Full text
160
BENDRINĖ KALBA | 97
Rasuolė VladaRskienė
Lie u ių kalbos ins i u as
ORCHID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5725-7796 MOKsLINIų yRIMų KRyp ys: no minamoji
kalbo y a, unkcinė s ilis ika, socioling is ika. DOI: h psdoi.o g/10.35321/bkalba.2024.97.08
pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjOs
ADMINIs RACINĖjE LIE u Ių KALBOjE
esminiai žodžiai:
p ielinksnis a p, p ielinksninės kons ukcijos, pažymimo-
sios kons ukcijos, adminis acinė kalba, sin aksė.
ANO ACIjA a igo a a-se de p ielinksnio en e uso na adminis a i a da língua
li uânica. Embo a es e p ielinksnis e não comum, po ém ce as dú idas sob e seu uso
su gi am de ido à in luência do inglês po Es documen os dos e imus. Realizando
pesquisas escla eceu-se que des e p elinksnio cons uções documen os do início do
XXI a. mul iplica am, seu uso depende de bas an e p ecisamen e de inidas de um ce o
es inção, de es a assupção ou mú uo elações signi icância e isso baseadas
no minamosios ecomendações. Adminis acine língua ca ac e ingi em mais ma cas
cons uções, e seu uso elacionado e com possibilidades de desc ibi amo daik a a dgio
con ola p ielinksnio en e cons uções.
ABs RAC he a icle analyzes he usage o he p eposi ion a p in he
adminis a i e Li huanian language. Al hough his p eposi ion is no common, ce ain
doub s abou i s usage ha e a isen due o he in luence o English, which comes
h ough ansla ions o documen s o he Eu ins i u ions. Resea ch has e ealed
ha he cons uc ions wi h his p eposi ion became mo e p e alen in he
documen s om he ea ly 21s cen u y. hei usage depends on a ai ly p ecisely
de ined meaning o a ce ain limi a ion, p esence in he middle o some hing o
in e ela ions, and no ma i e ecommenda ions a e based on ha as well.
A ibu i e cons uc ions a e mo e cha ac e is ic o adminis a i e language, and
hei usage is also ela ed o he capaci y o he modi ied noun o go e n
cons uc ions wi h he p eposi ion a p.
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
161
Į ADAs
As mudanças da língua mais cla amen e isí eis a pa i apciosa lexico cai os,
ou os ní eis da linguagem kin a ku que lėčiau. sin aksês enômenos
lyginan ski ingais šim mečiais ku us eks us. XXI a. p adžioje e inan
mudanças em yškėja só e ei o globalização à língua, ale panag ina pa a
p elinksnių uncionamen o na a ual alboje peculia idades. Es a ez adijiei
panag ina p e e linksnio en e u ilização na adminis a i a dos li uanos
albou incen i o in e p e ei as das ins i uições da União Eu opeia (Es),
en e ejendo o possí el e ei o do inglês nes e p e e linksnio a ojimui nos
ex os Es documen os. po isso a igo ap ougnamen e a aliados p ielinksnio
ių kalboje ypa umai.
p ielinksnis a p y a an inis, nelabai dažnas p ielinksnis. Išsamų XX a.
p adžios lie u ių kalbos p ielinksnių a ojimo ap ašą pa eikė jonas jab-
lonskis (1928) knygoje „Linksniai i p ielinksniai. jų a ojimas mūsų kal-
boje“. Rengian ėlesnius g ama ikų ap ašus, žodynus, i ian p ielinksnių
a ojimą lie u ių kalboje bu o emiamasi šio kalbininko įž algomis, jos
bu o plečiamos i ikslinamos. Kadangi šis p ielinksnis nė a labai dažnas,
en e cons uções de consumo adminis a i a li eunė a e mui os p oblemas
de ido seu a osens adequação gene ininha alboje em ge al, al ez po isso
ele ecibê nelabai mui o mui os in es igado es da língua a enção. obje i o do
a igo discu indo p ielinksnio en e cons uções semân ica, a skleis á-sa
diccioná ios da língua li uãs e em ou as publicações da língua, e
ecomendações sob e en e a osenos linguagem no minamuosias
publicações, escla eixin i peculia idade des e p ielinksnio cons uções de consumo adminis a i a da língua li uânica.
obje i o do a igo é de le an a as seguin es a e as: islumb ando
p e e ência en e desc i os em dicioná ios de língua li uãs e em ou as
publicações do idioma, pa a escla ece a semân ica des e p e e êncio;
mo mo y us dėl a p a osenos kalbos no minamuosiuose leidiniuose;
isnag ina ecomendações e suas p o isoajen e seman inas, sin aksinas,
quan i a i as mé odos de análise escla eixin i p ielinksnio en e cons uções
de consumo mudanças, seman ines peculia idades e ecomendações de
consumo. mé odos de in es igação seman inė, sin aksinė, kiekybinė analizė.
on es legisla i os e ou os documen os, publicados no egis o de legislações
de es udo (h p: www. a .eu) e no po al de di ei o da União Eu opeia EU -lex
publicados documen os em aduções li u ias. i a úl imos penkųjų (20182023)
anos a osena, ao ge al imagem o ma a -se u ilo asi e Daba inės lie u ių
kalbos eks ynu (www DLK ).
162 BENDRIN KALBA | 97 a a ualidade do es udo e ela po eikis escla eškin i
mudanças da a ual adminis a i a linguagem, a qual unciona e s inių Es
documen os lingua. 1. pRIELINKsNIO en e REIKŠMs LIE u Ių KALBOs
VODyNuOsE IR KI uOsE KALBOs LEIDINIuOsE nas g amá icas da língua Li uânia
(LKG III, DLKG) as cons uções en e p elinksnio são desc i as como capazes
de en a em conjun os ad e bodianos e ma ca em, um empo limi ado e um
obje o, LKG sepa adamen e são discu idas as cons uções daik a a diniais
com conjun os en e p elinksnio, e bos ( aip e com p elinksnia pa is)
analisadas em de alnag in ju y e ny (2008), sinoniminas possibilidades de
Elena oulė
Konk ečiai i iksliai p ielinksnio a p eikšmės apibūdinamos LKže i
DLKž8e. Abiejuose žodynuose ski iamos 8-ios šio p ielinksnio eikšmės.
DLKž8e ašoma, kad p ielinksnis a p a ojamas žymin : 1. ie ą, ibojamą
d iejų objek ų: Pas a ė kėdę . spin os i lango. Kelias . Vilniaus i Kauno.
S o i . du ų (du ų angoje). 2. ie ą, esančią daugelio iena ūšių daik ų
iduje, jų apsup yje: Lai as įs igo . ledų. Gy ename . miškų. 3. laiką, i-
bo ą de dois momen os: T. p imei a e e cei a ho as da noi e. 4. limi es de
possí eis des iações: Eí núme o s y uja en e cinco e dezes. 5. semelhança,
di e ência, con adição e k . elaçõesus: T. deles são mui o em comum. Paika .
nações. 6. sa i a pio ações: Pasi a ė . seu. T. nossos alando. T. deles kilo
ginchas. 7. di iden es pa icipan es: Di idi a p op iedade . įpėdinių. 8. pessoas,
com os quais são man idas elações pe manen es: Ele i e . a ís icos.
Sukinėjasi . jo nalis as. signi icados semelhan es a ibuem e LKže, aqui
indica-se que a p elinksção en e cons ução pode ma ca a p esença ou ação,
oco endo em luga , limi ojamada kokios obje os; umaa ūšius coisas ou pessoas,
cujo ce oimen o oco e a ação; elação de amiga, indicada um g upo de coisas ou
pessoas, das quais em algum aspec o que se des aca; pessoas elacionadas,
in e conec ando-se; compa ados, adjun ados pessoas, coisas ou enómenos;
limi es de possí eis geš u inumos; in e alo de empo. semelhan es, mas mais
esumidos signi icados da p e e ência em ques ão di ide e jonas Šukys (1998:
512517). Kalbininkas a i ma que das ês signi icados luga , empo, quan idade
cons uções elacionadas com limi ojimas, ečiau api aiko especial modo
signi icação (pzj., esc e e en e skliaus elių), ambém cons uções pode
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
163
e e i obje os, en e os quais há não co espondência ou comun a ão, e de
odos os signi ica i os p ielinksnines cons uções, desc ibindo daik a a dį, o na-se ma cimó ias.
Ainda mais assis idas da p e e ência en e a impo ância ap esen ada Kp s2
(2003: 107). dis inguem 4 signi icados: luga , empo, quan idade e obje o. po ém,
sepa adamen e a am-se ês nuances de signi icado de luga p elinksnio: 1)
en e á ios obje os (p.ex., Pala yk kėdę en e a min o e janela); 2) kieno
apsup yje (pgs., Gy enimą leidau a p knygų); 3) com amigaes a spal iu (pgs., Ta p
eunusos hou e nepas sa is ação); en a iza-se que a cons ução do p elinksnio
eiškiam empo é limi ado de dois momen os, quan idade ambém é limi ada de
ce os amanhos, e o signi icado do obje o desc i o como signi icado de
elações en e obje os. Do mencionados p elinksnio en e desc ições de
signi icação e , que es e p elinksnis em línguas li uâneas ge almen e ma ca
á ias ci cuns âncias, limi ado a ce os amanhos ou indicancias apsup į,
ambém obje o, eiškian į a pusa io san ykius. Bingūdosios des e p ielinksnio
semos , am ce o es injim,apsup is ou,in e pusa io elações. j. Shukio (1998:
512) na opinião, [B]end oji p ielinksnio en e signi icação p esença limi ojamam,
supamam o co no s. Jun amen e com kilmininku e es a cons ução mandancio
pala a en e gauna conc e e esnių signi icâncias. Es e esumimen o ainda
se ia possí el acla i , que os cons uções do p elinksnio em ques ão são usados
só quando é p eciso ma ca duas ou mais obje os em sąsają ou są eiką.
2. Recomendações DL pRIELINKsNIO en e
KONSTRuKCIjos AR OjIMO
Com base E. da língua web Kalbos pa a imų (Kpe) pa e ap esen ada
p ielinksnių no mminimo aida, ê-se que os p imei os p ielinksnio en e
cons uçãoção aisymai oi Kpp2 (1985). Aiškiausiai a uais ecomendações
su o muladas Kp s2 (2003: 109), aqui indicam ês açõesmajodžiai, com os quais
p ielinksnio en e cons uções ne eik inas obje o iu eikš i: sepa i i en e
ko (= co ski is из ko), например. : Ele explici amen e que ia en e eles (= de
eles) sepa a -se; escolhe en e ko (= escolhe de ko), exemplo. : Teks escolhe
en e á ias p opos as (= de á ios (pa)siūlymų) uma; ski is en e ko (=
ski is de ko), exemplo. : Ele di e encia en e odos (= de odos). O skis y i
en e co alo izada como eng ina kons ukcija, p z. : Começou a dis ibui o
apoio en e as populações a e adas ( aos esiden es a e ados). Tendo em
con a o a o de que um dos au o es ci o osios knygelės é j. Šukys, de odo não su p eende que semelhan es
164 BENDRIN KALBA | 97 as ecomendações de consumo ap esen adas e no li o
des e lingüis a (Šukys 1998: 516). e dade, nes a publicação é possí el encon a e
mais co ecções, mas eles neak ualūs a osenai da linguagem adminis a i a.
dinys oi p epa ado1, na linguagem adminis a i a maio es beldas de ido
p elinksnio en e consumo não. pos e io men e, de ido à adequação des a
KancKp p ielinksnio a p kons ukcijų aisymų nė a, ma y , kai šis lei-
ad ição nas denominações de con a os e aco dos, sua izou Es as ins i uições,
islumb ando a possí el in luência do inglês, po an o a cons ução da ad ição
como e i ada oi incluída em AKA: Suda y a T a ado en e o Reino da Bélgia, a
República Fede al da Alemanha, a República da Es ónia, a República da Finlândia e a
República da Finlândia (T a ado en e o Reino da Bélgia, a República Fede al da
Es ónia, a República da Finlândia e o Mecanismo Eu opeu de es abilidade); plg. angl.
<...> he T ea y <...> be ween he Kingdom o Belgium, he Fede al Republic o
Ge many, he Republic o Es onia, I eland <...> and he Republic o Finland. Es nos
documen os que egulam a linguagem legisla i a p e ê-se que a i ulação do
documen o aduza não con a o en e, mas kieno con a o. Com base já
abe as no mas da língua eikianças publicações ecomendações, su o muladas
endo em con a nos dicioná ios desc i os p ielinksnio signi icados bem como
des acados ca ac e ingossias semas, e AKA oi ecomendada em ce os casos
e i a p ielinksnio en e cons uções, exemplo. : a) e i i di ečiai žymė i, p z. : Os
abalhado es, ažinėjan ys abalha en e a Suécia e a Dinama ca (da
Dinama ca pa a a Suécia e da Suécia pa a a Daniją; pa a a Suécia e pa a a Daniją);
Os pedidos pa a cob i as despesas de iagem de um ajudėjão local en e ês
pos os de abalho do Pa lamen o (į ês pos os de abalho) an es de p esidi a
missão ap esen am-se à co esponden e di isão do Sec e a iado; b) a escolha
en e não des ina-ninho po que que assim é in e p e ado o eiksmazodis, do qual
ele oi ei o, exemplo. : Segunda escolha de língua en e (=isch) ês línguas; A
escolha en e (=iš) p odu os in e nos e impo inių não é es i a e depende
apenas de come ciais decaičia imen os. c)e i a usa daik a a diniame
compoin e oca de en e dados, exemplo. : In e câmbio de dados sob e e os de
a amen o de medicamen os que causam a eação ad e sa, incluindo
in e câmbio de dados en e as au o idades compe en es de con olo de
medicamen os e esponsá eis pela segu ança dos doen es (incluindo as
au o idades compe en es de con olo de medicamen os e esponsá eis pela
segu ança dos doen es). 1 p imei a edição KancKp apa eceu 1993 m.
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
165
aigi, kaip ma y i, no minamosios ekomendacijos pa em os 1-ame sky-
iuje esnag inada p elinksnio en e semân ica e possibilidade de o ma
cons uções, p incipalmen e ecomenda-se conse a inadequadamen e
ma cimą obje o. Es dos documen os ansições p oeminha e dú idas luga
( iksliau, k yp ies) signi icação cons uções com eiksmažodžiais ( ažinė i,
eikšmės a spal į u inčios pažymimosios kons ukcijos.
3. pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjų AR OjIMO
ypA uMAI ADMINIs RACINĖjE KALBOjE
Šiame sky iuje nuodugniau analizuojami p ielinksnio a p a ojimo ypa-
ežio i e e c.) ou al mesmo umai numa linguagem adminis a i a, compa ando
di e en es pe íodos, abo da-se eqüências de uso, de e mina-se, qual
conside adas cons uções signi ica i as ca ac e ís ica à linguagem
adminis a i a, expliquina-se a es u u a e semân ica das ma cas de
cons ução, bem como a sua compe ição com ou os meios de aios.
3.1. P i ilégio en e cons uções F equência e signi ica i os
DLK dados pe mi em alega que p ielinksnio en e cons ução equen ees
em ou as á eas de uso da linguagem, e não na adminis a i a ling oje (ž .
1 abela).
1 LEN EL. p ielinksnio en e consumo DLK Šal inis:
h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/ad anced.sea ch. aigi, segundo DLK
dados, en e publicis ikoje é usado 10 ezes mais equen emen e do que na
li e a u a adminis a i a. assim pode ia se po causa de signi icado
bas an e igo osamen e de inido, ge almen e adequadas a assun os
conc e os ma ca , p ielinks en e nelabai inka desc end in ai aiamen e na
linguagem adminis a i a, embo a mui o p a a us, quando é p eciso de ini p ecisamen e limi ado a local de ação.
BENDRIN
TALBA 166 | 97
Como mencionado, o p e ixinho en e uso no inal do XX a. adminis a i a
ala não le an ou maio es p oblemas, po isso buscando escla ece , se,
en e ou as azões, isso podia de e mina nedazn seu uso, en ada
de e mina a equência de uso des e p e ixinho. pa a esse e ei o
compa a em di e en es pe íodos AR publicados documen os (ž . abelę 2).
2 LEN ELĖ. p ielinksnio a p kons ukcijų a ojimas AR paskelb uose doku-
men uose
Documen o
u iliza am da a de
publicado
acei ação
núme o de p eminência en e cons ução
Documen os que
Documen os
skaičius san ykis, p oc.
1993-01-01–1997-12-31 18 135 1 590 8,8
2023-01-01–2023-09-01 18 018 3 665 20,3
2 A pa i da abela dados ê-se que ap oximadamen e em 30 anos
adminis a i a dos li uanos alboje p ielinksnio en e cons uções
mul iplicou mais do que duas ezes. é cla o, es es são apenas dados
ap oximados, po que calculado núme o de documen os, e não os casos de
ik ai yškus, odėl galima eig i, kad XXI a. p adžioje p ielinksnio a p
kons ukcijos a ojamos dažniau nei XX a. pabaigoje. iena iš kons uk-
cijų pagausėjimo p iežasčių galė ų bū i i kons ukcijų seman ika, nes jomis
dažniausiai adminis acinėje kalboje žymima objek ų a pusa io są eika a
sąsaja, o okių eglamen uojamų a ejų ypač padaugėjo Lie u ai įs ojus į
Es – dėl pla aus bend ada bia imo enka iksliai nus a y i i apibūdin i
į ai ių objek ų a subjek ų san ykius.
pa o ajamen o (jos AR não o nece), po ém polinkis a p e e ência en e
as cons uções signi icados na a ual adminis a i a do idioma li uano
escla ecido ado ado analisado o uso dessas cons uções AR em
documen os publicados, en e 2018-01-01 a é 2023-09-012. 0 p e e ência en e
a cons ução pa o jada em 3257 documen os (nalguns deles e mais de uma ez).
Pa a escla ece a p ielinha en e as cons uções signi ica i as equência na
documen os pesquisa AR publicados em 1000-ye documen os (2023-06-14 2023-09-01)
pa a o i esses casos de cons uções (ž . abelę 3). 2 à ci ados exemplos indica-se da a
de publicação AR, ela pode se e pos e io sė do que da a de acei ação do documen o.
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
167
3 LEN EL. p elição en e cons uções signi icância AR em documen os
publicados
Reikš-Ob-
F equên-
mės jek-
cia as
Ambien idade
ma caimosios
cons uções
Aiškinamosios pa e de
ase com cons ução
en e eles o al luga
Laiko n . 370 207 51 1445
Iš
225 2298 p oc. 16 9 2 63 10
100
A pa i dos documen os examinados apa ece que, em linguagem
nio a p kons ukcijos, įeinančios į eiksmažodinius junginius, gali bū i
a ojamos šiomis eikšmėmis:
1) objek o, p z.: Taip pa a pininkaujama a p gy en ojo i šeimos na ių,
giminaičių, d augų a ku ian a ba palaikan yšius AR, 2023-06-19,
N . 12125; <…> įmonė y a nedidelė, u in i ibo us esu sus, pe sonalo
ūkumą, in o maciją eikia de in i a p ski ingose als ybėse esančių sub
adminis a i a, p ielinksjek ų <...> AR, 2023-09-07, No. 17697; Analogicamen e,
es e mé odo é aplicá el e a pe da deco en e de ansações con oladas se
di idida en e as pessoas associadas, se al pe da o di idida ambém en e
as pessoas não associadas AR, 2020-10-22, No. 21932. 3 Da abela ê-se que se
a a de uma linguagem adminis a i a bas an e ca ac e ís ica
signi icância, ais casos en e ou os p eelinksnio cons uções
signi icâncias cons i uem ce ca 15 p oc. ; 2) locais, po exemplo. : En ep
pon o e subpun o de nume ação e sub sub subpun o de num mens dedami
aškai AR, 2023-05-15, No. 9138; De aco do com a Lei da Te a da Li uânia Respub
do a igo 10 (5) (4) punk o as pa celas de e a es a al são endidas sem leilão,
se elas inse pêem en e pa celas de e a p i adas e não excedem o amanho
de e minado pelo Go e no, os p op ie á ios desses pa celas AR, 2022-12-23,
No. 26536; A cidade de Telšių é ixado o ní el mínimo de desemp ego en e os
e i ó ios, po an o pode-se dize que a cidade em condições a o á eis
pa a abalha <...> AR 2023-09-07, No. 17729. Cons uções, às quais
ca ac e iza a impo ância do ambien e local, cons i uem ce ca de 9 % dos
casos de paupozão (ž . abelę 3); 3) empo, po exemplo : En ep sessões do
eisę p iim i Respublikos P eziden as, ka u šaukdamas neeilinę Seimo se-
Seimo u genėlio inais casos al em decisão siją conside a s y i des a
ques ão AR, 2022-12-23, No. 26607; En ep sessões as ques ões co amieji podem se discu idas e opiniões memb os da comissão ex eš-
168 BENDRIN KALBA | 97 kiama po e-mail AR, 2022-05-02, No. 9115, ais casos de uso
são encon ados mínimo, apenas ce ca de 2 po cen o (ž . abelê 3). Esses
signi icados p ielinksnio en e cons ução, desc ibindo daik a a džius, o na-se
ma cimosios, sob e seus peculia umus na ala adminis a i a esc e e nas
pos e io es posky iuas. Es a impo ância ca ac e iza-se pela língua
adminis a i a, seus pa- ocos encon ados ce ca de 63% (ž . abelę 3). isso é uma
peculia idade da linguagem adminis a i a, de e minada des a á ea de consumo
especí ica: à linguagem adminis a i a ca ac e iza daik a a dinė aiška, pois
mui as ezes é p eciso desc e e não conc e os, e desc eend in us
egulamen á eis ações ou suas ci cuns âncias. Adminis acine a língua
ex emamen e ca ac e ís ica aiškinamosios pa es da ase com
in odu adinais pala as en e eles, isso pad ãoinė o muluo ė, pe mi indo
pa iksli a desc údiamas concep o amplo. ela cons i ui ce ca de 10 p oc. casos de
i as pa o ajamen o (ž . 3 abelę), p z. : aos uncioná ios da adminis ação do
Município (en e eles e emp egados), endo em con a a complexidade, escala e
na u eza das unções ou a e as desempenhadas, podem se concedidos os
seguin es p émios AR, 2023-01-11, No 505; O o ganizado da con a ação de e
indica na candida a no emp ego: <...> equisi os pa a a quali icação dos
o necedo es, en e eles e equisi os pa a sepa a uma candida u a ou p opos a
pa a o necedo es <...> AR, 2023-01-63, No 68-13. AR, 2020-01-31, No 2157; não oi
es abelecida... como a pa e do não no mal de consumo en e e bi o ais
conjun os, po exemplo: <...> obje i o da eo ganização melho a a e iciência das
a i idades e da ges ão da ins i uição o çamen al, a adminis ação e a qualidade
dos se iços p es ados, a ionalmen e dis ibuídos en e as ins i uições
( unções) <...> AR, 2020-01-31, No 2157; não oi es abelecida... como a pa e do
comum de e se dis ibuída en e os <b >bend a u ços ( a u ) en e os
pas a iados, o mando um ambien e semelhan e AR, 2023-09-29, No 27194;
3.2. Paçymamen osias cons uções es u u a e semân ica p ielinksnis en e
na linguagem adminis a i a dis ingue-se pelo que aqui mais do que me ade
casos de pa a ojamen o (63 pe cen .) cons i uem pažymimosios, i. e.
daik a a džius desc ibinanças, cons uções.
Daik a a dinius conjun os com p ielinksnio en e cons uções cons i uem
p incipal dėmau, p ielinksnis en e e dependamasis dėmau, exemplo.,
coope ação en e subalinos. pe enomasis dėmen o de e se ou mul idiskai os
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
175
KancKp 2021 Kancelia inės kalbos pa a imai (in e ne inis leidimas), sud. p anas
Kniūkš a, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. acesso na in e ne :
h p://kancelia iniaipa a imai.lki.l /.
DLK Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. acesso na in e ne :
h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/.
AR Lie u os Respublikos eisės ak ų egis as. acesso na in e ne : h ps
www.e- a .l /po al/l /index.
LI ERA ŪRA
DLKG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. . Amb azas, ilnius:
Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as.
DLKž8e – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. s. Keinys,
8-as pa ais. i papild. leid., ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. p iei-
ga in e ne e: h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/.
jablonskis jonas 1928: Rygiškių jono „Linksniai i p ielinksniai. jų a -
ojimas mūsų kalboje“, Kaunas: „sakalo“ B- ės leidinys.
Kniūkš a p anas 2005: Adminis acinė kalba i jos a osena, ilnius:
Lie u ių kalbos ins i u as.
Kpe– Kalbos pa a imai. p ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /kalbos-pa a imai/.
Kpp2 – Kalbos p ak ikos pa a imai, sud. Aldonas pupkis, y . ed. Z. Zinke i-
čius, 2-as pa ais. i papild. leidimas, ilnius: Mokslas, 1985.
Kp s2 – Kalbos pa a imai 2: Sin aksė: P ielinksnių i polinksnių a ojimas (s2),
sud. R. Miliūnai ė, eks o au . Aldonas pupkis, jonas Šukys, ilnius: Moks-
lo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2003.
LKG III – Lie u ių kalbos g ama ika 3: Sin aksė, y . ed. K. ul ydas, . Am-
b azas, A. aleckienė, ilnius: Mokslas, 1976.
LKže – Lie u ių kalbos žodynas, 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė,
j. paulauskas, R. pe okienė, . i kauskas, j. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak-
inienė, e. a ian as, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008 (a naujin a
e sija, 2018). p ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas.
pake ys ju gis 2006: eiksmo pa adinimo kons ukcija lie u ių kalbos
g ama ikoje. – Daik a a dinio junginio y imai, ed. Axel Hol oe , Rolandas
Mikulskas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla.
Šukys jonas 1998: Lie u ių kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i
no mos, Kaunas: Š iesa.
aliuly ė Elena 1998: Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai,
ilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as.
Gau a 2023-12-15
p iim a 2024-03-09
176
BENDRINĖ KALBA | 97
Rasuolė VladaRskienė
CONs RuC IONs wI H pREpOsI ION a p
IN ADMINIs RA I E LI HuANIAN LANGuAGE
summa y
he a icle examines he peculia i ies o using cons uc ions wi h he p eposi ion
a p in he adminis a i e Li huanian language. he aim o he a icle is o discuss
he seman ics o cons uc ions wi h he p eposi ion a p, as e ealed in Li huanian
dic iona ies and o he language publica ions, as well as he ecommenda ions
ega ding he usage o a p in no ma i e language publica ions, in o de o cla -
i y he speci ici ies o using hese p eposi ional cons uc ions in he adminis a i e
Li huanian language. he sou ces o he esea ch include legal ac s and o he
documen s published in he Regis e o Legal Ac s and he Li huanian ansla ions
o documen s a ailable on he o icial websi e o he Eu law Eu lex. he usage
om he las i e yea s (2018–2023) is in es iga ed.
Re e ing o he desc ip ions om dic iona ies, g amma s and o he language
publica ions, he gene al meaning o he p eposi ion a p implies limi a ion, p es-
ence be ween some hing o ela ionship be ween objec s. Cons uc ions wi h his
p eposi ion a e used when i is necessa y o deno e a connec ion o ela ionships
be ween wo o mo e objec s. No ma i e ecommenda ions a e based on he
seman ics o he p eposi ion a p and he capaci y o o m cons uc ions; mos
ecommenda ions ocus on co ec ing an imp ope ly modi ied objec . he ans-
la ions o documen s om he Eu ins i u ions also include ques ionable cons uc-
ions wi h e bs ( ažinė i, ežio i, e c.) exp essing place ( o be mo e p ecise, di ec-
ion) o a ibu i e cons uc ions wi h a simila shade o meaning.
he esea ch e ealed ha o e app oxima ely 30 yea s, he usage o con-
s uc ions wi h he p eposi ion a p has mo e han doubled in he adminis a i e
Li huanian language. he analysed usage o cons uc ions wi h he p eposi ion
a p sugges s ha a ibu i e cons uc ions make up mo e han hal o he
cases. his is because noun exp ession is cha ac e is ic o adminis a i e lan-
guage, as i is o en equi ed o desc ibe no speci ic bu gene alized ac ions,
which a e being egula ed. Addi ionally, a p is used in he meaning o place,
ime, and objec . Explana o y pa s o he sen ence in oduced by he wo ds
a p jų a e especially common in adminis a i e language; i is a s anda d o -
mula ion ha allows us o cla i y he scope o he concep being desc ibed.
Cons uc ions wi h he p eposi ion a p can compe e wi h o he o ms o ex-
p ession, especially wi h geni i e cons uc ions. which o he compe ing con-
s uc ions is selec ed depends on whe he he ph ase is no he i le o a docu-
Rasuolė VladaRskienė.
P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje
177
men and wha he sen ence s uc u e is. o ensu e cla i y and luency, i is
ad isable o a oid modi ying a single noun wi h wo di e en p eposi ional
cons uc ions.
keywoRds:
p eposi ion a p, p eposi ional cons uc ions, a ibu i e cons-
uc ions, adminis a i e language, syn ax.
RAsuOLĖ LADARsKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius
[email p o ec ed]
Rasuolė VladaRskienė
pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjOs
ADMINIs RACINĖjE LIE u Ių KALBOjE
san auka
s aipsnyje nag inėjami p ielinksnio a p kons ukcijų a ojimo ypa umai admi-
nis acinėje lie u ių kalboje. s aipsnio ikslas – ap a us p ielinksnio a p kons -
ukcijų seman iką, a skleis ą lie u ių kalbos žodynuose bei ki uose kalbos leidi-
niuose, i ekomendacijas dėl a p a osenos kalbos no minamuosiuose leidiniuo-
se išsiaiškin i šio p ielinksnio kons ukcijų a ojimo sa i umą adminis acinėje
lie u ių kalboje. y imo šal iniai – eisės ak ai i ki i dokumen ai, paskelb i eisės
ak ų egis e, i Eu opos sąjungos eisės po ale EU -lex paskelb i dokumen ų
lie u iški e imai. i a pas a ųjų penke ių (2018–2023) me ų a osena.
Remian is žodynų, g ama ikų i ki ų kalbos leidinių ap ašais, bend oji p ie-
linksnio a p eikšmė – bu imas ibojamam, supamam ko no s, objek ų a pusa io
san ykių eiškimas. Šio p ielinksnio kons ukcijos a ojamos ada, kai eikia pa-
žymė i d iejų a daugiau objek ų sąsają a san ykius. No minamosios ekomen-
dacijos pa em os p ielinksnio a p seman ika i galimybe suda y i kons ukcijas,
daugiausia ekomenduojama aisy i ne inkamai žymimą objek ą. Es dokumen ų
e imuose a si anda i abejo inos ie os ( iksliau, k yp ies) eikšmės kons ukci-
jų su eiksmažodžiais ( ažinė i, ežio i i pan.) a okį pa eikšmės a spal į u in-
čių pažymimųjų kons ukcijų.
A likus in es igação descob iu que ap oximadamen e em 30 anos adminis a i a dos
li uanos alboje p ielinksnio en e cons uções mul iplicou mais do que duas ezes.
Da i as p e e ênciem en e cons uções a osens ê-se que mais de me ade dos
casos de pau ojão cons i uem pažymimosios cons uções, na linguagem adminis a i a daik a-
178 BENDRIN KALBA | 97 a dinė aiška mui as ezes necessá ia desc ib in iem
egulamen á eis ações desc ibi . ambém en e usado no signi icado de luga ,
empo e obje o. Adminis acine a língua ex emamen e ca ac e ís ica
aiškinamosios pa es da ase com in odu adinais pala as en e eles, isso
pad ãoinė o muluo ė, pe mi indo pa iksli a desc údiamas concep o amplo.
p ielinksnio en e cons uções pode conco ia com ou aquia aiška,
pa icula men e com kilmininko jun i os. um dos di e en es conco ões pode se
opcional endo em con a se a conjuninys é o nome do documen o, ambém em a
es u u a da ase, e endo em is a cla eza e luidez, de e iam e i a um
daik a a dí desc e e dois p elinksnių cons uções.
esminiai žodžiai:
p ielinksnis a p, p ielinksninės kons ukcijos, pažymimo-
sios kons ukcijos, adminis acinė kalba, sin aksė.
RAsuOLĖ LADARsKIENĖ
Lie u ių kalbos ins i u as
pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius
[email p o ec ed]