008 In o ma ion echnology–Vocabula y – Pa 36: Lea ning,educa ionand aining.
ISO 3166 (se ies) Codes o he ep esen a iono nameso coun iesand hei subdi isions.
ISO/TS 8000-1:2011 Da aquali y – Pa 1: O e iew.
ISO 10241-1:2011 Te minologicalen iesins anda ds – Pa 1: Gene al equi emen sandexampleso p esen a ion.
ISO 10241-2:2012 Te minologicalen iesins anda ds – Pa 2: Adop iono s anda dized e minologicalen ies.
ISO 12615:2004 Bibliog aphic e e encesandsou ceiden i ie s o e minologywo k.
ISO 12620:2009 Te minologyando he languageandcon en esou ces–Speci ica iono da aca ego iesand
managemen o aDa aCa ego yRegis y o language esou ces.
ISO 15924:2004 In o ma ionanddocumen a ion–Codes o he ep esen a iono nameso sc ip s.
ISO/CD 17347:2012 On ologyIn eg a ionandIn e ope abili y(On oIOp)– Pa 1: TheDis ibu edOn ology
Language(DOL).
ISO/DIS 22274:2011 Sys ems omanage e minology,knowledgeandcon en –Concep - ela edaspec s o de-
elopingandin e na ionalizingclassi ica ionsys ems.
IEEE (Ins i u e o Elec ical and Elec onics Enginee s, Inc.). LOM s anda d 1484.12.1-2002 D a S and-
a d o Lea ningObjec Me ada a.
URINIO SĄVEIKUMO BŪ INYBĖ NaUDOJaN S RUK ŪRIZUO O URINIO VIENE US
KaIP ELEK RONINIO MOKYMOSI OBJEK US PaKaR O INaI aR PaGaL KI OKIĄ PaSKIR Į
Daugėja in e ne inių u inio pla o mų, siūlančių a o ojams ieną a daugelį iš-
ek lių, be is da ūks a eo inio i me odologinio okios eiklos pag indimo, mažai
a siž elgiama į ge iausias u inio są eikumo už ik inimo pa i is. Tokių pla o mų
skaičius augs i oliau, nes is daugiau iš eklių ku iama i naudojama aikan nepa-
kankamai eiksmingus me odus. Kad bū ų už ik in a u inio kokybė, o pi miausiai
pa ikimumas, eikalingas į ai ių p iemonių de inimas (s anda ai, in o macinės i
komunikacinės echnologijos, se i ika imas i k .).
Elek oniniam mokymuisi s a bus ski umas a p bend osios kalbos (angl. LGP) i
specialiosios kalbos (angl. LSP). Tam, kad bū ų galima suku i daugiakalbius, daugia-
modalinius, daugelio paski čių mokymosi objek ų duomenų modelius, leksinės seman-
ikos lygmeniu bū ina obulin i ibo as daba inių duomenų bazių galimybes. Reikė ų
daugiau dėmesio ski i:
a) duomenų bazėse pa eikiamų bend osios kalbos i specialiosios kalbos į ašų pana-
šumui;
b) duomenų bazių į ašų žodinių elemen ų a imo nuo odoms;
c) pa eikimui nežodinių žymenų i a aizdų, ku ie, a siž elgian į aikymo s i į, gali
bū i okie pa s a būs kaip žodiniai žymenys i ne labiau už juos pageidau ini;
d) leksinių iene ų dėmenims, pa yzdžiui, mo ologiniams elemen ams;
e) didesniems leksiniams iene ams, pa yzdžiui, bend osios kalbos kolokacijoms a
specialiosios kalbos azemoms;
) neįgaliųjų komunikacinėms eikmėms.
S aipsnyje pa eikiami a gumen ai dėl žemiau iš a dy ų dalykų bū inumo:
- s anda ų, ku iuose bū ų pa eik i pasaulinio u inio są eikumo už ik inimo eika-
la imai i gai ės, įskai an elek oniniam mokymuisi keliamus eikala imus;
28 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
- koo dinuo os s a egijos, ska inančios okių s anda ų aikymą (pa yzdžiui, pasi el-
kian se i ika imą);
- p iemonių, už ik inančių s anda ų laikymąsi plė ojan sis emas.
Šie s anda ai i p iemonės galė ų padė i su aldy i jau daba daugiau a mažiau chao-
išką u inio plė ą (sukeliančią didžiulį eiklos dublia imą) a ben jau leis ų aiškiai
išski i pa ikimo u inio saugyklas.
Gau a 2012-03-20
Ch is ian Galinski
In e na ional In o ma ion Cen e o Te minology (In o e m)
Gymnasiums asse 50, 1190 Vienna, Aus ia
E-mail cgalinski@in o e m.o g
Blanca S ella Gi aldo Pé ez
In e na ional In o ma ion Cen e o Te minology (In o e m)
Gymnasiums asse 50, 1190 Vienna, Aus ia
E-mail [email p o ec ed]
29Te minologija | 2012 | 19
AnneX 1
able 1 — O e iew o da a ca ego ies o a s anda dized e minological en y in acco dance
wi h ISO 10241-1
P ima y da a ca ego iesaSeconda y da a
ca ego iesb (includ-
ing adminis a i e
da a and usage
in o ma ion)
Name Manda o y/op ional;
epea able/non-
epea able
en y numbe … Manda o y; non-
epea able
—
e mc (o s ing o i e hal -
high do s “·····” o o he slo
holde sign, …) in he o de
p e e ed e m(s), admi ed
e m(s), dep eca ed e m(s)
Manda o y; epea able g amma ical in o ma-
ion in acco dance
wi h he ules o he
s anda dizing body:
e.g. gende , numbe ,
pa o speech
language code o
sc ip code, o bo h
geog aphical use
(e.g. coun y code)
p onuncia ion
no ma i e s a us
le e symbol … Op ional (unless he le e
symbol is in e na ionally
s anda dized); epea able
language code o
sc ip code, o bo h
geog aphical use
(e.g. coun y code)
no ma i e s a us
g aphical symbol … Op ional (unless he
g aphical symbol is in e -
na ionally s anda dized);
epea able
geog aphical use
(e.g. coun y code)
no ma i e s a us
de ini ion … Manda o y (unless a non-
e bal ep e sen a ion is
used by con en ion wi hin
he espec i e domain o
subjec ); non- epea able
domain o subjec , i
necessa y
30 Ch is ian Galinski, Con en in e ope abili yasap e equisi e o
Blanca S ella Gi aldo Pé ez e-usingand e-pu posingi emso s uc u ed
con en aslea ningobjec sineLea ning
P ima y da a ca ego iesaSeconda y da a
ca ego iesb (includ-
ing adminis a i e
da a and usage
in o ma ion)
Name Manda o y/op ional;
epea able/non-
epea able
non- e bal ep esen a ion … Manda o y (i exis s –
complemen ing a de ini-
ion o used ins ead o a
de ini ion by con en ion
wi hin he espec i e do-
main o subjec ); non-
epea able
—
example … Op ional; epea able —
no e o en y (including no e
o e m, le e symbol,
g aphical symbol, de ini ion,
con ex , non- e bal ep e-
sen a ion, example, a gi en
language sec ion o a mul i-
lingual e minological en y
o he en i e e minological
en y) …
Op ional; epea able —
sou ce o en i e e minolo-
gical en y (including sou ce
o e m, le e symbol,
g aphical symbol, de ini ion,
con ex , non- e bal ep e-
sen a ion, example) o any
language sec ion o a mul i-
lingual e minological en y
Op ional (unless he
e minolo gical en y o
a language sec ion o a
mul ilingual e mino lo-
gical en y is aken om
an ex e nal au ho i a i e
sou ce); epea able
addi ional in o ma ion
ela ing o he sou ce,
such as page numbe
o clause numbe
a All p ima y da a ca ego ies excep he da a ca ego y “en y numbe ” a e epea able by language and,
he e o e, apply o mul ilingual s anda ds. Addi ional ules o e minological en ies in a mul ilingual
e minology s anda d a e gi en in Clause 7.
b All seconda y da a ca ego ies a e op ional excep whe e hey a e c ucial o disambigua ion (…) and
in cases whe e mul ilingual in o ma ion is included in one e minological en y, in which case he
p ima y da a ca ego ies shall be complemen ed by a code o names o language in acco dance wi h
ISO 639, i necessa y in combina ion wi h codes o names o coun ies in acco dance wi h
ISO 3166 o codes o names o sc ip s in acco dance wi h ISO 15924.
c Fo simplici y, only “ e m” is speci ied in Table 1 al hough o he e bal designa ions, such as any
exis ing synonymous e ms, a ian s, ull o ms, abb e ia ed o ms, homog aphs, an onyms, as well
as equi alen e ms in o he languages a e included unde his da a ca ego y name.