Stilistinis žodžių apibūdinimas „Lietuvių kalbos žodyne“

ZAGADNIENIA JĘZYKOZNAWSTWA LITEWSKIEGO XXXV (1995) BADANIA LEKSYKOLOGII LITEWSKIEJ Klementina VOSYLYTĖ STYLISTYCZNA CHARAKTERYSTYKA WYRAZÓW W „SŁOWNIKU JĘZYKA LITEWSKIEGO” 81. Klasyfikację stylistyczną leksyki w słownikach zazwyczaj wskazują określone kwalifikatory stylistyczne. Kwalifikator stylistyczny określa stylistyczną jakość wyrazu lub jego znaczenia. Jednak nie zawsze za pomocą tych środków można dokładnie oddać stylistyczny modalizm wyrazu. To problem wszystkich słowników. Z tym problemem zmagają się również autorzy i redaktorzy LKŽ. Na to, że podstawa podziału leksyki nacechowanej stylistycznie w LKŽ jest bardzo zróżnicowana, że charakterystykę stylistyczną otrzymują tylko niektóre słowa oraz że stosowane przez leksykografów kwalifikatory stylistyczne są bardzo rozproszone i niespójne, wskazywał J. Pikčilingis (1975:10—11). Celem tego artykułu jest dokonanie przeglądu systemu kwalifikatorów stylistycznych w LKŽ, wskazanie jego wad i niespójności w stosowaniu kwalifikatorów. W kwestiach stylistycznej klasyfikacji leksyki nie ma całkowicie jednomyślnej opinii ani w teoretycznych pracach z zakresu stylistyki lingwistycznej, ani w pracach leksykograficznych. Przyczyny tych rozbieżności omówiła E. Petriščeva w książce poświęconej stylistycznej analizie słów języka rosyjskiego (Ilerpumesa 1984:3—14). W najbardziej ogólnych kwestiach stylistycznej klasyfikacji leksyki zasadniczych rozbieżności zazwyczaj nie ma. Autorka tego artykułu opiera się głównie na stylistycznej dyferencjacji słownictwa litewskiego stylisty J. Pikčilingisa (Pikčilingis 1975:8—22). To, że jedne słowa są stylistycznie neutralne, a inne — stylistycznie konotowane (naznaczone), uznają wszyscy styliści. Stylistycznie neutralne są te słowa, które nie mają emocjonalnych, obrazowych ani innych odcieni stylistycznych właściwych ani językowi potocznemu, ani książkowemu. Stylistycznie konotowane słownictwo nie tylko nazywa przedmioty, zjawiska lub cechy, lecz także je charakteryzuje i dostarcza dodatkowych informacji stylistycznych. Stylistycznie konotowane słowo nazywa się konotatem i stanowi opozycję wobec denotantu, tj. słowa niemającego żadnego odcienia stylistycznego. Na konotację stylistyczną słowa składają się konotacje funkcjonalna oraz emocjonalna i ekspresywna. Uwzględniając sferę użycia słowa oraz warunki jego funkcjonowania, w słownikach zazwyczaj oznacza się słowa mające odcień języka potocznego oraz słowa mające odcień książkowy. 82. Najpierw przyjrzyjmy się, jak w LKŽ przedstawiane są słowa konotowane w odniesieniu do języka potocznego. Skrót sznek. W instrukcji LKŽ wyjaśnia się to następująco: "słowo języka potocznego, jego znaczenie, wyrażenie mające wyraźne zabarwienie swobodnego, nieskrępowanego, czasem kpiącego, dość szorstkiego języka" (instrukcja LKŽ 1980:35). Przede wszystkim nie jest jasne, czy za słowa języka potocznego uważa się słowa ludowe (dialektalne), czy słowa ogólnego języka potocznego, czy jedne i drugie. Ponadto bezsporne stwierdzenie, że słowa języka potocznego cechują się w większym stopniu niż leksyka książkowa ekspresywnością, emocjonalnością, wyrazistością oraz elementem wartościującym, wydaje się niewystarczającym kryterium do zdefiniowania stylu potocznego. Ekspresywność, emocjonalność, kpiące szorstkawe zabarwienie należą do sfery emocjonalnej i ekspresywnej konotacji słów. 180 ar — W instrukcji LKŽ jako przykłady ilustrujące oznaczenie pot. podaje się następujące przykłady: išverstabambis, bebekas knabė - ė, ir 2. znaczenie ’nos’. Niestety, w samym słowniku ši kwalifikator dodano tylko przy słowie knabė Przy znaczeniu 2, wyrazy išverstabambis, -ė ir bebekas nie zostały be opatrzone żadnymi kwalifikatorami stylistycznymi. W tym samym paragrafie instrukcji znajduje się uwaga, która całkowicie przeczy temu, co powiedziano wyżej w instrukcji i co już tutaj zacytowano. Oto ta uwaga: "Ponieważ większą część Słownika stanowią wyrazy ludowego języka potocznego, ich znaczenia i wyrażenia, z których wiele ma pewien odcień swobody w stosunku do norm języka literackiego, zatem, chcąc nie przeciążać Słownika kwalifikatorami, kwalifikatorem pot. oznacza się tylko wyrazy właściwe dla stylu literackiego języka potocznego" (instrukcja LKŽ 1980:35). Zatem tutaj rozróżnia się już wyrazy ludowego języka potocznego i ogólnego języka potocznego. Teza, że kwalifikatorem pot. należy oznaczać tylko wyrazy właściwe dla stylu ogólnego języka potocznego, pasowałaby jedynie do słownika języka ogólnego. Jak kwalifikator pot. jest realizowany w samym LKŽ, można się zorientować na podstawie podanych przykładów. Oznacza się nim np. następujące wyrazy: rabantuoti, atsirabantuoti, įsirabantuoti, nusirabantuoti, užsirabantuoti, rabanuotis, įsirabanuoti, rabazdinti, rabazduotis, parsirabazduoti, susirabazduoti, rabždintis, rabiza, ale nie ma go przy wyrazach o tych samych lub podobnych znaczeniach i z tego samego zakresu użycia: išsirabantinti, rabėti, rabinti, rabuotis, atsirabūzdinti. Za wyrazy potoczne uważa się: raira, rairėti, raironė, rairoti, rairūnas, -ė, 1 rairuoti, natomiast wyrazy z analogicznej sfery użycia, takie jak 2 rairokas, -ė, 2 rairuoti, rarokas, rarėti, rarinti, raruoti, nie są za takie uważane. Przysłówek repeékomis oraz czasowniki repečkoti, repečkuoti, riūtinti mają kwalifikator šnek., czasowniki rėplioti, rėplinėti mają ten kwalifikator tylko przy 3. znaczeniu, czasowniki roblinėti, roblinti, robloti oraz przysłówek roblomis nie mają żadnego kwalifikatora stylistycznego, natomiast rioglinti, rioglioti, roglinti, roglinėti są oznaczone wyłącznie kwalifikatorem menk., a zatem charakteryzowane stylistycznie już w zupełnie innym aspekcie. Wyrazy ryzintis, rizitauti, rizius, rizutis są oznaczone kwalifikatorem šnek., natomiast ryzmenė, 1 i 2 ryzuoti — bez kwalifikatora. Czasowniki rumžti, runtinti, runtyti w LKŽ podawane są z kwalifikatorem šnek., natomiast czasownik ruobti oraz rzeczownik runtulis o podobnych znaczeniach i zastosowaniu — bez kwalifikatorów stylistycznych. Za potoczne uważa się również następujące czasowniki lub ich znaczenia: riuopštinėtis, riutéti, riūtinti, riūtoti, sliūkinėti, sliūkinti (sliūksoti — bez kwalifikatora šnek.), smurgsoti, 2 smurgti (w tym samym znaczeniu smursti — bez kwalifikatora stylistycznego), snapinėti, snarpsoti, snopsoti, sominėti, 1 sominti (2 sominti, somti — bez kwalifikatora), stenėti znaczenia 3., 4. i 5., stybinti, stybrinti, stimplioti, stingčioti, 1 styrinti, striūginti, striūlinėti, striūlinti, svygnoti, šamantinėti, šamatyti, šamatuoti, šanatyti, 2 šapuoti, 1 šarpuoti (šapenti, šapėti — bez kwalifikatora šnek.), šlamšnoti, šlamšti znaczenia 4. i 5. (dlaczego pozostałe nie są šnek.?), šlapakiuoti, šlerkinėti (šlepsėti, šlepšinėti — bez šnek.), šlerkuoti, šlerpinti, šlerpoti, šlerpti, šlervinti, šlervoti, šlevėdrinėti, šlevėdruoti, šlevendroti (šliominti — tylko z kwalifikatorem menk.), a także rzeczowniki: 1 šepšelis znaczenie T-oji (dlaczego pozostałe bez šnek.?), 1 šakaras, šakarna, šakarnudelis, -ė, slerkius (šlernius — bez šnek., natomiast šlerva — tylko z kwalifikatorem niek.), šlerkos, šlervokas, šlevendra. Czy są to wyrazy ogólnolitewskiego języka potocznego? Źródła oraz kwalifikator geograficzny wskazują, że zazwyczaj są to ludowe wyrazy języka potocznego (dialektów). Porównajmy wyrazy, które w LKŽ podano bez jakichkolwiek kwalifikatorów stylistycznych: sniaukroti, snūstinėti, spogčioli, sryguoti, stabarinti, stirnoti, stripuliuoti, striubuliuoti, stulpučiuoti, stupuliuoti, stursinéti, suinytis, susikuitélis, -ė, susikumpėlis, -ė, susilaižėlis, -ė, susineržėlis, -ė, susisukėlis, -ė, susitūpėlis, -ė, sutrius, -¢, suzlibelis, -ė, svaimėti, šalameikis, šalataika, šapnagis znaczenia 1., 2. i 3., šatragonas, šemeklinėti, šemeklis, šemelioti, šemeliotis, šemerioli, šemintinėli, Semsioli, šinkyti, škabalda, škabarda, škervinti, škiobrinti, šlaitinėti, slamstauli, šlamštokas, -ė, šlapadraila, šleivakojis, -ė, šleivioti, šleivoti, šleivys, -ė, šleketuoti, šlepenti, šlepsėti, šlioti, šlitiniuoti, šlytinti, šliudrinėti, šliūkštinti i tym podobne. Z punktu widzenia konotacji funkcjonalnych słowa te, jak się zdaje, nie różnią się od oznaczonych skrótem šnek. Jedne i drugie mają wyraźne zabarwienie emocjonalne i ekspresywne lub obrazowe (niestety, często nieoznaczone w LKŽ). Większość z nich jest jednak używana w ludowej mowie potocznej, a nie w ogólnym języku potocznym. Nasuwа się zatem wniosek, że oznaczanie w LKŽ słów lub ich znaczeń kwalifikatorem šnek. jest bardzo subiektywne i niesystematyczne, a więc wymaga 181 korekty zarówno w instrukcji, jak i w praktycznej pracy słownikowej. Oprócz kwalifikatora šnek. w LKŽ stosuje się jeszcze kwalifikatory dial., dz., r., suv. oraz ž. W instrukcji podaje się je do oznaczania nieregularnych fonetycznych i morfologicznych form gwarowych, a także pewnych znaczeń gwarowych (LKŽ instrukcija 1980:29—30), inaczej mówiąc, do oznaczania dialektyzmów fonetycznych, słowotwórczych i semantycznych. Wyrazy gwarowe, jak wskazano w instrukcji, nie są oznaczane tymi kwalifikatorami, a to, w której gwarze są używane, wskazują źródła ich użycia lub kwalifikator miejscowy. W instrukcji podano również kilka przykładów użycia wspomnianych kwalifikatorów: kap (dial.), gydrus, -i (ž.), ganinkla (ž.), antjoti (ž.), prigauti 3-ioji reikšmė (dial.). Słowa LKŽ gydrus, -i i ganinkla mimo wszystko oznaczane są jako dial., a nie ż. Po dokładniejszym przejrzeniu LKŽ można znaleźć jeszcze jedno czy drugie słowo oznaczone skrótami dial., dz., r., suv. albo ż. Np. oznaczenie dial. występuje przy słowach: klėbys, lizas, przy czasowniku ėsti w drugim znaczeniu, lecz z jakiegoś powodu nie ma go przy słowach skinstas, šaltenis, šašėlis, šešeli, šiulma, surusvas, -a, sužalias, -ia i wielu innych derywacyjnych, fonetycznych oraz semantycznych dialektyzmach. Ponadto oznaczenia te odnoszą się nie do etymologicznej charakterystyki słów, lecz do oznaczania stylu funkcjonalnego. Oznaczenie dial. dialektyzmów podawanych w słownikach języka ogólnego (albo oznaczenie konkretnego dialektu) można byłoby uznać również za etymologiczne. Na oznaczenia šnek. i dial., dz., r., suv., ż. należałoby patrzeć jako na stosunek centrum i peryferii konotacji (albo rodzaju i gatunku). Zatem definicje terminów oznaczanych kwalifikatorami sznek. i dial. wymagają doprecyzowania, ponieważ takie niekonsekwencje instrukcji znajdują odzwierciedlenie w praktycznej pracy LKŽ. W LKŽ stosuje się także więcej kwalifikatorów oznaczających potoczny styl języka: fik. (oprócz podanych w instrukcji z tym kwalifikatorem znaczeń gavėnas i 2 kanapinis — 3. znaczenie — oznacza się nim wyrazy raitojėlis, suvedélis itd.), wskazujący, że wyraz lub jego znaczenie jest używane wyłącznie w folklorze, a także kwalifikatory konkretnie wskazujące, w jakim gatunku 182 folkloru używany jest wyraz lub jego znaczenie, np. d. (oznacza się nim np. rultupis, spurguolėlis, spurguonėlis), ms. (oznacza się nim wyrazy zagadek, np. rangė — 2. znaczenie, šakotynas, šaltabezda, šarangė, šarankaitė, šašė), ps. i in. Stosowanie tych kwalifikatorów w LKŽ, jak się zdaje, nie powinno spotkać się z większą krytyką. Mimo to również tutaj zdarzają się niekonsekwencje. Na przykład rzeczowniki spurguolėlis i spurguonėlis mają kwalifikator d., natomiast raituolélis, raituonėlis, raitutėlis, sūpužė, supuonėlis, -ė podaje się bez żadnego kwalifikatora. Za peryferię konotacji potocznej należy uznać także wyrazy języka dziecięcego, w LKŽ oznaczane kwalifikatorem vk. W instrukcji tę kwalifikację z jakiegoś powodu podaje się wśród kwalifikatorów wskazujących na emocjonalne i ekspresywne zabarwienie słowa, jego znaczenia lub wyrażenia (instrukcja LKŽ 1980: 38). 83. Słowa mające zabarwienie książkowe w LKŽ oznacza się kwalifikatorem kng. Kwalifikator ten w instrukcji LKŽ wyjaśnia się następująco: "słowo książkowe, jego znaczenie lub wyrażenie, które nie rozpowszechniło się szerzej w języku, często obce mu pod względem budowy słowotwórczej lub znaczenia” (instrukcja LKŽ 1980: 35). We wstępie do LKŽ również mówi się podobnie: "książkowe, sztuczne słowo, jego znaczenie, wyrażenie, które nie rozpowszechniło się szerzej, mające inne odpowiedniki w języku literackim“ (LKŽ I, XIII). Opierając się na tych wyjaśnieniach, słowa raštinyčia, rykė 'państwo, królestwo’, rykys, -ė 'król, władca’, saupažintė, saupažintis, slygunas i slykūnas ’smok’, šalaujis, -ė 'cudzoziemiec’, širdgilingas, -a, širdgilus, -i itp. wydają się godne oznaczenia kwalifikatorem kng., ponieważ wszystkie są książkowe, nie rozpowszechniły się szerzej i mają odpowiedniki w języku ogólnym. Znalezienie w LKŽ słowa oznaczonego kwalifikatorem kng. nie jest łatwe, ponieważ w całym tomie jest ich zaledwie kilka. Zresztą w pracach z lingwistyki stylistycznej za leksykę książkową zwykle uważa się słownictwo oficjalne, kancelaryzmy, słowa specjalistyczne i terminy, zazwyczaj używane w oficjalnych pismach, publicystyce, informacjach prasowych, specjalistycznej literaturze naukowej, artystycznej, technicznej itp., tj. słowa, które ze względu na swoje pochodzenie i sferę użycia są książkowe.. Kwalifikatory kng. oraz agr., anat., astr., biol., bot., chem. itp. również w tym przypadku pozostają względem siebie jak centrum i peryferia konotacji. W instrukcji LKŽ nie uwzględniono tej relacji, ponieważ kwalifikator kng. został podany wśród kwalifikatorów wskazujących przynależność wyrazu do określonej stylistycznej warstwy leksyki języka, natomiast kwalifikatory terminów naukowych — w następnym paragrafie, oddzielnie. Widocznie terminy nie są uważane za leksykę książkową. Zresztą, mimo niekonsekwencji instrukcji, kwalifikatory terminów naukowych są stosowane stosunkowo konsekwentnie i systematycznie. $4. Charakterystyka stylistyczna wyrazów w słownikach powinna zależeć od konkretnego typu słownika oraz stawianych przed nim zadań. Powiedzmy, I. Szmielowa uważa, że w objaśniającym słowniku języka literackiego nie trzeba oznaczać leksyki książkowej, ponieważ jest ona neutralna w kontekście stylów książkowych, natomiast konieczne są kwalifikatory przy wyrazach warstwy potocznej, które w stylu książkowym i w literaturze pięknej zwykle są używane jako środki stylistyczne (IlIMejieBa 1974:182—186- ). LKŽ obejmuje wyrazy używane we wszystkich funkcjonalnych stylach języka, tj. wyrazy zebrane z gwar, z dzieł literatury pięknej, naukowej, politycznej itp., z prasy periodycznej, ze zbiorów folklorystycznych, ze wszystkich ważniejszych słowników języka litewskiego oraz z ważniejszych dawnych pism. Ponieważ w LKŽ leksyka języka potocznego i leksyka książkowa stanowią większość i, jak stwierdza się w instrukcji oraz we wstępie, 183 nie chcąc przeciążać słownika kwalifikatorami, czy nie należałoby zrezygnować z kwalifikatorów centrum konotacji potocznej i książkowej: pot. i książ. a oznaczać tylko słowa z ich peryferii, których charakter stylistyczny budzi najmniej wątpliwości i niejasności. 85. Do wskazywania konotacji emocjonalnej i ekspresywnej w wykazie skrótów LKŽ oraz w instrukcji podaje się następujące kwalifikatory: euf., fam., iron., żart., przek., pieszcz., pejor., pogard., wulg. (że w instrukcji wśród tych kwalifikatorów wpisano również kwalifikator par. vk., już wspominaliśmy). Przeglądając LKZ, przede wszystkim rzuca się w oczy to, że słowa konotowane stylistycznie zazwyczaj charakteryzuje się pod jednym względem — tylko konotacji funkcjonalnej albo tylko emocjonalnej i ekspresywnej — chociaż dość często w jednym słowie krzyżują się oba rodzaje konotacji. Już wspomniano, że odcienie emocjonalne i ekspresywne są bardziej właściwe słowom stylu potocznego. Zatem słowo mogłoby mieć kwalifikator zarówno pot., jak i pejor., pogard. lub inny. W LKŽ zazwyczaj oznacza się jedynie, że dane słowo jest potoczne albo że jest ono pejoratywne, pogardliwe, wulgarne itp. Uderza również to, że słowa o bardzo podobnych lub całkowicie jednakowych odcieniach emocjonalnych i ekspresywnych w jednym miejscu mają oznaczenie menk., w innym — nieк., a dość często — nie mają żadnego oznaczenia, np.: rukšna oznaczona jest jako menk., natomiast rukata, rukena, rukna, rukšla — znaczenie 4. — bez oznaczenia stylistycznego; rukšmyžioti oznaczone jest jako nieк., natomiast rukšmyžė, rukšpūžė — bez oznaczenia; rupečka — znaczenie 2., rupke — znaczenie 2. — nieк., 0 rupūžė — znaczenie 2. (o człowieku) — bez oznaczenia; šaštius, -ė ma oznaczenie menk., šašna — nie ma żadnego oznaczenia stylistycznego, natomiast šašnys — znaczenie 1. oznaczone jest jako menk., znaczenie 3. — jako nieк. ; šatrakojis, -ė, šatramazgis, -ė oznaczone są jako menk., natomiast Satrausis — bez oznaczenia; šavalka oznaczona jest jako menk., natomiast šavedraila — stylistycznie nieoceniona; suburbelis, -ė, subuvėlis, -ė, sučiurėlis, -ė, surukelis, -ė, sustumkelnis, -ė, sušutėlis, -ė oznaczone są jako menk., susidrėbėlis, -ė — jako nieк., natomiast sudrėbtuvas, sudribėlis, -ė, sudriskelis, -ė, sudubelis, -e, sudžiūtrietis, -ė, sugniužėlis, -ė, sugrubnagis, -ė, sugrubelis, -ė, sugverukslis, -ė, suirėlis, -ė, sukepélis, -ė, sukliokpilvis, -ė, sukriošėlis, -ė, surūgėlis, -ė, suskretėlis, -ė, susuktanosis, -ė — bez żadnych oznaczeń stylistycznych; šunadvokatauti, šunadvokatis, šunagalys, -ė ir šungalis, -ė, 1 šunakis, -ė, šunalakis, -ė, šunapentis, -ė, šunbalis, šunbernis, šunbranktis, šunbrolis, šunburniauti, 1 Sunburnis, -ė 2-oji ir 3-ioji reikšmės, šundaktaris, -ė, šundvaris, šuneika, šuniamalkė, šunmilčiauti, šunmokslis, šunpalaikis 1oji reikšmė žymimi menk., šunagarys, -ė, 2 šunakaklis, -ė, šunaponis ir šunponis, 1 šunbiza, 3 šungalvis, -ė 2-oji reikšmė, šunmeistris, šunmurža, šunpalaikis 2-oji reikšmė, Sunpautis, -ė, šunprūsis, -ė, šunrajys, -ė, šunskumpis, -ė, šunsnukis, -ė 2-oji reikšmė, šunsparnis, -ė, šunšaipa, šunuodegiauti, šunuodegiautojas, -a, šunuodegis, -ė 2-oji ir 3-ioji reikšmės žymimi pažyma niek., o 2 šunakis, -ė, šunbajoris, -ė, šunbarzdė, 3 šungalvis, -ė 3-ioji reikšmė, šuniadantis, -ė, suniasléektis, -ė, sunmiléiai, šunpranašis, -ė, šunsnukiuoti pateikiami kaip stilistiškai neutralūs žodžiai, t. y. be jokių stilistinių pažymų. Z przytoczonych tu przykładów wynika, że słowa lub ich znaczenia mające odcień pejoratywny albo pogardliwy są w LKŽ charakteryzowane stylistycznie niekonsekwentnie, a kwalifikatory menk. i niek. są używane bez wyraźniejszych kryteriów. Aby uniknąć niejasności i niekonsekwencji, zapewne warto byłoby oznaczać te słowa i ich znaczenia tylko jednym kwalifikatorem menk. a z kwalifikatora niek. w ogóle zrezygnować. 184 W instrukcji LKŽ podano kwalifikatorów stylistycznych iron. i żart. objaśnienia prawie się nie różnią, choć sformułowano je innymi słowami. Kwalifikator iron. wyjaśnia się następująco: "ironiczne, mające odcień ironii, drwiny słowo, jego znaczenie, wyrażenie" (instrukcja LKŽ 1980: 37), natomiast kwalifikator juok. —"Żartobliwe, żartobliwie wypowiadane słowo, jego znaczenie lub wyrażenie" (instrukcja LKŽ 1980:38). W wykazie skrótów LKŽ kwalifikator juok. wyjaśnia się również podobnie: "żartobliwe, żartobliwie” wypowiadane słowo, jego znaczenie lub wyrażenie. A zatem oba kwalifikatory proponuje się stosować do oznaczania słów, ich znaczeń lub wyrażeń mających odcień żartobliwy, drwiący. Ponadto w LKŽ i „Słowniku współczesnego języka litewskiego” (1993) podaje się jedynie czasownik juoktis, tzn. bez przedrostka ten czasownik podaje się wyłącznie w formie zwrotnej. Zatem objaśnienia juok. aiškinti słowami „juokimas(is), juokiamai” nie należałoby stosować. Objaśnienie juok. wydaje się dokładniejsze i jaśniejsze, np. następujące: słowo, jego znaczenie lub wyrażenie wypowiadane żartem, w żartobliwy sposób. Słowa familiarius lub familiariai używane, ich znaczenia lub wyrażenia w wykazie skrótów LKŽ i w instrukcji LKŽ (1980: 37) proponuje się oznaczać kwalifikatorem fam. Mimo to znalezienie takiego kwalifikatora w LKŽ nie jest łatwe. Należałoby więc albo zrezygnować z tego kwalifikatora, albo po jego wprowadzeniu konsekwentnie go stosować. Tą oznaką można by oznaczać na przykład także takie znaczenia słów lub ich odcienie: mama „żona, małżonka (tak mąż nazywa żonę mającą dzieci)”, tėvas „małżonek kobiety, mężczyzna” itp. Do konotacji emocjonalnej i ekspresywnej należy również leksyka obrazowa, dla której w LKŽ nie ma specjalnej oznaki, np. stypčioti, slypinėti, slypinti, styplinėti, styplinti (1 styrinti — ma oznakę šnek.). Informację obrazową takich słów, odcienie obrazowe określa się za pomocą synonimu o analogicznej konotacji stylistycznej lub odpowiedniego objaśnienia opisowego. Przykładami leksyki obrazowej mogłyby być również na przykład czasowniki šlepenti, šlepsėti, šlitiniuoti, šlytinti, a także czasowniki onomatopeiczne itp. Specjalną oznaką stylistyczną nie są również oznaczane wyrazy onomatopeiczne i wykrzykniki, które pełnią wyłącznie funkcję emocjonalną i ekspresywną. LITERATŪRA LKZ — Słownik języka litewskiego 3—15, Wilno, 1956—1991; wyd. II 1—2, 1968—1969. LKZ instrukcija — Instrukcja słownika języka litewskiego, Wilno: rotaprint Centralnej Biblioteki Akademii Nauk Litewskiej SRR, 1980. Pikčilingis J. 1975: Stylistyka języka litewskiego 2, Wilno: Mokslas. ITerTpumesna E.d. 1984: Statystyczne ograniczenia leksyki rosyjskiego języka literackiego, Moskwa: Nauka. INI mene sa Vi.H. 1974: Gramatyczno-stylistyczna charakterystyka słowa w ogólnym słowniku języka literackiego (na materiale rosyjskim). —Wszechzwiązkowa konferencja naukowa poświęcona teoretycznym problemom językoznawstwa stosowanego (11–16 listopada 1974 r.). Tezy referatów posiedzeń sekcyjnych, Moskwa, 182–1886. STYLISTYCZNA CHARAKTERYSTYKA SŁOWNICTWA W „SŁOWNIKU JĘZYKA LITEWSKIEGO” Podsumowanie W artykule analizuje się system oznaczeń stylistycznych w „Słowniku języka litewskiego”. Wyodrębnia się charakterystykę słownictwa 185 vom rozpatrywaną z punktu widzenia funkcjonalnej konotacji stylistycznej oraz ekspresywno-emocjonalnej. : Manche funktionellen Informacje dotyczące Stylu (np. B. pot. „potocznie”) oraz Informacje dotyczące oznaczenia słownictwa o konotacji emocjonalnej zabarwienia (z. B. drob. „abwertend” i „niek.” „verichtlich” będą im ” Słownik języka litewskiego „języka” stosowana jest bardzo subiektywnie i niekonsekwentnie. 186