scieee Open visual document viewer

Prielinksnio tarp konstrukcijos administracinėje lietuvių kalboje

Rasuolė Vladarskienė

Abstract

The article analyses the usage of the preposition tarp in the administrative Lithuanian language. Although this preposition is not common, certain doubts about its usage have arisen due to the influence of English, which comes through translations of documents of the EU institutions. Research has revealed that the constructions with this preposition became more prevalent in the documents from the early 21st century. Their usage depends on a fairly precisely defined meaning of a certain limitation, presence in the middle of something or interrelations, and normative recommendations are based on that as well. Attributive constructions are more characteristic of administrative language, and their usage is also related to the capacity of the modified noun to govern constructions with the preposition tarp.

Full text

160 BENDRINĖ KALBA | 97 Rasuolė VladaRskienė Lie u ių kalbos ins i u as ORCHID id: h ps://o cid.o g/0000-0001-5725-7796 MOKsLINIų yRIMų KRyp ys: no minamoji kalbo y a, unkcinė s ilis ika, socioling is ika. DOI: h psdoi.o g/10.35321/bkalba.2024.97.08 pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjOs ADMINIs RACINĖjE LIE u Ių KALBOjE esminiai žodžiai: p ielinksnis a p, p ielinksninės kons ukcijos, pažymimo- sios kons ukcijos, adminis acinė kalba, sin aksė. ANO ACIjA a igo a a-se de p ielinksnio en e uso na adminis a i a da língua li uânica. Embo a es e p ielinksnis e não comum, po ém ce as dú idas sob e seu uso su gi am de ido à in luência do inglês po Es documen os dos e imus. Realizando pesquisas escla eceu-se que des e p elinksnio cons uções documen os do início do XXI a. mul iplica am, seu uso depende de bas an e p ecisamen e de inidas de um ce o es inção, de es a assupção ou mú uo elações signi icância e isso baseadas no minamosios ecomendações. Adminis acine língua ca ac e ingi em mais ma cas cons uções, e seu uso elacionado e com possibilidades de desc ibi amo daik a a dgio con ola p ielinksnio en e cons uções. ABs RAC he a icle analyzes he usage o he p eposi ion a p in he adminis a i e Li huanian language. Al hough his p eposi ion is no common, ce ain doub s abou i s usage ha e a isen due o he in luence o English, which comes h ough ansla ions o documen s o he Eu ins i u ions. Resea ch has e ealed ha he cons uc ions wi h his p eposi ion became mo e p e alen in he documen s om he ea ly 21s cen u y. hei usage depends on a ai ly p ecisely de ined meaning o a ce ain limi a ion, p esence in he middle o some hing o in e ela ions, and no ma i e ecommenda ions a e based on ha as well. A ibu i e cons uc ions a e mo e cha ac e is ic o adminis a i e language, and hei usage is also ela ed o he capaci y o he modi ied noun o go e n cons uc ions wi h he p eposi ion a p. Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 161 Į ADAs As mudanças da língua mais cla amen e isí eis a pa i apciosa lexico cai os, ou os ní eis da linguagem kin a ku que lėčiau. sin aksês enômenos lyginan ski ingais šim mečiais ku us eks us. XXI a. p adžioje e inan mudanças em yškėja só e ei o globalização à língua, ale panag ina pa a p elinksnių uncionamen o na a ual alboje peculia idades. Es a ez adijiei panag ina p e e linksnio en e u ilização na adminis a i a dos li uanos albou incen i o in e p e ei as das ins i uições da União Eu opeia (Es), en e ejendo o possí el e ei o do inglês nes e p e e linksnio a ojimui nos ex os Es documen os. po isso a igo ap ougnamen e a aliados p ielinksnio ių kalboje ypa umai. p ielinksnis a p y a an inis, nelabai dažnas p ielinksnis. Išsamų XX a. p adžios lie u ių kalbos p ielinksnių a ojimo ap ašą pa eikė jonas jab- lonskis (1928) knygoje „Linksniai i p ielinksniai. jų a ojimas mūsų kal- boje“. Rengian ėlesnius g ama ikų ap ašus, žodynus, i ian p ielinksnių a ojimą lie u ių kalboje bu o emiamasi šio kalbininko įž algomis, jos bu o plečiamos i ikslinamos. Kadangi šis p ielinksnis nė a labai dažnas, en e cons uções de consumo adminis a i a li eunė a e mui os p oblemas de ido seu a osens adequação gene ininha alboje em ge al, al ez po isso ele ecibê nelabai mui o mui os in es igado es da língua a enção. obje i o do a igo discu indo p ielinksnio en e cons uções semân ica, a skleis á-sa diccioná ios da língua li uãs e em ou as publicações da língua, e ecomendações sob e en e a osenos linguagem no minamuosias publicações, escla eixin i peculia idade des e p ielinksnio cons uções de consumo adminis a i a da língua li uânica. obje i o do a igo é de le an a as seguin es a e as: islumb ando p e e ência en e desc i os em dicioná ios de língua li uãs e em ou as publicações do idioma, pa a escla ece a semân ica des e p e e êncio; mo mo y us dėl a p a osenos kalbos no minamuosiuose leidiniuose; isnag ina ecomendações e suas p o isoajen e seman inas, sin aksinas, quan i a i as mé odos de análise escla eixin i p ielinksnio en e cons uções de consumo mudanças, seman ines peculia idades e ecomendações de consumo. mé odos de in es igação seman inė, sin aksinė, kiekybinė analizė. on es legisla i os e ou os documen os, publicados no egis o de legislações de es udo (h p: www. a .eu) e no po al de di ei o da União Eu opeia EU -lex publicados documen os em aduções li u ias. i a úl imos penkųjų (20182023) anos a osena, ao ge al imagem o ma a -se u ilo asi e Daba inės lie u ių kalbos eks ynu (www DLK ). 162 BENDRIN KALBA | 97 a a ualidade do es udo e ela po eikis escla eškin i mudanças da a ual adminis a i a linguagem, a qual unciona e s inių Es documen os lingua. 1. pRIELINKsNIO en e REIKŠMs LIE u Ių KALBOs VODyNuOsE IR KI uOsE KALBOs LEIDINIuOsE nas g amá icas da língua Li uânia (LKG III, DLKG) as cons uções en e p elinksnio são desc i as como capazes de en a em conjun os ad e bodianos e ma ca em, um empo limi ado e um obje o, LKG sepa adamen e são discu idas as cons uções daik a a diniais com conjun os en e p elinksnio, e bos ( aip e com p elinksnia pa is) analisadas em de alnag in ju y e ny (2008), sinoniminas possibilidades de Elena oulė Konk ečiai i iksliai p ielinksnio a p eikšmės apibūdinamos LKže i DLKž8e. Abiejuose žodynuose ski iamos 8-ios šio p ielinksnio eikšmės. DLKž8e ašoma, kad p ielinksnis a p a ojamas žymin : 1. ie ą, ibojamą d iejų objek ų: Pas a ė kėdę . spin os i lango. Kelias . Vilniaus i Kauno. S o i . du ų (du ų angoje). 2. ie ą, esančią daugelio iena ūšių daik ų iduje, jų apsup yje: Lai as įs igo . ledų. Gy ename . miškų. 3. laiką, i- bo ą de dois momen os: T. p imei a e e cei a ho as da noi e. 4. limi es de possí eis des iações: Eí núme o s y uja en e cinco e dezes. 5. semelhança, di e ência, con adição e k . elaçõesus: T. deles são mui o em comum. Paika . nações. 6. sa i a pio ações: Pasi a ė . seu. T. nossos alando. T. deles kilo ginchas. 7. di iden es pa icipan es: Di idi a p op iedade . įpėdinių. 8. pessoas, com os quais são man idas elações pe manen es: Ele i e . a ís icos. Sukinėjasi . jo nalis as. signi icados semelhan es a ibuem e LKže, aqui indica-se que a p elinksção en e cons ução pode ma ca a p esença ou ação, oco endo em luga , limi ojamada kokios obje os; umaa ūšius coisas ou pessoas, cujo ce oimen o oco e a ação; elação de amiga, indicada um g upo de coisas ou pessoas, das quais em algum aspec o que se des aca; pessoas elacionadas, in e conec ando-se; compa ados, adjun ados pessoas, coisas ou enómenos; limi es de possí eis geš u inumos; in e alo de empo. semelhan es, mas mais esumidos signi icados da p e e ência em ques ão di ide e jonas Šukys (1998: 512517). Kalbininkas a i ma que das ês signi icados luga , empo, quan idade cons uções elacionadas com limi ojimas, ečiau api aiko especial modo signi icação (pzj., esc e e en e skliaus elių), ambém cons uções pode Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 163 e e i obje os, en e os quais há não co espondência ou comun a ão, e de odos os signi ica i os p ielinksnines cons uções, desc ibindo daik a a dį, o na-se ma cimó ias. Ainda mais assis idas da p e e ência en e a impo ância ap esen ada Kp s2 (2003: 107). dis inguem 4 signi icados: luga , empo, quan idade e obje o. po ém, sepa adamen e a am-se ês nuances de signi icado de luga p elinksnio: 1) en e á ios obje os (p.ex., Pala yk kėdę en e a min o e janela); 2) kieno apsup yje (pgs., Gy enimą leidau a p knygų); 3) com amigaes a spal iu (pgs., Ta p eunusos hou e nepas sa is ação); en a iza-se que a cons ução do p elinksnio eiškiam empo é limi ado de dois momen os, quan idade ambém é limi ada de ce os amanhos, e o signi icado do obje o desc i o como signi icado de elações en e obje os. Do mencionados p elinksnio en e desc ições de signi icação e , que es e p elinksnis em línguas li uâneas ge almen e ma ca á ias ci cuns âncias, limi ado a ce os amanhos ou indicancias apsup į, ambém obje o, eiškian į a pusa io san ykius. Bingūdosios des e p ielinksnio semos , am ce o es injim,apsup is ou,in e pusa io elações. j. Shukio (1998: 512) na opinião, [B]end oji p ielinksnio en e signi icação p esença limi ojamam, supamam o co no s. Jun amen e com kilmininku e es a cons ução mandancio pala a en e gauna conc e e esnių signi icâncias. Es e esumimen o ainda se ia possí el acla i , que os cons uções do p elinksnio em ques ão são usados só quando é p eciso ma ca duas ou mais obje os em sąsają ou są eiką. 2. Recomendações DL pRIELINKsNIO en e KONSTRuKCIjos AR OjIMO Com base E. da língua web Kalbos pa a imų (Kpe) pa e ap esen ada p ielinksnių no mminimo aida, ê-se que os p imei os p ielinksnio en e cons uçãoção aisymai oi Kpp2 (1985). Aiškiausiai a uais ecomendações su o muladas Kp s2 (2003: 109), aqui indicam ês açõesmajodžiai, com os quais p ielinksnio en e cons uções ne eik inas obje o iu eikš i: sepa i i en e ko (= co ski is из ko), например. : Ele explici amen e que ia en e eles (= de eles) sepa a -se; escolhe en e ko (= escolhe de ko), exemplo. : Teks escolhe en e á ias p opos as (= de á ios (pa)siūlymų) uma; ski is en e ko (= ski is de ko), exemplo. : Ele di e encia en e odos (= de odos). O skis y i en e co alo izada como eng ina kons ukcija, p z. : Começou a dis ibui o apoio en e as populações a e adas ( aos esiden es a e ados). Tendo em con a o a o de que um dos au o es ci o osios knygelės é j. Šukys, de odo não su p eende que semelhan es 164 BENDRIN KALBA | 97 as ecomendações de consumo ap esen adas e no li o des e lingüis a (Šukys 1998: 516). e dade, nes a publicação é possí el encon a e mais co ecções, mas eles neak ualūs a osenai da linguagem adminis a i a. dinys oi p epa ado1, na linguagem adminis a i a maio es beldas de ido p elinksnio en e consumo não. pos e io men e, de ido à adequação des a KancKp p ielinksnio a p kons ukcijų aisymų nė a, ma y , kai šis lei- ad ição nas denominações de con a os e aco dos, sua izou Es as ins i uições, islumb ando a possí el in luência do inglês, po an o a cons ução da ad ição como e i ada oi incluída em AKA: Suda y a T a ado en e o Reino da Bélgia, a República Fede al da Alemanha, a República da Es ónia, a República da Finlândia e a República da Finlândia (T a ado en e o Reino da Bélgia, a República Fede al da Es ónia, a República da Finlândia e o Mecanismo Eu opeu de es abilidade); plg. angl. <...> he T ea y <...> be ween he Kingdom o Belgium, he Fede al Republic o Ge many, he Republic o Es onia, I eland <...> and he Republic o Finland. Es nos documen os que egulam a linguagem legisla i a p e ê-se que a i ulação do documen o aduza não con a o en e, mas kieno con a o. Com base já abe as no mas da língua eikianças publicações ecomendações, su o muladas endo em con a nos dicioná ios desc i os p ielinksnio signi icados bem como des acados ca ac e ingossias semas, e AKA oi ecomendada em ce os casos e i a p ielinksnio en e cons uções, exemplo. : a) e i i di ečiai žymė i, p z. : Os abalhado es, ažinėjan ys abalha en e a Suécia e a Dinama ca (da Dinama ca pa a a Suécia e da Suécia pa a a Daniją; pa a a Suécia e pa a a Daniją); Os pedidos pa a cob i as despesas de iagem de um ajudėjão local en e ês pos os de abalho do Pa lamen o (į ês pos os de abalho) an es de p esidi a missão ap esen am-se à co esponden e di isão do Sec e a iado; b) a escolha en e não des ina-ninho po que que assim é in e p e ado o eiksmazodis, do qual ele oi ei o, exemplo. : Segunda escolha de língua en e (=isch) ês línguas; A escolha en e (=iš) p odu os in e nos e impo inių não é es i a e depende apenas de come ciais decaičia imen os. c)e i a usa daik a a diniame compoin e oca de en e dados, exemplo. : In e câmbio de dados sob e e os de a amen o de medicamen os que causam a eação ad e sa, incluindo in e câmbio de dados en e as au o idades compe en es de con olo de medicamen os e esponsá eis pela segu ança dos doen es (incluindo as au o idades compe en es de con olo de medicamen os e esponsá eis pela segu ança dos doen es). 1 p imei a edição KancKp apa eceu 1993 m. Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 165 aigi, kaip ma y i, no minamosios ekomendacijos pa em os 1-ame sky- iuje esnag inada p elinksnio en e semân ica e possibilidade de o ma cons uções, p incipalmen e ecomenda-se conse a inadequadamen e ma cimą obje o. Es dos documen os ansições p oeminha e dú idas luga ( iksliau, k yp ies) signi icação cons uções com eiksmažodžiais ( ažinė i, eikšmės a spal į u inčios pažymimosios kons ukcijos. 3. pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjų AR OjIMO ypA uMAI ADMINIs RACINĖjE KALBOjE Šiame sky iuje nuodugniau analizuojami p ielinksnio a p a ojimo ypa- ežio i e e c.) ou al mesmo umai numa linguagem adminis a i a, compa ando di e en es pe íodos, abo da-se eqüências de uso, de e mina-se, qual conside adas cons uções signi ica i as ca ac e ís ica à linguagem adminis a i a, expliquina-se a es u u a e semân ica das ma cas de cons ução, bem como a sua compe ição com ou os meios de aios. 3.1. P i ilégio en e cons uções F equência e signi ica i os DLK dados pe mi em alega que p ielinksnio en e cons ução equen ees em ou as á eas de uso da linguagem, e não na adminis a i a ling oje (ž . 1 abela). 1 LEN EL. p ielinksnio en e consumo DLK Šal inis: h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/ad anced.sea ch. aigi, segundo DLK dados, en e publicis ikoje é usado 10 ezes mais equen emen e do que na li e a u a adminis a i a. assim pode ia se po causa de signi icado bas an e igo osamen e de inido, ge almen e adequadas a assun os conc e os ma ca , p ielinks en e nelabai inka desc end in ai aiamen e na linguagem adminis a i a, embo a mui o p a a us, quando é p eciso de ini p ecisamen e limi ado a local de ação. BENDRIN TALBA 166 | 97 Como mencionado, o p e ixinho en e uso no inal do XX a. adminis a i a ala não le an ou maio es p oblemas, po isso buscando escla ece , se, en e ou as azões, isso podia de e mina nedazn seu uso, en ada de e mina a equência de uso des e p e ixinho. pa a esse e ei o compa a em di e en es pe íodos AR publicados documen os (ž . abelę 2). 2 LEN ELĖ. p ielinksnio a p kons ukcijų a ojimas AR paskelb uose doku- men uose Documen o u iliza am da a de publicado acei ação núme o de p eminência en e cons ução Documen os que Documen os skaičius san ykis, p oc. 1993-01-01–1997-12-31 18 135 1 590 8,8 2023-01-01–2023-09-01 18 018 3 665 20,3 2 A pa i da abela dados ê-se que ap oximadamen e em 30 anos adminis a i a dos li uanos alboje p ielinksnio en e cons uções mul iplicou mais do que duas ezes. é cla o, es es são apenas dados ap oximados, po que calculado núme o de documen os, e não os casos de ik ai yškus, odėl galima eig i, kad XXI a. p adžioje p ielinksnio a p kons ukcijos a ojamos dažniau nei XX a. pabaigoje. iena iš kons uk- cijų pagausėjimo p iežasčių galė ų bū i i kons ukcijų seman ika, nes jomis dažniausiai adminis acinėje kalboje žymima objek ų a pusa io są eika a sąsaja, o okių eglamen uojamų a ejų ypač padaugėjo Lie u ai įs ojus į Es – dėl pla aus bend ada bia imo enka iksliai nus a y i i apibūdin i į ai ių objek ų a subjek ų san ykius. pa o ajamen o (jos AR não o nece), po ém polinkis a p e e ência en e as cons uções signi icados na a ual adminis a i a do idioma li uano escla ecido ado ado analisado o uso dessas cons uções AR em documen os publicados, en e 2018-01-01 a é 2023-09-012. 0 p e e ência en e a cons ução pa o jada em 3257 documen os (nalguns deles e mais de uma ez). Pa a escla ece a p ielinha en e as cons uções signi ica i as equência na documen os pesquisa AR publicados em 1000-ye documen os (2023-06-14 2023-09-01) pa a o i esses casos de cons uções (ž . abelę 3). 2 à ci ados exemplos indica-se da a de publicação AR, ela pode se e pos e io sė do que da a de acei ação do documen o. Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 167 3 LEN EL. p elição en e cons uções signi icância AR em documen os publicados Reikš-Ob- F equên- mės jek- cia as Ambien idade ma caimosios cons uções Aiškinamosios pa e de ase com cons ução en e eles o al luga Laiko n . 370 207 51 1445 Iš 225 2298 p oc. 16 9 2 63 10 100 A pa i dos documen os examinados apa ece que, em linguagem nio a p kons ukcijos, įeinančios į eiksmažodinius junginius, gali bū i a ojamos šiomis eikšmėmis: 1) objek o, p z.: Taip pa a pininkaujama a p gy en ojo i šeimos na ių, giminaičių, d augų a ku ian a ba palaikan yšius AR, 2023-06-19, N . 12125; <…> įmonė y a nedidelė, u in i ibo us esu sus, pe sonalo ūkumą, in o maciją eikia de in i a p ski ingose als ybėse esančių sub adminis a i a, p ielinksjek ų <...> AR, 2023-09-07, No. 17697; Analogicamen e, es e mé odo é aplicá el e a pe da deco en e de ansações con oladas se di idida en e as pessoas associadas, se al pe da o di idida ambém en e as pessoas não associadas AR, 2020-10-22, No. 21932. 3 Da abela ê-se que se a a de uma linguagem adminis a i a bas an e ca ac e ís ica signi icância, ais casos en e ou os p eelinksnio cons uções signi icâncias cons i uem ce ca 15 p oc. ; 2) locais, po exemplo. : En ep pon o e subpun o de nume ação e sub sub subpun o de num mens dedami aškai AR, 2023-05-15, No. 9138; De aco do com a Lei da Te a da Li uânia Respub do a igo 10 (5) (4) punk o as pa celas de e a es a al são endidas sem leilão, se elas inse pêem en e pa celas de e a p i adas e não excedem o amanho de e minado pelo Go e no, os p op ie á ios desses pa celas AR, 2022-12-23, No. 26536; A cidade de Telšių é ixado o ní el mínimo de desemp ego en e os e i ó ios, po an o pode-se dize que a cidade em condições a o á eis pa a abalha <...> AR 2023-09-07, No. 17729. Cons uções, às quais ca ac e iza a impo ância do ambien e local, cons i uem ce ca de 9 % dos casos de paupozão (ž . abelę 3); 3) empo, po exemplo : En ep sessões do eisę p iim i Respublikos P eziden as, ka u šaukdamas neeilinę Seimo se- Seimo u genėlio inais casos al em decisão siją conside a s y i des a ques ão AR, 2022-12-23, No. 26607; En ep sessões as ques ões co amieji podem se discu idas e opiniões memb os da comissão ex eš- 168 BENDRIN KALBA | 97 kiama po e-mail AR, 2022-05-02, No. 9115, ais casos de uso são encon ados mínimo, apenas ce ca de 2 po cen o (ž . abelê 3). Esses signi icados p ielinksnio en e cons ução, desc ibindo daik a a džius, o na-se ma cimosios, sob e seus peculia umus na ala adminis a i a esc e e nas pos e io es posky iuas. Es a impo ância ca ac e iza-se pela língua adminis a i a, seus pa- ocos encon ados ce ca de 63% (ž . abelę 3). isso é uma peculia idade da linguagem adminis a i a, de e minada des a á ea de consumo especí ica: à linguagem adminis a i a ca ac e iza daik a a dinė aiška, pois mui as ezes é p eciso desc e e não conc e os, e desc eend in us egulamen á eis ações ou suas ci cuns âncias. Adminis acine a língua ex emamen e ca ac e ís ica aiškinamosios pa es da ase com in odu adinais pala as en e eles, isso pad ãoinė o muluo ė, pe mi indo pa iksli a desc údiamas concep o amplo. ela cons i ui ce ca de 10 p oc. casos de i as pa o ajamen o (ž . 3 abelę), p z. : aos uncioná ios da adminis ação do Município (en e eles e emp egados), endo em con a a complexidade, escala e na u eza das unções ou a e as desempenhadas, podem se concedidos os seguin es p émios AR, 2023-01-11, No 505; O o ganizado da con a ação de e indica na candida a no emp ego: <...> equisi os pa a a quali icação dos o necedo es, en e eles e equisi os pa a sepa a uma candida u a ou p opos a pa a o necedo es <...> AR, 2023-01-63, No 68-13. AR, 2020-01-31, No 2157; não oi es abelecida... como a pa e do não no mal de consumo en e e bi o ais conjun os, po exemplo: <...> obje i o da eo ganização melho a a e iciência das a i idades e da ges ão da ins i uição o çamen al, a adminis ação e a qualidade dos se iços p es ados, a ionalmen e dis ibuídos en e as ins i uições ( unções) <...> AR, 2020-01-31, No 2157; não oi es abelecida... como a pa e do comum de e se dis ibuída en e os <b >bend a u ços ( a u ) en e os pas a iados, o mando um ambien e semelhan e AR, 2023-09-29, No 27194; 3.2. Paçymamen osias cons uções es u u a e semân ica p ielinksnis en e na linguagem adminis a i a dis ingue-se pelo que aqui mais do que me ade casos de pa a ojamen o (63 pe cen .) cons i uem pažymimosios, i. e. daik a a džius desc ibinanças, cons uções. Daik a a dinius conjun os com p ielinksnio en e cons uções cons i uem p incipal dėmau, p ielinksnis en e e dependamasis dėmau, exemplo., coope ação en e subalinos. pe enomasis dėmen o de e se ou mul idiskai os Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 175 KancKp 2021 Kancelia inės kalbos pa a imai (in e ne inis leidimas), sud. p anas Kniūkš a, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. acesso na in e ne : h p://kancelia iniaipa a imai.lki.l /. DLK Daba inės lie u ių kalbos eks ynas. acesso na in e ne : h p:// eks ynas. du.l / eks ynas/. AR Lie u os Respublikos eisės ak ų egis as. acesso na in e ne : h ps www.e- a .l /po al/l /index. LI ERA ŪRA DLKG 2006 – Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. . Amb azas, ilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos cen as. DLKž8e – Daba inės lie u ių kalbos žodynas (in e ne inis), y . ed. s. Keinys, 8-as pa ais. i papild. leid., ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2021. p iei- ga in e ne e: h ps://ekalba.l /daba ines-lie u iu-kalbos-zodynas/. jablonskis jonas 1928: Rygiškių jono „Linksniai i p ielinksniai. jų a - ojimas mūsų kalboje“, Kaunas: „sakalo“ B- ės leidinys. Kniūkš a p anas 2005: Adminis acinė kalba i jos a osena, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as. Kpe– Kalbos pa a imai. p ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /kalbos-pa a imai/. Kpp2 – Kalbos p ak ikos pa a imai, sud. Aldonas pupkis, y . ed. Z. Zinke i- čius, 2-as pa ais. i papild. leidimas, ilnius: Mokslas, 1985. Kp s2 – Kalbos pa a imai 2: Sin aksė: P ielinksnių i polinksnių a ojimas (s2), sud. R. Miliūnai ė, eks o au . Aldonas pupkis, jonas Šukys, ilnius: Moks- lo i enciklopedijų leidybos ins i u as, 2003. LKG III – Lie u ių kalbos g ama ika 3: Sin aksė, y . ed. K. ul ydas, . Am- b azas, A. aleckienė, ilnius: Mokslas, 1976. LKže – Lie u ių kalbos žodynas, 1–20 (1941–2002), ed. kolegija G. Nak inienė, j. paulauskas, R. pe okienė, . i kauskas, j. Zaba skai ė, y . ed. G. Nak- inienė, e. a ian as, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u as, 2008 (a naujin a e sija, 2018). p ieiga in e ne e: h ps://ekalba.l /lie u iu-kalbos-zodynas. pake ys ju gis 2006: eiksmo pa adinimo kons ukcija lie u ių kalbos g ama ikoje. – Daik a a dinio junginio y imai, ed. Axel Hol oe , Rolandas Mikulskas, ilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla. Šukys jonas 1998: Lie u ių kalbos linksniai i p ielinksniai: a osena i no mos, Kaunas: Š iesa. aliuly ė Elena 1998: Daba inės lie u ių kalbos sin aksiniai sinonimai, ilnius: Mokslo i enciklopedijų leidybos ins i u as. Gau a 2023-12-15 p iim a 2024-03-09 176 BENDRINĖ KALBA | 97 Rasuolė VladaRskienė CONs RuC IONs wI H pREpOsI ION a p IN ADMINIs RA I E LI HuANIAN LANGuAGE summa y he a icle examines he peculia i ies o using cons uc ions wi h he p eposi ion a p in he adminis a i e Li huanian language. he aim o he a icle is o discuss he seman ics o cons uc ions wi h he p eposi ion a p, as e ealed in Li huanian dic iona ies and o he language publica ions, as well as he ecommenda ions ega ding he usage o a p in no ma i e language publica ions, in o de o cla - i y he speci ici ies o using hese p eposi ional cons uc ions in he adminis a i e Li huanian language. he sou ces o he esea ch include legal ac s and o he documen s published in he Regis e o Legal Ac s and he Li huanian ansla ions o documen s a ailable on he o icial websi e o he Eu law Eu lex. he usage om he las i e yea s (2018–2023) is in es iga ed. Re e ing o he desc ip ions om dic iona ies, g amma s and o he language publica ions, he gene al meaning o he p eposi ion a p implies limi a ion, p es- ence be ween some hing o ela ionship be ween objec s. Cons uc ions wi h his p eposi ion a e used when i is necessa y o deno e a connec ion o ela ionships be ween wo o mo e objec s. No ma i e ecommenda ions a e based on he seman ics o he p eposi ion a p and he capaci y o o m cons uc ions; mos ecommenda ions ocus on co ec ing an imp ope ly modi ied objec . he ans- la ions o documen s om he Eu ins i u ions also include ques ionable cons uc- ions wi h e bs ( ažinė i, ežio i, e c.) exp essing place ( o be mo e p ecise, di ec- ion) o a ibu i e cons uc ions wi h a simila shade o meaning. he esea ch e ealed ha o e app oxima ely 30 yea s, he usage o con- s uc ions wi h he p eposi ion a p has mo e han doubled in he adminis a i e Li huanian language. he analysed usage o cons uc ions wi h he p eposi ion a p sugges s ha a ibu i e cons uc ions make up mo e han hal o he cases. his is because noun exp ession is cha ac e is ic o adminis a i e lan- guage, as i is o en equi ed o desc ibe no speci ic bu gene alized ac ions, which a e being egula ed. Addi ionally, a p is used in he meaning o place, ime, and objec . Explana o y pa s o he sen ence in oduced by he wo ds a p jų a e especially common in adminis a i e language; i is a s anda d o - mula ion ha allows us o cla i y he scope o he concep being desc ibed. Cons uc ions wi h he p eposi ion a p can compe e wi h o he o ms o ex- p ession, especially wi h geni i e cons uc ions. which o he compe ing con- s uc ions is selec ed depends on whe he he ph ase is no he i le o a docu- Rasuolė VladaRskienė. P ielinksnio a p kons ukcijos adminis acinėje lie u ių kalboje 177 men and wha he sen ence s uc u e is. o ensu e cla i y and luency, i is ad isable o a oid modi ying a single noun wi h wo di e en p eposi ional cons uc ions. keywoRds: p eposi ion a p, p eposi ional cons uc ions, a ibu i e cons- uc ions, adminis a i e language, syn ax. RAsuOLĖ LADARsKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius [email p o ec ed] Rasuolė VladaRskienė pRIELINKsNIO a p KONs RuKCIjOs ADMINIs RACINĖjE LIE u Ių KALBOjE san auka s aipsnyje nag inėjami p ielinksnio a p kons ukcijų a ojimo ypa umai admi- nis acinėje lie u ių kalboje. s aipsnio ikslas – ap a us p ielinksnio a p kons - ukcijų seman iką, a skleis ą lie u ių kalbos žodynuose bei ki uose kalbos leidi- niuose, i ekomendacijas dėl a p a osenos kalbos no minamuosiuose leidiniuo- se išsiaiškin i šio p ielinksnio kons ukcijų a ojimo sa i umą adminis acinėje lie u ių kalboje. y imo šal iniai – eisės ak ai i ki i dokumen ai, paskelb i eisės ak ų egis e, i Eu opos sąjungos eisės po ale EU -lex paskelb i dokumen ų lie u iški e imai. i a pas a ųjų penke ių (2018–2023) me ų a osena. Remian is žodynų, g ama ikų i ki ų kalbos leidinių ap ašais, bend oji p ie- linksnio a p eikšmė – bu imas ibojamam, supamam ko no s, objek ų a pusa io san ykių eiškimas. Šio p ielinksnio kons ukcijos a ojamos ada, kai eikia pa- žymė i d iejų a daugiau objek ų sąsają a san ykius. No minamosios ekomen- dacijos pa em os p ielinksnio a p seman ika i galimybe suda y i kons ukcijas, daugiausia ekomenduojama aisy i ne inkamai žymimą objek ą. Es dokumen ų e imuose a si anda i abejo inos ie os ( iksliau, k yp ies) eikšmės kons ukci- jų su eiksmažodžiais ( ažinė i, ežio i i pan.) a okį pa eikšmės a spal į u in- čių pažymimųjų kons ukcijų. A likus in es igação descob iu que ap oximadamen e em 30 anos adminis a i a dos li uanos alboje p ielinksnio en e cons uções mul iplicou mais do que duas ezes. Da i as p e e ênciem en e cons uções a osens ê-se que mais de me ade dos casos de pau ojão cons i uem pažymimosios cons uções, na linguagem adminis a i a daik a- 178 BENDRIN KALBA | 97 a dinė aiška mui as ezes necessá ia desc ib in iem egulamen á eis ações desc ibi . ambém en e usado no signi icado de luga , empo e obje o. Adminis acine a língua ex emamen e ca ac e ís ica aiškinamosios pa es da ase com in odu adinais pala as en e eles, isso pad ãoinė o muluo ė, pe mi indo pa iksli a desc údiamas concep o amplo. p ielinksnio en e cons uções pode conco ia com ou aquia aiška, pa icula men e com kilmininko jun i os. um dos di e en es conco ões pode se opcional endo em con a se a conjuninys é o nome do documen o, ambém em a es u u a da ase, e endo em is a cla eza e luidez, de e iam e i a um daik a a dí desc e e dois p elinksnių cons uções. esminiai žodžiai: p ielinksnis a p, p ielinksninės kons ukcijos, pažymimo- sios kons ukcijos, adminis acinė kalba, sin aksė. RAsuOLĖ LADARsKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as pe o ileišio g. 5, L -10308 ilnius [email p o ec ed]