Medicinos terminų antonimija „Vidaus ligų klinikos vadovėlyje“ (1928–1930 m.)

Palmi a Zemle ičiū ė170 An onimía de é minos médicos Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) doi.o g/10.35321/ e m30-8 Medicinos e minos an onymia Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) An onymy o Medical Te ms in Vidaus ligų klinikos ado ėlis (19281930) PALMIRA ZEMLEVIČIŪTĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: h ps://o cid.o g/0000-0002-8679-3253 ANOTACIÓN el S aipsnyje se examinan en euka io médico Li uano e apeu a Kazimie o Buine ičiaus (18721953) más impo an e de cinco pa es ienda Vidaus ligas clínicas manualélis (19281930) an oniminas e mininas de medicina. Aiškinamasi, qué modos se mani ies a la an onimía, se discu en la es uc u a de los e minos an oniminos y ellos uniendo ipos de con a iedades. An onimía es ne eda semán ica exp esión Vado ėlio en e minología médica an onyminių medicinos e minų po os suelen unkcionuoja en la misma o ación, y algunas eces y en ce cano con ex o (usualmen e en la misma o no olima página). Medino é minos de an onymia gene almen e se c ea léxiniu, ečiau deybiniu mane a (p oduc i ísima deyb he amien a p iešdėlis ne-). An onimínicas pa es de é minos médicos elacionadas de es ipos de con a iedades con adikcine (cažniausiai), kon a ine y ek o ine. Nunciado que Vado ėlio compues os é minos de medicina an onymia su ge de especies (dažniausiai) dėmenų (mayo men e eiškiamų pap as aisiais, san ykiniais y į a džiuo iniais būd a džiais, ečiau deli iais) y gimininių dėmenų (dažniausiai eiškiamų p iesagos -imas daik a a džiais), elacionadas an oniminiais elaciones. No una de es as aiškos medios pa icipa o mando más de uno compues o é mino médico. Po que, como mos ó ealizado el es udio, compues os é minos médicos especies menimis didžia dalimi eina bend osios leksikos žodžiai, eig ina, kad Vado ėlio de dė e minía an onymia es pa ėjusi de la gene al lexicica an onymía, y no de medicina concep os clasi icaciones. Būdingais Vado ėlio se puede conside a signos de an onymia de é minos médicos es o, que an oniminas compues as de e minos no siemp e de iman su aiška, pasacia y casos de pa iles an onymia, y an onimías y simple neigimo colizija lemia quazian onimų o da binių ( ex o disku se apa edusių) an onimų posibilidad. 171Te minología | 2023 | 30 ESMINIAI ŽODŽIAI: e minas, medicinos e minas, an oniminis e minas, an onimija, con adikciné con aidad, con a iné con aidad, ec o ína con aidad. ABSTRACT Los Es ados miemb os debe án: The a icle deals wi h he an onymic medical e ms in Vidaus ligų klinikos ado ėlis (Tex book o Cliniccal Symp oms o In e nal Diseases) (19281930), he landma k i e- olume wo k by Kazimie as Buine ičius (18721953), Li huanian physician o he in e -wa e a. I explains he ways in which an onymy is exp essed, discusses he s uc u e o an onymic e ms and he ypes o he opposi es ha link hem. An onymy is no a a e seman ic phenomenon amids he medical e ms o he ex book: pai s o an onymous medical e ms usually unc ion wi hin he same sen ence, and some imes in he con iguous con ex as well (on he same o an adjacen page, as a ule). An onymy o medical e ms is usually de ised by way o lexis, less o en h ough o ma ion (wi h he p e ix ne- ‘non- being he mos p oduc i e means o o ma ion). Pai s o an onymous medical e ms a e ela ed by h ee ypes o opposi es: con adic o y (mos common), con a y, and ec o . I was es ablished ha he an onymy o compound e ms in he ex book (mos ly) ela i e, and a ises om he subo dina e componen s (which a e mos ly ep esen ed by simple, p onominal adjec i es and less commonly by pa iciples) and he main componen s (mos ly ep esen ed by nouns wi h he su ix -imas) ha sha e an onymic links. Qui e a ew o hese means o exp ession a e in ol ed in o ming mo e han jus one compound medical e m. Dado que he esea ch mos ó que he subo dina e componen s in compound medical e ms we e la gely wo ds o he common lexis, se puede a gumen a que he an onymy in he e minology o he ex book had been inhe i ed om he an onymy o he common lexis a he han om any classi ica ion o medical e ms. exp esión: he e a e some ins ances o pa ial an onymy, while he A ypical cha ac e is ic o he an onymy o he medical e ms in he ex book is ha he an onymic elemen s o compound e ms a e no always consis en in hei collision o an onymy and simple nega ion leads o a possibili y o quasi-an onyms and wo king an onyms (i.e., hose ha occu in he discou se o he ex ). KEYWORDS: e m, medical e m, an onymic e m, an onymy, con adic o y opposi e, con a y opposi e, ec o opposi e. INTADINS NOTABAS An onimía como una de las ca ego ías seman ines en la lengua común se basa en na u al necesidad de azon humano g e in i y juzga di e sas con ap iešas. Ella es sa aip encodado con as e, pama uo o po a i ma i o y neigino p esencia. Y an onimai a su ez es semán ico de opuingos signi icados, no sólo dis ingi ian es, sino y nulemian es una o a, palab as de pa as, žy- minčių p iešingas są okas, ipas, emiamas iek kalbiniais, iek loginiais Palmi a Zemle ičiū ė172 Medicinos e minos an onymija elemen en ais (E many ė 2008: 9, Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) 11, 15, 18). An oniminas elaciones pueden susclos a se sólo en e palab as, nomb inancias lógicamen e sude inables concep o y necesa iamen e con enedo es al menos uno común seman ís ico señam. An onimų signi icado es d ilypė. Una pa e de ella se despliega po comunes an onismos adje i os, y o a dis inguamaisiais (Jakai ienė 2009: 132134). Mensaje de la ciencia y e minología an onimía y an onimai en endidos simila es. An onimía se de ine como la elación de an agonismo en e el mismo ni el de unidades e minológicas, desc ibiendo di e en es lados de un enómeno o dos concep os de conexión (K ašy ė 2005: 12). Y an onimais gene almen e se conside an é minos de sen ido opues o (ž .: Danilenko 1977: 7981; Golo in, Kob in 1987: 58; Supe anskaja, Podolskaja, Vasilje a 1989: 53; Ta a inob 2006: 16), in oduje an es de una de e minada á ea según esmenííííos a ibu o opues o a la misma ca ego ía concep o (K ašy ė 2005: 10). En cada una e minologizada sis ema en an onimai c ean cie os mic olaukus, en los cuales se implemen a la elación de oposición1 . XIX. pab. XX a. p . ch eica os kalbinis a Ša lis Bali an onimines oposiciones conside é inna a cualidad del ce eb o humano, sos eniendo que cada uno de las palab as siemp e unaú o o a o ma p o oca o a idėją (Bali, ci ado de Panko, Kočan, Maciuk 1994: 162163). Al deci una de al pa de palab as, elacionadas po di e enciación basada en asocia i o enchu e, a la cabeza iene y o o, en o as palab as, un miemb o de la pa eja in o ma ace ca del o o (Rakhimo a 2022: 309). Algunos e minólogos (p.ej., Danilenko) señala que el hablado semán ico enómeno es incluso más ca ac e ís ico de la lexis del lenguaje cien í ico que de la lexis del lenguaje gene al (Danilenko 1977: 79), ya que con as ingumas, opoziciškumas suponía semán icamen e polinius une os sólo según deno a inį (są okinį) a ibu o, que y dis ingue la an onimía e minológica de la an onimía lexicológica gene al (Beseki ska, ci ado de Bagana, Veličko a 2012: 181). Te minologicas an onymia azones yace ya en la misma na u aleza de los concep os cien í icos unas se a i ma que los concep os undase en pa es (Danilenko 1977: 79) y exis an en pa es, o as que cada concep o iene su opuingidad (Panko, Kočan, Maciuk 1994: 161). Sin emba go con semejan es a i maciones di ícilmen e bau o se ía posible es a de acue do. Ma oli g ažu no cada concep oka iene su an oniminé po ą. Manding, no se puede no es a de acue do con los eó icos de la e minología li uanas Kazimie u Gai eniu, a i mancio, que ciencia en la palab a y e minologijoje an onimija no an a yški po que que aquí, sin e minų, aún hay y nomenkla inių pa adinimų, que en la lengua común muy a amen e se u ilizan o desde is 1 Plačiau sob e opozicinius san ykius e minologijoje ž . : Amsili 2003; Gagné, LHomme 2016. 173Te minologija | 2023 | 30 no ojados, y conocidos y en endidos solo a especialis as. O a e us, y e minija e minijai nelygu en conc e a e minología cien í ica an onimija eiškiasi ne ienodai. En unos ámbi os (p z.: psichia ía, iloso ía) ella es á gana yški, o ki ose s i yse (p z.: augalų i gy ūnų sis ema ikoje, chemijos nomenkla ū oje, humano y animales ana omía e minijoje) an onimų puede se muy nedaug o ín eg amen e nebū i. Ypač ne yškūs son con ex i os nebend ašakniai mokslo an onimai (Gai enis 2014 [1989]: 171172). En la e minología de An onimía los in es igado es unánimemen e la econocen desempeñando un papel posi i o o ganizando sis ema de é minos, asegu ando consis eklumá de e minía, sis ema izando concep os, de iniendo con p ecisión su luga y las elaciones mu uas en el sis ema de e minía conc e a, esal ando esmę de concep os con adic o ios y así con ibuyendo a una pe cepción sis emá ica y holis a de la in o mación cien í ica (ž .: Panko, Kočan, Maciuk 1994: 161163; Pas e nak 2007: 192; Panoš, ci ado Us 2015: 158). An oniminiams e minų san ykiams dedicada en e minología li uanas ela i amen e poco a ención. Uno de los p ime os, 1989 m. pa yškinęs an onimų samp a ą, e mininės an onymijos speci iką y ap a ęs būdingesnius an onimų a osenos casos en e minología li uanas, ue K. Gai enis (Gai enis 2014 [1989]: 167174). Más que despues de diez años mayo a ención suscuudė lingüo y os e minos an onimai (And iuškai ė 2001: 6575). Neil T akaius apa eció y más publicaciones sob e oné ica (Kazlauskai ė 2004: 212218), li e a u a de la ciencia (Mi ke ičienė 2006: 134148), compu ado ías (Pau a 2010: 101122) e minos an onimiją. Va ias palab as de deci i ina debido an onimų desi s imien o. An onimai gene almen e se di iden no un solo undamen o. Po ejemplo, según la es uc u a ( o mą) se asignan šakniniai y da ybiniai (E many ė 2008: 10; Jakai ienė 2009: 136) (plg. di e en es šaknų i bend ų šaknų (Pikčilingis 1975: 22 ski ingų šaknų i bend ašakniai (LKE 1999: 29)), según lo que si la palab a an onimiškas a o o sis ema de lenguaje o sólo en cie o con ex o, sis eminiai (plg. ik ieji, pas o ieji; ellos ambién se llaman an onimais del lenguaje (ž . LKE 1999: 10)) y con ex iniai (Pikčilingis 1975: 228; LKE 1999: 29; Jakai ienė 2009: 137138) (plg. ik ieji i kon eks iniai (E many ė 2008: 10); los úl imos ambién se llaman hablado, si uaciniais (ž . LKE 1999: 10)). An onimai aún pueden se di ididos y según ellos ma cado concep os (plačiau é. Pikčilingis 1975: 229). En es e a ículo an oniminías é minos de medicina se dis is an po un es uc u a e eno en nebend ašaknius y bend ašaknius an onimus. Es os é minos an ónimos nomb ados apa ecen en sis eda buos sob e an oniminius e minus (ž .: miškesni, no s minimi i adiciniai pi muosiuose lie u ių e minologijos Palmi a Zemle ičiū ė174 Medicinos e minų an onimija Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) And iuškai ė 2001; Kazlauskai ė 2004) consumi e minai leksiniai an onimai y da ybiniai an onimai. El obje o del a ículo cons i uye en euka io médico li uano e apeu a Kazimie o Buine ičiaus (18721953) más impo an e de cinco pa es ienda Vidaus en e medades clínicas manualélis (19281930) ( oliau Vado ėlis) an oniminia é minos médicos. La elección de es e uen e lidió a ias cosas. Visų pi ma, habladísimo manuélis ue o iginalus (ne e s inis) abajo, esc i o d os y clínicos edėjo debe igas (ž . lie u io gydy ojo, 16 me ų (1923–1939) ėjusio Lie u os uni e si e o (nuo 1930-ųjų – Vy au o Didžiojo uni e si e o) Vidaus ligų medicinos ka e- h ps://www. le.l /s aipsnis/kazimie as-buine icius/). Palib us con o os ano iempo médicos manualés (yas, hay deci , leis a negausiai), es o ue la mayo olumes medicina manualés, de el cual mocesi no una medikos ka a y que neabejo inai u o in luencia cien í ica e minías de medicina Li u ias o ma imuisi así aidai. oniminés aiškos modosus, 2) išnag inė i an oniminių Siekiama iš i i Vado ėlio an oniminius medicinos e minus. Šiam iks- lui pasiek i keliami okie užda iniai: 1) išsiaiškin i medicinos e minų an- medicinos e minų s uk ū ą, 3) es ablece an oniminius medicinos e minus siejančių p iešybių ipus. P incipalmen e aplicados desc i omasis analí ico, in e p e a i o mé odos. Dado que an oniminos é minos son mu uamen e g e inamos, pasi elkiam y g e inamasis mé odo. NEBENDRAŠAKNIAI ANTONIMINIAI No se ha incluido en la lis a. MEDICINOS TERMINAI Desde el pun o de is a de la es uc u a los é minos es udiados se di iden en dos g upos nebend ašaknius (leksinius) y bend ašaknius (da ybinius). Den o de es os g uposí, esos é minos se ag upan po sus inculan es p eposiciones semán icas y logines2. Así, se asignan con adikcine, kon a ine y ek o ine con aybe elacionados an oniminías é minos médicos. An oniminos é minos médicos, los cuales une con adikciné con aidad Ling is izada y e minologizada li e a u a con adikciné3 con aidad se e alúa desigua eikšmiškai. Uneni au o es ella apa ina con complemen a ine 2 Más ampliamen e sob e seman ines y logines con ibes z . E many ė 1995: 910. 3 A. Mi ke ičienės opina, con adic o iales con adicciones undamen o į a dijamos e minos es ic amen e sepa a de con a ine con adicybe basado an onimų di ícil. No malmen e se mi a si hay un miemb o medio (se discie ne en la misma base) o no (Mi ke ičienė 2006: 137). 175Te minologija | 2023 | 30 Škel 2021: 266), o os las in e p e an como dos p iešybe, . y. laiko jas uo pačiu ipu (E many ė 1995: 9–10; 2008: 10; di e en es ipos opues os (Ta a ino 2006: 17; Ba ickaja 2014: 1718). Te minologės As os Mi ke ičienės pag indu (Mi ke ičienė 2006: 136). pas ebėjimu, „apsk i ai kalbo y oje p iešybių ipai ski iami ne uo pačiu Los de enso es del p ime en oque a i man que las elaciones con adic o ias elacionan enemigos an onimai y a g indžiami p ieš a aujančiomis są okomis (E many ė 2008: 41). Tokiais an onimais nusakomi du požymiai, u in gal oje a p šių p ieš- exis en e en el espacio4. Negígando una de las an onymías an onyminas, ob enemos o a de inida y ex emoina an ybę (p.ej., iengungis ne + iengungis = edęs). En o as palab as, una de las oposiciones indica la p esencia de un cie o concep o y la o a no sólo su ausencia, sino ambién oda con a ia adje i o enencia (Pau a 2010: 110). Con adikciné con aidad suelen ca ac e iza a cuali i inos adje i j o a pa icipis, que desempeñan unciones adje i js, daik a a dj y p e eiksm (E many ė 1995: 910; 2008: 23). O as au o es con adikciné con aybę ambién llaman complemen a ine. Así, de su pun o de is a, a complemen a inos asignados an onimas, los cuales exp esa se la p esencia o ausencia de cie a peculia idad o señal. Ellos suponían įnomiados obje os de, signos y e c. poliškumą, i. i. uno de an onimų nulemia o o exis is a imą. Būding ales oposiciones aožas del medio, in e medio, na io ausencia (Škel 2021: 266). Palyginos discu uosos en oques, se e que con adikcionales con aidades concep a p ác icamen e no di ie en, excep o sólo lo que unos usoga solo uno e mó habamajai con aybei į a dy i, y o os du e minus. Desde mencionados au o es, pa ece ían, di e encian au o es, que ope an sólo é mino de complemen a idad, en o a palab a, no usan el é mino con adikciedad, sin emba go su habamosios oposiciones concep a cla amen e mues a que a habla sob e con adikcinę opozición. Complemen a inas an onimas uno del o o no paneigia, y ko eliuoja mu uamen e ellos eiškiamų asgos con as o bas. Complemen a ios an onimas esseminan especieña noción, desc ibiendo ella uno u o o aspec o (Ba ickaja 2014: 18). Es a oposición se c ea de dos palab as una de o a complemen ancias. Una al an ología na io negación suponuoja o o signi icado. En ep de las ex emi ades opues as miemb os a menudo no hay 4 In e pas aquí se en iende como en e es as an onimías opues as del na io medio, ambién llamado mesonimu pag indu; jie papildo ienas ki ą, kad iš eikš ų ieno a ki o požymio i- (Šes ako a 2017: 252), ausencia. Palmi a Zemle ičiū ė176 Te minos de Medicina an onimía in e medio na io (Bilalo a 2022: 180). Complemen a inos Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) an onimas ambién llamados suplemen omiisiais, ma ellos exp esai complemen omismo (komplemen a ui complemen omumo concep o, en o a palab a, menė ąja en eybe elacionados e mininos mu uamen e mą) (ž . Go ocho a 2015: 65). Tai naujas požiū is – a si anda ko eliacijos ko eliuoja y apildo uno o o. O ookí pun o de is a sos enien es la con adaddciné y complemen a iné an ibyas a an como di e en es ipos an ibyas (plg.: Ta a ino 2006: 17; Ba ickaja 2014: 1718). Con adikcionales an onismos elacionados con la elación de opues os (con espec o a la lógica) signi ica con apues os concep os. Es a con aidad basada en la p esencia o no p esencia de la ca ac e ís ica o signo. La a i mación de que es a con a iedad da espacio en e dos signos, es e ónea. Po ejemplo, sinc onizado no sinc onizado. Požymis exp esaškiamos sólo la palab a sinc onizuo o, y no sinc onizuo o no signi ica ningún signoo, es a palab a paneigia p ime io signo de la oposición na io eiškiamo. Complemen a iné con aidad se c ea, basado ca ego ía, que en lógica se llama ela i i idad. Rela i idad si an onomía, po ejemplo, el concep o de he me icidad a si a ajea nehe me iškumo concep o, pe o nepaneigia la úl ima exis encia es o es el p incipal complemen a inés y con adiccional an onomía di e encia. P i ilómom complemen a inés an onymia se ca ac e iza po el segundo oposicion na io neiš eniamumo (Ta a ino 2006: 17). Pe azeando exp esada men í, complemen a inés an onymía caso una de las opues as nopeigia o a, con a iamen e que con adikcional an onymia caso. suponuoja p iešingo na io egzis a imą, ada a si anda komplemen a inė Digaín e que en es e a ículo asignando y insc ibiendo discu iamāy p ie a pusa ije elacionadas, y an onímos pa es se conside an elacionadas con adikcine oponiby, cuando paneigus uno de ese pa miemb oį se ob iene o o miemb o, no solo ca eciendo del p ime ma io signo, sino y señali as con a io signoį. En la empí ica ma e iaja p edominan compues os e mininos médicos, u in ys an onimiškus gene almen e lie u iškos o igen di e en es šaknų ūšinius dėmenis. Así, puede deci se que con adikcine con aybe elacionados compues os de é minos médicos an onimía lemia especies de dėmenos an onimía. No malmen e esos dėmenes an adje i os, gene almen e ela i os, ej.: [íso inas]5 5 Sudė inių e minų eks inės a osenos peculia idad es que išliajame ex o puede se pasadojados especiesiniai o kinininos dėmeny. Aquí y en o as ejemplos del a ículo en šybę palaikoma lie u ių kalbo y os i e minologijos nuos a a, . y. kon- adikciškumo i komplemen a umo są okos ne p iešinamos, o laikomos lauž ónicos skliaus os se esc iben es a i pasadois ieji dėmenys. 177Te minologija | 2023 | 30 is ulos [ iduinas] is ulos VLK II 163, pi minė anemija an inė [anemia] VLK III 158–159, pi minė hype o ija – an inė hype o ija VLK I 7, s o a i šu inė lūpa s o a apa inė [lūpa] VLK III 46. Una de ca ac e ís ica de la lexicica gene al oposiciones son palab as encima de apačia con ap ieša. Es a con ap esión nulem a y ales e minos de medicina compues os como apa inos [galūnių pa alyžius] supe io i inių galūnių pa alyžius VLK V 169, ho izon aline disocijacija e icaline disocijacija VLK 148, 149 IV, que se con aen median e especies apa inis supe io i inis, ho izon alinis e icalinis. A menudo se oponen híb idos es imenes ísico ( iziškas) y psíchiškas, ej.: izinė [as enija] psichinė as enija VLK III 99, ísico [in an ilizmas] psíquico in an ilizmas VLK III 61. Šių dėmenų oposibilidad se puede basa en el hecho de que uno de ellos signi ica sąsają con cue po, i. i. con lo que apčiuopiama, y o o, con a iamen e sąsają con psiika, i. i. con lo que kasčiuapiama. De los concep os médicos de clasi icación su ge especies de opa menú sis olinis < sis olė6 dias olinis < dias olė7, a oniškas spas iškas spazminis an onimía. En la ma e ikine a li e a u a las agjesas ca díacas se di iden en uncion inos y o gánicos, y las úl imas en sis olinos y dias olinos, el sangujospúdis se di ide en a e ial y enino, y a e ial en sis olinio (maxima, supe nal) y dias olinio (lemiausia, apa inį); la obs ucción abdominal se di ide en a oninio < a onija8 y espasminį < espasmas9. Así, basado en es a in o mación, puede deci se que las pa ejas an ónimas o man sis oliniai [ūžesiai] dijas oliniai [ūžesiai] VLK III 448 ūes oliniai ūžesiai dias oliniai ūžesiai VLK V 143, sys olinis ūžesys dias olinis ūžesys VLK I 153 5; dias olinis IV dias olinis IV p esión a e ial VLK dias olinis dias olinis I 154; a oniški idu ių spie ėjimai spe iški idu ių spie ėjimai VLK II 153, 154. Te minų pe i e inė ši dis cen inė ši dis VLK I 54, pe i e inės ši dies susi gimai cen inės ši dies susi gimai VLK I 54 hib idinių ūšinių dėmenų an onymija su ge de los a ibu os pe i e inis esan is p ie k aš o, pak aš yje y cen inis esan is cen e, idu yje, enančiųisiais kalbama dėmenimis, con a signi ica i os. 6 Sis olė (g . sys olē con acción, comp esión) ši dies con ai džių y skil elių con acción, po el cual del co azón se expulsa a lujo de sang e en la ao á y pulmones a e iją TŽŽ 2007 1012. 7 Dias olė (g . dias olē ex ención, ex endidomas) ši dies con ai džių y skil elių išsiplė imo, a a és del cual en ši dį a luye sang e TŽ 2007 240. 8 G . a onia suglebimas, desplemas (TŽŽ 2007: 121). 9 G . spasmos aukulys (TŽŽ 2007: 1028). Palmi a Zemle ičiū ė178 Medicinos e minos an onimía An oniminės po os Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) aumen o de c uces ca díacos aumen o de izilginio VLK I 2 especies de dėmenos ske sinis izilginis sup iešinimas nulem as gene al de la lexis palab as ske sas izilgas an onimías. deno ados po adje i o idos, po ejemplo: hipe o ia del Ne e ai an oniminių sudė inių medicinos e minų ūšiniai dėmenys esco ello de echo hipe o ia del esco ello izquie do VLK I 7, a i icialinoji gel ligė ik oji gel ligė VLK III 313, VLK IV 114, izquie dis an ei is izquie dis an ei is VLK I 1, du e ojo [gomu io de ec ai] minkš ojo gomu io [de ek ai] VLK II 111, 10io [gomu io andai] minkgomio gomu io VLK II 111, VLK II 159, VLK II 159, VK II k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k k La mayo ía de es os en iydjes mues an que Vado ėlio é minos médicos an onymia pa eina de la léc ica gene al an onymía palab as du as, delgado opuingas signi icaciones pa eja es minkš as, g ues. Se dis inguen ales e minos an onímicos, cuyos especemenimíes es imenim an adje i os ojonos y bal as, ej., audonųjų [kūnelių10 al e os de apa encia] bal ųjų kūnelių11 al e os de apa encia VLK III 449. Tokie an onimai en e minologías li uanas ambién llamados e minines signi icanzas (And iuškai ė 2001: 72), o e mininiais (K ašy ė 2005: 12), an onimais, ma sus p iešybė susi o mususi pačioje e minijos (en es e caso medicinos) sis ema. Aunque en la lexis común las palab as ojón y bal as no signi ican opues as, sin emba go en e es as palab as posibles oposiiciniai elaciones en cie o con ex o, en o as palab as, mencionė ieos adje i os son con ex ualiniai an onimai (ž . E many ė 1993: 78). Así, la cues ión su ge, ¿es ojo blanco oposición a conside a se sí o mada en la lengua común o odo es o nue o, en el sis ema e minología médica su gida, an onimų pa eja? Po jeje, desigua eikšmiškai se puede a ua y de ales ca ac e a djes como kie as minkš as, plonos o as, enančių especiesiniais dėmenimis, sąsają con con adikcine p iešybe. En la lexis comúnja los debe ía conside a elacionados no con adikcine, sino kon a ine con aybe, sin emba go ana omía nomenkla ū oje e mininai íe asis gomu ys minkš asis gomu ys, plonosios in es inos o osios in es inos iene mediu inių miemb os (mezo e minų). Tokios casos discusiones pasa oni o y de o as á eas, po ejemplo, li e a u aú ologías, e minijoje (plačiau ž . Mi ke ičienė 2006: 139–140). 10 Los glóbulos ojos, o e i oci os, no ienen núcleo (S opus, Tamašauskas, Paužienė 2005: 4748). 11 Los glóbulos blancos, o leukoci os, ienen b anduolį (S opus, Tamašauskas, Paužienė 2005: 4748). 185Te minologija | 2023 | 30 suaugimai VLK I 39, išo iniai [k aujaplūdžiai] – idujiniai k aujaplūdžiai VLK III 42), į a džiuo iniais (ka š osios ynės – šal osios ynės VLK III 393–394, ma- žoji ku a ū a didžioji ku a ū a VLK II 88, sausasis pe ika di as d ėg nasis pe ica di as VLK I 39), iz es iniais (anks ybas si ilio pe ijodas ėlybas [si ilio] pe ijodas VLK III 259) būd a džiais. Según el dicciona io académico de la lengua Li uania, con a las elaciones elacionadas los adje i os ge ybinis blogybinis, einan ys sudė inių e minų ge ybiniai naujikai blogybiniai naujikai VLK II 160, 186 ge ybinis naujikas pik ybinis [naujikas] VLK III 240 ūšinis dėmenimis, unkcionuoja medicinos s i yje a ellos se hace e e encia medyma. VLK III 58, Re a a ejų, kai sudė inių medicinos e minų an onimiją lemian ys ū- šiniai dėmenys eina daly iais, p z.: a sikišusios ausys – p iaugusios ausys posición eclinada posición sen ada VLK IV 141, nega i o [p ensado] posi i o [p ensado] VLK II 58. En pa celas casos con ingencia se c ea polia inesa signi icancia p ielinksniais sin y con, ej., simpa iko onija con s uma [simpa iko onija] sin s umos VLK III 96. Ta p kon a ine (kaip i kon adikcine) p iešybe susijusių an oniminių medicinos e minų ūšinių dėmenų esama i okių, ku ie nė a sude in i su aiška, po ejemplo: nue o acoso iejas [p iecuolis] VLK V 180, pe manen e [a esis encia enal] empo al [a esis encia enal] VLK III 266, pe sis en e dolo pasainois [dolo ] VLK III 442, p ime acoso úl imo acoso VLK V 7980. Es o es na u al ca ac e ís ica del ex o, ma su au o es lib e de elegi , qué o ma e minus usa . No se puede desca a y no olingas di e en e di e encia de aiškos e minos po a ojimo posibilidades. En gene al hablando, pa icipalin is de e min i habamąja aišką, e minos ausencia o nenusis o ėjimas. An oniminos é minos médicos, a los que une ec o inė p iešybė Es e ipo an oniminiai é minos signi ica kiniame eks e, manding, labiau žiū ima u inio, o ne o mos. Ki as dalykas, di e sos di ec i os p iešp iešas. Vec o ine con aybe elacionados pa es de miemb os une la común signi icancia del mo imien o opues as di eccionesis (E many ė26 2008: 46), ellos nomb an opues as di ecciones 26 A k eip ina a ención en lo que E. Jakai ienė ek o ine con aybe elacionados miemb osis llama sólo ales miemb os, que nomb an opues as di ecciones acciones o yksmus (ž . Jakai ienė 2009: 13), o, I. E many ė opino, ek o ine con aybe llamados pueden se no sólo acciones opues as di ecciones, sino ambién di e sas di ecciones y señas. Po ejemplo, cien í ica, e many ė 1995: 9 conside a an ónimos ec o iales ales pa ejas como kai ė dešinė, aquí allí (ž . E many ė 1995: 9). Sin emba go se ía di ícil es a de acue do con es a opinión, ma menė osias pa es de palab as exp esa mi di ección, y la si uación espa emen e. Así, en el a ículo laikomasi E. Jakai ienės ek o inių an onimų concep os. Palmi a Zemle ičiū ė186 Medicinos e minos an onymija acciones o yksmus Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) (Jakai ienė 2009: 134). Ti iamajame uen e habla en un en e elacionado an onymines e minos médicos ẽ a. Más a menudo més compues os é minos ši p iešybė ku iama leksiniu būdu, p iešinan daugiausia lie u iškos kil- médicos de di e en es aíz pa ie inos dėmenis, eiškiancios nomb es de acciones, po los cuales usualmen e a p e acio -imas aunque ocu ía y ediniai, p z., empe a ū os k i imas – empe a ū os pakilimas VLK IV 53, 54, VLK V 186 / empe a ū os pakilimas – empe a ū os k i imas VLK II 56, ek o ines con a elaciones de elaciones elacionados uni isinos, ej., des acikišimas įdubimas VLK II 88. Algunos pa en escos de ejidos o man pa ejas an ónimas con di e en es é minos, que los unen elaciones sinónimicas27, po ejemplo: pa ini a isquimas dalini [įsi aukimai] VLK II 1 y a isquimas de la célula c ú nica inse ción de la célula c ú nica VLK II 1, asos sanguíneos asos sanguíneos [sus acción] VLK III 49 y iscososos cons icciones iscososi ias VLK III 46, VLK IV 9. LKŽe ilius acinių sakinių da os, gene almen e se aukia musumenys, k aujagyslės, a susiau ėja ocies yzdys. Así, puede a i ma se que las úl imas é minos de pa os an onimía se ánsian i nulem a de la léc ica gene al an onimías. Algunos e minologos pos ulan que la ec o ial oposición es adicionalmen e e o zada los llamados polia ines signi icanzas p ecu sdėlia (ž . Panko, Kočan, Maciuk 1994: 163). Tokį eiginį basados Vado ėlio pa de é minos an oniminos ele ación de la p esión sanguínea nupuolima de la p esión sanguínea VLK I 48, pe o ales casos en manualėly no son ecuen es. Šiuosyk con an edėlio paiš es as acciónmajodis, de el cual hecho del p ime an oniminés pa os na io gimininiu dėmeniu enjenan daik a a dis, signi ica di ecció de la apačia hacia a iba, y con an esdėlio nuiš es as acciónmajodis, del cual hecho del segundo an oniminés pa os na io gimininiu dėmeniu enjenan daik a a dis, de a iba en abajo. BENDRAŠAKNIAI ANTONIMINIAI es el nomb e de una pe sona que i e en el país. MEDICINOS TERMINAI En el capí ulo an e io abo dadas de los an onimínicos e minos opues a signi icado glūdi en ski ing šaknyse. Vado ėly en es á p esen e y la misma choc de an onimos, a los cuales opues o signi icado o o ga da ybos ins umen os. En la li e a u a lingüís ica y e minológica de la misma aíz an onimai, a los que opues o signi icado da ins umen os de da ybos, llamados da ybiniais (Gai enis, 27 Tokias pa adigma I. E many ė es llamadusi pa alelag ečiaisiais lizdais (E many ė 2008: 84). 187Te minología | 2023 | 30 Keinys 1990: 20; And iuškai ė 2001: 70; K ašy ė 2005: 10; Mi ke ičie- nė 2006: 136; Jakai ienė 2009: 137), bend ašakniais (Mi ke ičienė 2006: 136; LKE 2008: 27) an onimais. An onimiškumui ealiza se se ecu ie en p e iélis da ybos p iemonės dažniausiai y a p iešdėliai. P oduk y iausias iš jų y a ne-, con el cual de e da iniai como an y ma ca p incipal palab a dicha (LKG I 1965: 428). I enas E many ė obse ėjimo, leksiniai unidades con el negigio cada un caso iene con adikcină semmę (E many ė 2008: 32). An oniminés pa os se o man mencionado el nega i o signi icación p e idél a p ijunando a uno de ese pa de miemb os. Así, p iešdėlį ca eciendo de semán ica nega i a miemb o ansmi e obje o, į a dijamo o o, i. i. posi i as semán icas, na iu, nebu imą, po eso su ge una elación con ap iešos (Boguš 2015: 15; plg. Panko, Kočan, Maciuk 1994: 163–164). Hablamasis p iešdėlis se ca ac e iza exclusi a ac i idadmu en c ea an oniminius elaciones y Vado ėlio medicina e minijoje. Como indica el ma e ial empí ico, dichas elaciones no son uni isinias en e la misma aíz e minams – pasi aikė ik d i an oniminės po os; iena iš jų suda y a iš de medicina de miemb os que ienen común sa akilmę šaknį, a uno de los cuales se ha añadido p e ix no-: in lama o io eksuda ai no in lama o io [eksuda ai] VLK 65, y o a de miemb os que ienen común šaknį de o igen alienima, a uno de los cuales se ha añadido in e nacional an i- II, u in is agains ingness kam no s signi icado (TŽZ 2007: 86): an i oxin VLK V. An oniminas elaciones mayo pa e a añen compues os é minos médicos, cuyos especiesí llemenes di ie en p e i p e icili ne-. No malmen e los pa es an oniminés se o man en e la misma especie de o igen li uaniška aíz 1516, VLK menų, p z.: gilios opos – negilios opos VLK V 102–103, [nepilnos] is ulos – pilnos is ulos VLK II 163, neskambūs ka kalai – skambūs ka kalai VLK II III 445, neska dūs [ka kalai] ska dūs [ka kalai] VLK II 48, e dade a [kaklo enų pulsacija] noic oji [kaklo enų pulsacija] VLK III 449, sólo c ū inės angina noic oji k ū inės angina VLK I 64, 62, noic oji k ū inės anginas p iepuoliai ik oji k ū inės anginas VLK I 60, 62. Cabe deci que no en odos los casos se puede a i ma con i meza que los é minos son an ónimos, en o as palab as, a eces se puede islumb a colisión en e an onomía y simple negación, po ejemplo: aukš a [ empe a ū a] neaukš a [ empe a ū a] VLK V 51, nežymūs skausmai žymūs skausmai VLK III 250, s eiki inks ai nes eiki inks ai VLK III 276, [iz eidoška] ne ami [iz eidoška] VLK III 443. Tomemos que y ya mencionadas pa es de é minos especies es imios Palmi a Zemle ičiū ė188 Medicinos e minos an onymia encendido y no encendido. Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) Incine imas ma qui concep o, aigi es el é mino. Pe o gimu ma cimą concep o, a žymi są oką neuždegimas? Jei pas a asis ik pap asčiausiai paneigia užde- po lo an o, es also an onimas (k azian onimas). El mismo pasaky ina y sob e pa as alš a neaukš a empe a u a, gilios negilios opos, žymūs nežymūs skausmai. Talos pa es de é minos se pueden conside a se y abajos an onimos, su gidos en el discu so medicinal. Poco an o an ónimos pa es se o man y en e ex añas o igen aíz que ienen de especies de dėmen; aquí ambién iene encima dos palab as de é minos compues os de especies an onymia, ej.: o miniai [elemen ai] ne o miniai elemen ai VLK II 60, konsonojan ieji ka kalai nekonsojan ieji [ka konu] VLK II 9, leukemiški no i neleukemiški no i VLK II 159, neškos eks asis olės o ganiškos eks asis olės VLK I ne okė 58, adenoma adenoma VLK III 97, ok ili inės aneu izmos nesy ili inės aneu izmos VLK I Isin u I i a kamalai o ganų i a kai 45, neikai VK I I An onimines oposiciones ambién pueden se exp esadas, usando di e en es p e icios (Če nenko 2010: 184), po ejemplo, įi de-: inspi épimo p o undumas exhalépimo p o undumas VLK 61, II inspi épimo [jėga] exhalépimo ue za VLK III 445, p olongado inspi épimo p olongado exhalépimo VLK II 74, 75. Šiek an o pasipaikė sudu inių e minų ( ien isinių i sudė inių su sudu iniais dėmenimis), ocupando in e piné luga en e bend ašaknių y nebend ašaknių an onimų (ž . Mi ke ičienė 2006: 142; más plg. And iuškai ė 2001: 72). An onimos pa os o man p ecep os -ys ė ediniai, cuyas palab as básicas an du ianos aukš ažiū is y zemažiū is y ol egis y umpa egis, ej.: augš ažiū ys ė28 ( ol egys ė) zemažiū ys ė29 ( umpa egys ė) VLK III 454, umpa egys ė ol egys ė VLK III 442. Pasó cie a o igen ex anjima e mininai dū inia, cuyos p ime os sandai ienen an onimines signi icados, ej.: achyka dija30 b adyka dija31 VLK I 57, hipo glicemia32 hipe glikemi28 LKŽe da os, al os iene signi ica i os a spal į oli, y lemas pas um. 29 Ž . 30 iznašą. 30 Tachika día (g . achys g ei as + ka dia co azónis) padažnėjęs ši dies palimas (más de 100 eces po minu o) (ž . h ps://www. le.l /s aipsnis/ achika dija). 31 B adika día (g . b adys len o + ka dia co azónis) lė as palimas ca díacas (más o como 60 ca díacos sus aukimų pe minu ę) (ž . h ps://www. le.l /s aipsnis/b adika dija/). 32 Hipogluemia (g . hypo abajo (p iešdėlis, que mues a la p esencia después de algo, disminución o educción, en compa ación con la no ma) + gluemia) disponimien o de glucosa en sang e (ž . h ps: www. le.l /s aipsnis hipogluemia/). 189Te minología | 2023 | 30 kamumas i a čius ož u o insu iciencia VLK I 15, ja33 VLK III 107. Tokių sudė inių e minų kaip d i a čių ož u ų nepakan- 17, i a ės angos insu iciencia d i a ės angos insu iciencia VLK I 17 an onymija nulem a ca ac e a džių d i a is i a is, cuyas con aidades elaciones su gen no na ie is echinokokas daugia ie is iš bend osios kalbos, kaip, pa yzdžiui, many ina, sudė inių e minų ie- echinokokas VLK III 322323 species denominimis ein dė ende ca ac e a džių iena ie is daugia ie is, pe o de la clasi icación médica. Apa e menė inas ales an oniminés pa os, en e cuyos miemb os con ap iešos elaciónú c ea in e nacional elemen o pseudo-, eniendo signi icado de ne icu idad. A uno de los pa es miemb os de la especie de o igen ajeno se le ha añadido el elemen o mencionado: di e i iška [Ho manno lazdelė] pseudo-di e i iška Ho manno lazdelė VLK V 166. O o pa más in e esan e en que la componen di e en es miemb os sanda os, i. e. ien isinis y compues o d ióodis é mino: pseudoleukemia e dade a leucemia VLK III 156157. El p ime miemb o de es a pa ella aún iene y su sinónimo ne ik oji leucemia VLK III 156157. Ras a y más opues a signi icación elemen os in e nacionales que con ienen especies de es imenos. An oniminos elaciones o maban exzo-, exp esando una conexión con izo e (TŽŽ 2007: 275), y endo-, exp esando p esencia en el in e io (TŽŽ 2007: 296), ej.: ekzogeninės [kilmės nuodai] endogeninės kilmės nuodai VLK III 161, endogeninė kilmė ekzogeninė kilmė VLK II 160, hipe -, exp esando exceso de la no ma (TŽŽ 2007: 430), y hipo-, exp esando po, abajo, menos hipe och omiška anemija (TŽŽ 2007: 43), [anemia] VLK III 159. IŠVADOS In e puka io e apeu a médico li uano K. Buine ičiaus cinco pa es Vidaus ligas clínicas di igėlye (19281930) an oniminių medicinos e minų po osinyje suelen unciona uya en ame mismo sak, . i. egulia iajame34, y algunas eces y ne egulia iajame (apsi ibojančiame mismo o ne olimu puslapiu) con ex o. Išnag inėjus ellas, se de e minó que an onymia como una de las ca ego ías seman ínicas aumen ada ca ac e ís ica a puka io medicina, la cual y 33 Hipe gluemia (g . hype sob e, anapus (la p ime a pa e de palab as sudu ines, indicando la no ma excedimien o) + g . glykys saldus + haima sang e) gliukozes en el país (ž ėjimas. h ps://www. leemia.l s aipsnis/hipe glik). 34 Regula is con ex o […] es al con ex o, cuando ambos an onimas se usan en uno ó ade ismos en sen encias (E many ė 1995: 11; 2008: 73). Palmi a Zemle ičiū ė190 Medicinas e minos an onymia é minos (en es e Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) ep ezen uoja i iamasis Vado ėlis, e minijoje. Tai pa i ina XX a. an- ojoje pusėje iškel ą min į, kad kalbamasis eiškinys ne mažiau būdingas caso medicina) ni de la lengua gene al palab as. Vado ėlio en e minología médica an onymia gene almen e eiškiasi leksiniu, ečiau da ybiniu mane a. Es os budos suponúan dos es uc u a o ias g upos nebend ašaknius y bend ašaknius an onimus. Nebend ašakniam an ónimos ca ac e ís icas de es ipos de con a iedades con adikciné, kon a iné y ek o inė, y bend ašakniai an onimai elacionados con adikcionalidad elaciones. A los úl imos an ónimos sen ido opues o p opo cionan el p e ixo ne- endoi egzo-, p oduk y iausia da ybos p iemonė, no s esama pa ienių i ki okios aiškos a ejų (p iešingos eikšmės p iešdėliai į- i iš- bei a p au iniai elemen ai hipe i hipo-). Būdingiausia es compues as e minos médicos an onimía, kylan i de menė ų ipos con aidadesmis elacionados gene almen e lie u iškos kilmės ūšinių dėmenų, eiškiamų p incipalmen e ca ac e e džiais (pap as aisiais, san ykiniais y į a džiuo iniais), signi ica i amen e ečiau deli iais, nų an onimija ečiau pa eina aip pa daugiausia iš an oniminiais san y- kiais susijusių lie u iškos kilmės gimininių dėmenų, dažniausiai einančių an onimijas. Kalbamųjų e mip iesagos -imas daik a a džiais. No una de es as aiškos medios pa icipa o mando más de uno compues o é mino médico. Nunciado que suelen compues as de é minos médicos an onymia es nulem a especies de dėmenos, einan es de la lexicosa gene al palab as (p z.: g ande pequeño, d ígnas sausas, lig as di íciles, buen malas), an onimías. Habe á que deci que se puede alega que la an onimía de Vado ėlio e minía y a pa ėjusi iš bend osios leksikos an onimijos, ma an onimų po ų, ku ių mayo pa e opuybė o mada y aiški sólo en la misma e minía del ámbi o habamosios y su an de medicina concep os clasi icaciones, e a (p z., sis olinis ūžesys dias olinis ūžesys). Būdingais Vado ėlio se puede conside a signos de an onymia de é minos médicos es o, que an oniminas elaciones elacionadas compues os de e minos dėmenos no siemp e combinados su aiška, pasi aiko y pa ines an onymia ap aiškų. A eces no es ácil deci , si la con aidad de pa es de é minos médicos es an onimía o sólo simple negación, nulem o mismo ex o. Tad es a colizija suponúa quazian onimų o da binių ( ex o disku se su gidusių) an onimų posibilidad. 191Te minología | 2023 | 30 ŠALTINIAI VLK IV In e nus diseų klinikos ado ėlis 1: Ši dies i k aujagyslių ligos, Kazimie as Buine ičius, Kaunas: Facul ad de Medicina Uni e si e o Li uano, 1928. Vidaus ligų klinikos ado ėlis 2: K ėpa imo i i škinimo o ganų ligos, Kazimie as Buine ičius, Kaunas: Facul ad de Medicina Uni e si e o Li uano, 1928. Vidaus en e medades clínicas manualélis 3: Clinicinio inquinamien o me odica. Pa ologiosas cons i uciones. sek ecijos ligos. K aujo i k aujo gaminamųjų o ganų ligos. Inks ų i šlapimo akų, kepenų, blužnies ligos. Te apeu inė echnika. Ligonių slaugymas. Dije e ika. Klima o i balneo e apija. Fa mako e apija, Kazimie as Apykai os y idujinas Buine ičius, Kaunas: Educa i os Minis e ios Knygų Leidimo Comisión, 1929. Vidaus en e medades clínicas manualélis 4: In oksikaciones. T auma izaciones. Simulación. Alle ginés en e medades, Kazimie as Buine ičius, Kaunas: Educa i os Minis e ios Knygų Leidimo Comisión, 1930. Vidaus en e medades clínicas manualél de 5: In eccionales en e medades, Kazimie as Buine ičius, Kaunas: Li uano Uni e si e o Facul ad de Medicina, 1930. LITERATŪRA Amsili Pascal 2003: L’an onymie en e minologie : quelques ema ques. – Con é ence TIA-2003, S asbou g, 31 ma s e 1 a il 2003. P ieiga in e ne e: h ps://hal.science/hal-00009275/documen . And iuškai ė Ramunė 2001: J. Balčikonio kalbo y os e minų an onimai. – Te minologija 8, 65–75. [Bagana Že om, Veličko a S e lana 2012: An onimija medicinskoj e minologii (na ma e iale nemecko o jazyka). – Naučnaja mysl Ka kaza 2, 180–182] Багана Жером, Величкова Светлана 2012: Антонимия в медицинской терминологии (на материале немецкого языка). – Научная мысль Кавказа 2, 180–182. [Ba ickaja Galina 2014: An onimičeskije o nošenija uk ainskoj e minosis eme učio a i audi a. – Naučnyj po encial 1(14), 16–20] Барвицкая Галина 2014: Антонимические отношения в украинской терминосистеме учета и аудита. – Научный потенциал 1(14), 16–20. [Bilalo a Dina 2022: An onimija echničeskoj e minologii aznos uk u nych jazyko . – Globalnyj naučnyj po encial 8(137), 179–181] Билалова Дина 2022: Антонимия технической терминологии разноструктурных языков. – Глобальный научный потенциал 8(137), 179–181. [Boguš Oksana 2015: An onimični idnošenia uk ainskij as onomičnij e minologii kincia XIX – pe šoi e ini XX s oli. – Bal ijskij gumani a nyj žu nal 1(10), 14–16] Богуш Оксана 2015: Антонiмiчнi вiдношення в украïнськiй астрономiчнiй термiнологiï кiнця ХІХ – першоï третини ХХ столi. – Балтийский гуманитарный журнал 1(10), 14–16. [Če nenko I ina 2010: An onimični idnošenia uk ainskij e minologii u izmu. – Vysnyk Nac. Un- u „L i ska poli echnika“. Se ija „P oblemy uk ainskoj e minologii“ 675, 183–186] Черненко Ірина 2010: Антономічні відношення в українській термінології туризму. – Вісник Нац. ун-ту «Львівська політехніка». Серія «Проблеми української термінології» 675, 183–186. [Danilenko Vale ija 1977: Russkaja e minologija. Opy ling is ičeskogo opisanija, Mosk a: Nauka] Даниленко Валерия 1977: Русская терминология. Опыт лингвистического описания, Москва: Наука. E many ė I ena 1984: Apie an onimų eikšmes i a ojimą kalboje. – Kalbos kul ū a 46, 43–46. E many ė I ena 1993: Kon eks iniai an onimai. – Kalbos kul ū a 65, 74–78. E many ė I ena 1995: P iešingybė kaip seman inis i loginis an onimijos pag indas. – Lie u ių kalbo y os klausimai XXXV, 9–31. E many ė I ena 2008: An onimija i an onimai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Gagné Anne-Ma ie, L’Homme Ma ie-Claude 2016: Opposi e ela ionships in e minology. – Te minology 22(1), 30–51. Gai enis Kazimie as 2014 [1989]: Kai ku ie an onimijos a ejai lie u ių e minologijoje. – Kazimie as Gai enis. Rink iniai aš ai, sud. J. Gai eny ė-Bu le , Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 167–174. Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e minų žodynas, Kaunas: Š iesa. [Golo in Bo is, Kob in Ra ail 1987: Ling is ičeskije osno y učenija o e minach, Mosk a: Vysšaja škola] Головин Борис, Кобрин Рафаил 1987: Лингвистические основы учения о терминах, Москва: Высшая школа. [Go ocho a Na alja 2015: Ja lenije an onimii specialnoj e minologii. – Jazyk nauki i echniki so emenom mi e: Ma e ialy IV Mežduna odnoj naučno-p ak ičeskoj kon e encii, Omsk: Omskij Palmi a Zemle ičiū ė192 Medicinos e minų an onimija Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) gosuda s enyj echničeskij uni e si e , 64–66] Горохова Наталья 2015: Явление антонимии в специальной терминологии. – Язык науки и техники в современном мире: Материалы IV Международной научно-практической конференции, Омск: Омский государственный технический университет, 64–66. Jakai ienė E alda 2009: Leksikologija, Vilnius: Vilniaus uni e si e o leidykla. Kazlauskai ė Gi a 2004: Fone ikos e minų an onimijos b uožai. – Te minologijos is o ijos i daba ies p oblemos: s aipsnių inkinys Kazimie ui Gai eniui a min i, a s. ed. S . Keinys, 212–218. K ašy ė Regina 2005: Mokomasis e minologijos žodynėlis, Šiauliai: Šiaulių uni e si e o leidykla. LKE – Lie u ių kalbos enciklopedija, an asis pa ikslin as i papildy as leidimas, sud. K. Mo kūnas, ed. V. Amb azas, Vilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2008. LKG – Lie u ių kalbos g ama ika I, y . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1965. LKŽe – Lie u ių kalbos žodynas (I–XX, 1941–2002), e. a ian as, y . ed. G. Nak inienė, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2005. P ieiga in e ne e: www.lkz.l . Mi ke ičienė As a 2006: Li e a ū os mokslo e minų an onimija 1922–1942 m. – Te minologija 13, 134– 148. [Panko T. I., Kočan I. M., Maciuk G. P. 1994: Uk ainske e minozna s o, L i : S i ] Панько Т. I., Кочан І. М., Мацюк Г. П. 1994: Українське термінознавство, Львів: Світ. [Pas e nak Galina 2007: Sinonimija a an onimija ekonomiko-p a o ij e minologii. – Uk ainska e minologija i sučasnis : Zbi nik nauko ich p ac, Vypusk VII, Vidp. ed. L. O. Simonenko, Kyi : KNEU, 190–193] Пастернак Галина 2007: Синонiмiя та антонiмiя в економiко-правовiй термiнологiï. – Украïнська термiнологiя i сучаснiсть: Збiрник наукових праць, Випуск VII, Вiдп. ред. Л. О. Симоненко, Киïв: КНЕУ, 190–193. Pau a Ma kas 2010: An oniminiai kompiu e ių i usų ūšių pa adinimai. – Ve imo s udijos 3, 109–122. Pikčilingis Juozas 1975: Lie u ių kalbos s ilis ika II, Vilnius: Mokslas. Rakhimo a Ma una 2022: Abou an onymy. – Eu asian Resea ch Bulle in 14, 309–311. S opus Rim ydas, Tamašauskas Kazys Algiman as, Paužienė Ne inga 2005: Žmogaus ana omija, an asis pa aisy as i papildy as leidimas, Kaunas: Vi ae Li e a. [Supe anskaja Aleksand a, Podolskaja Na alija, Vasilje a Na alija 1989: Obščaja e minologija: op osy eo ii, Mosk a: Nauka] Суперанская Александра, Подольская Наталия, Васильева Наталия 1989: Общая терминология: вопросы теории, Москва: Наука. [Šes ako a S i lana 2017: An onimija ekonomičnyj e moinoleksici. – Vysnyk Dnip ope o skogo uni e si e u imeni Al eda Nobelia. Se ija „Filologyčny nauki“ 1, 251–255] Шестакова Світлана 2017: Антонімія в економічній термінолексиці. – Вісник Дніпропетровського університету імені Альфреда Нобеля. Серія «Філологічні науки» 1, 251–255. [Škel Ve onika 2021: An onimija ana omičeskoj e minologii anglijskogo i bela uskogo jazyko . – Mežkul u naja kommunikacija i p o esionalno o ien i o onoje obučenije inos anym jazykam: Ma e ialy XV Mežduna odnoj naučnoj kon e encii, pos iaščionoj 100-le iju ob azo anija Belo usskogo gosuda s enogo uni e si e a, Minsk: Belo usskij gosuda s enyj uni e si e , 262–267] Шкель Вероника 2021: Антонимия в анатомической терминологии английского и беларусского языков. – Межкультурная коммуникация и профессиональнщ ориентированное обучение иностранным языкам: Материалы ХV Международной научной конференции, посвященной 100-летию образования Белорусского государственного университета, Минск: Белорусский государственный университет, 262–267. [Šumailo a Ma ina 2014: Te miny-an onymy nemeckoj e minologii in e ne a. – Jazyk nauki i echniki so emennom mi e: Ma e ialy III Mežduna odnoj molodiožnoj naučno-p ak ičeskoj kon e encii, Omsk: Omskij gosuda s enyj uni e si e , 141–142] Шумайлова Марина 2014: Термины-антонимы в немецкой терминологии интернета. – Язык науки и техники в современном мире: Материалы III Международной молодежной научно-практической конференции, Омск: Омский государственный технический университет, 141–142. [Ta a ino Vik o 2006: Obščeje e mino edenije: enciklopedičeskij slo a , Mosk a: Mosko skij Licej] Татаринов Виктор 2006: Общее терминоведение: энциклопедический словарь, Москва: Московский Лицей. TŽŽ – Vale ija Vai ke ičiū ė. Ta p au inių žodžių žodynas, Vilnius: Žodynas, 2007. [Us Anna 2018: Speci ika an onimičnych idnošenj uk ainskij e minologii simejnogo p a a. – Sla ianskyj mi i nacionalnaja eče aja kul u a so emennoj kommunikaciji, G odno: G odnenskij 193Te minologija | 2023 | 30 gosuda s enyj uni e si e imeni Janki Kupaly, 227–229] Ус Анна 2018: Специфiка антонiмiчних вiдношень в украïнськiй термiнрлогiï сiмейного права. – Славянский мир и национальная речевая культура в современной коммуникации, Гродно: Гродненский государственный университет имени Янки Купалы, 227–229. VLEe – Visuo inė lie u ių enciklopedija. P ieiga in e ne e: h ps://www. le.l /s aipsnis/ achika dija/; h ps://www. le.l /s aipsnis/b adika dija/; h ps://www. le.l /s aipsnis/kazimie as-buine icius/. ANTONYMY OF MEDICAL TERMS IN VIDAUS LIGŲ KLINIKOS VADOVĖLIS (1928–1930) Summa y The a icle deals wi h he an onymic medical e ms in Vidaus ligų klinikos ado ėlis (Tex book o Clinical Symp oms o In e nal Diseases) (1928–1930), he landma k i- e- olume wo k by Kazimie as Buine ičius (1872–1953), a Li huanian physician o he in e -wa e a. This ex book was used by se e al gene a ions o medics and has undoub edly a ec ed he o ma ion and e olu ion o Li huanian medical e minology. The a icle explains he ways o exp ession o he an onymy o medical e ms, analyses he s uc u e o an onymous e ms, and discusses he ypes o he opposi es ha link hem. I was es ablished ha pai s o an onymous medical e ms usually unc ion wi hin he same sen ence, i.e., in he egula and some imes in he i egula con ex (which is limi ed o he same o an adjacen page). Analysis o hese pai s e ealed ha an onymy as a seman ic ca ego y is ypical o in e -wa medical e minology, which he examined ex book ep esen s. This suppo s he idea, ad anced in he second hal o he wen ie h cen u y, ha he phenomenon discussed is jus as ypical o e minology (in his case, medical e ms) as i is o he wo ds in s anda d language. In medical e minology o he ex book, an onymy mos ly mani es s i sel in lexically and less commonly de i a i ely. These me hods p esuppose wo s uc u al g oups: non-conjuga e (kai ysis p ieši disdešinysis p ieši dis ‘le en icle igh en icle) and conjuga e ( umpa egys ė ol egys ė ‘sho -sigh edness long-sigh edness) an onyms. Non-conjuga e an onyms a e de ined by h ee ypes o opposi es con adic o y, con a y, and ec o , while conjuga e an onyms a e linked by con adic o y opposi es. The la e an onyms de i e hei opposi e meaning om he p e ix ne- ‘non-, which is he mos p oduc i e means o e m o ma ion, al hough isola ed ins ances o o he o ms o exp ession also exis (such as opposi e p e ixes į-in o ‘ and из- ‘ou and o eign elemen s endoand egzo-, hype and hypo-). The mos cha ac e is ic is he an onymy o compound medical e ms a ising om he an onymy o wo ds mos ly o Li huanian o igin ela ed by he abo e-men ioned ypes o he opposi es, p incipalmen e exp esado by adjec i es (simple, ela i e, and p onominal) and less commonly by pa iciples. The an onymy o he e minology discussed, p edominan ly based on an onymic main componen s o Li huanian o igin, which a e mainly exp essed by nouns wi h he su ix -imas, is less equen . Qui e a ew o hese means o exp ession a e in ol ed in o ming mo e han jus one compound medical e m. Palmi a Zemle ičiū ė194 Medicinos e minų an onimija Vidaus ligų klinikos ado ėlyje (1928–1930 m.) I was es ablished he an onymy o compound medical e ms is mos equen ly he p oduc o he an onymy o he subo dina e componen s ha unc ion as wo ds o he s anda d lexis (e.g., g andemajas ‘la ge-small, d ėgnassausas ‘we -d y, lig assunkus ‘ligh -hea y, ge asblogas ‘good-bad). Hence he an onymy o he e minology in he ex book can be said o ha e been la gely de i ed om he an onymy o he s anda d lexis, o he pai s o an onyms whose opposi es e ol ed om and is clea only in he e minology o he ield discussed a e ew (e.g., sis olinis ūžesysdias olinis ūžesys ‘sys olic mu mu dias olic mu mu ). A ypical cha ac e is ic o he an onymy o he medical e ms in he ex book is ha he an onymic elemen s o compound e ms a e no always consis en in hei exp ession: he e a e some ins ances o pa ial an onymy. Some imes i is no easy o ell whe he he opposi es o a pai o medical e ms is an an onymy o a simple nega ion de e mined by he ex i sel . As a esul , his collision p esupone a possibili y o quasi-an onyms and wo king an onyms (which eme ge in he discou se o he ex ). Recibió 2023-09-19 Palmi a Zemle ičiū ė Lie u ių kalbos ins i u as P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius E. poš a palmi a.zemle iciu [email protected]