Elektroninio „Lietuvių kalbos žodyno“ naujovės

92 Langbos Kul ū a | 85 GERTRŪDA NAKTINIEN ins i u des langues li uaniennes ElEK oNINIo LIETUVIŲ KALBOS ŽODYNO NauJoVs ESMINIAI VOODŽIAI: leksika, dicynas, élec onique a ian e, aisymai, papildymai, a osena, no minimas. du ins i u e Li uiniens de l'encyclog aphie cen e pou suisiam un des plus impo an s a aux de philologie Li uiniens Li u iens langue dic ionn. Ce dic ionnai e élec onique a ian e, au public lib emen accessible depuis 2005 m. juin 22 d. ad esse www.lkz.l , a beaucoup de skai y ojų. Il eçoi e des é alua ions posi i es, e des ema ques e souhai s. Le mo yn es p écisé, se che cheom nou elles, aux lec eu s plus clai es e plus con o ables lexiques de p ésen a ion de possibili és. PI Mas LIETUVI KALBOS VOODYNO ELAKTRONINIS Va IaN as IN E NE E imp usdin inis ing šim ies omes Li uanien kalbos žodynas ( oliau lKŽ) a é é p épa és sep y années: kei ėsi le dic ionnai e de composi ion e d'édaga ion, eu lieu une é o me de éc i u e e d'sky ybos. donc lo s de la p épa a ion p emiè e édi ion élec onique les ex es on é é édi és e adap és. Puisque su lKŽ aisims a déjà é é éc i e donné un ce ain nomb e de conc e s exemples (Nak inienė 2005: 191204; Zaba skai ė, Nak inienė, Šepe y ė-Pe okienė 2006: 241 247), ici déc end ins seulemen les plus impo an s di ec ion des aisyms du p emie édi ion. La p emiè e édi ion élec onique, pa appo à l'o iginal li eux, di è e des sui an s aspec s p incipaux: • a miques e ieilles éc i u es mo s ainsi que leu s o mes pu gés selon les plus écen s ésul a s des eche ches linguo y es. • E eu men ansponues des mo s a icles supp ime , leu s ilius aciniai exemples s'po i ie e déplace dans des mo s co espondan s a icles. G. NaK INIEN. Du dic ionnai e élec onique de la langue Li uanienne inno a ions 93 • Nuosekliai sépa e ki čiuo i e non ki čiuo i sou ces, co igées aki aizdžios ki čia imo e eu s. • Co igée des a ian es é é ences e signi ica ions dé ini ions pa a o i mo s, qui son main enan considé és des e eu s de langue. • abandonnée des dé ini ions de ce ains mo s de l'ancienne é alua ion so ié ique. • ab é ia ions suje es à uni o misa ion selon leu p ésen a ion dans les de nie s olumes lKŽ. in odui e nou elles ab é ia ions: so . (= so ie inė ealija, so ie izm); dk. (= à la langue ac uelle adap ée du mo in e minable ly is). • Commenou eaux i ulai es mo s son p ésen és ema qués dans des exemplai es ilus acinai es des omes ul é ieu s ayan é é, seulemen en p épa an anks esnius omus ka o ekoje enco e a oi é ou pa e eidą neiškel i mo s. • lKŽ IX omes ex es d'o hog aphe e cy yba éa angée selon les ègles main enan en igueu . • uni iée azeologismes g âce. • comp e enu des ca ac é is iques de la p épa a ion de publica ion élec onique on é é adap és lexicog aphique de p ésen a ion e o me suje s (ženklai, polices), co igés ce ains appa en an s lexikog aphiques a icles de s uc u e e de données a angemen dispa odumai. le dic ionnai e de la langue Li uanien du p emie é hylinium élec onique a kū ė Vy au as Zinke ičius lKŽ ex es s uc u ins élémen s de econnaissance au oma ique e de con e sion en in e nes s uc u es de données logiciel (Zinke ičius 2004, 2007) e E aldas ože ai is lKŽ base de données de emplissage, sa ges ion, de eche che d'in o ma ions ainsi que de p ésen a ion aux u ilisa eu s. Beaucoup de gens se éjouissen e app écien ce dic ionnai e ainsi que son e sion élec onique. cependan comme on oi de eponses, éc i es lKŽe su le si e In e ne de Nuomonių sky eliu, de ques ions, p ésen és du dic ion danses, des appambu ies éléphone, des le es e pe sonnelles pokalbių, le dic ionnai e u ilisa eu s on ace e a ec des di icul és. La s uc u e du ocodyne elle complexe, elles données abonduses e a iées, que sou en les lec eu s néphilologues di icile à pe ce oi l'in o ma ion, pasigendama la capaci é u ilise di e si iapusius, di e salypiais lKŽe données. Dans l'espace i uel, en se co espondinėjan a ec les isi eu s du si e, se p odui un ce ain dialogue, e ec uée sh ie ėjiška ac i i é, e ec ué le a ail de popula isa ion de la science. A ec u accumule in o ma ion su des di icul és kelien des moyens de p ésen a ion du ocodique. su lKŽe onc ionna imen su le si e In e ne e le é oconnexion a ec ses isi eu s a déjà é é éc i dans ce aines publica ions (ž . Nak inienė 2006; Забарской тэ, Накцiнене 2007). 94 Les langues Kul u | 85 a NauJIN a ElEK oNINIo LIETUVI KALBOS VOODYNO VE sIJa IN E NE E mise à jou e sion publiée 2008 m. asa io mėnesį le dic ionnai e pako egué, que ki čiuo os le ès se aien éguliè emen p ésen ées u ilisan di e s na igshykles. co ige le dicodyne édi o ies e si e des isi eu s ema qués ne ikslumai. Naudo asi Kalbos pa a imų knygele Leksika: Skolinių a ojimas (s e imybės, in e e au inie žodžiai) (KP4 2005), au es nou eaux héo iques e a aux consac és p a ikai de langue. a é é p écisé des i ulai es mo s no miali é é alua ion, pa exemple: bukie as, dynė ( . p. a ian ai dynia, dynis, dynys) e . . main enan ma qué signelu x, qui signi ie que ces mo s communeine langue ne eik ini. Su la base des données disponibles, une p oposi ion de p io i é des a ian es ki čiawania a é é ciblée, pa exemple: cinãmonas (1), ci namò nas (2), cinamõnas (2) emplacé en cinamònas (2), cinãmonas (1), ci namõ nas (2) (ž . ig. 1). 1 PaV. Daik a a džio cinamònas e son a icle des a ian es de ki čia imo du dic ionnai e élec onique de la langue Li uanienne en e sion enou elée p épa an la e sion enou elée du dic ionnai e ensemble a é é en amée c ée la Na ionale lexicikos duomenų bazė (Zaba skai ė 2007; Zaba skai ė, Nak inienė 2010), ainsi on é é p épa és de nou eaux ou ils pou le ex e du dic ionnai e s uc u és dalimis 2008. LIETUVIŲ KALBOS ŽODYNO aN as ElEK oNINIs lEIDIMas Ces années p épa é le dic ionnai e de la langue Li uanien an as élec onique édi ion (lKŽ2e), qui se a dis ibué en egis és dans a min uką. Il y ien comp e, au an que possible, de l'é a de la Commission de la langue Li uanienne adop ée ki čia imo G. NaK INIEN. Elec onic Li huanian language dic ion inno a ions 95 e skolinių e inimo ekomendacijas, Vy au o Vi kausko li e de Lie u ių kalbos žodyno aisymai (2006) e son a icle Papildomi lie u ių kalbos žodyno aisymai (2010) publib us dou eo inų anspona imo a ejų komen a us, ki us naujus eo inius i kalbos p ak ikai ski us da bus. lKŽ2e o ganisa eu s on é é u iles Jono Šukio, Klemen inas Vosyly ės, Viole os Če niu ės, d'au es collègues, si e In e ne www.lkz.l isky oies conc è es ema ques su le ex e du mo . lo s de la p épa a ion de la deuxième édi ion élec onique, les ex es de sa p emiè e édi ion mise à jou (2008) on é é p écisés su les p incipaux aspec s sui an s: • Supplémen édi e XVIXX omes ex es, qui dans la p emiè e édi ion on é é considé és d'un ce ain exemple de ous le dic ionnai e omes ex es uni o misa ion. • ai e des co ec ions édi o icines e co ek ū ines de ous les au es omes dans les ex es co ige ema qués in ikslumai. • Quel pe me complexe de ce ocabulai e sanda a, p ise en comp e des nou eaux a aux héo iques e no mmina i s. Pa ašy a de nou eaux a icles, don des exemples ou és d'au es mo s dans des a icles ou dé ini ions, mais eux des a icles sépa és aupa a an n'a aien pas su o mulés, ca en p épa an co espondan s omus ka o ekoje n'a ai enco e leu s données. cependan selon des supplémen s dossie ou nou elles sou ces ce éno me olume d'ou age n'a pas enco e é é illé. U ilisan les données con enues dans la ca e p incipale de lKŽ éc i e de els a icles de mo s o més su le ondemen de la é angime é dans la langue des populaudies comme sk ebas, sk ibas, s ibas, s ibi elis, s ibokas e . . en p épa an les co espondan s omus de lKŽ (XI 1978; 1981; XIII 1984) ils ne pou aien pas ê e publiés, ca les mo s eux-mêmes e leu a oseną ilius ija liuduojan ys sak iaiški po po oku in e p e iaškį, con a y am, qui es ca ac é is ique du so ie mečiu o iciellemen dé o an des mo s, son pou les populaudies. Pa exemple: s bas, -ė smob. (2) DŽ2, (4); K.saj, š šnek. ginkluo so ié ique miliciens aide-binnik 19441954 m.: s iba miškiniais pa si engia, ceux ė s ibas, nesup asi, nė ka ie où a, nė ko eu sdb. Miškinių s ibai neigailėjo, éclobai les comme malkas sp. ^ Qu'ici laks ai kap s bas? Š n. a i iezieza , en an s, quand s iba: g ei g ei , nė[ a] quand, allonsuojam! Jd. Kad ne s ibùkai, i[ ] mies elin o kinie ê e[u] a ėję Mžš. (lKŽ2e) 96 Kalbos Kul ū a | 85 s ib elis ( us. ic peбитeль) sm. (1) šnek. s ibas: sykį aka e a dé in jo s ib elis e me pasakė a ec lui alle Plšk. an é nui le aps a é s ib eliai maisons e che cha o mškininkų Plšk. é aien bandi es, susi ė ée ma paskiau ou à coup s ibi eliai Pl . Tous ces s ibi eles là là son so is en ui e pa ce pâ es Sh s. (lKŽ2e) s ibõkas sm. (2) Pl , Žg šnek. s ibas: s ibõkai décou e miškinių slap inę K n. I s ibõkams main enan ne kažin qui aikš inė i po ja din sln . a edu ga om nu ceux a ai s ibõkų i lupos, i mūšos Jd . Vazio ( ėmė) emmeis, de ins a ailla combien ici de ceux [é aien ] s ibõkų! K š. (lKŽ2e) des pa ag aphes sépa és dis inguées non seulemen des mo s signi ica ions, mais e des signi ica ions nuanc ys, smulkioji au osaka, azeologizmas, a icles au milieu pa yškin uoju on les mo s. Dans le dic ionnai e e sépa és a icles de paieškos lis es addi ionnellemen inclus p incipaux ph ezeologisms des a ian es, būd a džių be a dės giminės o mes, būd a džių e eiksmažodžių a icles donnés iei p ie eiksmiai e k . Pa exemple, à la lis e paieškos addi ionnellemen incluse la o me de be a dée giminée bleu, p é eiksmie bleuai, mėlynyn, ph aséologizmai mėlynos dienos apie sunkų gy enimą, mėlynas k aujas apie kilmingą osobę, mėlynas spaugas p aga o auplės (a kų liga) e ph azio logizmų mėlynas akmuo (akmenėlis, kūlelis, kūlis) a ian e mėlynas akmuo a io sul a as (ž . 2.). sans cela, é aisius anspona ion a icle inexclu um pas en son lieu liké sakiniai Mėlenai žydi (salan ai, K e ingos .), Mėlenai p i ūky a oba (Ša ės, skuodo .) de l'a icle mélynas éle e à leu ik ąjį mėlenas. Supplemen en pa sea chkinye mo s e azeo logizmai paieškos są ašuose žymimi pakel u signe du plus. cela aide à dis ingue dans ces lis esšues o man des supplémen ai es homonimus ( . p. homog a us, homo o mes) qui e odyne nepažymė i numé is. Pa exemple, plu iskai nis daik a a dis bal ai bl ai iena indoeu opéenne chakų Li uu iai, la iai, p ūsai e k . e bal ai+ p ie eiksmis bal a bl as d'a ibu dans l'a icle. Le dic ionnai e des a icles peu ê e che ché en u ilisan deux modes de paieškos ( eiksenom): simplemen la pa sea chka (pagal mo ou ph ase) e spécialieja pa sea chka (pagal equê es une ce aine séquence, composée de le es e de emplacemen s de symboles). Į ai ių duomenų (su umpinimų, neki čiuo ų žodžių i azių) es possible eche che ou e same le dicodyno s aipsnio eks e, e ce ès p a a u, quand au pe žiū ė i longus plačiai a ojamų mo s a icles. Le ex e du mo ne su des ab é ia ions e des signes in odui s pelės žymeklį excludez leu s explica ions. su oninemen s lis es pou ce bu on adap é Ge ūda Nak inienė e Zi a Šimėnai ė. ap ès en é pelės žymeklį su les p incipaux élémen s s uc u els de l'a icle du dic ionnai e en en pa leu nommines: homonimo numbe is, an aš i- G. NaK INIEN. Elec onic Li huanian language dic iona y inno a ions 97 nis mo , paan aš inis mo , ki čiuo ė, signi ica ions g oupes numbe is, signi ica ions numbe is, signi ica ions aiškinimas, signi ica ions a spal is, smulkioji au osaka, azeologizmai e k . c éée di e s au es pa ouinemen s, qui pe me en dic ion men ą kaupiamas žiū ė ų žodžių są ašas, il es possible naudo is g eičiau i pa ogiau, pa yzdžiui, pasi inkus a i inkamą meniu ele- augmen e ou édui e le ex e d'un a icle dic ionnai e, en egis e lie u iškas aides nepe jungian kla ia ū as e k . Le mo ino p og amme onc ionne Mic oso Windows, Mac OS X e Linux su les sys èmes opé a inées. seconde édi ion éaga o: ona Kažukauskai ė, Ge ūda Nak inienė, i u ė Pe okienė, lijana Puzinienė, Vilija agaišienė, Zi a Šimėnai ė, angelė Vilu y ė. Consul an scien i ique Vy au as Vi kauskas. Le mo exus o dina eu a angé Dana s akienė. Zodyno élec onique le pa idal le kū ė linas Valiukas. Duomenis digi ino e s uc u ino E aldas ože ai is e Vy au as Zinke ičius. sans le p op e dicodyne, dans a min uką es en egis é assez dé aillé ilus ué connayns, auquel le dicodyne déc i u Ge ūda Nak inienė, le p og amme déc i u linas Valiukas. 2 PaV. P ie eiksmio mėlynai paieškos ezul a as būd a džio mėlynas pa ie de l'a icle a ec ce p ie eiksmiu Lie u ių kalbos žodino dans la deuxième édi ion élec onique 98 La langue Kul u | 85 Elek oNINIo LIETUVI KALBOS VOODYNO PaPIlDYMaI Le mo anglais des Li uaniens ( . IXX, 19412002) a ian e élec onique es le p incipal hesau us de la langue li uanienne, di e si ousia lexicos lobyn, comp enan en i on 1000 sou ces d'exemples: depuis XVI a. des sou ces éc i es e des lexiques a minées, sys éma iquemen kaup os de 1902 à 2002 m. (Zapie l.K. les sou ces oi plus en dé ail oi Shimenai e 2007; Šimėnai ė 2010; Šimėnai ė, Zaba skai ė 2011). l'imp ime ie a ian e de ce dic ionnai e a é é p épa é u ilisan 4,5 mln. uni és de ka o eka, cependan g aduellemen accumulée 0,5 mln. uni és de supplémen s ka o eka enco e inu ilisé. el ype de dic ionnai e, quel es 19412002 m. publié dic ionnai e de langue Li uanien, son nebaig iniai, ils son cons ammen emplis, co igés, ežiū imi (plg. simpson 2009: 46). di é en s omas du dic ionnai e on é é p épa és à di e ses pé iodes: chu è en les p incipaux édi eu s, au e ci cons ances poli iques, a i ude de la socié é e s la langue e ses aleu s. Le public es ès in é essé lKŽ apildymai, isi eu s du si e In e ne pasigenda di e s mo s, qui en p épa an les co espondan s omus n'a ai pas enco e épé ée ou n'é ai cumulada su isammen leu s a osenes données. Ac uellemen le cen e de lexicog aphie pa icipe Ilgalaikėje ins i u ionnelle de eche che e expé imen ale (sociales, cul u elles) p og amme de dé eloppemen , e l'une des plus impo an es âches es de p ê e le dic ionnai e de la langue Lie u ių élec onique a ian supplémen s. cela peu ê e e ec ué seulemen ap ès une é alua ion minu ieuse du dic ionnai e de la langue Li uanien e de sa a ian e élec onique lexique données complé ude. le p oblème le plus impo an es le ai que, en éc i an de nou eaux omes de dic ionnai e de langue Li uanien, a é é u ilisé des données de nou elles sou ces publiées e cons ammen emplie la ka o eca, donc ès di è e la complé ude des lexiques des omes p écéden s e ul é ieu s e ses sou ces (Za- ba skay e, Naктинене, Шяпятите 2005: 340355). Pa exemple, pa mi G le e des a icles (III ., 1956) il n'y a a mių slo ynų leksikos, ca le p emie dic ionnai e a mių a é é élucé seulemen 1976 m. Les données des supplémen s ka o ekos (en i on 0,5 mln. n .) on é é accumulées ap ès que les olumes co espondan s aien déjà é é élus. nous a ons nou ellemen publiés e é alués des sou ces his o iques (Kons an ino si ydo, Jokūbo b odo ski, lau yno I inski e k . dic ionnai es, Jono b e kūno, Mikalojaus Daukšos, samuelio Chylinskio Bible, Vol enbiu elio p o ec ed pos ilę, Danieliausino giesmynus e k .), Ma y Kleinas Maž ydo éc i s dic ionnai e (u bas), 1996XVII a de choix des éc i s li ou iques (Palionis 2004), e onc ionne une base de données [email p o ec ed] analysan K. si ydo p ésen a ion du lexique des mo syns最大jame dic ionnai e de la langue Li uéenne (Nak inienė 2012: 14), il a é é é udié que le sou ce du dic ionnai e de la langue Li uéenne Ju gio amb aziejaus Pab ėžos bo anikos eikalas Taislius augyminis es ki čiuo as (Šepe y ė 2009: 50). Ku iama du dic ionnai e de la langue Li uanienne baIGIaMosIos Pas abos À ce e é ape du a ail ne pa ien pas à G. NaK INIEN. Elec onic Li huanian langue dic ionnai e inno a ions 99 base de données, élec onique a ian complémen s concep ion, e ec ués lKŽ sou ces eche ches, leu s données in en o isa ion (Nak inienė 2009: 3234) e au es pa engiamieji a aux. ac ualise des données e noling is ines de langues li uaniennes, econs ui e le na ional mondialė aizdį selon les ex es du dic ionnai e de langue Li uanien es commencée Jolan a Zaba skai ė (2010: 126143). il es nécessai e e con inue à accumule les lexicikà de langues li uaniennes, é udie le lexicog aphijos pa eldą (lau yno I inskio, F yd icho Ku šaičio žodynų lie u iškąją leksiką) e u ilise les ésul a s des eche ches lKŽ élec onique a ian e à complé e . le ocabulai e Li uanien e ses ka o ekes de s uc u e e données complexi é exigen spécialalaus p épa a ions, expé iences, sa oi any i leu his oi e e spécique, donc ès impo an , que neu ûk es ka o ekes de connaissance, accumulimo e Li uanien langue ocabulai e leksikog a ines école de con inui ume. eni comp e de ce ains des souhai a is des u ilisa eu s du dic ionnai e de la langue Li uanienne élec onique, pa exemple, indique une dé aillée e ymologie des skolinių, ou ni plus de mo s con empo ains (y comp is in e na ionaux), plus de skolinių de quelque langue conc è e, pa ube ni ie les sang ąžinių eiksmažodžių e leu s daik a a dinių edinių paie, donne des indica ions su les dé ini ions des pe sonnes, les noms, les p énoms ainsi que leu s in e p é a ions e 'es 'es que ce ains besoins du lec eu se on sa is ai s. La même de niè e lexique, commencée à u ilise ap ès 2000-eux, se a possible ou e au cen e de lexikog aphie de l'ins i u des langues li huaniennes baigiamame p épa e Bend inės lie u ių kalbos žodyne. Šal INIaI lKŽ Dic ionnai e de la Li uanie IXX. ./a s y . ed. J. balčikonis, J. K uopas, K. ul ydas, V. Vi kauskas. Vilnius, 19412002. lKŽe Li uiniens langues dic ionnas ( . IXX, 19412002): édi ion élec onique. ed. kolegija: G. Nak inienė ( y . ed.), J. Paulauskas, . Pe okienė, V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė. Vilnius: ins i u e de la langue Li uanien, 2005. [a naujinlKŽ2e Dic ionna s de la langue Lie u ių ( . IXX, 19412002): an as édi ion élec onique. ed. a e sija, 2008.] P ieiga pe in e ne ą: <www.lkz.l >. kolegija: G. Nak inienė ( y . ed.), †J. Paulauskas, . Pe okienė, Z. Šimėnai ė, †V. Vi kauskas, J. Zaba skai ė. Vilnius: ins i u e des langues Li uanies. [ enduen .] 100 La langue Kul ū a | 85 lI E a ū a KP4: Des conseils linguis iques 4: Lexique: skolinių a ojimas (s e imybės, des mo s in e na ionaux). au o ée e suda y oja D. Mikulėnienė. Vilnius: Mokslo e encyclopedijah de l'ins i u de publica ion, 2005. Nak inienė G. 2005: lie u ių kalbos žodyno aisymai dans le a ian élec onique. Cul u e de la langue 78, 191204. Nak inienė G. 2006: Naujas lie u ių langues dicodyno ie. Homogene langue 7, 1115. Nak inienė G. 2009: lie u ių langue dic ionn au XXI siècle. De Cons an in Si ydo à le g and dic ionnai e. in e na ionales de con é ence scien i ique hèses de appo s. Vilnius, 2009 m. no emb e 1920 d., 3234. Nak inienė G. 2012: Kons an ino si ydo lexyn des mo syns dans la plus g ande lie u ių kalbos žodyne. in e na ionale scien i ique con é ence Kons an inas si ydas lesikog aphies Li uiniens padinik. P anešimų ezės. Vilnius, 2012 m. mai 1011 d., 14. Accès pa in e ne : <h p://www.lki.l / LKI_LTimages/Naujienos/20120503%20K%20Si ydo%20kon %20 ezes.pd > ( é isée mois de décemb e 2012). Palionis J. 2004: XVIXVII a. Li u iques ache s a ankinis dic ionnas, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édybos ins i u . simpson J. 2009: he s o y o he ox o d English Dic iona y oday. De Cons an in Si ydo à le g and dic ionnai e. in e na ionales de con é ence scien i ique hèses de appo s. Vilnius, 2009 m. no emb e 1920 d., 46. Šepe y ė . 2009: Ju gio amb aziejaus Pab ėžos Taislius augyminis ki čiuo as Lie u ių kalbos žodyno šal inis. De Cons an in Si ydo à le g and dic ionnai e. in e na ionales de con é ence scien i ique hèses de appo s. Vilnius, 2009 m. no emb e 1920 d., 50. Šimėnai ė Z. 2010: Li uiniens e polkų leksikog aphijos sąsajos [Związki leksykog a ii polskiej i li ewskiej.] Językowe i kul u owe dziedzic wo Wielkiego Księs wa Li ewskiego. bydgoszcz: Wydawnic wo uniwe sy e u Kazimie za Wielkiego, 158166. u bas D. 1996: Ma yno Maž ydo aš ų žodynas, Vilnius: Mokslo e encyclopedijų édykla. Vi kauskas V. 2006: Lie u ių kalbos žodyno aisymai, Vilnius: lie u ių kalbos ins i u as. Vi kauskas V. 2010: Supplemen omi lie u ių kalbos žodyno aisymai. Lexicog aphie e lexicologie 2. Vilnius: ins i u des langues Li uanies, 114122. Zaba skai ė J., Nak inienė G., Šepe y ė-Pe okienė . 2006: Elek oninio Lie u ių kalbos žodyno ( . IXX) p emiè e édi ion. P ace