Antano Lyberio gyvenimas ir darbas – leksikografija

Z. ŠIMNAIT. An ano Lybe io ie e a ail lexicog aphia 359 ZITA SHIMNAIT Ins i u des langues Li uanies ANTANO LYBERIO Il es LIVIMAS IR DORBAS LEXICOGRAPHIE (aux 100osies anni e sai es de naissance) P abėgo ou le siècle depuis An ano Lybe io (19091996), l'un célèb es XX a. seconde pa ée lexikog a es, naissance. Ça ai cinq décennies que nous u ilisons ses p épa és di e ss dic ionnai es de la langue Li uanienne. 70-mečio p aga (1979), quand A. Lybe iui a é é acco dé nusipleniusio kul u eikėjo nom, il pa lėjo: Mano a ail e ie susijo a ec leksikog a ija. Tà a ail a aillez plus que 40 ans. A ec lui ai-je g andi, nousigi enau e sans lui ê e ne peux. Kai qui dicodyno a ail ien sausu e ne in é esseiu. Pou moi il n'a jamais é é ni sèche, ni peu in é essan . Au-delà de ce a ail quo idienne é, oujou s ou ais lui nonza e poésie. An anas Lybe is naî 1909 m. no emb e 6 d. iškiuose, Pane ėžio dis ic . 1939 m. e mine des é udes de philologie classiquinée Vy au as Diggiojo uni e si é. Ca o e pos a io années enseignja o P ienų gimnazijoje, é ai son di ec eu (19461947 m.), e à pa i de 1947 m. p esque ois décennies a a aillé dans les ins i u s de science jusqu 1952 ans Li u iens language ins i u e, plus a d Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u e. 360 LEGBOS CULTUREL | 82 A. Lybe is a é é émoin, comme c éėsi Li uiniens langues Žodyno edakcija, comme o ma osi Li uiniens leksikog a ijos mokykla. 1932 m., enco e é udian , Juozas Balčikonis in i ée lui alkin i à Kazimie o Būga ka o eca de ges ion e emplissemen a aux. Zap ašinėjo mo sžius Žodyno ka o eki de na ali és iškių e au es lieux, p épa é le dic ionno ex us. 19321942 m. Pe iod de a ail de Žodyno edakcija A. Lybe is déc i en dé ail dans l'a icle Lie u ių kalbos žodynas e ses da bininkai, des inée Redakcijos penkiasdešim mečiui (Mūsų kalba 1, 1981, 517). J. Balčikonis assu ai collec i des mo synisseu s, auquel a é é des in a commence du g andioio Li u iens langue le a ail de c éa ion de mo ino e ce a ail au débu našiai iūsė A. Lybe is. LKŽ I omo P akalboje, so i en 1941, l'a indiqué pa mi les plus p oches édi ions bend ada bių, be lesquels sąžiningo da bo i a sidėjimo le dic ionnai e ne pou ai pas appa aî e. LKŽ his oi e de l'éc i u e A. Lybe is p a ęsė dans l'a icle Lie u ių kalbos žodyno a ail (Kalbos kul ū a 1982, 43, 413). Ensemble a ec le p o esseu Juozu S a kumi il a décou e pendan la gue e Kaune dissécu e la pa ie de ka o eca Žodyna elle ou a Š . An ano de l'église ūsie Žaliakalnyje (Pagaliau ou as a ou e ka o eka. No e langue 2, 1972, 30–31). 1959 m. A. Lybe io éc i a disse a ion Dic ionnai e des synonymes de la langue Lie u ių e ses p incipes de cons i u ion es le p emie a ail héo ique, des iné p oblémikai de c éa ion de mo syns de la langue Li uanien. Au o e e a o nomma ion: I. Daba inės lie u ių kalbos žodynas e ses p incipes de compila ion. II. Le dic ionnai e des synonymes des langues Li uanies e ses p incipes de o ma ion. Il y éc i que le a ail p ésen é à la dé ense cons i ue deux pa ies: 1 1954 m. Li uania TSR MA éluis o Daba inės lie u ių kalbos o donyno ex e pa ie ( aidės: b, c, č, , g, h, i, j, k, n, o, p, š, z, ž du o al 59 au o iniai lankai) e in oduc ion; 2 Dic ionnai e des synonymes de langues Li uanies e héo ique in oduc ion. Ainsi, le deg é de science A. Lybe iui a é é acco dé pou deux nou eaux p incipes de c éa ion de dic ionnai es de la langue Li uanienne. A. Lybe is le héo ique e p a ique le a ail du ocodyne a aillés kalbininkas. Au cou s de cinquan e ac i s années d'ac i i é il a a aillé à les plus impo an s mo syns de la langue Li uiniens: académique Li u iens mo s de la langue e Daba ines Li u iens mo s de la langue. Depuis 1941 jusqu'en 1986 m. a p épa é e édi é même 14 académique Lie u ių kalbos žodino omų (I1, I2, II1, II2, IIIVIII, X, XIIXIV). Pou a ail au mo ino 1965 m. lui a ec d'au es mo synininkais a é é assignée la Li uanie na ionale p ize. A. Lybe is Daba inės lie u ių kalbos žodyno pi mųjų d iejų leidimų (1954, 1972) ex e au eu e édac eu en che . P emie édi ionam sélec ionnai des mo s de ka o eque, éc é la majeu e pa ie du ex e (dalį eks o pa ašė Napalys G igas). Zo ija Kėzy ė se sou ien qu'a an l'épî e du dic ionnai e Z. ŠIMNAIT. An ano Lybe ie ie e a ail leksikog a ija 361 man aščiu u ilisaien les éc i ains du ex e LKŽ. Sûnissai les p emie s: il allai ou ni non seulemen du p emie no minable langue li oue le ko pus de ocodyne, choisi a osenes exemples, mais e dis ingue ondamen ines (impo biuses) signi ica ions des mo s, les explique . Plus a d ondamen al ce co ps du dic ionnai e es de enu ondemen nou eaux édi ions, lui ėmè en de nou eaux d ikalbių dicynes o ganisa eu s. Kalbininkas es p emie joi des mo s synonymes de la langue Li uanienne (1961) au eu , déc i ęs 720 synonyminių žodžių lizdų. Plus a d p épa é išsamesnį Sinonimų žodyną (1981), dans lequel déc i é 5200 synonyminių žodžių g upių. Ce dic ionnai e 2-ème p aisi ée édi ion, edaguée Jono Paulausko, 2002 m. éluido Li u iens ins i u de langue. Les p emiè es c i iques d'A. Lybe io, imp imées Naujojoje Romu oje, on é é consac ées Jono Jablonskio Raš ams (1935) e Leona do Damb ausko Kalbos pa a ėjui (1939). T a aillan au ins i u de science s'occupai e des a ai es scolai es. Il a ô comp is que les mokyllas ès impo an s e ac uels son des suje s de éc i u e, éguliè e du langage. 1956 m. A. Lybe io p épa é Li uanien langue éc i u e dic ionnals écoles (bend aau o is N. G igas) eçu 6 édi ions, e 1983 m. éluissé Mokomasis Li uanien langue éc i u e e ki čia imo dic ionnals (bend aau o is P anas Kniūkš a) 13 édi ions (nou elles éi é a ion 2009 m.). Le dic ionnai e p ê e les Li uiniens uses langues dic ionnai es e aujou d'hui eble jamis: so i 10 di é en es édi ions, e les plus écen s 2009 années. 1956 m. a ec V. Kosuchinu il émi un des iné aux écoles le dic ionnai e des langues Li uiniens usques, don olume d'en i on 2200 mo s, 1985 m. a ec Kaziu Gai eniu e V. Še nu Mokyklinį lie u ių usų kalbų žodyną, qui Š iesos édi eu a éi é é sous le nom T umpas lie u ių usų kalbų žodynas (1989, 2002 e kompak inė plokš elė, 2003). Le dic ionnai e des Lie u ių usų kalbų, élucidé 1962 m., a ai en i on 37 mille. mo s, 1971 m. en i on 50 mille, 1988 m. en i on 65 mille. mo s. La de niè e a ian e a é é éi é ée ois au es ois (2001, 2004, 2008) e kompak ine plokš ele (2004). Ins i u de Li uanie de langue Lexikog aphie du cen e 2009 années compilé e éluisé A. Lybe io a aux de collec ion Lexikog aphie héo ie e p a ique. Il y publie des a icles, consac és lexicog aphies, synonymies, lexikos, accen ologies esea chams, disse acijos au o e e a , ainsi que a imųjų, kolegų, mokinių sou enimai, ses a aux bibliog aphija. Le li e u ilise du ma é iel de l'a chi e, lequel l'Ins i u a o e sa duk ée Jū a ė Lybe y ė-Lukoše ičienė. LKI les onds de biblio hèque complè e pa 200 kalbo y os li es de collec ion. An ano Lybe io p ê e dicodyna ebegi ena e XXI amžiuje: c'es didžiulé sou ien e aux édi eu s de mo syns, e aux p a iques de langue.