Jonas Jablonskis ir bendrinės lietuvių kalbos šimtmetis

Jonas Jablonskis e commun inée cen enai e de langues Li uanies 359 JONAS JABLONSKIS e BENDRINS LIETUVI KALBOS ŠIMTMETIS Il es à no e que le (18e con é ence Jono Jablonskio aux 150è anni e sai es de naissance) Les 78 oc ob e, l'ins i u de langue Li uanien a enu la con é ence in e na ionale Jono Jablonski Jonas Jablonskis e commun inès Li uiniens langue cen enai e aux 150e anni e sai es de la naissance du linguis e commémo e 1. Déjà la hui ième ois o ganisée, la con é ence é ai consac ée à la mémoi e commun ines du c éa eu li uanien Jono Jablonski, à éclai ci les pa icula i és de c éa ion e de dé eloppemen des langues communines e aux p oblèmes con empo aines ac uels de no ma ion e aux pe spec i es d'a eni ai e 2. Jubiliejinée du Ins i u du Li uanien langue e Vilniaus Uni e si é ka ed o du Li uanien langue o ganis e à la con é ence in e na ionale pe çue ing -un appo é, don sep che cheu s de é ange s. Kon e enciée a pa icipé k ies iniai gučiai de Royaume-Uni, Allemagne, No ège, Es ie, eçu e des scien i iques e de la oisine Le onie. La p emiè e pa ie de la con é ence, qu'a en amée Jono Jablonskio p o aikai ė Eglė Lukėnai ė-G iciu ienė, é ai consac ée à la ie e aux ac i i és du pa leu . Hos nia a p ésen é écemmen publiée la le es e des sou eni s li e (Eglė Lukėnai ė-G iciu ienė, Kons ancijos e Jono Jablonskių šeima: Jonas Jablonskis p o anūkių akimis). Conside ée, combien ondée es di e que J. Jablonskis pè e de la langue commun inée Li uanienne, discu ée ac i i é scien i ique du linguis e. Dans ses a aux il appliquai non seulemen analogies, mais e compa a i os langues de hy es. Apgailes au a que jusqu jusqu jusqu jusqu jusqu main enan kalbininkų ne mêlin a é yškin i J. Jablonskio dans les a aux slypinčių kalbos no minimo p incipų (A noldas Pi očkinas, Due ku 1 Kon e enciją p ėmė Li uanis ikos adicijų i pa eldo įp asimo komisija, Li huanian mokslo a yba, Šakių ajono sa i aldybė, UAB Vuo ė (Šakiai) e UAB Go ilis (U ena). 2P og amme de la Con é ence lisez su le si e de l'Ins i u de langue Li uanien à l'ad esse h p://www. lki.l /LKI_LT/images/Naujienos/Jono%20Jablonskio%20kon e encijos%20p og ama_2010, heses h pwww.lki.l /LKI_LT/images/Naujienos/Jono%20Jablonskio%20kon e encijos% 20 heses 360 KALBOS KULTÜRA | 83 ies neu es de samp o i a ions su Jono Jablonskio kalbinée ac i i és). En dé ail es discu ée e J. Jablonskio ac i i é sociale, é élés ce ains complexes i ages de biog aphie du linguis e, examinez son, en an que pédagogue, scien i ique, comba o ojo con e la p ession p ohibi ion du peuple public p omadin e, a aux (Vi as Labu is, Jono Jablonskio ko a a ec Li uanien p esse p ohibim). Remin os J. Jablonskio des aisons du changemen des disposi ions na ionnelles. Palyginus Vinco Kudi kos e Jono Jablonskio ėjimą e s l'iden i é na ionale, on peu p é end e V. Kudi ką de enu Va po ideologu, e J. Jablonskį padėjėju e ėmėju. On en a de é éle J. Jablonskio ela ion e a ec d'au es pe sonnages de la cul u e li uaniennes (Gied ė Čepai ienė, Jonas Jablonskis iolpinis e). Au hen iques ou ages Jono Jablonski dédiée dans la pa ie de la con é ence abo dée lexicog a iné ac i i é du linguis e, son ou es in luence de langue disposky e s ylis iki, annoncées ecenzijų impo ance li uanis ikos aidai. App endsguées J. Jablonskio éc i ues dicynes ecensions e edac ions. Le Kalbininkas pensan e lui-même éc i e dic ionnai e, a ai cumulé didelę mo s ka o eką (Vilija Sakalauskienė, Jono Jablonskio leksikog a inė eikla). Co igan les dé au s de s yle du langage, appliquai p écision, cla é, comp éhensibili é c i è es, exigeai a an ou la logique du con enu de la pensée, ses a icles éc i e suje inium scien i ique e su ou i publicis iniu s yle (Regina Koženiauskienė, Jono Jablonskio a en ion au s yle). J. Jablonskis a sépa é inse s sen ins e inse s con eums ainsi que mo s, du poin de ue syn axique sakinių į e pimą chlieu à sakinių p ijungimo, joignemen e co apimo (Gin au as Akelai is, Į e piniai, leu in e p é a ion dans les a aux g ama ikos de Jono Jablonskio). J. Jablonskio é isions appa aî les p incipaux é aluables p incipes de no mmina ion de la langue. Examinées sa e d'au e opposan Juozo Tumo-Vaižgan o, don Aukš aičių aizdelius le kalbinis as es éaga ęs, pa allèles e poleminės nuos a os (Ilona Čiužauskai ė, Jonas Jablonskis a do ėliųoms ecensen : Les œu es de la commission d'au o isa ion de Knygų mokyklos du minis è e de l'Éduca ion con iées à Jablonski). Aiškin asi, quelle in luence que J. Jablonskis aisai Juozo Damijonaičio des langues li ou es commenciamokslio langue. Kalbininkui su ou p éoccupé du manuel de g ammai e des li uaniens langue ini iale moyklai con enu, mé hodeque de langue enseignan e, quali é de langue e èglingue (Vaida Bui ydienė, Penkios Jono Jablonskio ecenzions cinq Juozo Damijonaičio Li uanien kalbos g amma ikos mokslo p adžiai édi ions). Linksnių co ec ion his oi e a donné commencemen J. Jablonskio eikalas Linksniai e p elinksniai. Beaucoup du aduc eu de a miques e de nau osakas sou ces assemblés des sen inies e ou ami e des a aux des che cheu s con empo ains, main enu e son links meilleu s signi ica ions de la maniè e de desc ip ion (I ena Sme onienė, B igi a Damb auskai ė, Va dininko Jonas Jablonskis e commun inès cen enai e de la langue Li uanienne 361 co ec ion his oi e). Populia inan J. Jablonskio c éa i le laissé e no minan commun inée la langue on é é impo an s e Pane ėžio oix du jou naux sky elio Kalbos ke elė ini ia eu e au o iaus Pe o Bū ėnoi (Lionė Lapinskienė, Pe as Bū ėnas Jono Jablonskioų ęsėjas dans le domaine de la cul u e de la langue). Le choix en e o iginalalo e adap ées ik inių a dų o mų oujou s es l'obje des discussions e en Le onie, e en Li uanie (Dzin a Šulce, Ki ų kalbų ik i nių a dų a ojimo p oblemos la ių kalboje). Les p oblèmes de aisceaux des noms symboliques des é ablissemen s d'éduca ion le ons e in icslumų su gissen à cause de con adic ions dans les documen s no ma i s e de la langue a osenoje (Velga Laugale, La ijos mokyklų pa adinimų no minimo p oblemos). Nag inė a, combien les connaissances cul u elles de la langue des é udian s e les compé ences de l'usage de la langue dépenden de la langue ugdymo à l'école secondai e e é a iques examens des âches kai os (Kęs u is B edelis, Médinos s uden sų kalbos sis emos aikymo įgūdžiai). Les langues communes des peuples eu opéens e leu dé eloppemen dédiée dans la pa ie de la con é ence b è e un ape çu du dé eloppemen de la commun ines okiques e si ua ion ac uelle. A oi ai des pays où l'allemand es la langue d'É a , poli ique de la langue, commun inée l'allemand ela ion a ec a mées e d'au es langues eu opéennes, pa iculiè emen a ec anglais langue (Ge ha d S ickel, Eu opes langues aida: bend inée okiečių kalba). Gues is du No ège, les pa icipan s de la con é ence in oduisi en a ec la biog aphie du nou eau no eges éc omosios langue c éa eu I a o Oseno (Aasen), ses linguine, li ū ine e sociine ac i i és, examinai les p incipes de no mmina ion nou elle no eges éc omosios langue (S ephen J. Wal on, I a as Aasenas e nou elle no eges éc omosios langue genezė). Considé ée, combien les concep s bend inė ou no minė, appliquen syn axe, mo phologie e ocynie, a o ines en é aluan bend inės b i ų anglų kalbos consomma eu s a į. De niè emen , pa mi les linguis es du Royaume-Uni, la pe cep ion se épand qu'une commune langue peu ê e pa lée n'impo e quel dialec e, e acqu oji a is de ai ê e comp ise comme un neu e, plus indica eu de na u e bend ines a ian e (Cli e Up on, Bend inio accen place dans la commune langue: b i es anglais langue e acqu oji a is). La inamaie séance de con é ence abo dez le ôle des langues communes aujou d'hui, leu onc ionnemen , les suje s de no minemen . Va ėniškių e elšiškių élè es on choisi du commun e du code a minien a osenos é élé que dans le domaine de l'éduca ion, qui appa ien aux domains o iciels e géné alemen lié à un code commun, le code a minien es de enu in ég alia aiškos langue (Dai a Aliūkai ė, Jolan a Jončai ė, Bend inės kalbos domenai (nuos a ų y imai). In i és de Es ie b iè emen p ésen éé pou es es langue plani ica ion a sa- 362 KALBOS KULTūRA | 83 kings ins i u ions e documen s églemen an le usage de la langue es onienne (Pee e Päll, Bend inė kalba qui e pou quoi?). Examinée es aussi l'his oi e d'un populai es dans l'Es onie, discu ée des mo s de classi ica ion selon l'o igine p oblemos e p incipaux nou eau dic ionnai e de l'édi ion pa ouinimai (Tiina Pae , Tuuli Rehemaa, Naujas 8e In e na ional wo ds dic iona y edi ion). Iškel os ak ualios bend inės lie u ių kalbos no minimo p oblemos, discu i no min ojų samp a os isuomenėje pokyčiai nuo Jablonskio laikų. Aujou d'hui le numé ique mode nisme app ime des p éliminai es à l'ac i i é no mnamée inclu e e les plus ac i s memb es de socié é (Ri a Miliūnai ė, Bend inės kalbos no min ojai skai meninio mode nizmo sąlygomis). La seconde jou née de la con é ence isi ky es Jono Jablonskio née k aš as Šakių ajone. Zana ykų k aš o muziejuje a eu lieu à la in de la con é ence séance-diskusijoje su Jono Jablonski a aux signi ica ion e con é encie de la mémoi e à l'immo alisa ion Šakių k aš e pa la l'his o ien de la cul u e Albinas Vaičiūnas, le mai e de Šakių ajono Juozas Be ašius, de la municipali é de Šakių ajono adminis a i os Kul ū os i u izmo sky iaus edėja Augenija Kaspa e ičienė, des employés senio s du ins i u de la langue li au e Vilni Sakalauskienė e Rima Bace ičiū ė. Les pa icipan s du dépa isi kè en Rygiškių kaime sodybą, dans laquelle 1877 années pe sik aus ée Jablonskių amille. App éciée e unikalioje en bois à hui oniakampée G iškabūdžio chu ch, e Zyplių d a e. Reçu 2010 11 19 SKAIST ALEKSANDRAVIČIūT Ins i u des langues Li uanies P. Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius [email p o ec ed]