Differences and Similarities of Micro-content and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources)

1 0 Blanca Stella Giraldo Perez, Różnice i podobieństwa mikrotreści Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) Różnice i podobieństwa mikrotreści i treści ustrukturyzowanych (W tym terminologie i inne zasoby językowe i treściowe) BLANCA STELLA GIRALDO PEREZ Center of Translation Studies, University of Vienna CHRISTIAN GALINSKI International Information Centre for Terminology (Infoterm) SŁOWA KLUCZOWE: eContent, interoperacyjność treści, semantyka leksykalna, treść ustrukturyzowana, mikrotreść, terminologia i inne zasoby językowe i treściowe (TLCR), wiedza faktograficzna, mikreobiekty edukacyjne (MLO), dane terminologiczne, dane leksykograficzne 1. POJĘCIE eCONTENT Wcześniejsze opracowania wykazały, że pojęcie treści – tutaj w znaczeniu treści cyfrowej, ogólnie określanej jako „eContent” – podlega szeregowi interpretacji zależnych od różnych celów, wynikających z rozbieżnych interesów. Ponieważ istnieje wiele rodzajów eContentu, istnieje w konsekwencji kilka rodzajów systemów zarządzania treścią (CMS): „W rzeczywistości CMS jest raczej koncepcją niż produktem. Jest to koncepcja obejmująca zbiór procesów. Potrzeby instytucjonalne są często wysoce zindywidualizowane (odzwierciedlając heterogeniczność ich procesów i zaplecza systemów informacyjnych) …Ponadto granice obszaru CMS są nieostre. Istnieją znaczne obszary nakładania się na systemy zarządzania dokumentami, systemy zarządzania wiedzą, systemy integracji aplikacji przedsiębiorstwa, systemy e-commerce i portale. Twierdzimy również, że istnieją istotne (choć jak dotąd niepowszechnie uznawane) obszary nakładania się na intranetowe oprogramowanie do pracy grupowej i wirtualne środowiska nauczania. Rzeczywiście, może się okazać, że „zarządzane środowisko nauczania” jednej instytucji jest systemem CMS innej.” (Browning & Lowndes 2001: 2) Powyższe wskazuje na nakładanie się niektórych systemów CMS z „zarządzanymi środowiskami nauczania”, co pośrednio wskazuje na związek między treściami a zasobami edukacyjnymi. eContent początkowo koncentrował się na danych tekstowych. Wkrótce uznano nie tylko istnienie wielu języków (i systemów pisma), lecz wkrótce Terminologija | 2014 | 21 1 1 dane wizualne, a ostatecznie dane multimedialne. Coraz eContent had to be further extended to cover other kinds of language resources and non-linguistic data, such as graphical data, audio and audioczęściej te całkiem różne rodzaje danych (z punktu widzenia zarządzania treścią) występują w formie połączonej lub są wzajemnie powiązane, co wymagało nowych podejść umożliwiających integrację treści i interoperacyjność treści. Ponadto zarządzanie treścią z teoretyczno-metodologicznego punktu widzenia zazwyczaj wyraźnie nie rozróżnia między: • treścią z jednej strony a danymi – informacją – wiedzą z drugiej strony1, • dużymi i małymi jednostkami treści (oraz odpowiednimi zasobami treści), • treścią ustrukturyzowaną i nieustrukturyzowaną. Często okazuje się to poważną barierą dla integrowalności i interoperacyjności treści, których coraz częściej wymaga się dziś w coraz większej liczbie e-aplikacji (Giraldo & Galinski 2014). W niniejszym opracowaniu analizuje się szereg różnych rodzajów małych jednostek treści ustrukturyzowanej oraz ich rolę w różnorodnych zastosowaniach, rozpatrywanych w odniesieniu do mikrot treści. 2. INTEROPERACYJNOŚĆ TREŚCI Jak wspomniano powyżej, wczesne koncepcje eContent nie rozróżniały różnych rodzajów treści ani dużych elementów treści – takich jak całe bazy danych – od któregokolwiek z ich składników. Wkrótce dane wielojęzyczne (w tym wykorzystujące różne systemy pisma) stały się koniecznością w kilku obszarach zastosowań, takich jak lokalizacja produktów i oprogramowania. Globalizacja pobudziła rozwój podejść „internacjonalizacyjnych”, aby ułatwić lokalizację. Wymagało to wyższego stopnia strukturyzacji treści, dla której opracowano różne podejścia – coraz częściej z myślą o radzeniu sobie z „semantyką”. Około 1980 roku rozpoczęto próby standaryzacji struktury semantycznej małych obiektów cyfrowych2 treści – zwłaszcza tych rejestrowanych i utrzymywanych w bazach danych. Później przetwarzano również inne rodzaje treści – także prezentowane w szerszym zakresie modalności – w 1 Ogólnie można powiedzieć, że z perspektywy użytkownika informacją jest cała treść, podczas gdy z perspektywy programisty komputerowego są to wszystkie dane. (Boiko 2004: 5) 2 „Obiekty cyfrowe” nazywane są również elementami, jednostkami, rekordami, dokumentami itd. – w niniejszym opracowaniu używany będzie neutralny termin „encja”. 1 2 Blanca Stella Giraldo Perez, Differences and Similarities of Micro-content Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) bazy danych, a pojawienie się urządzeń mobilnych dodatkowo przyspiesza wdrażanie rozszerzonych modalności, między innymi także w celu pomagania osobom z niepełnosprawnościami (PwD) w zakresie eAccessibility i eInclusion (Galinski & Beckmann 2012). Nie trzeba dodawać, że rozwój ten sprawia, iż interoperacyjność we wszystkich jej aspektach staje się coraz ważniejsza. Dlatego „Zalecenie dotyczące zasad rozwoju oprogramowania i treści 2010” określa jako podstawowe wymagania interoperacyjności semantycznej przydatność do: • wielojęzyczności (obejmującej również różnorodność kulturową), • wielomodalności i multimediów, • eAccessibility i eInclusion, • multi-channel presentations. Należy je uwzględnić na najwcześniejszym etapie procesu projektowania oprogramowania i modelowania danych (w tym definiowania metadanych), a następnie przez wszystkie iteracyjne cykle rozwoju (MoU/MG 2012). Niniejsze zalecenie nieuchronnie wymaga wyższego stopnia złożoności strukturalnej, z którym trzeba sobie poradzić poprzez wyższy stopień danych granularity of the data models. The European Interoperability Framework (EIF – referring to panEuropejskie usługi administracji elektronicznej) definiują interoperacyjność jako „zdolność systemów technologii komunikacyjnych (ICT) oraz procesów they support to exchange data and enable sharing of information and knowledge” (IDABC EIF 2004: 5). This definition is biased towards biznesowych do interoperacyjności technicznej, przy jednoczesnym braku interoperacyjności treści. Wskazuje jednak na złożoność „interoperacyjności”, wyróżniając interoperacyjność techniczną, organizacyjną i semantyczną, do których na poziomie podejmowania decyzji można dodać interoperacyjność polityczną (między krajami lub regionami) oraz interoperacyjność strategiczną (wewnątrz organizacji lub między nimi) (Galinski 2008). Interoperacyjność treści idzie o krok dalej niż techniczna integracja treści i interoperacyjność semantyczna, obejmując (w znaczeniu komunikacji międzyludzkiej) interoperacyjność syntaktyczną, konceptualną i pragmatyczną. W ten sposób interoperacyjność treści odnosi się do danych i struktur danych w zintegrowanych (a mimo to potencjalnie heterogenicznych) systemach – lecz w jeszcze większym stopniu do rozproszonych (i potencjalnie heterogenicznych) repozytoriów treści, podlegających fundamentalnym wymaganiom zarządzania treścią, a mianowicie „jednemu źródłu” oraz „współdzieleniu zasobów”. Jedno źródło lub single Terminologija | 2014 | 21 1 3 sourcing (wywodzące się z single source publishing) umożliwia wykorzystanie tego samego elementu treści – przechowywanego i utrzymywanego tylko raz – w różnych dokumentach lub rozmaitych formatach, do wszelkiego rodzaju zastosowań, podczas gdy współdzielenie zasobów pozwala użytkownikom i twórcom jednostek treści unikać powielania pracy dzięki procesom współpracy. W ten sposób interoperacyjność treści nie tylko odpowiada dzisiejszym wymaganiom mobilności/wszechobecności, a także rozproszonych i sfederowanych zasobów treści, lecz jest również warunkiem wstępnym wysokiej wydajności odpowiednich technologii. Interoperacyjność treści obejmuje nie tylko wysoki stopień integrowalności i ponownego wykorzystania treści, lecz powinna również sprawiać, że treść będzie w wysokim stopniu możliwa do ponownego przeznaczenia, np. do celów e-learningowych. Z technicznego punktu widzenia techniki przetwarzania danych, a także (mówiąc językiem technicznym) składnia i semantyka treści wymagają (zwłaszcza związanych z oprogramowaniem) standardów metodologicznych. Z punktu widzenia komunikacji międzyludzkiej interoperacyjność treści wymaga • distributed (web-based) workflow management, • content quality management, • content item identification, standardów metodologicznych nie tylko dla wszelkiego rodzaju treści, lecz także dla: • zarządzania prawami autorskimi (w tym prawami do eksploatacji), • projektowania i utrzymywania repozytoriów metadanych, • ogólnych zasad i wymagań modelowania danych, • metamodeli, także dla repozytoriów metadanych, • metod i technik federacyjnych itp. W poniższych akapitach eContent zostanie przeanalizowana z punktu widzenia różnych rodzajów treści ustrukturyzowanych, w tym terminologii oraz innych zasobów językowych i treściowych (TLCR), uznawanych za treści ustrukturyzowane na poziomie semantyki leksykalnej. 3. SEMANTYKA LEKSYKALNA I TLCR Lexicon XXI wieku serwisu Dictionary.com (2003–2014) definiuje semantykę leksykalną jako „badanie znaczenia słów i wyrażeń oraz relacji między nimi, takich jak synonimia, antonimia i hiponimia”. (Barker & Chris 2001: 1) stwierdza: „Głównym powodem, dla którego semantyka na poziomie słów jest szczególnie interesująca z poznawczego punktu widzenia, jest to, że słowa są nazwami poszczególnych pojęć”. Według (Baldwin 1998: 7) „Semantyka leksykalna w istotny sposób pokrywa się z dziedzinami takimi jak: 1 4 Blanca Stella Giraldo Perez, Różnice i podobieństwa mikrotreści Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) • leksykografia, • frazeologia, • filozofia, • lingwistyka korpusowa, • składnia, • pragmatyka, • przyswajanie języka przez dzieci”. Baldwin (1998) zalicza jednostki terminologiczne do leksykografii. Jednostki semantyczne w literaturze dotyczącej semantyki leksykalnej mogą być reprezentowane przez jednostki leksykalne obejmujące morfemy, słowa, złożenia, frazy aż po kolokacje, a także obejmują relacje między nimi. Nie trzeba dodawać, że pojęcia reprezentowane przez jednostki leksykalne oraz relacje między nimi wymagają objaśnienia, aby stały się explicytne. Analiza słowników języka ogólnego i innych dzieł o charakterze informacyjnym dowodzi, że jednostki leksykalne są często uzupełniane lub ilustrowane reprezentacjami niewerbalnymi – zwłaszcza gdy mowa o konkretnym obiekcie lub klasie konkretnych obiektów. Teoria terminologii i jej metody dotyczą pojęć naukowo-technicznych reprezentowanych w komunikacji specjalistycznej przede wszystkim przez nazwy, w tym morfemy (jeśli mają znaczenie) i terminy (w tym terminy wielowyrazowe). Frazeologia terminologiczna jest również uwzględniana jako jednostki terminologiczne w kotekście (ujawniające konwencje komunikacyjne właściwe dla danej dziedziny lub przedmiotu) lub jako nazwa w postaci frazemu terminologicznego. Metodologia terminologiczna w komunikacji specjalistycznej, między innymi w celu usuwania wieloznaczności i zapewnienia spójności (a także aby uniknąć odpowiedzialności prawnej i innych problemów), stawia bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące zapisu opisów pojęć, takich jak definicje, konteksty definiujące itp. Ze względu na charakter tekstów w komunikacji specjalistycznej reprezentacje niewerbalne są dość powszechne w wielu dziedzinach/przedmiotach i często są równie autonomiczne jak reprezentacje werbalne. Dotyczy to zarówno • niewerbalnych reprezentacji oznaczających, takich jak symbole graficzne i inne symbole niewerbalne; • do niewerbalnych reprezentacji opisowych, takich jak elementy rysunków technicznych, złożone wzory itp. W tym kontekście interesujące może być to, że w projektowaniu znaków drogowych elementy znaków drogowych nazywa się „morfemami”, podczas gdy znaki drogowe są Terminologija | 2014 | 21 1 5 informacjami, zakazami lub ograniczeniami itp. called ‘concepts’. On the roads two or more traffic signs can be combined to represent a meaning which can be explained in the form of warnings, Kolor i kształt znaków drogowych mają ogromne znaczenie semantyczne! (Galinski 2011) Powyższe pokazuje, że zjawiska dotyczące jednostek leksykalnych i terminologicznych – z których obie reprezentują pojęcia – są dość paralelne. pojęcia, które można uznać za Only the focus, here common language communication, there specialized communication is different. However, • according to modern brain research, human thinking constantly switches between general concepts and domain/subject-specific jeden z głównych mechanizmów rozwoju wiedzy; • badacze zajmujący się językiem specjalistycznym (LSP) raz po raz stwierdzają, że nie ma wyraźnej granicy między tekstami w komunikacji językiem ogólnym a tekstami w komunikacji specjalistycznej. (Arntz, Picht & Schmitz 2014: part 2.2) W zależności od celu i społecznego kontekstu komunikacji treść komunikacyjna będzie zawierać więcej jednostek leksykalnych języka ogólnego lub więcej jednostek terminologicznych właściwych dla komunikacji specjalistycznej. Ponadto istnieją • procesy „determinologizacji”, które przekształcają jednostki terminologiczne w jednostki leksykalne języka ogólnego; • procesy „terminologizacji”, polegające na ponownym wykorzystaniu jednostek leksykalnych języka ogólnego jako wysoce specyficznych dla danej dziedziny/tematu jednostek terminologicznych. W związku z tym nasunęło się, że międzynarodowy komitet techniczny ISO/TC 37 „Terminologia oraz inne zasoby językowe i treściowe” zdecydował w 2005 roku o przyjęciu tego obszernego tytułu, rozszerzając swój zakres do następującego brzmienia: „Normalizacja zasad, metod i zastosowań odnoszących się do terminologii oraz innych zasobów językowych i treściowych w kontekstach komunikacji wielojęzycznej i różnorodności kulturowej.”3 W świetle powyższych rozważań TLCR obejmują jednostki na poziomie semantyki leksykalnej. 3 Zob.: http://www.iso.org/iso/home/standards_development/list_of_iso_technical_committees/iso_technical_ committee.htm?commid=48104 1 6 Blanca Stella Giraldo Perez, Differences and Similarities of Micro-content 4. Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) TREŚĆ USTRUKTURYZOWANA I MIKROTREŚĆ Podobnie jak w przypadku wymiennego stosowania terminów treść – dane – informacja, spotyka się terminy „treść ustrukturyzowana”, „dane ustrukturyzowane” i „informacja ustrukturyzowana”, używane mniej lub bardziej wymiennie, jak wynika z poniższego cytatu: „Dane ustrukturyzowane można zdefiniować jako dane znajdujące się w stałych polach rekordu lub pliku. Relacyjne bazy danych i arkusze kalkulacyjne są przykładami danych strukturyzowanych.” (PC.COM)/Najwyraźniej przeciwieństwem, mianowicie „danymi niestrukturyzowanymi”, są/ „dane, które nie znajdują się w ustalonych lokalizacjach. ... Ogromna ilość informacji firmowych ma postać niestrukturyzowanego tekstu.” (PC.COM) Na podstawie takich wyjaśnień Giraldo & Galinski (2014) wyciągnęli wniosek, że TLCR jest również treścią strukturyzowaną na poziomie semantyki leksykalnej. W tym kontekście wskazano na paradoks polegający na tym, że wysoki stopień złożoności strukturalnej w postaci większej granulacji, reprezentowanej przez większą liczbę (w tym większą liczbę różnych rodzajów) metadanych, w rzeczywistości zmniejsza złożoność z punktu widzenia przetwarzania informacji: „Wysoce strukturyzowane bazy wiedzy umożliwiają systemowi informacyjnemu zarządzanie niskim stopniem złożoności. W przeciwieństwie do tego stopień złożoności jest bardzo wysoki w słabo strukturyzowanych bazach wiedzy, gdzie użytkownik potrzebuje jedynie niewielkiej ilości informacji o metastrukturze.” (Zumpe & Esswein 2002: 246) Małe lub najmniejsze jednostki treści są coraz częściej określane mianem mikrotreści. Według Leene (2006) mikrotreść jako taka nie jest nowa; istnieje od stuleci. Termin mikrotreść pojawił się wraz z rozwojem baz danych, a później komunikacji internetowej. „Pierwotnie Jakob Nielsen (1998) określił mikrotreść jako małe grupy słów, które można szybko przejrzeć, aby uzyskać jasne wyobrażenie o zawartości strony internetowej. Uwzględnił nagłówki artykułów, tytuły stron, wiersze tematu i nagłówki wiadomości e-mail. Takie frazy mogą być również wyjęte z kontekstu i wyświetlane w katalogu, na stronie wyników wyszukiwania, na liście zakładek itp.”4 Inne użycie tego terminu (zwane również mikroformatem5) odnosi się do innych niewielkich fragmentów informacji, które mogą funkcjonować samodzielnie lub być wykorzystywane w różnych kontekstach, w tym w wiadomościach błyskawicznych, wpisach na blogach, kanałach RSS i abstraktach. 4 Zob.: http://en.wikipedia.org/wiki/Microcontent#cite_note-1 5 See: http://en.wikipedia.org/wiki/Microformat) Terminologija | 2014 | 21 1 7 W każdym razie wiele się zmieniło od czasu, gdy Anil Dash (2002: 2466) zdefiniował „mikrotreść”: „Obecnie mikrotreść jest używana jako bardziej ogólny termin oznaczający treść, która przekazuje jedną główną ideę lub koncepcję, jest dostępna za pośrednictwem pojedynczego, jednoznacznego adresu URL lub permalinku oraz jest odpowiednio napisana i sformatowana do prezentacji w klientach poczty elektronicznej, przeglądarkach internetowych lub na urządzeniach przenośnych, zależnie od potrzeb. Prognoza pogody na dany dzień, godziny przylotu i odlotu samolotu, streszczenie obszernej publikacji lub pojedyncza wiadomość błyskawiczna — wszystkie one mogą być przykładami mikrotreści.” Inne źródła7 uwzględniają cechy mikrotreści, które w poniższej tabeli porównano z danymi terminologicznymi: termin ogólny oznaczający Micro-content: Compared to terminological data: adresowalny, ustrukturyzowany, niepodzielny i samodzielny fragment informacji cyfrowej (zwykle jednojęzyczny)  przedstawienie pojęcia za pomocą of a terminological record usually with data in more than one language samodzielnego fragmentu informacji, który może istnieć niezależnie, tj. nie ma need for context since all the meaning is contained in itself (ta cecha nie ma zastosowania do wielu rodzajów jednostek mikrotreści)  może to dotyczyć jednej sekcji językowej pojedynczego rekordu terminologicznego o niskiej złożoności lub całego rekordu terminologicznego, jeśli pomija się relacje między pojęciami niepodzielny fragment informacji, którego nie można już podzielić na mniejsze użyteczne fragmenty (ta cecha nie ma zastosowania do wielu rodzajów jednostek mikrotreści)  może to dotyczyć indywidualnej sekcji językowej rekordu terminologicznego uporządkowanego w tym sensie, że nie składa się on z pojedynczego bloku informacji, lecz ma strukturę  dotyczy to również większości TLCR „struktura zewnętrzna” składa się z metadanych  kategorie danych są wykorzystywane w zarządzaniu terminologią, dostępne adresowo w tym sensie, że można uzyskać do nich dostęp w Internecie, co oznacza, że mają stały odnośnik  dotyczy to unikatowego identyfikatora każdego rekordu terminologicznego (a także wielu innych rodzajów rekordów), który — jeśli byłby oparty na sieci — można byłoby pobrać za pośrednictwem stałego odnośnika 6 Zob.: http://dashes.com/anil/2002/11/introducing-microcontent-client.html 7 Zob.: http://www.sivas.com/microcontent/articles/definition/definition.html 1 8 Blanca Stella Giraldo Perez, Różnice i podobieństwa mikrotreści Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) Micro-content: Compared to terminological data: niekoniecznie małe, ponieważ w rzeczywistości może być bardzo duża pod względem megabajtów  częściej niż nie dotyczy to również TLCR, zwłaszcza jeśli obejmują one reprezentacje niewerbalne elastyczne w tym sensie, że możliwe jest dodawanie nowych pól, a tym samym wzbogacanie struktury elementu  może to (i coraz częściej powinno) również dotyczyć wielu TLCR mogą istnieć relacje między elementami (stoi to w sprzeczności z cechą „samowystarczalny”)  dotyczy to również rekordów terminologicznych elementy powinny być własnością ich autorów, którzy powinni mieć możliwość zmiany lub usunięcia elementu  dotyczy to w coraz większym stopniu developed and maintained under web-based and cooperative approaches również TLCR, co pozwala na ponowne wykorzystanie elementu, które można także nazwać mashupem  może to jednak – choć w inny sposób, ponieważ wymaga ściślejszej kontroli terminologii – również mieć zastosowanie do TLCR, które potrzebują „kontenera”, aby można je było wymieniać i ponownie wykorzystywać, a do tego potrzebny jest „format”  dotyczy to również rekordów TLCR. Mówiąc formalnie, metadane także są rodzajem mikrotreści, dla których ponownie potrzebne są metadane, aby rejestrować je i utrzymywać w rejestrach metadanych zgodnie z serią międzynarodowych norm ISO 11179. Z powyższego można wywnioskować, że różnica między TLCR a mikrotreścią nie jest teoretycznie fundamentalna. Podczas gdy mikrotreść tego rodzaju, jaki jest wykorzystywany w Internecie, ma na celu łatwe tworzenie, proste ponowne wykorzystywanie i sprawne dostosowywanie odpowiedniej treści do nowych zastosowań, TLCR ewoluowały w celu spełnienia minimalnych wymagań dotyczących jakości danych, stabilności danych i trwałości. Ponadto w dziedzinie zarządzania terminologią od początku dominowało podejście wielojęzyczne. Sądząc na podstawie powyższego, TLCR można byłoby bez większych trudności wykorzystywać w Internecie w formie mikrotreści. 5. MIKROTREŚCI I TLCR Na poziomie ogólnym istnieją przykłady (zob. między innymi Leene 2006) typów mikrotreści, takich jak: Terminologija | 2014 | 21 2 5 wymóg łatwej edycji – tak jak w przypadku wpisów na blogach. Ponadto mikrotreści prowadzą do lawinowego wzrostu liczby rekordów mikrometadanych, osiągającej objętość, która wymaga starannego rozważenia z perspektywy technicznej”. (Sánchez-Alonso et al. 2006: 296) Pokazuje to, że harmonizacja metadanych i ich zastosowanie byłyby dźwignią w kierunku wdrożenia wyższego stopnia interoperacyjności treści w tym obszarze eContent, co byłoby szczególnie korzystne dla efektywnego tworzenia i stosowania MLO w e-learningu. Teoria i metodologia terminologii mogłyby w tym kontekście służyć jako przykład najlepszej praktyki. Potwierdzają to Sánchez-Alonso i in.: „Od strony technicznej wymagane są mechanizmy wyszukiwania semantycznego, wyboru i agregacji mikrotreści, jeśli chcemy rzeczywiście wykorzystać korzyści płynące z metadanych (Koper, 2004). Ponadto należy opracować i badać z różnych perspektyw – w tym z perspektywy interakcji człowiek–komputer – narzędzia do „mikroadnotacji” mikrotreści dla popularnych technologii (blogów, Wiki itp.). Od strony koncepcyjnej głównym nierozwiązanym problemem jest sposób osadzenia mikropedagogik lub mikrodydaktyk w użytecznych ontologiach, tak aby można było opracować narzędzia programowe wspomagające ludzi w tworzeniu kontekstów mikrolearningowych– ...” (Sánchez-Alonso et al. 2006: 302) Potrzebne są dalsze badania • w celu przeanalizowania modeli danych i formatów (w tym zastosowanych metadanych) różnych rodzajów encji ustrukturyzowanych treści na poziomie semantyki leksykalnej – w tym także aspektu encji semantycznie płytkich w porównaniu z encjami semantycznie bogatymi; • w celu zbadania, w jaki sposób cała dziedzina encji ustrukturyzowanych treści na poziomie semantyki leksykalnej może skorzystać z wielojęzycznego i multimodalnego podejścia do zarządzania terminologią – zważywszy na fakt, że od wielu rodzajów mikrotreści coraz częściej wymaga się wielojęzyczności; • w celu zbadania możliwości opracowania ogólnego modelu danych dla MLO obejmującego większość lub wszystkie te encje ustrukturyzowanych treści na poziomie semantyki leksykalnej – przynajmniej w odniesieniu do podstawowych metadanych niezbędnych dla wszystkich lub większości rodzajów encji ustrukturyzowanych treści na poziomie semantyki leksykalnej, które mają zostać ponownie wykorzystane jako MLO. Sánchez-Alonso et al. (2006: 302) mają rację, stwierdzając: „… ale w tym celu badania nad teoriami uczenia się muszą poprzedzać właściwe konstruowanie ontologii”. 2 6 Blanca Stella Giraldo Perez, Różnice i podobieństwa mikrotreści Christian Galinski and Structured Content (Including Terminologies and Other Language and Content Resources) REFERENCES Arntz R., Picht H., Schmitz K.-D. 2014: Fachsprache und Fachwortschatz. – Arntz R., Picht H., Schmitz K.-D. Einführung in die Terminologieabeit, Hildesheim: Georg OlmsVerlag, 11-34. Baldwin T. 1998: ACL/HCSNet Advanced Programme in NLP Lexical Semantics: An Introduction – [viewed 30 January 2014] slide 7. Available from: http://www.pdfe2dg.org/read-360973/#.U4ykovmSx9k Barker C., Chris B. 2001: Lexical Semantics. – Encyclopedia of Cognitive Science USA, Macmillan.Available from: http://semarch.linguistics.fas.nyu.edu/barker/Research/barker-lexical.pdf Boiko B. 2004: Defining Data, Information, and Content. – Content Management Bible, 2nd Edition, Indianapolis: Wiley Publishing Company, 3-12. Available from: http://www.metatorial.com/downloads/ Boiko_Wp_DefiningDataInformationContent.pdf Browning P., Lowndes M. 2001: Content Management Systems. – JISC TechWatch Report, 2. Available from: http://pozi.dsic.upv.es/spw/viejo/content%20management/tsw_01-02.pdf Dash A. 2002: Introducing the Microcontent Client. Blogged November 13, 2002. Available from: http://dashes.com/anil/2002/11/introducing-microcontent-client.html Dictionary.com (n.d.).Lexical semantics.WordNet® 3.0 [viewed June 01, 2014]. Available from: http://dictionary.reference.com/browse/lexical semantics Galinski C. 2008: Content Interoperability of multilingual content resources. – Prys D., Williams B. eds. Proceedings of the International Conference on Global Understanding in Multilingual and Multimedia Contexts (GUM3C2008), Bangor: University Bangor, 11-38. Galinski C. 2011: A Sign equals Thousand Words: Consistency of Traffic/Road Signs and Verbal Messages. – Bekiaris E., Wiethoff M., Gaitanidou E. Infra-structure and Safety in a Collaborative World: Road Traffic Safety (1st ed.), Heidelberg, Dordrecht, London, New York: Springer, 263-284. Galinski C., Beckmann H. 2012: Concepts for Enhancing Content Quality and Accessibility: In General and in the Field of eProcurement – Kajan E., Dorloff F.-D., Bedini I. Handbook of Research on E-Business Standards and Protocols: Documents, Data and Advanced Web Technologies, Hershey PA, USA: IGI Global, vol. 1, 84-101. Giraldo B. S., Galinski C. 2014: Typology of structured content in e-Applications – Under a content interoperability perspective. – Budin G. & Lušicky V. Languages for Special Purposes in a Multilingual, Transcultural World. Proceedings of the 19th European Symposium on Languages for Special Purposes. 8-9 July 2013, Vienna: University of Vienna, 405-417. IDABC EIF 2004: European Interoperability Framework for Pan-European eGovernment Services. – European Interoperability Framework for Pan-European eGovernment Services, Belgium: Office for Official Publications of the European Communities. Available from: http://ec.europa.eu/idabc/servlets/Docd552. pdf?id=19529 ISO 1087:2000 Terminology work– Vocabulary – Part 1: Theory and application. Travauxterminologiques – Vocabulaire – Partie 1: Théorieet application ISO 11179 (series). Information technology – Metadata registries (MDR) Job M. A., Ogalo H. S. 2012: Micro Learning As Innovative Process of Knowledge Strategy. – International Journal of Scientific & Technology Research 1(11), 92-96. Available from: http://www.ijstr.org/final-print/ dec2012/Micro-Learning-As-Innovative-Process-Of-Knowledge-Strategy.pdf Leene A. 2006: MicroContent is Everywhere!!! Defining MicroContent.MicroLearning. Available from: http://www.sivas.com/microcontent/articles/ML2006/MicroContent.pdf MoU/MG (Management Group of the ITU-ISO-IEC-UN/ECE Memorandum of Under standing concerning eBusiness standardization) 2012: Recommendation on software and content development principles 2010. (MoU/MG/12 N 476 Rev.1) Available from: http://isotc.iso.org/livelink/livelink/fetch/2000/2489/Ittf_ Home/MoU-MG/Moumg500.html PC.COM (n.d.).Encyclopedia [viewed: 1. July 2013.] Available from: http://www.pcmag.com/encyclopedia/ term/52162/structured-data Sánchez-Alonso S., Sicilia M.-A., García-Barriocanal E., Armas T. 2006: From microcontents to microlearning objects – which semantics are required? (Semantics for Microlearning), 295-304. Available from: http://www.cc.uah.es/ssalonso/papers/SanchezEtAl_Microlearning06.pdf Wüster E. 1971: Begriffsund Themaklassifikationen.Unterschiede in ihrem Wesen und ihrer Anwendung [Concept and subject classifications.Differences in their nature and in their application]. – Nachrichten für Dokumentation, n°3 98-104 and n°4 143-150. Terminologija | 2014 | 21 2 7 Zumpe S., Esswein W. 2002: Simplification of Knowledge Discovery using “Structure Classification”. – Gaul W., Ritter G. Classification, Automation, and New Media: Proceedings of the 24th Annual Conference of the Gesellsch aftfürKlassifikatione.V., University of Passau, March 15-17, 2000, Dresden, Germany: Springer, 245-252 [viewed 1. June 2013]. Available from: http://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-55991-4_26 MIKROTURINIO IR STRUKTŪRINIO TURINIO (ĮSKAITANT TERMINIJĄ IR KITUS KALBOS BEI TURINIO IŠTEKLIUS) SKIRTUMAI IR PANAŠUMAI Elektroninio turinio tvarkyboje yra sričių, tokių kaip terminologiniai duomenys, bibliotekų informacija, daugelis produktų pagrindinių duomenų rūšių, kuriose turinio ištekliai – ir dėl standartizavimo pastangų – tampa integruojami ar bent suderinami. Kitose srityse galima pastebėti išsiskyrimo tendencijas, dėl kurių galiausiai išryškėja didžiulis pastangų dubliavimas. Švietimo ir mokymo srtityje yra labai daug turinio kūrėjų ir dar daugiau šios srities turinio išteklių, skirtų mokytojams ir mokiniams. Daugelį šių išteklių sudaro leksinės semantikos lygmens struktūrinis turinys, apimantis terminologinius, leksikografinius duomenis ir kitus turinio išteklius. Dabar tokie duomenys laikomi ir mikroturiniu. Ankstesniuose darbuose terminologiniai, leksikografiniai duomenys ir kiti turinio ištekliai buvo laikomi pagrindinėmis leksinės semantikos lygmens struktūrinio turinio rūšimis. Dabar peržiūrimame ISO 1087:2000 standarte terminija apibrėžiama kaip „žymiklių, priklausančių vienai specialiajai kalbai, aibė“. Žymiklis apibrėžiamas kaip „ženk las, kuriuo žymima sąvoka“. Šio termino straipsnio pastaboje rašoma, kad „terminologijos darbe skiriamos trys žymiklių rūšys: terminai, simboliai ir tikriniai vardai“. Šios ir kitos apibrėžtys tiesiogiai ar netiesiogiai apima ir nekalbinius sąvokų ir vardų (įskaitant tikrinius vardus) ženklus, kurie yra svarbūs daugelyje sričių, ypač švietimo srityje. Mikroturinys yra labai naudingas ir reikalingas įvairiems verslo, viešojo administravimo tikslams, taip pat elektroniniam mokymui(si), tačiau jis dar retai tampa sistemiškai išplėtotu mokymosi objektu. Švietimo srities turiniui taikomi metodai turi būti suderinami tam, kad sukurtiems mokymosi objektams taip pat būtų būdingas semantinis suderinamumas. Mikromokymosi ir mikrodidaktikos srities literatūroje aptariami ir mikromokymosi objektai. Šio straipsnio tikslas yra nustatyti, kiek mikromokymosi objekto sąvoka susijusi su mikroturinio sąvoka. Sistemiškai taikant terminologijos metodologiją galima pagerinti įvairiapusišką mikroturinio kaip mikromokymosi objektų naudojimą. Atsirastų daugiau mikroturinio naudojimo galimybių, jį būtų galima suderinti ir su elektroniniu turiniu apskritai, ir panaudoti elektroniniam mokymui(si). Otrzymano 2014-06-05 Blanca Stella Giraldo Perez Center of Translation Studies, University of Vienna Gymnasiumstrasse 50, 1190 Wiedeń, Austria E-mail [email protected] Christian Galinski International Information Centre for Terminology (Infoterm) Gymnasiumstrasse 50, 1190 Wiedeń, Austria E-mail [email protected]