Lietuvių kalbos instituto kronika. 1992

KRONIKA INSTYTUTU JĘZYKA LITEWSKIEGO 1992 Struktura: 6 działów: Słowników (kierownik: kand. nauk filol. V. Vitkauskas), Gramatyki (kierownik: dr nauk filol. V. Ambrazas- ), Kultury Języka (kierownik: kand. nauk filol. P. Kniūkšta), Terminologii (kierownik: kand. nauk filol. K. Gaivenis), Onomastyki (p.o. kierownika: kand. nauk filol. V. Maciejauskienė), Historii Języka i Dialektologii (kierownik: filol. m. kand. K. Morkūnas). 26 maja utworzono Grupę Wydawniczą. Kierownikiem mianowano V. Gružasa. Pod koniec 1992 r. w Instytucie pracowało 105 osób, w tym 73 pracowników naukowych (5 doktorów nauk filologicznych i 27 kandydatów nauk filologicznych). W LKI i na studiach doktoranckich z zakresu językoznawstwa na VDU byli doktoranci. Badania naukowe Z budżetu Republiki Litewskiej finansowano prace w następujących kierunkach badań naukowych: badanie struktury gramatycznej języka litewskiego, 7 leksykografia litewska, onomastyka litewska, normalizacja i kultura języka litewskiego, badanie i normalizacja języka kancelaryjnego, terminologia litewska, badanie gwar języka litewskiego, historia języka litewskiego. Ze środków Państwowego Funduszu Nauki i Studiów realizowano temat zlecony ir Nr. 92—417/13 — „Gramatyka języka litewskiego” w języku angielskim. Wydawnictwo Wydane 6 publikacje (129, 82 gat. I., egz. ): 52250 K. Gaivenis, A. Kaulakienė, S. Keinys, J. Klimavičius. Poprawki terminologiczne. —V. : Mokslas, 1992. —160 s. —1500 egz. Kultura języka / Opracował P. Kniūkšta. — Wilno: Mokslas, 1992, zesz. 62. — 91, [2]s.: — 3600 egz. | Kultura języka /Opracował P. Kniūkšta. —Wilno : Wydawnictwo Naukowe i Encyklopedyczne, 1992, S.A. 63. — 92 p. — 2000 egz. Dialekty języka litewskiego ir jų badania. Przeszłir ość teraźniejszość (Tezy referatów konferencyjnych. 1992 m. listopad5—6 a). — Wilno, 1992. — 22 p. — 150 egz. Słownik języka litewskiego / Mężczyzna red. K. Ulvydas. — W.: Mokslas, 1991, t. 15. — 1186, [1] p. — 5000 egz. ścieżek N. Sližienė, A. Valeckiené. Pisownia i interpunkcja języka litewskiego. —2. popraw. fotogr. wyd. — Wilno: Mokslas, 1991. — 262, [1] p. — 40000 np. Udział w prasie Opublikowa49 ne w (7 — zagranicznych wydawnictwach naukowych) ir 107 artykuły popularnonaukowe. 245 Ekspedycje naukowe W czerwcu–lipcu zorganizowano 5 ekspedycji w celu zebrania danych dotyczących języka litewskiego: 4 dialektologiczne (okolice Valkininkai, Dziewieniszek; Balbieriškis; Suginčiai, Mindūnai, Labanoras; okolice Skuodasu) i 1 słownikową (rejon jezioroski). Ekspedycjami kierowali L. Grumadienė, D. Mikulėnienė, B. Vanagienė, A. Vidugiris, -K. Vosylytė. Ogółem materiały gwarowe, słownikowe i socjolingwistyczne zbierały 42 osoby. Konferencje i międzynarodowe kontakty naukowe W dniach 7–8 maja na Międzynarodowym Regionalnym Spotkaniu w Tallinie poświęconym standaryzacji i wykorzystaniu toponimów państw bałtyckich referaty wygłosiły V. Maciejauskienė („Stan zbierania i publikowania litewskich nazw miejscowości”) oraz M. Razmukaitė („Litewskie i etnicznych regionów nazwy miejscowości w pracach kartografów”). : W dniach 8 lipca–29 sierpnia S. Karaliūnas przebywał w delegacji naukowej na Islandii. Pracował w bibliotece Uniwersytetu Islandzkiego i w Instytucie Árniego Magnússona. Uczestniczył w Międzynarodowych Letnich Kursach Języka Islandzkiego. W dniach 17—19 sierpnia na Międzynarodowej Konferencji Terminologicznej w Rydze referaty wygłosili A. Kaulakienė („Relacje między międzynarodowymi i litewskimi terminami fizycznymi”) oraz A. Auksoriūtė („Teoria terminologii Stasysa Šalkauskasa”; przygotowane wspólnie z K. Gaivenisem, S. Keinysiem i R. Medišauskienė). 3 października na konferencji poświęconej 200. rocznicy nadania miastu Akmenė praw magdeburskich E. Valiulytė wygłosiła referat „Kalikstas Kasakauskas i jego gramatyka języka litewskiego (1832)”. | Od 1 listopada — do 31 grudnia S. Karaliūnas na zaproszenie Centrum Studiów Bałtyckich Uniwersytetu Sztokholmskiego odbywał staż na uniwersytetach w Sztokholmie i Uppsali. Pracował w Archiwum Nazw Miejscowości Północy. W dniach 5—6 listopada Dział Historii Języka i Dialektologii zorganizował konferencję naukową „Dialekty języka litewskiego i ich badania. Przeszłość i teraźniejszość” poświęconą pamięci Antanasa Salysa (1902—1972). Referaty wygłosili wykładowcy VU, VPU, ŠPI oraz następujący pracownicy naukowi Instytutu: A. Sabaliauskas („Profesor A. Salys — człowiek i naukowiec”), K. Ulvydas („Działalność A. Salysa na Uniwersytecie Witolda Wielkiego- ”), V. Maciejauskienė, D. Šmatavičiūtė („«Kalendoriniai vardai» A. Salysa”), A. Vanagas („Działalność A. Salysa w Komisji Nazwisk i Nazw Miejscowości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych”), S. Ambrazas („Kilka izoglos słowotwórczych w języku starolitewskim”), N. Čepienė („Pochodzenie dyftongu ui w zapożyczeniach z języka niemieckiego”), D. Mikulėnienė („Rozwój akcentowania przedrostka *paw rzeczownikach pochodnych”), K. Garšva („Konsonantyzm gwar peryferyjnych Dzuków”), L. Grumadiené („Mieszanie typów akcentuacyjnych w języku młodzieży Puńska”), K. Morkūnas („Kilka uwag dotyczących granic przedgwar dzukijskich”), V. Pranskūnaitė („Nazwy owcy i jagnięcia w gwarach”, na podstawie danych z „Ankiety I” A. Salysa), G. Rimkuvienė („Partykuła gal i jej synonimy w gwarach”- ), A. Vidugiris („O etapach slawizacji południowo-wschodniej Litwy”), V. Vitkauskas („O wariantach połączeń an, en, un w niektórych słowach i ich formach”). W konferencji uczestniczyli również i wspomnieniami dzielili się przybyli z USA bliscy A. Salysa — żona Sofija i córka Rimgaila. 246 Listopada 7 d. VU Katedra Filologii Bałtyckiej zorganizowała Jonasa Kazlauskasa cykl wykładów ną „Zagadnienia gramatyki historycznej”. W sekcji ir fonetyki i akcentologii referaty wygłosili K. Garšva ("Rozwój fonetyki północnych gwar L. panevėžyskich"), Grumadienė ("Tendencja transfonologizacji ilości samogłosek w peryferyjnych gwarach zachodnioaukštaitijtų skich") ir D. Mikulėnienė ("W kwestii rozwoju intonacji sylabicznej"- ), W sekcji morfologii — S. Ambrazas ("Rozwój słowotwórstwa litewskich nazw zbiorowycK. h"), Morkūnas ("O niektórych formach lp. litewskich gwar įnagininfko ormų"), A. Vidugiris ("Dėl laiko kilmininko vartojimo lietuvių kalbos tarmėse"- ). * Listopada 10—12 d. Vilniuje vykusiame tarptautiniame simpoziume "Lietuvos ir Lenkijos valstybių santykiai XX a. Środkowej Europos istorijoje: praeitis ir perspektyvos" pranešimus padarė A. Vanagas („Pietryčių Lietuvietovardžiuva ose“), Grumadienė L. („Pietryčių Lietuvos kalbų keitimosi mechanizmas“), Morkūnas K. („Kelios rytinių lietuvių kalbos tarmių žodžių darybos ir kaitybos izoglosos“), D. Mikulėnienė („Dėl rytinių lietuvių kalbos tarmių garsyno ypatybių“), A. Vidugiris (" Lietuvių kalbos tarmės ir etnolingvistinė padėtis Pietryčių na Litwie"), K. Garšva ("Stosunki ir litewsko-polskie przy odbudowie Niepodległości- "). W 23 d. listopadowym seminarium kultury języka dziennikarzy uczestniczyli i ir wygłosili referaty P. Kniūkšta (" Celowe nieprzestrzeganie norm języka ogólnego w języku gazet"), N. Liubinienė, V. Rudaitienė, R. Šiliauskaitė ("Zapożyczenia w wileńskich dziennikach"), J. Klimavičius ("Wyrazy międzynarodowe w gazecie"), Miliūnaitė R. ("Nominalizacja języka”). : Grudnia 15-18 d. Polski MA w referacie wygłoszonym na konferencji zorganizowanej przez Instytut Slawistyki na temat interferencji gwar pogranicza litewsko-białorusko-polskiego su zatytułowanym „Slawizmy w gwarach litewskich Wileńszczyzny” wzięła udział E. Grinaveckienė. Grudnia 17—18 d. na międzynarodowej konferencji, która odbyła się w Rydze " Polityka bų językowa W państwach bałtyckich" A. Vanagas wygłosił referat "Prawna regulacja używania języków na Litwie". Grudniowej 21—22 d. konferencji "Problemy Litwy Wschodniej: teraźniejsir zość i przyszłość" wygłosił referaty K. Garšva ("Problemy kultury Litwinów wschodniej Litwy") ir L. Grumadiené ("Najnowsze badania socjologiczne Wileńszczyzny" oraz "Język państwowy Wschodniej na Litwie"). W 1992 r. Instytut odwiedzili i interesowali się pracami z zakresu języka litewskiego oraz możliwościami współpracy G. Bense, E. J. Bukevičiūtė (Niemcy), A. Liuima (Włochy), B. ir E. Masiokai (USA). Uchwały Rządu Republiki Litewskiej 28 stycznia zatwierdzono statut Instytutu Języka Litewskiego (uchwała nr 58). 15 grudnia Instytutowi Języka Litewskiego i Uniwersytetowi Witolda Wielkiego przyznano prawo nadawania stopnia doktora nauk w dziedzinie nauk humanistycznych, w dyscyplinie językoznawstwa, na studiach doktoranckich (uchwała Nr. 944). Decyzje Rady Instytutu 16 stycznia — zatwierdzono: przepisy dotyczące konkursów na stanowiska pracowników naukowych Instytutu Języka Litewskiego lo oraz (po)atestacji następujących ir pracowników; 247 1992 m. Komisja atestacyjna (I. Andriukaitienė (sekretarz), K. Gaivenis, A. Kaulakienė, P. Kniūkšta, V. Maci ; jauskiené, K. Morkūnas, G. Naktinienė, J. Paulauskas, A. Sabaliauskas (przewodnicA. zący), A. Valeckienė, Vidugiris). Marca 12 d. — Dyrektorem Instytutu wybrano filol. m. dr. A. Vanagas; zatwierdzono terminowe umowy o pracę su J. "Paulausku, K. Ulvydu, A. Valeckiene; postanowiono utworzyć Archiwum Instytutu. . 21 kwietnia — zatwierdzono: preliminarz dochodów i wydatków LKI na 1992 r., wykaz prac badawczych; na zastępcę dyrektora ds. naukowych wybrano filol. m, kand. K. Morkūnasa. - 26 maja — zaakceptowano projekt umowy o współpracy naukowej między Litewską Akademią Nauk a LKI; do druku zatwierdzono 32. tom „Kwestii językoznawstwa litewskiego” („Badania onomastyki bałtyckiej- ”); powołano kolegium redakcyjne 17. tomu „Słownika języka litewskiego” (I. Ermanytė, G. Naktinienė, J. Paulauskas, Z. Šimėnaitė, Vitkauskas). 18 czerwca — postanowiono zaproponoV. wać Radzie Nauki Litwy kandydaturę Ą. Sabaliauskasa do Komitetu Nagród Narodowych. 18 września —na kandydatów do Komisji Nostryfikacji Stopni Naukowych i Tytułów Naukowych zaproponowano 3 członków Rady. (A. Sabaliauskas, A. Valeckienė, Z. Zinkevičius); postanowiono przystąpić do Stowarzyszenia Instytucji Naukowych; zatwierdzono wniosek o przeprowadzenie zamówionego badania naukowego (przygotowanie „Gramatyki języka litewskiego” w języku angielskim). „27 października —zatwierdzono do druku 2 publikacje: „Kalbos kultūra”, 64 zeszyt. ; S. Daukantas, Słownik języków polskiego i litewskiego. T.1); ustalono: nowe stawki wynagrodzenia za materiały dialektologiczne i onomastyczne. Daty i ludzie "Obronił rozprawy doktorskie z filologii:; 9 czerwca — asystent Wydziału Słowników Marius Daškus „Prezentacja faktów dialektalnych w leksykografii litewskiej” (promotor V. Vitkauskas, oficjalni recenzenci A. Rosinas i E. Grinaveckienė, recenzent instytucjonalny Uniwersytet Pedagogiczny w Wilnie); 23 czerwca — asystent Wydziału Słowników Kazimieras Eigminas: „Anonimowa gramatyka języka litewskiego «Universitas lingvarum Litvaniae», 1737” (promotor V. Ambrazas, oficjalni recenzenci V. Mažiulis i V. Drotvinas, recenzent instytucjonalny Uniwersytet Kłajpedzki); | 26 czerwca — asystentka Wydziału Kultury Języka Rita Miliūnaitė „Podstawy normowania współczesnej gramatyki języka litewskiego” (promotorka A. Paulauskienė, oficjalni recenzenci A. Rosinas i V. Būda, recenzent instytucjonalny Szawelski Instytut Pedagogiczny). * * * 7 listopada starszej pracownicy naukowej Wydziału Gramatyki, kandydatce nauk m. filologicznych Nijolei Sližiene minęło 60 lat. 24 listopada Algirdas Sabaliauskas i Aleksandras Vanagas zostali wybrani na zagranicznych członków Łotewskiej Akademii Nauk. | LI Irena Andriukaitienė + ę 248