Žodžio „vienok“ dalia
Full text
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS
Ins i u o de Li u ias del
idioma VOODŽIO VIENOK DALIA
Chačeinesanga po abajos (caip ya es e
oėję) nada noujslūžijamos, ni gannamos,
pe o unokigi sin buenas ob asas [...] sob e
es e s ie o no podemos se WP 148 ,3033.
ESMINIAI VOODŽIAI: skoliniai, pa eldė oji leksika, codi ikación. A ículos en el que se e isa el uso
de la palab a unok en la ac ual lengua, se exhibi án las p incipales unciones, se conside an o mas
y emas de desa ollo de signi icado, e ela la his o ia de codi icación. Es os emas no se
p e ende examina p o undugniai, el obje i o del a ículo dioks plan ea cues ión po la palab a
unok codi ikacijos, omen a más de allnius in es igaciones y discusiones po su e aluación
gene inėje kalboje.
1.En odos los no minamuosios abajos de la ac ual lengua li uanas la palab a unok conside ada
comunesina lengua no ap o. Aquí Haba inas dicciona io de la lengua li uanas lo ma ca como
ne eik inos (g e inamos con lenkų jednak) y suge ido keis i jung uku ačiau (DLKŽ 2000: 930), el
dicciona io de la lengua li uánica lo ambién conside a skoliniu (LKŽe, sub oce). 1.3.12. Fue unaok = b ,
ačia, s dėl o: a él isokių alandų, ienok be (=, pe o, sin emba go) él no palūžo.
Esa misma web del Banco de Konsul aciones publica el a ículoi o A aisyklinga saky i ienok jis nepalūžo
(h p://www. lkk.l /li 3599). A la p egun a de i ulación en ella se esponde: Ne aisyklinga. Vienok
ne a o inas e inys de usų o lenkų k. Nuolaidos y con ap iešos signi icadome a o ini o as lie u iški
palab as. Po consiguien e unok co eoma: pe o, pe o, sin emba go, ej. : Fue a él isokios ho as, ienok
( aisoma: pe o, pe o, sin emba go) él nepalūžo. Ins i u o de Li uanias del Ins i u o Kalbos consul as en el
banco compu ado en p egun a Kodėl peikiamas palab a ‘ ienok? esponde: Es a palab a es pu o e inys
de usas k. ‘odnako. Tenemos ese signi icado de sus palab as ‘ ačiau, ‘ is dėl o.
(h p://www.lki.l /lki/kkb/zodis.php?selec zodis= ienok) En es os y o os ejemplos simila es, examinada la
palab a ob iene de di e sos signi ica i os modalines. Tal ez es o e leja y polinkis esc ibiéndolo dis ingui
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a unoak pa ía | 2 2. A pesa de medio siglo (ž . 9 capí ulos) aisymų
his o ia, la palab a ienok y con inuado se u iliza no sólo saky inėje, sino y ašy inėje calboje. En e
las Daba inės lie u ių kalbos eks yną (DLKT, žiū ė a 2014 11 10) en ó 277 su pa a ojimo casos,
incluso 215 de publicis ikos eks ų. nių, cuyos wea emenos elacionados po elación con ap esión,
Kaip odo eks yno medžiaga, žodis ienok dažniausiai eina sudė inių sujungiamųjų saki-
conjun uku (a) o concesións elaciones eiškiančių p ijungiamaisiais laikomų sudė inių sakinių po inio
(dububo) conjun uko an ąja, pos pozicine, частью (b). Aquí sólo algunos ejemplos de al a osena: a)
El espí i u de la li e a u a polaca puede y nos disgus e, equok ella es cálida, ella huele ‘la ynų kul ū os
glūdumu; En el mundo iendo mucho mal, V. Bubnys unok no con ie e ni pesimis a, ni cinico. b) Aunque
klaipėdiečiai y no en endie on esa a e e smių p o undidades, unook e a acos uma é á acep a la; y
aunque no me aleg e po es a eunión, unook no expida io; De Li uanos, aunque algunos g a emen e
en e go, ienok nenumi ė ninguno; Que y cuáles des enkias ue a las condiciones obje i as, unook, no
se puede su nue o ida undas ęs i sob e la ie a įskilusia.
O a, ex yne no an a menudo a lixi se de la palab a ienok unción s ip inamoji dalely ė, que a po
jung uko o sudė iniuose p iešinamuosiuose sakiniuose, p z. : His os meses ue on secos y soleados, y unasok
odos ue emen e en e mo; Nes ebė ina, pe i i i i iybiniai p incipios lgai siu é nues o k aš o espacio:
o ienok nau os mayo ía, adhe íususa a kilnių idealos, luchaja. Gana a menudo palab ajuc unok comenzado
sa a ankiškas šalu inis ase. En ales casos él desempeña ya no an o un enlace, cuan o discu so ma ciklio
papel, ej. : Además Li uanos, Klaipėdoje unciona aún okiečių muzikų g upė. Solook sus ac i idades no e
since iz a in enciones; El p esupues o del país puede pe de g an pa e de ing esos y en ez de el ascenso
económico pueden amenaza banc o as. Vienoksai ley omen a las in e siones di ec as ex anje as; Pa eció
que el iaje du ó oda la e e nidad.
Vienok odo acabó bien.
pauzę ma cinčiais kableliais, ej. : Aquí es muy is e del p onós ico. Tal ez ya an malo y no. Vienok, los
abogados ealmen e no debe ían p eocupa se, po que a quién ya a quién, y ellos abajo, pa ece que segu o
no al a án; LDK pe íodo i inėja cien í icos de di e sos ámbi os: his o iikai, meno y ininkai y . . Vienok,
esc i ines uen es, y aún más iconog a ías, ap ašancias
XIIIXV a. Li uania muy poco.
En el sis ema de búsqueda Google in oduciendo la palab a ienok ambién ob enemos abundancia de
su u osens ejemplos ( isualizada 2014 12 03). Muchos de ellos ce canimi šnekamajai habbai.
Nag inėjamojo palab a a osena ellas aún di e sosnė. Es a lengua a mainaje dalely ė ienok
con ainamuosien es sen encias a y con conjun ukas be (a), pe o (b), p z. : a) na cia g ei odos
susiguglina,nelabai ka pe eninesi.bu unook,quoks cia a -pa s ecien emen e solo oki
pamaciau,del o i idomu,a l ellos jauzinomi?
(h p://www.mo omanai.l /mo o- o umas/mo o- ema.8294.page-1.h ml#pid388139); Bueno, y cuan o
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a ienok pa ia | 3 nok cuando ie i de es os ilmukus - se eosi en cuales
luga es japonai kompleksuoja:) (www.a my777.l / o um/ iew opic.php? =16& =2145&s a =15). b)
F ancamen e diciendo, exhibición mis ojos no ue i in pompas iška, pe o ienok smagios no ikė umų
pogė ė en willas. (www.games.l /g/news.news_ ull/35486.2?se =pa ); Pe gale es pe gale... aciau ienok
lamen o que eikejo los i ecia se a (www.double aul .l /naujienos/Nesijaudinki ,%20laimëjom/;5).
Ras a y de esos sakinių, en los que dalely ė ienok se u iliza desconaidos šalu iniame sakinyje po
jung uko no s, p z.:
Hablando de baña se en los lagos: ex años allí el agua de más lejos mėlynas pa ece, aunque ienok,
nusimaudžius mėlynas noampi:). (www.aphex.l /2008/07/ a ai/), el que se e ie e a las medidas adop adas en
el ma co del Reglamen o (UE) n.o And oid, na nepasabia que cla ino os sonabesys muy ya plás icino, anaip ol
incluso...:) Aunque unok si es possibilybiu, e dade o klepas noamaisy u:).
(www.p og amming.l /gi a a o umas/ iew opic.php? =11& =1596). Po supues o, en in e ne hay y ales
palab a de unok consumo ejemplos de, los cuales más di ícil explica solo in ínsecos dėsniais del
desa ollo de lenguas li uanas, ej. : Kokia nep a osť, ienok, Kas he žiausia - an a a, an umpa...
Pasime usi siela galop P i jeho e suklumpa. / / (zaliazole.l /ku iniai/pe ziu e i/17750); y Ale d asi ienok chica.
Ne aukia, endziu ne a, pe o odo iek su eiga has a Au odinos nu azia o:)
(www.skundail .com/skundai-auseg a-ne- aiso-au omobilius-o-sugadina-11504-comen a ios).
más nue o anime, los más psicodeleles. :) Pe o ieŠi umpa e isión mues a, cómo a iamen e la
palab a unok se u iliza en la ac ual esc i a en el habla. 3. Ap esa cemos la palab a ienok
codi icación. ¿De e dad él sin a odai os beik inas y gui inas del lengua bend inés? Pensa ía que no. Y és o po qué.
P ime o, examinado la palab a no puede se di ec o p es inys de polkų kalbos debido
one inių azones: lie u ių ien-ok y lenkų jedn-ak šaknų sonico elaciónis no exis e
dėsningas. Segundo, di e en e y es os šaknų sanda a: lenkų jednkildinama de samplaikos, la
cual o musi į a dinės kilmės s ip inamoji dalely ė *(j)edi skai a džio šaknis *inъ-;
lie u ians una i inka sólo la úl imaąją (ž . Sławski 19521956: 544).
Te cia, la palab a unook y sus a ian es en la lengua de los li uanos abundan emen e se u ilizan
desde los p ime os caídos1 has a nues os días. Él es conocido en odas las a ian es del
lenguaje de esc i u as li uanas an iguas: aka iniame Ma yno Maž ydo esc i as,
Wol enbü elio pos ilėje, Bal amiejaus Vilen o aducciones, Jono B e kūno abajos,
Ma ga i oje Theologicoe, Danieliaus Kleino y ėlesnėse g amá icas, Lexicon Li huanicum y en
odos los más a de P ūsijoje isėjusios dicciona ios más g andes; medio […] Mikalojaus Daukšos
en aducciones, Me kelio Pe ke ičiaus ca echismme, Jakūbo Mo kūno pos ilėje, Samuelio
Bagusla o Chylinskio en Biblia e ida y k . ; o ien al Kons an ino Si ydo Punk uose sakymų y
dicciona ios, Jono Jakna ičiaus e angelijų e ime, Robe o Bela mino ca echizme.
Ke i a, de es e jung uko a ian es зафиксирована be ods en odas las lenguas li uanas
a mėse (ž . LKŽe, sub oce).
1 Lenkų oponinamasis bo ukas jednak ambién omado usa solo a XVI a. esc i os; iejoje (XIV y XV a.) polkų habla
egis ada sólo en es e signi icado u ilizada ilgesnė o ma jednako y sus a ian es (ž . Słownik 19601962:
150).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. De la palab a unok po ia | 4 Todo es o omen a de la palab a unok o igen
busca no s e u , sino pa misma de los li uanos hablado. Akys sob e odo k yps a en bend ašaknius
gausiai de la an iguación us ojamus būd a džius y į a džius ienokas, ienokias, ienokis, ienoks.
4. Esami lenguas li uanas e imologías ocodynai maža ką nauja nag inėjamo palab a
o igen cues ionimu epasako.
E ns o F aenkelio e imología de la palab aine (1965: 1242) swi chukas ienok neminimas, pe o
ašoma apie būd a džius ienokas, ienokias, ienokis, p ie eiksmį ienokiai. Jie edami iš lie-
u ių один. En el dicciona io de e imología de Wojciech Smoczyński (2007: 748) el in e up o
unook, ing esis unooks y p ie eiksmis unokiai se conside an consis en emen e hyb idinas doi as
co espondien es a las palab as polkų lengua kalkėmis (pe o no li e iniais skoliniais!). Naujasis
Senosios lie u ių kalbos e imologijos žodynas ( ok. Al li auisches e ymologisches Wö e buch,
ž . ALEW) { } aidės žodžių da , deja, nepaskelbė.
5. Mucho más cuidadosimu p egun a la encon amos sumend inamoosieses abajos de da
palab as. Ape i ables palab as de la lengua li uanas y į a džių da yba bene de alladamen e
discu a P ano Ska džiaus y Sauliaus Amb azo. Nè uno de ellos no c ee, que es os
ca ac e a džių y į a džių da ybos con p eesaga *-āk ipas pod ían se lenguas li uanas
es animas, pascolin as. P. Ska džius ašo: p iesagos -okada inių doyba es diguiamen e ie
(1996: 135). Según S. Amb azo, elic ino nume a dinių būd a džių su -(i)okas, (-a) pobūdis en
lengua Li uania indica que es e ipo de da ybos es bas an e iejo. (Amb azas 2011: 95). Él se
elaciona con co espondiónimis no sólo sla os, sino ambién ge manos (go. ainaha, s. ok. a.
einac ienin elis), i alikos (lo. ūnicus ienin elis, especialingas) y i anėnų (s. i. ēkaká- ienin elis,
ienišas) en las lenguas (ibíd., 112 y li .). Más a de los co espondien es a ibu džius y
į a džius en el habla li uáneos ėmę s um i nauji ediniai su p e ajo -(i)op- (p z., ejopas, kele iopas).
Así da ybos pobūdis pe mi e pensa que la palab a unook hecho según la ieja bal išką, o al
ez y indoge manišką būd a džių da ybos ipą. 6. A con inuación epasemos las mo ológicas
a ian es de es a palab a. de la lengua Li uania omas el 19- o de ellos p opo ciona nemaja.
Esas a ian es pueden subdi idi se así: (1) ienok y ienog; 2) uni o mes y uni o mes; 3)
uneyes; 4) unokig; 5) unokigi; 6) unokiai, unogiai. B e emen e discu amos su o igen.
De odos los p ime os hay que deci que las o mas con baigmeniu {g} es oy inclinado a conside a
a ian es de o og a ía, y no de mo ología, quizás su gidas ec eando menamai al inal de la
palab a suduslėjusį p iebalsį (hipe no malizacija). Tokių o mų a menudo pasa iko XIX a. inales y
XX a. comienzos (Simono Daukan o, Jono Basana ičiaus, An ano Juškos) esc i os, Va po
publicaciones. Nepag įs ą es os jung uko a ian es de esc i u a discuie Kazimie as Būga (ž . 9.1
capí ulos). Aho a sob e o as opciones. Ob iamen e, que la o ma ienok (1) es aco ada de
ilgesnės más p obablemen e de unoki (2). La úl ima p ocedencia de los Li uanos habo y oje acla a
kele iopai. K. Būga simila es an e eiksmių o mas ol, a , anks elaciono con me a oniją
pady usia okamieno unaaskai os icininko o ma con galūne *-oi (Būga 1961: 690). Jonas Kazlauskas
los explicó de i ados de ikamieno unaaskai os iceminis o con ilga galūne *-ēi (Kazlauskas 1968: 153).
Ac ualmen e, pa ece, uni e salmen e acue dan que el inal de palab a los ocíos la gos en lenguas
indoge manas iene i agalę (ci kum leksinę) p iegaidę (plg. Ko land 1975: 21 , 1985; Villanue a
S ensson 2011; P onk 2012), po lo que J. Kazlausko p opues as in e p e aciones enka enuncia . Sin emba go i K. Būgos
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La in e p e ación de la palab a unok dalia | 5 en en a con bas an eis
di icul ades, po que queda sin undamen a i ap adė p ie eiksmių la in onación del inal de la
palab a. Ją explica ambién habido en ymų (ž . Klingenschmi 2008; Jasano 2009), sin emba go
y ellos no es án has a el inal c eídos. Así g e imínicas o mas de su -i y -ie ( ienόki y ienόkie) la
elación mu ua aún no es á su icien emen e explicada2 (p ie al opinión accede y Danielis Pe i ,
isnag inėjęs p ie eiksmio o mų anks i anks iẽ san ykį, éa Pe i 2005: 147). Da ki okią opinię
sob e la o ma ienóki (i * ienókia) es publicado Zigmas Zinke ičius (1981: 169): es a o má él
conside a būd a džio be a dės giminės nomina i u-akuza i u, de el cual más a de iz iedėjęs
jung ukas ienók.
Fo ma uni okie (3) es dėsningai despenjada de el iejo o-kamienio į a džio/būd a džio
ienokas ienaskai os icininko (loka y o) con galūne *-oi; plg. p ie eiksmius ókie okiu o u,
anókie no es e y su os žemaichios.
An e unoki p iaugus en a izada a dalele ia gi susda é o ma unokigi (5), más a de
aco ándose a unokig (4).
Jung ukas unokiai (6) es u bió ėliausiai con el modo de con e sión adęsis de al mismo
pa adalo p ie eiksmio, con p eesaga -ai hecho o de į a džio/būd a džio ienokis o ienokias. 7.
No hay sencillo explica , cómo su gió an inamoji conjun ico unok signi icado. A con inuación se
p esen a uno de los posibles acla amien os.
Būd a dialmen e u ilizados p ecesagas *-āk ediniai de šaknis ienga o signi icado oks pa ,
idénodas, o mada en e nomb e de signi icaciones oks, cie o pag indu, ej. : Y odos uni o moką
d asišką gė imą gė ė B 1P K10,4 (LKŽe, sub oce); Tie a en onces enía una lengua y uniokios
palab as Sk 1Noz11,1 (LKŽe, sub oce). Tapa umo signi icado aipom, homodai al p incipio, ma y ,
man enikė y im os p ie eiksmiškai consumi sus linksnių o mas. De ellos des anecido o ma
unook p imi ía iden idad signi icado aún podíamos islumb a en es os ejemplos de la ieja
aš iya li uanas:
pa a hab á nocheis cesa: Alba a penc i a me a: Wienok schi dis macei Diewa: Tikes ne upescudama MžG II
342,7 (Plg.: Und ob es we d bis in die nach und wide an de Mo gen he Doch sol meinz an Go es mach /
Wenn wi nich noch so gen).
Nessa a e omis iei miek umbisi wienok důco: Be y Palaβais u noassimegs i. MžG II 540.6 (Plg.: Quoniam si
oluisses sac i icium, dedissem u ique, holocaus is non delec abe is). Así us ojamó dalely e y jun uku
i s an í o ya i usį p ie eiksmį unok podíamos compa a con más a de de los co espondien es
adje i os con el p e acio -(i)ai hechoi u p ie eiksmiu, ej.: [Dios] pe leidzia solei su za ekė y žibė y
ge iemus, y pik iemus unokiai SP I 347 (LKŽe, sub oce); Tos abejes, como de unas, eip y o as, unocías
odea Nz. (LKŽe, sub oce). Ad e sa y inė (p iešp iešas) signi icado de las o mas examinadas podía
o ma se jomas yendo po con ainamojo conjun uko po eanalizes sin aksínicas de elaciones
p ie eiksmį (dalely ę) a siejus del accionmajodio y p isky us al conjun uko. Tales ocasiones él pudo
g adualmen e asumi el conjun uko seman icá, y más a de y unció, ej.: 2 Po ú iles ano aciones y
e e encias a es a cues ión since amen e ag adezco a Migueli Villanue a S ensson.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a unook dalia | 6 Chaceinesanga pe abajos (kaip iau es e gi deijen) neka
neußslußiame ni pelname, bu wenakigi be gie ụ da bu sha an scha swe a negalime bu i 148 ,3033 ms
Ewangelikamus iagis daik ai p ießs WP iogie a Wießpa ís Ch ís us wien ka n k iiaus a wo o wienok i dias
a woios n ałia pagalei s a o i io quan o. DP 509,69 (Plg. náßym Ewángelikom dáda si ecy p ećiwne e Pan C is o
a si ná K yu o iá owal á p edsi go co dień o iá ui ná oł a u s / segúnáwy iego. WuP 554,2426).
Y ge okai más a des iempos de ejemplo:
Quie o, c eyendo ing me, mue a sob e ese s ie o e e namen e, ale unociai po majes o u muno i as se á
S. Dauk (LKŽe, sub oce).
Ad e sa y inė conjun o signi icado especialmen e se mani ies a en aquellos casos, cuando mismo siejamų
con enido de sen encias es opues o (un p edicado nega i o o po el cualquie a espec o noi iko o o), ej. :
J ieigu ußmi sch, esch wenaik awens neußmi schiu WP 164 ,31 Jus icia iog mogus i a newalniku Diewo kayp
ki i su we imay: wienok dawe iam Wießpa s luosiby idan kayp no is da i u según sawo no o. SP I 326,21 (Plg.
P awda e cłowiek ies niewolnikiem Boym iáko inne s wo enia: iednák dał mu Pan wołność áby iako chce
cynił według swego podobania / /). Da compá ikhemos simila men e us ojamó más a denį, de p iesagė o
p ie eiksmio kilusį jung uką: Seniukas no is ned įso, ienokiai en pe ición Jono su oda apsaké ida Rp (LKŽe,
sub oce) En Tokios con ex os ambién podíao is o ma jung uko ienok signi icado is ien, sin emba go, a
pesa de es o. Tame os cie os a psniais de aidos nomes ina y sla iškų unkcinių es e palab a de los
co espondimenos a ac. Su uso en iejos esc i os y a mėse así como la aida semán ica aún espe a
a idous es udio.
8. Vejemos, si desc i aji palab a unook o mas de o mas y signi icanzas aida iene
co espondimenos lie u ios y en o as lenguas.
8.1. En el habla Li u ias pa ecidos aidos camino es á huído a imos signi icado de la palab a una . Kilęs
su umpėjus adje i o uni a is o * iena as (p iesagos -a edinių de nume ado ino į a džio šaknies ien-)
linksnio ( e ininko?) o masi, en iejosos esc i os él se u iliza como dalely ė ien, ik (a) y como išski ies
sakinių jung ukas (b, plg. ac uales ien, ik): a) en onces welinas ụ makinimụ Egas s: didei maischia, e ape
es o wena upinassi e i an a s awi wissu silu sawa, idan como ạ makslạ gale ụ apiau in i papeik i
panekin i WP ,21 i ißnaikín u i ne ki ós p ias iés del ko Banci wê es i kêmßáśená idn wiêßi i d askî ü inġ
b) Teiṗ ne uṙ banicia Díéwo ſkêſni nep ié ęl kaiṗ he e ikús / ku í wíſsas ſiełóiimas nṫ o y a / idnṫ
i ûl sek ás iba 220 as awles ku Wêles Chésus Ch ís us I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I.
I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I.
I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. I. DP 303,25
Su o igen, aida y a osena ambién aún insu icien emen e examinados y desc i os.
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a unok pa ia | 7 8.2. En la lengua la ias ambién exis e
ca ac e a dín p ejesagos *-āk edinių, pe o ellos signi ican mayo can idad de peculia idad
(mazāks, labāks; plg. en la lengua li a ia limi ado olumen de peculia idad eiškiančius mažokas,
ge okas). Skai iniams į a džams i kokybiniams į a džams da y i joje pali o p e ixagos
*-ādo ediniai (ci āds, ejāds), se conside an es as kalbos naujo e (Amb azas 2011:
94–95).
8.3. P ússia p ecesagos en el habla *-āk ediniai ne a ojami, sin emba go semán icas simila es de la aidos
camino como y li uáneos unok p obablemen e se á nuėjęs la palab a ainawijdi ačiau, juk. Jį Vladimi as
Topo o as conside a mo ológicamen e ambi alen išku ( . y., neaiškiu; 1975: 61), y Vy au as Mažiulis
p ie eiksmiu, cuyo -i apa ecusi sus i uy sencien es -ai (1988: 55). Anašiai o mų ainawīdai y ainawijdi kilmę
bei aidą explicó aún Jānis Endzelnas. Jų semán ica la él g e ino con lie. ienók: ienók(a)s y le. jednak:
jednaki (1943: 138). P ie eiksmį ainawīdai V. Mažiulis conside a pada y u del ad e bio *aina īds, cuyo
da ybą y signi icado explica así: p . adj. *aina īds ienoks < *aina īdas < aina- (ž . ains) + * īda-
(Endzelīns SV 84, 92), que giminė con la. edsĩ iš aizda, mane a, lie. éidas eidas; iz aizda, us. ipo iš aizda,
se b.-cho . d ma ymas, iz aizda y k ., g . εῖδος iš aizda y k ., é. s. . widdai; p . * īda- (subs .) eiškė
g eičiausiai ma ymą > iš aizdą (plg. T au mann AS 297, Endzelīns SV 84, F aenkel LEW 1216), aigi p .
*aina īdabu o kas ienõs (= uni o mokias) de aizdos > oks ien, panašus, plg. la. iên eidîgs ienokias,
ienodas (Mažiulis 1988: 54).
Albe as Rosinas, basándose V. Topo o u (1975: 51), analizados componen es de palab as a
*- īdjau iempo p ensaga, de i usia de la palab a, u ėjusio signi icmos ūšis, pa idal, o ma. Él
econs uye p ūsų lenguaje qualybinio į a dį *aina īdas, p iešinamą ski iamajam *ki a īdas (2009:
305).
8.4. O a palab a de unok seman ines aidos pa alela encon amos en la lengua de los an iguos
g iegos. Joje de į a dijo ὁμός ienoks, al pa , pe p ie eiksmį ὁμῶς aip pa issi u uliojo
con ainamoji dalely ė o swi ch ukas μως ačiau, sin emba go, is ik (ž . Bedna czuk 1966: 38;
1971: 127, 150; F isk 1970: 390; LFE 2004: 706).
9. Todo el dispues o ma e ial, pa ece, pe mi e la palab a unook conside a suyo, Li u išku, y no
p es i ado. Aho a ol amos al enlace unook de la his o ia de codi icación y p egun émonos,
cuándo y po qué él omado a egla . Empecemos desde bend inesa lengua undus klojusių
Li uanies habo y os au o i e os.
9.1. K. Būga explicando en 1909 m. Las cosas de Kalbo, que es e in e up o se esc ibe con
<k>, o ne <g> ( emiasi o ma ienokiai M. Daukšos Ka ekizme), ne neužsimena apie jo gali-
baigmeniu mą sla išką kilmę, sólo indica que Vienók, como indica Daukšos (1595 m. Ka . ed. E.
Vol e i pag. 928) wienoki-g, nació de una p imali a más an igua ienóki, plg. eĩk = eĩki. (Būga
1958: 113). Jonas Jablonskis jung uką ienok mini ya 1901 m. g ama ikoje, pe o sólo como
dis aidos šalu inių sakinių jungimo p iemonę:
Si el in oduc o ial sen encia es disculpejis (Concessi sa z) o iene disculpable sen encia sen ido, en onces
e dade o sen encia, después de él s a om, iene a menudo sąjungą ienok, sólo ( ik ). Ejemplos. Que y los
pad es ya ex inguié, unook hijos noš i ko. (Jablonskis 1957: 156).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a unook po ia | 8 1922 m. g ama ikoje la misma ase ya da do con el pa ino
conjucuca kad y... pe o ( enid, 351). Fue a en la g ama ica en es a esc ibe: jei secunda io
[sen enciamien o] es á aunque, pa a que y, ade e mina i o puede se pe o o pe o... como se e, el
in e up o ienok aquí no mención (ibid, 352). Šį jung uką J. Jablonskis indica en su más impo an e eikale
sin aksės 1911 años salėjusio en Li ujų kalbos sin aksėje. Como eglasingus dis aidos ci cuns ancias
la e u inos sen inios él p opo ciona ales Žemai ės ejemplos: Aunque nė palab aelio en uno-an ą
neiš a ė, ienok muy mucho apipasakoyo. T oba aunque pu u usi, suleidau (suleidžiau) ienok cua oas
bobas. Aunque el iempo lige amen e ali ió, unok sudo i asea odos los cak os3. Aunque las manos
ojonas, na ys mėlynos, unook aškosi aikai po minkš ą sniegą, b aido po klaniukus. (Jablonskis 1957: 502).
Es e dad, la palab a unook jue es a segundooy del compues o conjun uko dėmeniu. Sakinį con un único
conm uku ienok Jablonskis es pa aisęs 1925 m.: Incluso aquellos que conocen la lengua li uanas, ienog
gėdysi ją a o i iešai = Lie u ių kalbą i ie gėdisi iešai a o i (gėdis iešai lie u iškai šnekė i ne e en
hose) que pap as ai ja hablas y moka (ci ado desde: Pi očkinas 1986:
163).
Sin emba go en es e ejemjdyje no ( ik) epa i ado in e up ukas ienok, y pe a ky a oda
sin aksinė p ime ino sen ín sanda a.
Vieną de J. Jablonskio pa eik ų sakinių (sólo ya sin e e encia a Žemai ę) sin aksės ku so,
Vilniaus uni e si e o s uden ams skai y o has a 1959 años, konspek uose mini y Juozas
Balčikonis: No s wea he upu į a ėso, ienok p akai u asoja de odos kak os. (Balčikonis
1982: 128). Impo ame P ano Ska džiaus iendaale Die sla ischen Lehnwö e im Al li auischen
(Ska džius 1998) in e up ukas ienok neminación, quizás nelaikomas skoliniu.
9.2. En los p ime os poka io décadas el in e up ukas unok se p esen a cau elosamen e, pe o aún
ne axiomas. Él explicado sinónimo pe o Alemania en la Li uania de las comunidades de em ines
edi ada Li u ias lengua manual (LKV 1950, sub oce). Daba inės lie u ių kalbos žodyno pi mojoje
laidoje (DLKŽ 1954, sub oce) él conside ado p ie eiksmiu y ambién ne aisomas, sólo po la
signi icación y a osenos skai y ojas nuk epiamas į jung uko s aipsnį ačiau. Jono Balke ičiaus
Daba inės lie u ių kalbos sin aksėje conjun ukas ienok neminimas ni sujungiamųjų
p iešp iešinių, ni p ijungiamųjų nuolaidos sakinių sk iuose, pe o él aún se indica como posible
doblejo conjun uko (su aunque šalu iniame sakinyje) a liepiamoji pa e (Balke ičius 1963: 317). Jono
Palionio monog á icamen e XVIXVII a. lie u iškų aš ų lenguaje es udiime jung ukų
mui ski a ienuolika pa ag a ų (Palionis 1967: 201–208). Viename jų specialiai ap a i nelie-
a oji u iškos kilmės jung ukai, sin emba go a menudo en los iejosos esc i os u ilizado un
jung ukas ienokė as allí no mencionado.
9.3. Una p ime os jun uká ienok ne aisyklingu anunció, pa ece, Julija Žukauskai ė. de la g amá ica de Li uania
en segundo omo (LKG 2 1971) su esc i a sección sob e jung uką en pá a o in oduc o io sob e
con ap iešinos jung ukus a i ma: 3 Lie u os kalbos žodyno de yniolik ame ome, išėjusiame 1999 m., es e J.
Jablonskio laiky as Žema inkys su po iniu jung uku no s... ienok pa eikiamas kaip ne a o inas (LKŽe, su
oce).
BENDRINĖ KALBA | 87 (2014) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204
ARTŪRAS JUDŽENTIS. La palab a unok pa ia | 9 Pasaiiko aquí (en los más an iguos esc i os y a mėse A. J.)
jung ukų, li e ū inėje kalboje de odo ne a o inų, po que ellos neno minamen e nelie u iški (alè, àle) o no
comple amen e lie u iški (bìle ìk, ienók). (ibid, 663)
En la o a página se añade:
Desde iejo es conocido y con ap iešino swi ch unók. Sin emba go en la ac ual li e à ia en el habla él
ambién (caip y in e up ukas ale A. J.), puede deci se, deja a ojamas. (ibid, 664). Conec o es descon ados
con ukes posky ía mencionado y pa ino conmu ado aunque... ienok: §1058. En senėlesniuosios esc i os
e ka čiais encon amos pa a o a y po inio jung uką nó s... ienók. Y damos dos ejemplos de Žemai ės y
Jono Biliūno esc i os: Aunque las manos ojas, na iz azulinas, unok aškosi po minkš ą sniegą, b aido po
klaniukus... ŽemR I 288. Aunque o e sp ogo y žydía los á boles, unook sédėjau su habi acion: p epa iaus an e
examenas BilR1 I 53.
(ibid, 695).
Sob e es e conjun uko nelie u iškumą o noidamidad usa aquí ya nada nepasesi o. En e ce
omo de es a g ama ica, dedicadoame sin aksés emas (LKG 3 1976), un único in e up uc
ienok o po inis aunque... ienok neminimi oda ma y , conside amos ne oda lie u iškais y
ne eik inais. Nag inėjamųjų jung ukų en ano leško ume y DLKG ellos allíai nomini. Tal ez
po el aiskaus no mina i o es a na u aleza g ama ica.
9.4. T as la g amá ica académica salídas en los publicaciones des inados a la sociedad y a las
escuelas unok jun ukas con ac ualmen e co igen, a menudo incluso sin anunciando a eglo.
Va ios los mismos ejemplos ilus aciniai iajan de lib o en lib o...
T umps je e de lenguaje a aja jun uká con us. однако y lenkų jednak e aiso a pe o. Se da
ejemplo: Fue muchas él di íciles ho as, ienok (= pe o) is e mingas zemai is a silaikė. (TKV 1972:
79).
Ya en la p ime a publicación de la popula idad des inada al público la p ime a publicación de Talbos
p ak ikos pa a imai edición enok se conside a como ne eik inas e inys (n. e .), al que se
p opone cambia jung uku ačiau (KPP 1976: 305). En la segunda edición a los eemplai os añadido y
in e up ukas sin emba go. Se p opo cionan dos ejemplos de al co ección:
Fue a él muchas isokias ho as, ienok ( = pe o, sin emba go) él nepalūžo. Vienok ( = Tačiau) ese
a amien o ue insa is ac o io. (KPP 1985: 343). La Comisión conside a que la ayuda es a al en cues ión no cons i uye ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado.
Aldono Pupkio supe io es escuelas de di igėlye Kalbos kul u pag indai (1980) ienok aisomas no
sin aksės, y leksikos sky iuje como isai neįmanomas da ybos e alas. O e alais en la
cul u a de la lengua llamamos sólo esas palab as que no se aplican usa com inée en el habla en
ningún con ex o (Pupkis 1980: 108).
A noldo Pi očkino Adminis acinas lengua sección cul u a Jung ukai i dalely ės esc ibe: Toda ía pasa aiko
ieas sla iškų jung ukų ačiau, jednak e inys ienok, isai leng ai pakeičiamas lie uapie enginius.
išku jung uku ačiau, p z.: Vienok (= Tačiau) mies o liaudies š ie imo sky ius ne isada in o muoja
(Pi očkinas 1990: 107).