scieee Open visual document viewer

Estų kalbos politikos gairės: strateginis planas ir jo įgyvendinimas

Birutė Klaas-Lang

Full text

BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 BIRUTĖ KLAAS-LANG Uni e sidade de Ta u EST KALBOS POLÍTIKOS GUIAS: PLANO STRATEGICO JO IR INGVENDINIMAS ESMINIAI VOODŽIAI: es ų kalba, linguagem polí ica, linguagem con íns inumas. ĮVADAS O uso da língua es ões em odas as á eas de consumo da língua comun inha hojeiniam es ui é ão habi ual, de si en endido, al ez a é e e na, que não semp e se pensa sob e sua saquejimen o e p eganimen o. Nos úl imos cen os anos a si uação da língua es ų ainda nunca nunca em es ado ão boa como ago a. A língua es ų, que az como ma ąja ka ba quan o mais de um milhão de habi an es, de 7 000 línguas do mundo segundo o núme o de usuá ios cai en e 300 línguas com mais consumido es. Além disso, Es ijoje espčiai melho ei es as línguas como a segunda habilidades de consumo. Todos os anos in adešim yje uni e sidades do mundo ce ca de mil es udan es ap endem a conhece a língua e cul u a es ões. No mundo há sob e cem línguas, nas quais é possí el ob e oda a educacão uni e si á ia, e es ų língua é uma delas. Neabejo inai uma das maio es conquis as du an e os p imei os 100 anos de exis ência da República da Es ônia possibilidade ob e o supe io educa imen o ma ąja língua. Es ų língua é uma das cinquen a ecnologicamen e mais a ançadas línguas do mundo. A língua es ões p o ege a Cons i uição e a Lei da Língua, ela ambém é uma língua o icial da União Eu opeia, e i i odos os di ei os e de e es com isso elacionados. Além disso, não só puoselėjama bend inė língua, mas e in e essimasi po odas, pa icula men e egionais, a manas da língua es ų. O a igo desc e e o ambien e socioling is ina da Es ônia e a legal e pė da língua es ã, analisa-se como a Es ônia po es a égico planejamen o da língua é con ibuída pa a as pesquisas, desen ol imen o e con ínuidade da língua es ã. 1. SOCIOLINGVISTIN ESTIJOS APRAINCA Segundo o depa amen o de es a ís ica da Es ônia, em 2016 ha ia 1,313 milhões BIRUT KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: plano es a égico e sua ealização | 2 habi an es. BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 Em e mos de núme o de população a Es ónia é um dos meno es países eu opeus, a é 14 ezes 1 a asada do denominado indicado de país médio da União Eu opeia. em 2011. i en ojos da população consis e es ai (889 770), 24,8 po cen o ussos (321 198) e 1,7 po cen o uk ainiečiai (22 302). i būs ų su ašymo duomenimis 2 , Es ijoje gy ena 192-ų au ybių a s o ai: 68,7 p oc. nuola inių 100, do o al na Es ônia há 37 Compa ando com 2000 m. censo. dados, núme o es ų aumen ou 1 p oc., e Bal a usių (12 419) i suomių (7 423) y a mažiau nei 1 p oc. Tau ybių, ku ių a s o ų y a daugiau usų ligei amen e an o ambém diminuiu. O núme o de mo ado es de ido à emig ação e à baixa 3 na alidade diminuiu desde 1989., pa icula men e diminuiu nou akalbių (Ees i inima engu a uanne 2007: 48). No en an o, du an e os úl imos dois anos a elação emig ação e imig ação na Es ônia consilyginou, e 2015 m. imig ação pela p imei a ez oi maio do que emig ação: 2015 m. à Es ônia chega am 15 413 pessoas, de saída da Es ônia 13 003 pessoas, i. e. imig ação a s ė ê de nega i o c escimen o na u al da população causel á diminuição do núme o de população. 4 Na Es ônia como na i as alam 157 línguas. Ao longo de dez anos a Es ija o nou-se ainda mais plu iakalbė: dados de um an e io censo da população, como na i os ali ada 109 línguas. P incipalmen e como na i os alam-se es ų (886 859 68,5%)), usų (383 062 29,6%) e uk ainiečių (8012 0,6%) línguas. 5 Ki akalbių A habilidade da língua es ã da população da Es ônia nos úl imos anos ėmė cons an emen e melho ė i. A é ago a os esul ados das pesquisas ealizadas mos am que 1574 m. idade de ou os alan es, que a i mam que sabem es ões a língua a i amen e ou mesmo passi amen e, aumen ou de 34 p oc. (1997) e 40 p oc. (2007) a 85 p oc. (2016). Também a 6 moni o ização do p og ama de in eg ação da Es ónia A ealização dos obje i os da isão do p og ama de in eg ação da Es ónia 20082013 em 20082009, que oi ealizada em 2010 pelo g upo de pesquisas do p o esso Rai o Ve iko da Uni e sidade de Tallinn, indica que nos úl imos anos o domínio das pessoas usakalbių es ões, com base nas suas p óp ias a aliações, mui o melho ou (LK moni oo ing 2010). No en an o, análise dos dados es a ís icos mos a que na Es ónia ainda há mui as pessoas, 1 Ees i S a is ikaame [Depa amen o de Es a ís ica da Es ónia], acesso à in e ne : h p://www.s a .ee/72428. 2 Ees i S a is ikaame [Depa amen o de Es a ís ica da Es ónia], acesso à In e ne : h p://www.s a .ee/64309?pa en _id=32784. 3 Ees i S a is ikaame [Depa amen o de Es a ís ica da Es ónia], acesso à In e ne : h p://www.s a .ee/64628?pa en _id=32784. 4 Ees i S a is ikaame [Depa amen o de Es a ís ica da Es ónia], acesso à In e ne : h p://www.s a .ee:277525. 5 Ees i S a is ikaame [Es ijos s a is ikos depa amen as], p ieiga in e ne e: ://www.s a .ee/ h p64309?pa en _id=32784. 6 Ees i Kul uu iminis ee ium [Es ijos kul ū os minis e ija], p ieiga in e ne e: h p://www.kul.ee/si es/kulminn/ iles h ps:6_ ak ileh _a4_keel eoskus.pd . BIRUT KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: s a egic plan and i s implemen a ion | 3 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 nemokančių als ybinės kalbos isuomeniniame i da bo gy enime bū inu lygiu. 2. LABOS GYVYBINGUMO CRITERIJAS IR EST LABBA A língua Es ų en ou em comple amen e no o ambien e socioling is ino, à qual ca ac e iza globalização e mul ilingubiškidade na sociedade, na escola e na amília e desen ol imen o ecnológico. Tende-se, po an o, p eciso nos esigna com a si uação, que ao lado de cada um de nós oudimos duas, ês ou mais línguas. Daugiakalbis es as é a eg a, e não a exceção. Pe smens e do es ado mul idiakalbys ė é g ande pa imônio, que p ecisa gua da e maiky i. No en an o como em al no a si uação ga an i a sob e i ência e desen ol imen o da língua es ų? Conside ando a concepção de i alidade da língua e seu c i é io, cien is as inham em omissão p incipalmen e pequenas e nyks ančias línguas. Po exemplo, 20022003 UNESCO solici ou a g upo in e nacional de lingbinis as elabo a um documen o, com base no qual osse possí el a alia a i ali idade da língua e que ajudasse a o ma polí icas da língua, iden i ica necessidades da língua e adequadas medidas de p o eção. Pa a es e p opósi o nyks anças línguas g upo de especialis as p epa ou concepção gai es. No documen o, in i ulado Li ybinguma e ameaça de ex inção, ap esen ados no e c i é ios (B enzinge e k . 2003): 1) ansmissão da língua de ge ação em ge ação, 2) núme o absolu o de alan es de pessoas, 3) elação de alan es de pessoas pa a o núme o o al da população, 9) 5) mudança do campo de consumo da língua, 6) eação a no as á eas e meios de comunicação, acessibilidade de meios de ap endizagem da língua e al abe ização, 7) a i ude e polí ica do go e no e ins i uições, 8) elação dos memb os da comunidade com a sua língua. Com base em usos socioling is ís icos, a língua es ų, que c ia como língua ma e na quan o mais do que milhão de usuá ios, não pe ence a ex ingui -se g esian es linguas, pois ela em s a us de língua es a al, é usada em odos os campos da ida pública da co idiana e de negócios a é a linguagem da ciência, é a p incipal língua de ensino em odos os ní eis de ensino da escola p imá ia a é ao dou an ū os es udos, es á amada e em casa, e na ele ônica espa ê, e seus consumido es. No en an o, no con empo âneo mundo global há necessidade ex ema de p ese a a i alidade da língua mesmo no caso de a língua e mais do que milioną usuá ios (plg. C ys al 2000). mobile me cado de abalho, Pas a aisiais me ais ypač susidomė a y imais i p ognozėmis, kaip globalizacija, a i a i ambém abe a e mob i educação espaça pode a e a línguas, que, com base an e io men e menėdos c i é ios, são conside adas linguas socioling is i icamen e sus en a es. As línguas Es a uais BIRUT KLAAS-LANG. O ien ações da polí ica da língua Es ão: o plano es a égico e sua implemen ação | BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 4 s a us e in aes u u a que supo am a língua não necessa iamen e ga an e a sus en abilidade da língua, uma ez que inglês é cada ez mais eqüen emen e usado nas á eas de educação, comé cio e economia, e o luxo de mig ação lemb ou a oco ência aumen ada de di e sidade (angl. supe -di e si y) na sociedade (Ve o ec 2007, 2010). Ampliamen e econhecido o possí el impac o da língua inglesa mundial à sus en abilidade das línguas mino i á ias (Sku nabb-Kangas 2000; Phillipson 2003, 2009; Hagege 2006; Canaga ajah 2007, Klaas-Lang, Me slang 2015, Klaas-Lang 2016), iniciada conside á el pesquisa baseada em p og amas nacionais (pa y ies, na Suécia, na Es ônia e na Finlândia) que p e endem ga an i a uncionalidade da língua es a al em odos os campos da ida (Mål i mun 2002; EKAS 2004; Hakulinen e k . 2009; EKA 2011). Po isso e e que amplia o campo da manu enção da língua mino i á ia pa a uma abo dagem po causa da sus en abilidade da língua, que ab angesse a in e ação de línguas secula es, es aduais e mino i á ias na sociedade con empo ânea in o macinessa (Ehala 2010, Sole -Ca bonell 2012, Ehala e k . 2014). 3. GOVSTYBINS EST KALBOS STATUS ĮPRETINANTYS DOCUMENTOS A im de que a língua possa unciona com sucesso, é p eciso ga an i e egula a sua espaço ju ídica. Es ijoje es ų língua é es a al de aco do com 1989 m. Kalbos įs a ymą e ėlesnes seu edakcijas. A i a-se a a enção ao a o de que a p imei a Lei da Língua oi ado ada ainda an es a Es ônia es abelece a independência, e naquela época chama a-se Lei da Língua da República Socialis a dos Ta ybos da Es ônia, cujo 60ame a igo es abelecido: Es ijos Ta ybų Socialis inės Respublikos als ybinė kalba y a es ų kalba. Es ijoje, es ų gim ojoje žemėje, es ų kalbai als ybė aloja especial a enção e p o eção. A concessão do es a u o de língua es adual à língua es ų é uma sólida base de sob e i ência e desen ol imen o da nação es ų e sua cul u a (Keeleseadus 1989). d. de e e ei o de 2011, o Pa lamen o da Es ônia ado ou a e isada Lei da Língua, cujo obje i o (como e a an e io Lei da Língua e suas emendas) desen ol e , man e e p o ege a língua es ões, ambém ga an i que a língua es ões seja a p incipal língua de comunicação de odos os ámbi os da ida pública (EV Keeleseadus 2011: 1.p , §1). A no a Lei da Língua ambém es abelece que A língua es a al da Es ônia é es ų kalba (EV Keeleseadus 2011: 2.p , §3, lõige (1)). Teisinė es ões língua p o eção oi consolidada e da República da Es ônia Cons i uição (EV Põhiseadus 2011), na qual a i ma-se que a es ado em ga an i , que es ões nação, língua e cul u a pe manecessem pe amžius: seisš ajame a igo da Cons i uição es abeleceu, que a língua es a al é es ų kalba. Ob igação do Es ado é ga an i odo indi íduo o di ei o a adqui i educa imen o em es ões (37 BIRUT KLAAS-LANG. o ien ações da polí ica da língua es ão: o plano es a égico e a sua ealização | 5 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 a .), o di ei o de cada pessoa a a de assun os e de comunica -se com as ins i uições públicas em es ão (51 a .), a a de assun os em ins i uições públicas e sa i aldidadese es ões (52 a .). In elizmen e, ainda não se pode a i ma que a língua es ų como es a al uncione luidamen e em odas as egiões da Es ônia e em odas as á eas de ida, an o alando sob e o manejo de assun os e in o mação dos consumido es, an o sob e a linguagem de campanhas elei o ais e exelidos ep esen an es do po o ou al os uncioná ios municipais. A im de ga an i os di ei os es abelecidos nos ac os legisla i os, a Es ado pe Kalbos inspekciju p incipalmen e cuida da p o eção da língua. 7 4.STRATEGICIS EST KALBOS PLTROS PLAN IR JO INVALEDINIMO PREZIŪRA Na elabo ação de plano es a égico de desen ol imen o de língua, cen a-se a a enção em ês aspec os mais impo an es da língua: o s a us da língua, as paca as da língua (sis emas de linguagem e a osenai) e o ensino da língua (S ewa 1968; Wiley 2003; Mansoo 2005; Fe guson 2006 e . .). Legislações nacionais e conscien e c iação de imagemdžo ajuda a ga an i o necessá io s a us da língua, conscien e e cien í ica desen ol imen o sanda os da língua ga an eia possibilidade a língua como paslankią e mode na e amen a usa em odos os possí eis á eas de ida, ga an e uniodą comun inę linguagem e écnico idioma supo e em mídia ele ônica. É mui o impo an e a língua cuida e como esoliumi, po que su a ky a bend ine língua basei adminis a i a língua, linguagem de ensino, linguagem de ciência, linguagem de in o mações públicas e ou as linguagem de consumo a mainas, que são necessá ias condições da sociedade e do es ado. Te cei a sa ea de planejamen o es a égico da linguagem ensino da linguagem ga an e a ansmissão da linguagem (bū en bend ines idiomas, i. i. ien iso suno min o a ian e da linguagem) de ge ação em ge ação. da língua es ų como s a us de língua o icial da União Eu opeia coloca mui o maio es equisi os pa a o desen ol imen o e ensino da língua es ų. Es ado da Es ônia já 18 anos cuida de planejamen o es a égico da língua. 1998 m. 21 de ab il d. nu a imo O Go e no enca eçou O Minis é io da Educação (dabau o Minis é io da Educação e ciência) a p epa a i Es a égia de desen ol imen o da língua es ų. 2000 m. Minis o da Educação ins i uiu po mandado Comi ê de O ganização do Ano Eu opeu de línguas na Es ijoje ( ão mais o nado Es ų 8 kalbos a yba), cujo um dos ascas 7 Ees i Keeleinspek sioon [Inspecção da Língua Es oniana], acesso à In e ne : h p://www.keeleinsp.ee/?lang=1. 8 Au o ia do a igo Es ões p esiden e do conselho da língua desde 2005 m. BIRUTĖ KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: s a eginis planas i jo įgy endinimas | 6 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 e oi elabo ada mencionada es a égia. O Conselho da Língua Es ão aconselha o Go e no da República da Es ônia em ques ões de c iação e implemen ação da polí ica da língua (EV Keeleseadus 2011: 2.p , § 7). m. agos o de 2004 d. Go e no da República da Es ônia ap o ou a Es a égia de desen ol imen o da língua es ônia 2004−2010 anos (es . EKAS), e 2010 d. no emb o 11 con ínua do plano es a égico an e io Es a égico es ões de desen ol imen o 20112017 anos plano (es . EKA) e seu plano de execução, que p epa ou o Minis é io da Educação e Ciência, em coope ação com o Conselho da língua es ônia. O p imei o plano de expansão do idioma oi aduzido em inglês, usos, suomios e eng os línguas. A e são imp usdin inė e ele ônica do a ual plano de desen ol imen o 9 ap esen a-se em línguas es ų e inglês. An es ado ando documen o es a égico oi ealizado es udos de sanda as, es a uso, legal es adoes, educacionais, de pesquisas, egions de línguas, de ecnologia de desen ol imen o de linguagem, isnag inizada a i idades de sociedade mul iakalbés e k . Sem dú ida, al a ii iapusis es udo da língua es ų nossa his ó ia da língua oi p imei o. Também pode-se alega que 2004 m. p epa ado plano es a égico de desen ol imen o, apesa de seus obje i os e subjek y ių de iciências, oi pa icula men e impo an es es ų kalbos plė os gai ės. Nes a es a égia de desen ol imen o da língua es ões a Es ônia o mulou aiškius seus obje i os e conc e os plano de ações de desen ol imen o da língua. m. e 2004 m. os planos de desen ol imen o abo dam odas as mais impo an es á eas da língua es ões: manejo da língua es ões, pesquisas e ecu sos da língua es ões, supo e écnico da língua, ugdymas ge al em es ões, língua es ões no conjun o de ki akalbių ugdymo sis ema, habilidades de ensino p o issional de alunos es ões, ciência e ensino supe io em língua es ões, a ian es egionais da língua es ões, u ilização de línguas especiais de ou as pessoas, es ões e con ex ualização de ep esen an es da língua es ônia em ní el in e nacional. 2011 M. O Go e no ap o ou o Conselho da língua Es ų composição. Conselho é compos o kalbininkai, minis é ios, depa amen os e ep esen an es de c iabinių sąjungų, polí icos e k . En ão isso é ku iai s a bi ge a es ų kalbos padė is, o i kiek ieno jos na io indėlis – ne ik p o esionalios mui o ampla g upo, (nem necessa iamen e lingu is inas) conhecos, mas e social sensibil idade em ques ões da língua. Di e en emen e do Es adoybinė lie u ių kalbos komisija, Es ų kalbos a yba 9 Ees i Ha idus- ja Teadusminis ee ium [Es ijos š ie imo i mokslo minis e ija], p ieiga in e ne e: niežsiima kalbos egulia imu. Palbos h ps://www.hm.ee/si es/de aul / iles/ees ikeelea enguka ainglise.indd_pd . BIRUT KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: es a égico plano e sua implemen ação | 7 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 no minimu Es ijoje cuida-se Gim osios kalbos d augija. O abalho do conselho da língua 10 es ų é apenas polí ica da língua. Em colabo ação com o Minis é io da Educação e Ciência O Conselho da Língua ap esen a odos dois anos ao Go e no da si uação da língua da Es ônia e plano de desen ol imen o da língua es ų bem como ou os planos es a égicos de língua. A pa i dos hoje em dia es a égicos documen os, e p incipalmen e a pa i deles ascenden es planos de a i idades espe a-se que den o de ela i amen e cu o empo seja alcança esul ados, que possam se a aliados e que de em ce a á ea ou o ganização le s elhe a um ní el mais ele ado. Di uku ao planea es a égia de desen ol imen o da língua o nece ais indicado es pe mi indo a alia , e a ex ensão da globalização passo da língua es ų pa a a en e pode se chamado de p ese ação de an igas posições (especialmen e endo em men e a in luência do inglês). Tan o no plano de expansão como nos ela ó ios in e mediá ios pa a cada meio es á p e is o um ce o indicado , que de e mos a o p og esso de de e minada á ea de consumo da língua. No en an o, es es indicado es de em se a aliados c i icamen e. Não udo que é impo an e, pode se medido. E o que se pode medi , não necessa iamen e é impo an e. Na u almen e, nos planos es a égicos de desen ol imen o p e is as e aco dadas, as ações necessá ias pa a implemen a ce as medidas. Po an o, é mui o impo an e que haja ha monização dos planos de expansão e planejamen o do o çamen o do Es ado. A ligação en e inanciamen o da á ea de linguagem e planos de desen ol imen o é bas an e e iden e: an o ex-como a ualmen e igen e plano de desen ol imen o é a base do planejamen o o çamen ado do Minis é io da Educação e ciência pa a a á ea de linguagem. As ac i idades p e is as pa a o desen ol imen o da língua es ões inanciadas a a és do es ado e locais municípios, uni e sidades e ins i uições de ciência, p og amas públicos, á ios undos, subsidijos, especiais a ibna imen os e á ios agências. Conc e as 20112017 m. desen ol imen o o çamen o a inge 61 milhõesá eu os, o çamen o cons i ui e sepa adamen e inanciadas p og amas es aduais (ž . O si e da In e ne do Minis é io da Educação e 11 Ciência:  elabo ação e publicação de manuais de ensino supe io em es ões (20082012; a ual p og ama em igo 20132017); p epa ada ou aduzida mais de 50 manuais de á ias á eas;  es iškos e minologia ėmimo (20082012, 20132017); ecnologias da linguagem (20062010, 20112017); 10 Emakeele Sel s [Gim osios kalbos d augija], acesso in e ne : h p://www.emakeelesel s.ee/y i used/ES_english.pd . 11 Ees i Ha idus- ja Teadusminis ee ium [Es ijos š ie imo i mokslo minis e ija], p ieiga in e ne e: h ps://h m.ee/e . BIRUT KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: plano es a égico e sua implemen ação | 8  es ų BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 kalbos i kul ū os a min is (20092013, 20142018); apoiam as es ões pesquisas cien í icas de língua. P io idade da no a p og ama apoia a publicação de monog a ias; A implemen ação do plano de  Es ų kalbos i kul ū os akademinių s udijų užsienyje p og ama (2005–2010, 2011–2017). desen ol imen o da língua es ã de 20112017 se á esumida no inal de 2017., po ém ela ó ios in e mediá ios mos a am, que em ge al as me as do domínio da língua são implemen adas com sucesso. As a e as p e is as de odos os meios são ealizadas, esol idas algumas a e as conc e as: publicados alguns dicioná ios impo an es, omados pa a uso de p og amas de ecnologias aplicadas da língua, du an e os úl imos dois anos da u bį a ge al de linguo y os e de línguas a ins em Ta u e Tallinn Uni e sidades complemen ė 20 no os dak a ų, em massi os e en os do domínio da língua abundam os alunos; ima dinamen o em língua (angl. language imme sion, es . keelekümblus), in eg ado assun o e ensino da língua o na-se cada ez popula esnês de ensino ki akalbėse escolas da Es ônia, mui o padughou o ma de al o ní el de publicações cien í icas, anunciando a igos em es ão, á ios ní eis de exames de língua es ão começa a ealiza em ou os países, mais impo an es dicioná ios da língua es ão podem se encon ados na in e ne , cons i uído es ão in e ne ges os dicioná io da língua es ão, um exame es a al de língua es angei a o nou ob iga ó io e . No en an o, ao lado do que oi alcançado, ainda exis e du an e es es anos não implemen adas á eas e a e as, i. e.: insu icien emen e domimasi a p o issão de p o esso de língua es ões, em alguns, p incipalmen e nas egiões uscalbias, especialmen e Ry ų Vi umos apsk i yje, a mo i ação dos alunos ap ende línguas es ões é baixa, possibilidades de usa a língua es ões na ida co idiana pequenas, as habilidades de língua es ões dos alunos besimokančių p o essões ussas são menki, ne e ai specializam os jo ens bas an e incapazes de ealiza a a e a de abalho es i. No domínio do ensino supe io aumen a es udos em inglês, e po isso es ų língua em algumas á eas pe de o papel da língua de ensino e ciência. Apesa dos es o ços an o es a al como local a ní el da co idiana a osena e con inua a a ai-se a mės, ges os linguagem specialis as (en ep deles e ges os linguagem in é p e es) não bas a pa a odas as indispensá eis ac i idades inicia e implemen a , eduziu es ês língua e cul u a luga es de ensino em uni e sidades es angei as núme o, de ido a inancial nep i ek legal s inga da c iação de ecnologias aplicadas de p og amas, pa a esol e alguns aspec os linguís icos p ecisa de on ade polí ica. BIRUT KLAAS-LANG. Es ų kalbos poli ikos gai ės: plano es a égico e sua implemen ação | 9 BENDRINĖ KALBA 89 (2016) www.bend inekalba.l ISSN 2351-7204 5. APIBDRINIMAS Pa a p ese a a língua, p ecisa de meios ju ídicos que sua p ese ação ga an am, que de e minem que a e a lopinėlis na pe i e ia Eu opeia é ealmen e a única luga , onde es ų kalba p i ilegijuo a. No in išsaugo i kalbą, eikia ją pe duo i iš ka os į ka ą namie i mokykloje. Be de e ia se mais impo an e desejos de consumido es da língua e on ade de usa es ų kalbą. Požiū is e mo i ação são impo an es a o es de sucesso de ensino de línguas es angei as. A a i ude dos consumido es da língua e mo y ação são neabejo inai signi ica i os sob e i ência da língua na i a. A linguagem capaca espė osi e i uo i sem pe das, se ela é usada em odas as possí eis ocasiões. Fo a usando a língua es ų ealmen e não podemos ala sob e e iciência econômica. Siau ąja no sen ido económico uma língua, e i i al nãousią g upo de consumido es, não pode em igualdade de di ei os conco e com psaulio línguas. Pa a que a língua es ų osse usada, é p eciso es o ça -se. Com base na expe iência de planeamen o es a égico da língua es ų, pode esumi -se ap esen a conselhos aos p omo o es do plano de desen ol imen o da língua: 1. Pa a seisikli as me as e suplana as a i idades, como as cons i ui , p ecisa alcança obje i os da si uação da língua em odas as á eas de consumo imagem. 2. Visões e objec i os de em se apoiados po planos conc e os de ac i idades, ap o ados a ní el do Es ado. Têm de se assegu ada apoio inancei o do Es ado pa a implemen a os mencionados planos de a i idade. 3. Pa a odo o plano de desen ol imen o e pa a cada a i idade de e se designada uma de e minada pessoa esponsá el. 4. Requi e-se supe isão con ínua se os obje i os, ao passa do empo e mudando, ainda são ele an es pa a a sociedade, se as a i idades assegu am su icien emen e pa a se alcança em os objec i os delineados, e c. 5. In o mação po eikis man i e discussões sob e ques ões de linguagem, in o ma os con ibuin es, assim assegu ando a sa is ação da sociedade e das pessoas com as a i idades planejadas. SRAÇAS LITERATÚROS B e n z in g e e k . 2003: B enzinge M., Yamamo o A., Aikawa N., Koundiouba D., Minasyan A., Dwye A., G ine ald C., K auss M., Miyaoka O., Sakiyama O., Smee s R.,