Nauji duomenys apie įvardžių dviskaitą dabartinėje lietuvių kalboje

D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. nue os da os sob e į a džių diskai ą en el ac ual idioma lie u ių 179 DEIMANT KRIKŠTAPONYT Uni e sidad de Vilna Nuji duomeNys sob e įVa Džių DVisKai ą Ac ualmen e en lie uVių Kalboje ESMINIAI VOODŽIAI: į a džių d iskai a, p incipales y secunda ias no ma a ian es, nue as o mas, ecunėjan i a osena. an e io men e d iscai a gana i ai ue u ilizada accionesmažodžių y a dažodžių clasesėse (jablonskis 1957: 194, 205, 226228, 249). ambas de es as clases de o mas ue on mu uamen e de inadas. Como ejemplo se puede da al, ya elic inio y neno mini conside ado consumo: Mud i pasi aukė a en amsų kampą, as los a bus os, donde nedegė nė iena ž akė (ž . 01 09, 2013 g ožinė li e a u a1). has a šiol d iskai ą son man enikę pa e į a džių, que en la o ación suelen a con daik a a džių, eiksmažodžių y o mas de pa icipan es, pe o no combininami skaičiumi (Valeckienė 1998: 225), po ejemplo: Mudu en sí misma empezamos a llama nos unos a o os po nomb es, y es o acon eció comple amen e na u almen e y simplemen e (ž . 2013 15, 04 g ožinė li e a u a). būd a diškai u ojamų į a džių d iskai os o mas ambién suelen es a no aco dada en núme o con daik a a džių plu aliskai os o mas (Valeckienė 1998: 225), po ejemplo: Tied i o e ės ya nos e an conocídas (ž . 2013 03 29, g ožinė li e a u a). adelė Valeckienė į a džių (y especialmen e pe sonalesinių) d iskai os o mų išlikimą (plačiau sob e d iskai os kilmės mo y aciju, nykimą and his e apus see osinas 2009: 377, 380, 492493, 498, 500) baseja en el que a los daik a a diškųjų į a džių no había jungiami būd a džiai, aigi pa a ellos no había ak uali p oblema de de inio. ella en ales ci cuns ancias se usa o mas de in oducciones d iskai os conside a a ian es plu ali as, po que dice que [ž]ymin dos pe sonas se puede deci : Nos enimos y Mudu enimos, po lo que jun o al singula askai o y plu ali as se usan cie as o mas de in oducciones d iskai os (Valeckienė 1 Duomenys ecopila de Vy au as Maggio Uni e si y Daba inės lie u ių kalbos eks yno; sliaus os indican la echa de isualización y el s i is de consumo de lengua. 180 Logos Cul u a | 86 1998: 225, 354). Vladimi as plungiano hace hincapié en que en los sis emas į a džių d iskai a pasee con más ecuencia que daik a a džių sis emas, y en algunas lenguas į a džiai es el único g upo, en la que asignada d iskai a. Como ejemplo se p esen a lengua li uanas (plungian 2011: 75). en el a ículo adelan e dada eal (o ella p ima) ac ual de la lengua li uánica į a džių d iskai os consumo si uación, la cual es i ica que į a džių d i o ma os skai os ap in aba en odos los ex os de es ilos unkcinių. Fo Mos y sKaiČiai an es p esen ando 1 abelę y discu iendo sus da os, hab ía que esumi b e emen e la me odiká de ecopilación de da os y deci que el p ime paso del abajo ue susi as i į a džių d iskai os o mas, u ilizado Daba inėje lie u ių kalbos g ama ikoje, Lie u ių kalbos g ama a ikos i ome, a. Valeckienės Funkcinėje lie u ių kalbos g ama ikoje. sólo paskui ue mi ada, si esas o mas u ilizadas Vy au as Maggiojo uni e sidad Daba inės lie u ių kalbos ( oliau VDu) eks yne. ambién en a iza , que el au o del a ículo según encon as į a džių d iskai os o mas eks yne buscó de odos los posibles, quizás a eces no del odo įmanomų y į a džių d iskai os doybai nebūdingų o mas. 1 abele a p esen adas VDu eks yne u ilizadas į a džių d iskai os o mas es án ecopiladas de odos eks yno unkcinių es ilos, . y. g ožinės y neg ožinės así como adminis a i as li e a u a, publicis ikos y saky inės idiomas. La Izquie da en la pa e en que es án las líneas es án edac adas į a džių d iskai os o mas. p ime a, pa yškin oji o ma es conside ada p incipal a ian e de la no ma, y g e a einan i secundu iniu. Fo mų a ian es indica según Kp 2009. En la pa e de la de echa se p esen a es adís ica de consumo. Algunas de los coincampan es en la abla 1 no hay conc e amen e sepa adas, i. i. si la o ma de en el ex o se u iliza y del nomb e, y del gal del linksniu, es o se p esen a gene al sus es adís icas de consumo. pe o si cie a in oduc a d iskai os o ma VDu eks yne se u iliza, po ejemplo, sólo nomina o io aleg niu, es o indicado sólo nomina o io aleg niu po a ojimo núme o. Qué o a abla 1 en la que se p esen an da os de links coinciden es de a ian es de no mas p incipales y secunda ias, i. e. a es as a ian es sepa adamen e se indica cada link de pa a ojimien os es adís ica, pa a que ue a posible e su consumo y mu uo compe inamien o polinkį. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. nue os da os sob e į a džių diskai ą en la ac ual lengua li uánica 181 1 abela. į a džių d iskai os o mas VDu eks yne į a džio o ma pa a ojimų skaičius Mudu (V., G.) 5571 Mud i (V., G.) 1296 Mud iejų 1342 Mud iem mud iems (n.) 643 6 / Mud iem mud iems (įn.) 1 − judu (V., G.) 776 jud i (V., G.) 140 jud iejų 491 / Jud iem jud iems (n.) 103 5 / Jud iem jud iems (įn.) 1 − / / Jied i jod i juod i (V.) 183 78 49 / / Jied i jod i juod i (G.) 3 2 1 jied iejų 3 / / Jied iem jied iems (n.) 168 5 jiemd iem (n.) 1 jod iem (n.) 3 / Juodu jiedu (V.) 1813 3658 / Juodu jiedu (G.) 369 3 juod iejų 97 / Negud iem negud iems (n.) 47 3 / Negod iem negod iems (įn.) 1 −yosd iejų 781 anied i (V.) 2 anied iem (n.) 3 aniemd iem (n.) 1 / Anuodu aniedu (V.) 17 50 / Anuodu aniedu (G.) 17 − anuod iejų 1 anųd iejų 5 / Kalbos Kul u 86 | Šied i šiod i šiuod i (V.) 24 2 182 2 Šied i šiod i į a džio o ma pa a ojimų skaičius šiuod i (G.) 5 2 3 šied iejų 1 šied iem (n., įn.) 2 šiemd iem (n.) 1 ši ied i (V.) 2 Ši uodu ši iedu (V.) 2 2 Ši uodu ši iedu (G.) 1 − Šiuodu ši uodu (V.) 48 263uodu šiuedu (G.) 54 − ši uod iejų 4 šiedu 29 29 / / / / / Tied i od i uod i (V.) 14 6 6 Tied i od i uod i (G.) 2/ − − ied iem (n., įn.) 4 iemd iem (n.) 1 od iem (n.) 1 / / / Tuodu iedu (V.) 134 285 Tuodu iedu (G.) 772 uod iem (įn.) 2 esosd iejų 5 abejas 208 abejais 7 abeji 70 / / Abejiems abejiem 7 1 dudaomis 10 / Abejoms dudaom 18 − dudaos 110 dudaose 90 abejuose 31 / D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. į a džio o ma pa a ojimų skaičius D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. nue os da os sob e į a džių diskai ą ac ual en lengua li uana 183 abejus 27 abejų 55 abi (V., G.) 11183 abid i (V., G.) 153 abid iejų 1 abiejos 1478 abiejuos 776 abiejų 12830 Abiem abiems (n.) 3653 668 / Abiem abiems (įn.) 2092 − abu (V., G.) 21863 abudu (V., G.) 1020 / Ka uodu (V.) 3 Ki uodu (V.) 3 Ku ied i (V.) 3 Koduu iu ku iedu (V.) 3 4 / Koduu iu ku iedu (G.) 1 − pačiudu (V.) 1 / Vienid i (V.) 1 Vienudu (V.) 60 Vis i, que suelen usa se los p e ichos ambos, abi y sus o mas. Qué menos nomb es pe sonales. Ku kas čiau u ilizados pa odomieji y o os imp e inéjiamieji p e ijes. ambién en los ojos k in a inespe ada į a džių abudu, abid i kilmininko o ma abidbiejų: − De acue do, de acue do. Sí. Bueno no sé oda ía. Nieks neima. Nieks neima. Abid iejų (ž . 2013 03 26, saky inė kalba). es p obablemen e šnekamosios lenguaje da inyn. abele a sepa adamen e no p esen anadas į a džių y . y mo . g. o mas, po que es ablece giminę a menudo es bas an e di ícil. Siemp e cla ús mo . y y . g. a dininko y galininko o mas de casos, po ejemplo: Liguiai pusę dwóch mud i s o ėjome Amandos biblio ekoje (ž . 2012 12 11, g ožinė li e a u a). Keblumų escuyla en onces, cuando mo . bei y . g. į a džių kilmininko, naudininko y įnagininko 184 Kalbos Kul ū a | 86 linksnių o mas coinciden, po ejemplo: Galų kaime A. Vilemą V. Mikaliakas asesinó después ellosdos en e un con lic o (ž . 2012 12 11, publicis ika); Al p incipio Vanda sob e su siu o, y pos e io men e po eso apenas nou ūko suduos amis ades. Ma So i klaikiai, mo almen e emía in oluc a se en ac i idad clandes ina, y Vandai al e asión de lucha encon ó no sólo an ipa ó ico... (ž . 2012 12 11, g ožinė li e a u a). en es os ejemplos la mo ológica į a džio giminę ayuda es ablece daik a a džiai, los cuales en la ase cambičia į a dis. ejemplojeme en la o ma del kilmininko es y ., y en la segunda […] mo . g. pasi iko, que į a džio giminę se puede sužino i sólo de an es es o o después eso einančio sen encia, en el cual menciona en Vald a dis, po ejemplo:... y esnysis, p ime aas, augina sūnus Man ą y Luką, jaunesnysis, Da ius duk y ę Emiliją. Sin emba go alguna ez mama abiem decía lo mismo: Nes impo a, si de las compe iciones uel a e čempionais, o no desde ese la bimo nemažėja (ž . 2013 05 09, publicis ika). Aquí se islumb a una de los in ui jiños ca ac e ís icos unciones ana o a, que, ano a o albe o osino, sujeja uno común e e en á con enčius dos ac os de comunicación ( osinas 1996: 10). Qué más ácil se puede sepa a de la segunda pa adigma į a džių naudininko y įnagininko linksnių o mų giminę, po ejemplo: Ma kui Vilis sob e es o niekadas no dijojo. Jiedu pasis a é el au omó il en una educida El Palma o u gaus plaza. Vos jied iem islipus, Ma kas ėlei įniko gu iai kalbė i (ž . 2013 05 09, g ožinė li e a u a). en es e enunciado ya de la in oduceción o ma se e, que se u iliza a iškoji mo ologinė į a džio giminė, plg. mo . g. : Mo ušė pėdino escale as pie po pie, como si nadie en el mundo no ue a capaz de de ene la o o za la a i más ápido, y Tonis con Ke im pasosneaba jod iem de shonas como kokie p incas (ž . 2013 05 09, g ožinė li e a u a). O aip es á con la p ime a pa adigma naudininko y įnagininko aleg niis, po que sus y . y mo . g. o mas coinciden, po ejemplo: Cuando mud iámos alcanzadas escale as supe io es, Hacumomo comenzó anci i pue ais y k ies i Ma ína. Ella, bes išdama cin žą, ab ié la pue a y mali ai nos nui izgé. − Qué jud iem sucedió! − šūk elėjo ella (ž . 2012 12 12, g ožinė li e a u a); − Noik, Jogaila, − de u o él Ma ianas Zigizmundas. − No ellos cul i. A as y izaukš ina homb e de, y me a en p a ają. Tokia su po encia. Ag adū jud iem. Y a i, Jogaila. Y a i, Kazimie ai... que sukią ho a la zajaučia ... (ž . 2012 12 12, g ožinė li e a u a). en p ime iej ejemdy el į a dis indica eme iškosios, y en segundoy el a iškosios géne o pe sonasis. si hay que indica emeniniškosios y a liškosios géne o pe sonas, se usa desc end inamoji y . g., po ejemplo: Raimis asladikėlė i i a Kauną, a čiau Vilijas, y jiedu ėmė ieško i p emalpų biu ui (ž . 2013 05 09, publicis ika). aigi, su ampancias mo . y y . g. linksnių o mas suelen puede es ablece se sólo desde más amplio con ex o. obse ado que en muchos casos VDu ex o de da os pa a ello no ha bas ado. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. nue os da os sob e los nomb es d iskai ą ac ual en la lengua li uanas 185 paG inDiniai y secunda inas no Mos Va ian as de 1 abela da os is o, que VDu ex yne u ilizadas di e sas o mas de los nomb es d iskai os, las cuales, encon y ų, signi ica comple amen e lo mismo. po ejemplo, juodu y jiedu. signi icación comple amen e la misma jis y aún algo. sin emba go unos ing esos y sus o mas se conside an p incipales a ian es de la no ma, y o os secunda ias. p incipales no mas a ian es y . g. į a džio a dininko y galininko linksnių šaknims ca ac e ís ico <uo>, y mo . g. a dininko y galininko linksnių šaknims − <ie> (Kp 2009: 23). indi u inio a ian e de la no ma į a džius Ma kas odune is y Vesla a Čižikp okaše a llaman muchosiskai iniais, po que conside a, que samplaikines o mas, cuya p ime a es imení cons i uye o ma muchosiskai os con nume a džiu dos, d i, no no es ap opiinga conside a d iskai os o mas. ellos en a izan que mues aikos (pa y example, es os dos) así como del no mano secunda io a ian e o mas indican į a džių d iskai os nykimą ( odune , Čižikp okaše a 2006: 76−77). Zigmas Zinke ičius o mas juod i, uod i, šiuod i, jod i, od i, šiod i, jiedu, iedu, šiedu llama los idiomas da kalais y p opone consumi las iejas eglas o mas juodu, uodu, ieduodu, jied i, ši i, šied i (Zinke ičius 1996: 58). To almen e ki okią opinię sob e es o iene a. osinas, quien sos iene que odas las į a džių d iskai os o mas son a o inas y egula ingas, po que o ma iusios según lenguas li uanas ( a mių) mo ologicas aidos dėsningumus ( osinas 2000: 10). 1 abla en la dada las es adís icas de consumo į a džių mues a que mo . g. į a džių d iskai os p incipales a ian es de no ma VDu eks yne donde kas más ecuen es que la e u inos. pe o y . g. a dininko linksnis pe sonal į a dis juodu pa a ojimo ci íumi desleidžia šalu iniu no mos a ian u laikomam į a dji jiedu ( a dininko linksnis), que VDu eks yne se u iliza casi a ias eces más ecuen e. pa odomųjų į a džių secunda inas a ian es šiedu, iedu, aniedu ( a dininko y galininko linksniai calcula cio i jun o) se u ilizan casi šiuodu, du ka us dažniau už pag indiniais no mos a ian ais laikomus į a džius uodu, anuodu. sin emba go compa us las p incipales y secunda ias a ian es del galininko humo nių consumo ecuencia, is o, que como galininko humo nis šiedu y aniedu VDu eks yne de odo ne a ojami. o ch ai į a džio iedu galininko humo nis aunque y u ilizado, pe o ge okai ečiau negu į a dis uodu. esumida la es adís ica gene al se e que las a ian es ku iuodu y ku iedu pa a o i an o pa eces, pe o con más ecuencia se u iliza ku iedu a dininko linksnis, a ku iuodu galininko. Va dininko aleg nio o mas de shi uodu y shi iedu pa a ojimo ecuencia ambién es iguald. VDu eks yne shi iedu galininko aleg niu de oda no ojama. 186 Lobos Cul u a | 86 Visi a , que y . g. į a džių d iskai os šalu inių a ian ų a dininko linksniai pamažu s umia p incipales. pe o galininko aleg nių el polinkis de consumo con a io, po que p e alece p incipales į a džių d iskai os a ian es. nauDininKo y įnaGininKo Fo Mos hab ía que se i i y į a džių naudininko y įnagininko linksnio o mas, de las cuales una se esc ibe su In e ne , o a sin ella. su o og a ía a ijuja, naudininkai y įnagininkai beidzi wa se conside an p incipales a ian es de no ma, y se esc iben con es a aide − secundu inías (Kp 2009: 22). En a izada en el Banco de Consul aciones de la Comisión Es a al de la Lengua Li uana, que an o la o ma su con, como sin ella son a o inas, pe o p imemía se o o ga a o mas sin con, po ejemplo, abiem con as an emen e alo adas o mas plu ales de u askai os: abems, ambas conside adas p incipales a ian es de la no ma, o abejiem, abejom secunda ios (Kp 2009:222). cla amen e se puede e que VDu eks yne muy di e encia į a džių d iskai os naudininko y įnagininko las no mas p incipales y secunda ias a ian aquellos núme o de consumo. Va ias eces más de las no mas p incipales a ias. Opina, que la mayo ía a ex yną en ekusių ex os son edaguo ini, po lo que an bien se dis inguen p incipales y secunda ias no ma a ian es. Nue os Fo Rmos discu kemos in oduci mijos d iskai os pa adigma. de ellos hay dos. pa adigma pe enecia del p ime y segundo pe sonas así como į a džių abu (abudu), abi (abid i) de 1 abela da os se puede e , que VDu eks yne p esen an y o mos, o an ajai – ečiojo asmens o mos (juodu, jied i, uodu, ied i i k .). ales o mas de į a džių d iskai os, las cuales no es án en la g ama ikoje de los Daba inės lie u ių kalbos (2006: 280). ch i ella ( o mas eks yne nesuki čiuo os): V. aniedu, šiedu, šiod i, šiuod i, ši iedu, ienudu, ienid i, pačiudu, ku iedu, ki uodu, jod i, juod i, iedu, uod i, od i; K. abid iejų, anuod iejų, anųd iejų, šied iejų, šiuod iejų, juod iejų, jied iejų; 2 h p:// lkk.l /li /2509, žiū ė a 2013 05 14. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. D.Kš apony ė. nue os da os sob e į a džių diskai ą ac uales en el habla li uanas 187 N. anie(m)d iem, juod iem, juod iems; G. šiod i, šiuod i, jod i, juod i, iedu; įn. uod iem, juod iem. Galima spė i, que kilmininkai šiuod iejų, juod iejų, jied iejų, anuod iejų, anied iejų, anųd iejų, šied iejų es y . g. į a džių šiuodu, juodu, jiedu, anuodu, aniedu, šiedu o mo . g. į a džių šiuod i, juod i, jied i, anuod i, anied i, šied i. de VDu ex yno log o es ablece , que sólo y . g. es es os kilmininko, naudininko y įnagininko linksnių o mas: šiuod iejų, anuod iejų, aniemd iem y uod iem. o o mas juod iejų, jied iejų, juod iem indica y mo ., y y . mo ologines gimines, po ejemplo: Kasdien po pamokų namo ėjau iena. Sen íausi an k ailė. Desg aciable. Nopude i con Liusi, cuando juod iem con Nes a e a odo bien (ž . 2013 01 12, g ožinė li e a u a); Kažku iame k acho en la ciudad del ondo lo apoyó enca nizado Jupi e iu, y Paulių Me ku ijumi, ad el š en ikas de la ciudad ishginė ap ainikuo us jaučius sac i ica juod iem (ž . 2013 12, 01 g ožinė li e a u a). en la p ime a ejemzdy se indica mo . g., y en la segunda y . g. Ki ų o mų, . y. anųd iejų, šied iejų, anied iem, juod iems, giminės de e mina no pudo, po que al aba con ex o más amplio. Fo ma bidós ya ha sido discu ida en sky el Fo mos y núme os. į a džių iedu, od i, que no ue on incluidos ni en a. Valeckienės, ni en Daba inės lie u ių kalbos g ama ikos pa adigmas, linksnia imą p esen an a. osinas (2000: 11): V., G. iẽdu, õd i; K. d iejų; N. e(m)d iem, ó(m)d iem; įn. iẽ(m)d iem, õ(m)d iem. compa us con an ąja a. Valeckienės y Daba inės lie u ių kalbos g ama ikos (Valeckienė 1998: 356; DlKG 2006: 280) dis inguidos pa adigmas, que se o man es os į a džių kilmininko, naudininko y įnagininko linksnių o mas ambién. sólo di e encia a dionis a. a. osinas (2000: 10) aún en a iza que iedu, od i mejo co esponde con las co espondien es o mas plu ali as. pa adigma de o os į a džių se ía posible sólo en al caso, si odas sus o mas ue a posible encon a en algún siquie a de un au o us ex o. según VDu ex o eso hace no puede. Sin emba go cabe no a que de es os į a džių y . y mo . g. pa adigmos p obablemen e son sumišusios: de uno links-