XVII a. pirmosios pusės Kauno miestiečių asmenvardžių kilmė

ACTA LINGUISTICA LITHUANICA LIETUVIY KALBOTYROS KLAUSIMAIL XLITII (2000) Alma RAGAUSKAITE Lie u iy kalbos ins i u as, Vilnius XVII A. PIRMOSIOS PUSES ; KAUNO MIESTIECIY ASMENVARDZIV KILME Lie u os mies ieciu asmen a dZiai i i nedaug!. Remian is XVI a. Kauno ai o knygose uZ iksuo ais mies ieciu I a dijimais bu o p adé i i i kaunieciy asmen a dZiai. Ap a i lie u iskos kilmés an opo- nimai, nag iné os ju sla inimo i da ybos p oblemos (plg. Ragauskai é 1999: 145-158). Pas ebéjus XVI a. kaunieciy asmen a dziy kilmés, i a dijimo bei k . speci inius dalykus, Sia publikacija esiamas senojo Kauno mies ie¢iy an opo- nimy y imas. Sio s aipsnio ikslas — ap a i XVII a. pi mosios pusés kaunie¢ciu asmen a - dziy kilme, suklasi ikuo i juos Siuo poZiii iu i nus a y i ski ingos kilmés an o- ponimy kiekybini san yki. An oponimija s aipsniui ink a i8 XVII a. (1603-1629 m. magis a o i ai- o’, 1604-1610 m. magis a o*, 1606-1608 m. ai o*, 1608-1616 m. miS ios ai o, suolininky i magis a o* bei 1610-1622 m.,° 1622-1640 m.’ suolininky) Kauno mies o ak u knygy’. Sias sa i aldos ins i ucijy knygas aSé aS ininkai lenku i lo yny kalbomis, ik 1610-1622 m. suolininky knygoje da pas ebé i du nedideli i aSai okieCiy kalba’. Knygas suda o ai o, suolininky i magis a o eismuose nag iné y byly i aSai". Didelé dalis miné ose knygose uZ a’y y asmeny y a lie- u iai — iek kaunieCiai, iek i a ykéliai (plg. Kiaupa 1988: 28). ' Ty imy apz alga z .: Ragauskai é 1999: 145-158. Be en nu ody y da bu, da plg.: Jonikas 1973: 201-216; Zinke icius 1976: 125-131; 1977a: 93-101; 1977c: 151-156; Bi ziSka 1987. ? Vilniaus uni e si e o biblio ekos Rank aSciy sky ius ( oliau - VUBRS). F. 7. N . 13855. 3 Ten pa . F. 7. N . 13856. * Ten pa . F 7. N . 13859. > Ten pa . F. 7. N . 13860. ® Ten pa . F. 7. N . 13861. 7 Lie u os als ybés is o ijos a chy as ( oliau — LVIA). FE. SA. B. 13863. 5 Da iena 1636-1646 m. Kauno magis a o ak y knyga saugoma Rusijos als ybés senyjy ak y a chy e Mask oje. F. 356. Ap. 1. B. 19588. Nebu o galimybés Sia knyga pasinaudo i. ” VUBRS. F 7. N . 13861. L. 257, 264-265. De aliai suda y a Siy Sal iniy ap asa, ku iame nu odomos Zinios apie dokumen o saugoji- mo ie a, signa i a, knygos biikle, i aSy kalba, eisinga lapy eile, publikacijas z . Kiaupa 1973: 125-137; 1988: 40-45. 93 Visu pi ma, s a bu isski i k i e ijus, ku iais emian is bu y galima iksliai nus a y i, kokie is o ijos dokumen uose uZ agy i an oponimai p iski ini Kauno mies ieciams. Analizei pasi ink i okie Sal iniai, ku iuose y a pazyme a, kad kal- bamasis asmuo p iklauso mies ie¢iy luomui"', p z.: pan S ephan Dwilewic3 mieszczanin kowien(ski)' (MV 248)", Ma cinowi Ju giewiczowi mieszczaninu kowien(skiemu) (naud.; MV 208)"*, S3ymona Macieiowic3za mieszczanina kowien(skiego) (kilm.; MV 413), Joannes Mikiewic3 ci is caunen(s s) (MV 307), hones us S ephanus Romeyko ci is e ex o caunen(sis) (MV 271), Jana S ankuna mieszczanina i szewca kowien (skiego) (kilm.; MV 155), uczciwy'* Maciey Syawlewic3 mieszczanin kowienski (VSM 341)” i k . Su mies ieciy iden i ika imo p oblema, i damas ilnieciy asmen a dzius, susidi é Z. Zinke icius (plg. Zinke icius 1977b: 46). Kauno mies iediy i a dijimas Sal iniuose i ai uoja. Daugeliu a eju jie uz a- Somi d iem asmen a d Ziais, p z.: Geo gy Biwilewic3 (VSM 25), F ancyszka Bonis3ka (kilm.; MV 228), Adama Dominikiewicza (kilm.; MV 210), Miko aia Janowicjza (kilm.; MV 91), Jakuba Jawgiela (kilm.; MV 59), Pio owi K 3czonowiczowi (naud.; MV 378), Jana Macieiowicja (kilm.; MV 186), Jacobus Weckowic3 (MV 75) i . . Pasi aiko i a dijimy i imis asmen a dZiais, p z.: Pe us Macieiowic3 Bepi s3 ys (S, 127), Pawel S anis awowic3 Bublis (VSM 129), Gaspa Jakubowicz Dawio a (S,218), Joanni S ephanowicz K opas (S219), S anislaus Sczesnowic3 Ma mukna ‘l Pladiau apie ai Z . Ragauskai é 1999: 146. 22 Is o ijos dokumen uose uZ iksuo os ab e ia i os pildomos. P ie aSas pa eikiamas skliaus- uose. 3 1603-1629 m. magis a o i ai o knyga zymima MV, 1604-1610 m. magis a o knyga zymi- ma M, 1606-1608 m. ai o knyga Zymima V7, 1608-1616 m. ai o, suolininky i magis a o knyga zymima VSM bei 1610-1622 m., 1622-1640 m. suolininky knygos zymimos S,, S,, Visi pa eikiami an oponimai y a me ikuo i. P ie kiek ieno jy skliaus uose nu odomas Sal inis i po kablelio pus- lapio (a lapo) nume is. Pa eikian asmen a dzius s engiamasi iSlaiky i au en iSkas, is o ijos doku- men uose iksuo as ly is. Pap as umo sume imais pakeis i ik keli speci iniai asmenys, . y. d-d, h-h, o-s. 14 S aipsnyje dazniau a ojami linksniy pa adinimy su umpinimai: kilm.—kilmininkas, naud. ~naudininkas, jnag. — inagininkas. Ki i pasi aiko eciau. Tai: dgs. — daugiskai a, lie . — lie u iy, plg. — palygink. 5 Gia laikomasi K. Lepszy’o, A. Wol o nuomonés, kad mies ie¢iy i ulai i k . panaSaus pobiidiio in o macija eik ina pagal aisykles mode niais a’menimis (plg. Ins ukcja wydawnicza dla 2 éde his o ycznych od XVI do po owy XIX wieku 1953: 30; Wol 1957: 155-181). ‘6 Kaip ma y i, kai ku iais a ejais asmenis j a dijancius an oponimus aiSkiai galima a ski i nuo papildomy duomeny apie mies ieCiy pa eigas, uZsiémima, p o esija. Taip iS dalies issp endziama komplikuo a XVII a. p adzios an oponimijos kon eks e apelia y iniy p ie a dziy i asmen a dziy sky imo p oblema, ak uali i Siame s aipsnyje (plg. Zinke icius 1977b: 59; Maciejauskiené 1991: 31). Juolab kad kai ku ie speci iniai asmeny i a dijimai aip pa leidZia ski i Sias d i ka ego ijas, nes nu odo ama o pa adinima i us asmen a diiu, p z.: Maciey Hayduk S y nik (V 228), Ba lomiey Haidukonis szwiec (VSM 2339) i k . 94 (VSM 200), Ma hias S3ymkiewic3 Milkogien is (S, 731), Jacobus Augus ynowic3 Os3kopal ys (S, 132), Pio a Ju iewicza Pieczugi (iim; M 99), Joani H eho owicz Raczkiewicz (S, 237) bei k . Kauno mies o ak y knygas aS¢é aS ininkai, ku iu gim oji kalba daZniausiai, ma y , bu o nelie u iy. Todel mies ieciu asmen a dzZiai pa eik i labai ne ienodai. Kai ku ie an oponimai uZ agy i palygin i aisyklingai, p z.: Bu ba (VSM 278), Janeikis (M 58), Kabaldis (VSM 244), Kulnius (S, 183), Su wilis (S, 804) i k . Dalis kalbamuju an oponimy y a susla in i. Tai biidinga i ki y is o ijos Sal- iniy asmen a dziams (da plg. Biga 1958: 232-233; Falk 1963: 87-95; 1966: 3- 8; O ebski 1963: 267-286; Zinke icius 1977b: 98-104; Ramoniené 1987: 5-8: Maciejauskiené 1990: 265; 1991: 172-178; 1993: 80; 1994: 16-53). Cia bus ap a- iami pas ebe i daznesni one inés subs i ucijos a ejai bei an oponimy mo o- logijos sla inimas (galiiniy ne asymas, lie u isku pa oniminiy p iesagy kei i- mas sla iskomis). Ak y knygose pas ebe i Sie dazniausi ga su subs i ucijos a ejai: a keiciama 10, p z.: *Bu bazen is — Bu bojiecia (kilm.; MV 358), *K iimadan is — K umodancia (kilm.; V 238), *Ma guzis — Mo guzia (kilm.; V 118), *Mazgeikiinas — Mojgieykuna (kilm.; V 135), *Ma eisi inas - Ma eysunos (MV 413), *Mulka - Mu ko (V 66), *Spalis, *Spalys — Spolis (VSM 219), *S eig ila — S eig i o (M 258), *Simkiinas — S3ymkunos (MV 54), *T umpaila — T umpaylo (MV 386), *Vilkadi a icius — Wilkodu owicz (MV 100), *Vi baliiinas — Vie balunos (MV 189) i k . ai keiciama j oi (oy), p z.: * Gaize skis — GoyzewJki (S, 132), *Ragaisis —Rogoi za (kilm.; V 228), *Smailis, *Smailys — Smoilis (S,9), *Ta ainis — Ta woin (S, 28), *Zemai is — Zemoy is (S, 80) bei k . au keiciama j ow, p z.: *Daugi das — Dowgi d (M 181), *Gedgaudas - Gedgowd (M 120), *Zos au a icius - Zas ow owicza (kilm.; M 194) i pan. o keiciama j a, p z.: *Beino a icius — Beyna owic3 (MV 352), *Jogéla icius — Jagielowics (V 302), *No ke icius — Na kiewicz 3 (MV 91, 329; S, 143)" i k . uo dazniausiai keiGiama j 0, p z.: *Juodis, *Juodys — Jodis 3 (S, 324; V 42; VSM 399), *Keliuo is — Kielo is (VSM 558), *Plaukuo is — Plawkoc (S, 733) i k . 5 kei¢iama js, p z.: *Pagaiks is — Pagaik/ is (S, 350), *Se kelis — Je kielowi (naud.; MV 101), * Siaudakilis, * Siaudakalys — Saudokula (kilm.; MV 334), *Sikinis, *Sikinys — Sik/nis (MV 184), *Siuks a - Siuk a (MV 94), *Slubelis - lubella (kilm.; MV 217) i . . Mine us ga suy kei imo ki ais, d ibalsiu mono ongiza imo a ejus, i damas Vilniaus $ . Jono baznycios 1602-1615 m. san uoku bei 1611-1616 m. k ikS o egis acijos knygu an oponimus, i8samiai ap a é Z. Zinke iGius (plg. Zinke icius 1977b: 98-101). 7 Po asmen a dzio esan is nume is odo asmeny, iksuo y nu ody uose puslapiuose, skaiciy. 95 Visose i iamose XVII a. pi mosios pusés Kauno ak y knygose an oponimai y a a’omi i su galiinémis, i be ju, p z.: Dawio ys (MV 349), Dig is (S, 212), Di da (VSM 386), Gniauzdzius (S,9), Gniauzius (MV 196), Kieyda (MV 106), Kielis (M 41), Laukis (VSM 368), Maldzius (MV 416), Mulkus (MV 102), Palepis (S, 203), Peluks3 is (VSM 393), Pempe (VSM 260), Placiakis (VSM 324), Podeygis (MV 384), Poze a (MV 376), Puikis (MV 68), Raudis (V220), Rymda (VSM 152), Rymsja (V 95), Rudis (S, 26), S acikis (MV 186), Szawlis (M 156), S3ukis (MV 202) i Ginbu (MV 252), Jaugiell (S, 731), Maniuk (S, 155), Niuk (S, 191), Sido (M 247), S aciak (VSM ), Ta woin (VSM 213), Wiuk (S, 221) i k . Taip elgiamasi i uz aSan uos pacius asmen a dZius: Valen ini Dziugas (S, 126) — Valen ini Dziug (S, 131), Sjymon S ankunos (MV 78) — S3ymon S ankun (MV 136), Lucas Wie balunis (S, 186) — Lucce Wi balun (S,7), G igie Wejelis (V 172) - G igie Wezel (V 172) bei k . Be galiiniu pap as ai aSomi asmen a dziai su sla iskomis pa oniminemis p iesagomis -e ié, -o ic, p z.: Dwilewic3 3 (S, 523; S,249; VSM 72), Lukaszewic5 5(M 521; MV 126, 262, 394; S,55), Ma kiewics (MV 160), Mikolaiewics (S, 150); Jodkowic3 (M 42), Lena owicz 2 (MV 168; 8,110), Michalowic3 2 (S,531;S, 18), Wieckowic3 (V 183) i k .; su sla i8komis -sk- ipo p iesagomis, p z.: Juchnowski (MV 81), RomanowJki 3 (M 53; MV 408; S, 85), S3ymanowski (VSM 252), Wo ow/ki 4 (MV 228; S, 669; S, 104; V 101) i pan. Asmen a dZiai su lie u iskomis pa oniminémis p iesagomis -ai is, -onis, -iinas pas ebimai daZniau uz aSomi su galiinémis, p z.: Kukai is (S,522), Macay is (S, 694), Plikai is (VSM 120); Bu nionis (MV 325), Masonis (S, 666), Na bu onis (MV 180), Simonis 3 (M 29; S, 28; S,222); Paciunas (M 244), Way kunas (VSM 160), We kunas (MV 132) i k . Pas ebé a ik keliolika asmen a dzZiu su Siomis p iesagomis, ku ie uz asy i be galiiniy: B aidziun (VSM 401), Gi dziun (VSM 201), Jankun (S, 133), Ja oic (S, 450), Koia un (M 525), Pe kun (S, 25), Pi ciun (S, 144), S3imkun 2 (M 192; V 262), S3ymon (MV 338), Tomkun (S, 142), Waka ynayc (S, 137), Wi balon (S, 694), Wi balun (S,7). Kaip samoningo mies ie¢iy asmen a dziy sla inimo paliudijima, ma y , ei- ké u e in i okius a ejus, kai Salia bep iesaginio an oponimo uz iksuo as i jo a i ikmuo su sla i8ka p iesaga. Ak u knygy kon eks as leidZia eig i, kad daZniausiai ai uos pacius asmenis i a dijan ys an oponimai, p z.: Valen inus Biwilis (S,495) - Valen inus Biwilewic3 (S, 401), F anciscus Bonis3ko (M 51) — F anciscus Boniszkowic3 (M 104), Geo gius Bud is (M 497) — Je zy Bud ewic3 (M 391), Jan Bu ni zko (VSM 65) — Jan Bu ni/zkiewicz (VSM 265), Tomasja Dulki (kilm.; MV 414) - Tomasz Dulkiewic3 (MV 72), F ac Gniaujius (MV 196) — F qca Gniauziewicza (kilm.; MV 394), Jacobi Jaugiel (S, 731) — Jacobi Jawgie owic3 (S, 737), Jana Jod3ia (kilm.; MV 246) — Joannes Jodziewic3 (MV 96 451), S anis aw Kieloc (VSM 363) — S anislawa Kielociewicza (kilm.; VSM 297), Je zego Ludwika (kilm.; V 48) — Je zego Ludwikowicja (kilm.; V 114), Adami Maniuk (M 133) — Adami Maniukiewicz (M 133), Nicolai Ragel — Nicolai Rage owic; (S, 639), Ju gia S egwila (kilm.; MV 219) — Je zemu S egwi owiczowi (naud.; MV 182), Pe i S eygwi (S, 188) — Pio owi S eygwi owiczowi (naud.; S,4) i k . ~ DaZniausiai, ma y , su sla inimu susije i u paciu asmen a dZiy lyciy su lie- u iskomis i su sla iskomis p iesagomis uz aSymai, p z.: Ma cin Balciunay ys (MV 217) - Ma cinowi Balciewiczowi (naud.; MV 48), Ba holomeum G ys3kay is (S, 119) — Ba holomeum G yskiewic3 (S, 318), Joannes Koia un (M 525) —Joannes Koia owic3z (M 27), Pio a Maciulonia (kilm.; VSM 489) — Pio u Maciulewiczu (naud.; VSM 489) — Pio Maciulowicz (VSM 489), Jana S ankuna (kilm.; MV 155) - Jana S ankiewicja (kilm.; MV 331), Michaeli S3ymkun (S, 128) - Michaeli Ssymkiewic3z (S, 686) bei k . Pa eik i duomenys liudija, jog XVII a. pi mosios pusés Kauno mies ieciu asmen a dzZiai bu o i ai iai sla inami. Lyginan su XVI a. an osios pusés si ua- cija'® galima pas ebé i, kad kalbamuoju laiko a piu asmen a dziu sla inimas y a zymiai in ensy esnis. IS i iamu XVII a. pi mosios puses Kauno ak u knygy iS aSy a 1463 ski in- gu asmenu — Kauno mies ie¢iy — d ina iai i a dijimai”. Pi mieji okio i a diji- mo na iai y a k ikScioniSki a dai. An ieji — pa a dés a jas pa aduojan ys asmen a dziai. Kaip ik an ieji d ina io i a dijimo asmen a dzZiai y a y imo objek as. Ju y a 1463. Kilmés poZiii iu iSski os Sios g upés: lie u iSkos kilmés asmen a dziai i nelie u iSkos kilmés asmen a dZiai. Ski s- an laiky asi V. Maciejauskienés nuomonées, kad lie u iSkos kilmes asmen- a dzZiai y a ik ie, ku ie kilg ,,i8 gene iSkai sa u lie u iu kalbos zodziu“ (Ma- ciejauskieneé 1997a: 109). Ne isuome i iamus an oponimus jmanoma p iski i ienai a ki ai miné- ai g upei. Todel bu o papildomai iSski a da iena asmen a dziu g upé — ki i asmen a dZiai. Apie Siy asmen a dziy kilme del au en iskos ly ies nus a y- mo sunkumu, eks aling is iniy ak o iy a ki okiu p iezasciu nieko aiSkaus ne- galima pasaky i. Siai g upei p iski i i okie an oponimai, ku iy kilme galima in e p e uo i kele iopai, o galimos e imologijos kai kada y a be eik lygia e és. Ve inan asmen a dziu kilme Cia daugiausia em asi ,,Lie u iu pa a dziu zodynu“, M. Go schaldo, K. B echenmache io, E. F aenkelio, M. Bi ylos, 'S Placiau apie ai Z . Ragauskai é 1999: 146-147. Kai ku ios Kauno ai o eismo bylos biida o pe duodamos ki os ins i ucijos eismui (plg. Kiaupa 1988: 28). Ne isais a ejais imanoma ai iksliai pasek i. Tad u é ina omenyje am ik a skaiGia imo paklaida. oF H. Bahlowo, Z. Zinke iéiaus, K. Kuza inio i B. Sa ukyno, B. Unbegauno bei k . da bais”’. S aipsnyje pa eikiami XVII a. pi mosios pusés Kauno mies ieciu asmen a - dziai ne ekons uojami. Tai kompak i8kesnis pa eikimo biidas. A s a an isy asmen a dziy ly is i bend ing kalba labai iSsiplés y s aipsnio apim is. Lie u iskos kilmés asmen a dzZiai Ta p i iamy XVII a. pi mosios pusés Kauno mies ieciy 1463 an oponimy ak u knygose u iksuo i 400 y a lie u iskos kilmés. Tai suda o 27% isu ap a ia- my an oponimu. Jie da de aliau suklasi ikuo i | is pog upius: lie u iu senuo- sius d ikamienius asmen a diius i i8 ju suda y us pa onimus, d ikamieniy an - oponimy umpinius bei pas a ujy p icsaginius edinius i p a a dinés kilmeés asmen a dzius. Ta p ap a iamy lie u iskos kilmés an oponimy 43 y a okie, ku iuos galima p iski i lic u iy seniesiems d ikamieniams asmen a dziams bei iS ju suda y- iems pa onimams. Tai suda o apie 11% isy lie u iSkos kilmés an oponimu: Beyna owicz (MV 352), Biwil (S, 172), Biwilewicz 3 (MV 61; S, 137; S, 218), Biwilewicza 2 (kilm.; V 103; VSM 194), Biwilowi (naud.; MV 168), Dawio ys (MV 349), Dowgi d (M 181), Eygi d (S, 169), Gey/ o owi (naud.; V 103), Giedgowd (M 120), Ginbu (MV 177), Jagie owic3 (V 302), Jaugi a (kilm.; V 191), Jawgiela (kilm.; MV 59), Jawgiellowic; (S, 737), Josudowiczow (naud.; MV 377), Jowa/zay is (V 13), Na bu onis (MV 180), No ge owicja (kilm.; MV 352), Radwi ay is (VSM * Plg. Lie u iy pa a dziy Zodynas 1, Vilnius: Mokslas, 1985; 2, Vilnius: Mokslas, 1989; Go schald M. Deu sche Namenkunde. Unse e Familiennamen nach ih e En s ehung und Bedeu ung, Be lin: Ve lag Wal e de G uy e u. Co, 1954; B ec henmache K.J.E ymologisches Wo e buch de Deu schen Familiennamen 1, Limbu g a. d. Lahn.: C. A. S a ke Ve lag, 1960; 2, Limbu g a. d. Lahn.: C. A. S a ke Ve lag 1963; F aenkel EB. Li auisches e ymologisches Wo e buch 1, Heidelbe g-Gé ingen: Ca l Win e , Uni e si a s e lag, 1962; 2, Heidelbe g-Gé ingen: Ca ] Win e , Uni e si i s e lag, 1965; Bippiaa M. B. Besapyckasa aumpananimia, Mi cx: Hapyka i oxuuka, 1966; Bahlow H. Deu sches Namenlexikon, Miinchen: Keyse sche Ve lagsbuch- handlung, 1967; Rospond S. S ownik nazwisk Slqskich 1, W oclaw-Wa szawa-K ak6éw: Zaklad Na odowy im. Ossoli iskich-Wydawnic wo, 1967; bip bia M. B. Be apyckaa anmpananimin, MixcK: Hasyxka i ToxHuKa, 1969; Rospon d S. S ownik nazwisk slqskich 2, W oclaw-Wa szawa-K ak6w: Zaklad Na odowy im. Ossoli iskich-Wydawnic wo, 1973; Zinke iéius Z. Lie u iy an oponimika. Vilniaus lie u iy asmen a dziai XVII a. p adzioje, Vilnius: Mokslas, 1977; C an Maue B.2. Jlamoauckasa anmpononumus. Pamuauu, Mocxsa: Hayka, 1981; Bipb aaM. b. Beaapyckaa anmpananimia, Mincx: HapyKa i T9XHHKa, 1982: Salys A. Misy lie u iskieji a dai. ~— Ras ai 2, Roma: Lie u iy ka aliky mokslo akademija, 1983, 267-284; Kuza inis K., Sa ukynas B. Lie u iy a dy kilmés Zodynas, Vilnius: Mokslas, 1987; Yu6e ayH O. Bb. Pyccxue dbamuauu, Mocxsa: Ipo pecc, 1989; S ownik nazwisk wspdlczesnie w Polsce uzywanych 1-10, K ak6w: Polska Akademia Nauk, Ins y u Jezyka Polskiego, 1992-1994; S ownik imion wspélczesnie w Polsce uzywanych, K akéw: Polska Akademia Nauk, Ins y u Jezyka Polskiego, 1995. 98 301), Radwi owicz (MV 101), Radwi owicja (kilm.; V 258), Radwi owiczowi (naud.; V 145), Ski man 2 (MV 385; S, 341), S egwi (S, 32), S egwi owiczowi (naud.; MV 182), S eigwi (S, 188), S eigwi o (M 154), Su wilis (S, 804), Ta nwoin 5 (MV 10; S, 614; S,28; V 292; VSM 213), Wimba aiciowi (naud.; V 58), Wizgi da ( kiln; VSM 75), Woy3bu onis (MV 64), Zas ow owicja (kilm.; M 194). Sal iniuose su as i ik 30 (~8% isy lie u iskos kilmés asmen a dziu) Kauno mies ieciy an oponimai, ku iuos galima sie i su lie u iy senujy d ikamieniu asmen a dziy umpiniais i ju s iecasisials ediniais”: Da guza (kilm.; MV 61), Gie dziunowicz (MV 38), Gi dziuna (kilm.; V 8), Maniuk 4 (M 133; S, 198, 351; S, 155), Maniuka (kilm.; MV 350), Maniukiewic3 (S, 433), Maniukiewic3a 2 (kilm.; MV 65; V 101), Na kiewics 3 (MV 91, 329; S, 143), Na kun 2 (S, 615; S, 77), Na kuna 2 (kilm.; V 172; VSM 425), Na kunowi (naud.; MV 353), Na kunowiczowi (naud.; MV 101), Na uszayciowi (naud.; MV 427), Na uszewic3a (kilm.; V 151), Rymda 2 (M 391; VSM 152), Rymkowi (naud.; V 27), Rymkowic3 (VSM 243), Romeyko 2 (MV 271, 273), Romeykowic3 (MV 349). Ta p i iamy lie u iskos kilmés Kauno mies ieciy asmen a dziy daugiausia y a p a a dinés kilmés an oponimu. Jie sie ini su konk eGiais lie u iu kalbos daik a a dZiais, biid a dZiais bei eiksmazodZiais. Ju y a 327, ai suda o 81% lic u iskos kilmés asmen a dziy: Balciewic3 (S, 177), Balciunay ys (MV 217), Be ankiszka 2 (kilm.; V 220; VSM 153), Be ankiszkis (VSM 438), Be ankowic3 (M 561), B aidziewicz 2 (V 39; VSM 74), B aidziun (VSM 401), B yzga (kilm.; MV 432), B izgia (kilm.; V 140), Bublin kiego (kilm.; VSM 261), Bud is (M 497), Bu ba 3 (MV 19; S, 731; S, 108), Bu bela (kilm.; V 17), Bu bely 3 (kilm.; V 28, 70; VSM 424), Bu boni (kilm.;S 661), Bu bowicz (MV 364), Bu bojiecia 2 (kilm.; MV 42, 358), Bu bulis 2 (MV 69; S, 142), Bu nionis (MV 325), Bu ni ka (kilm.; VSM 507), Bu niszka (kilm.; V 167), Bu niszkiewic3 2 (V 207; VSM 265), Bu nis3ko 3 (MV 155, 212; S,215), Bu niszkowi (naud.; VSM 217), Bu ni/zkowicza (kilm.; V 92), Dagiel (MV 308), Dagielis (S, 684), Dauk iewics (V 145), Dawxia (kilm.; MV 171)”, Dydonia (kilm.; MV 254), D egniowicja (kilm.; V 122), D egniu (naud.; V 122), D yzna (S, 242), D yzniewicz (S, 249), Dulki (kilm.; MV 414), Dwilewic3 2 (S, 523; VSM 72), Dwilewic3a 3 (kilm.; MV 147, 350; V 112), Dwilonis (MV 132), Dwilowicz (MV 307), Dwi owicjowie 4 (dgs. V 247; VSM 79), Dwilzencia (kilm.; VSM 145), D3iuga (kilm.; MV 160), Diugas (S126), Dziu e a (VSM 52), D3iu ely 2 (kilm.; S,52, 62), D3iu e owicza (kilm.; MV 49), Gaidelis (V 272), Gayzewski 3 (MV 128; S, 402; S, 132), Gi ulowi (naud.; V 266), Gniaugzdzius (S,9), Gniauziewicza (kilm.; MV 394), Gniauzius (VSM 137), 21 Dél Siy asmen a dziy kiekio i ie os lie u iy a dyne Z . Ragauskai é 1999: 150-151. 22 V. Maiiulis mano, kad asmen a dis Dauka y a p iesagos -Sa ( as) da inys, be jis a si ado ne kaip edinys i8 lie . dadig, o kaip p iesaginis umpinys d ikamieniy asmen a dziy i$ jy sando daug-, plg. Da ig- ydas i pan. (Maziulis 1998: 154; 1999: 30). 99 G as3 ela (kilm.; V 301), G eyciuna (kilm.; MV 231), G ykpelis (VSM 279), G ykpell (S, 674), G ykpells (MV 185), Guday ys (MV 87), Gulbina (kilm.; MV 125), Gulbiniewicza (kilm.; V 158), Gulbinowicz 2 (S, 270; V 278), Jedko (V 304), Jodykloniowi (naud.; V 221), Jodiklonis (V 126), Jodis 3 (S, 324; V 42; VSM 399), Jodka (MV 112), Jodkiewicz (V 30), Jodkiewicza (kilm.; V 110), Jodkowic3 (M 42), Jodoklonis (S,67), Jodgia 2 (kilm.; MV 246, 337), Jodziewic3 2 (V 174; VSM 120), Jodziewicza (kilm.; V 247), Kabaldis (VSM 244), Kieyda 3 (MV 102; S, 495; V 191), Kiela (kilm.; M 63), Kielewicz (MV 448), Kiel mu ys (MV 355), Kieloc 2 (M 118; S, 116), Kielocia (kilm.; V 274), Kielociewic3a (kilm.; VSM 297), Kielo is (VSM 558), Kieluciewic3 (VSM 257), Kie nowic3 (VSM 493), Kie nowski (M 566), Kie o is (M 5), Kie u is (V 236), Kinka (kilm.; MV 109), Kiszkieljencia (kilm.; VSM 393), Koia a (S, 267), Koia o 2 (M 576; V 217), Koiallowicz 2 (MV 179; S, 116), Koia owi (naud.; VSM 200), Koia un (M 525), Koy ewic3 (V 10), K auielis (V 185), K umadan is (M 507), K umodancia (kilm.; V 238), K umodenc (S,18), K u ynay ys (MV 312), K u ynionis (MV 224), Kukai is (S,522), Kulnius (S, 183), Kumpaycia (kilm.; V 3), La wionis (MV 430), Laudanjki 3 (MV 46; V 30; VSM 236), Lauka (kilm.; VSM 368), Lenkiewic3 (MV 282), Makjz ela (S,215), Maldzius 2 (MV 416; V 259), Ma guzis 2 (M 43; VSM 60), Majgieyka (MV 332), Majgieyko (VSM 451), Me gabe nia (kilm.; MV 74), Mielkojecia (kilm.; V 136), Milezunowicz (MV 401), Mo gujia (kilm.; V 118), Mojgieykuna (kilm.; V 135), Mu ka (MV 154), Mulko 2 (V 66; VSM 294), Mulkus (MV 102), Munius (S, 223), Nagieliewicz (MV 243), Niuk 2 (S, 511; S, 191), No jencia (kilm.; VSM 256), Ojelis (V 8), Pagayk/cia (kilm.; S, , 62), Pagayk/czia (kilm.; V 16), Pagayk/ is (S, 350), Pagaiks3 is (M 39), Palepis (S,203), Pa uszewic3 (S, 729), Pelukscia (kilm.; S, 73), Peluks3 is (VSM 393), Pempe (VSM 260), Deion (S, 137), Pe kun (S, 25), Pe kunelis (MV 216), Pe kunowicz (MV 62), Pie day is (S, 365), Pie donia (kilm.; MV 311), Pilwelowicz (MV 348), Pi ciun (S, 144), Placiakis (VSM 324), Plakay is (S,52), Plaukocia 2 (kilm.; S, 125; V 168), Plaukocz 2 (MV 12; S, 340), Plawkoc 2 (VSM 193; S, 565), Plikai is (VSM 120), Plikiem (inag.; V 289), Plikozen is (V 426), Polukj ys (MV 108), P ypi k inis (VSM 212), P obul (S,75), P obula (kilm.; VSM 131), Puykaycia (kilm.; MV 238), Puikis (MV 68), Pukieniewicz (V 248), Pukienowicz (V 233), Pumpuc (VSM 159), Pumpucia (kilm.; V 64), Pumpuciewic3 (V 175), Pumpuc3 (S, 174), Pu ela (kilm.; MV 184), Puslewicz (V 247), Pu plika (kilm.; MV 298), Pusjle (kilm.; V 304), Ragelewicz (MV 58), Ragella (kilm.; MV 313), Rage owic3 (S, 639), Ragiel (S, 189), Raudonia (kilm.; V 253), Raudosz (VSM 544), Raudojen is (V 268), Raupsia (kilm.; V 34), Rawdonkaklowam 2 (dgs. naud.; M 39), Rawdo3z (M 105), Ragel 3 (MV 206; V 108; VSM 222), Rajelewicz (MV 72), Razelowi (naud.; MV 258), Rajelowicz (MV 67), Rymsja 2 (V 91, 95), Rymsgy (kilm.; S,52), Rogoi/za (kilm.; V 228), Rudenay ys (MV 231), Rudys 4 (MV 65, 419; S, 62;S,26), Rugena (kilm.; MV 216), Rukieniewicz (V 239), Rus eika (V 282), Saldziuna (kilm.; V 266), Saudokula (kilm.; MV 334), Sau ela (kilm.; V 62), Sawodonia (kilm.; V 167), 100 Sep inp aukiowi (naud.; VSM 114), Se/kielowi (naud.; MV 101), Sik/nis (MV 184), Sileykis (MV 183), Siuk/ a (MV 94), Skiland3iuna (kilm.; MV 201), Shuibella (kilm.; MV 217), Slubellowicz 2 (MV 290, 325), Smoilewic; (VSM 358), Smoilewiczu (naud.; V 197), Smoilinis (V 190), Smoilis (S, 9), Smoilowic; (MV 35), Spalewicz (V 29), Spolis (S, 219), S ogai is (VSM 382), S ogowic3 (V 69), S aciakia (kilm.; VSM 43), S acikis (MV 186), S angielewic; (MV 57), S eybu owic3 (MV 388), S ebeyko (MV 181), Szawla (kilm.; V 69), Syawlewicz 4 (MV 170, 217; S,78; V 31), S3awlis (M 143), S3 ubel (VSM 266), S3lubelis (V 176), S3moilis (S, 797), Ssnukielewic3 (S, 144), Sjukai is (M 23), Szukia (kilm.; MV 202), Ssukiewies (MV 238), S3ukiewicza (kilm.; MV 251), Szukis 5 (MV 66, 78, 202; S, 166; V 104), S3wai ai is (VSM 262), S3weplunis (M 510), T ylapay ys (VSM 354), T ylupem (inag.; V 169), T umpaylo (MV 386), Waka ynayc (S, 137), Waka inay is 3 (M 524; V 177, 225), Waka nay is (V 153), Web ela (kilm.; VSM 219), We gelowic3 (M 497), We kowics (MV 62), We kunas (MV 132), We /je ay ys (MV 32), Weze a 2 (kilm.; MV 104; VSM 382), Wegelis (V 172), Wie baszewiczow 3 (dgs. kilm.; V 9), Wilkodu owic3 3 (MV 100; V 162; VSM 111), Wi balewic; (MV 433), Wi balon 2 (S, 694; S, 138), Wi balun (S,7), Wiuk (S,. 221), Wizbo owic3a (kilm.; S, 287), Wo ow/ki 4 (MV 228; S, 669; S, 104; V 101), Wo ow/Jkiego (kilm.; V 274), Zeb ela (kilm.; V 49), Zeb is (VSM 155), Zeimelis (V 293), Zemaicia (kilm.; V 287), Zemai ela 2 (kilm.; V 255; VSM 90), Zemai- elowego (kilm.; V 34), Zemoy aycia (kilm.; MV 433), Zemoy el (S, 129), Ze nelis (MV 392), Zylay ys (MV 149), Zy nela (kilm.; MV 235). Sis gausus kaunieGiy p a a dinés kilmés asmen a dzZiu sluoksnis e in inas kaip uni e sali XVII a. pi mosios pusés mies ie¢iy i ki y luomu is o inés an o- ponimijos kon eks o ypa ybé (plg. Maciejauskiené 1991: 243). Kalbamojo laiko- a pio p adzioje ilnieciai aip pa u éjo daug okios iiSies asmen a dziy (plg. Zinke icius 1977b: 231). Nelie u iskos kilmés asmen a dZiai Ti iamose Kauno ak u knygose uZ iksuo i 948 (65% isy ap a iamu) nelie u- iskos kilmeés kaunieciy an oponimai. Jie suski s y i i is pog upius: asmen a - dziai, kilg is k ikSCioniSky a dy, sla iSki apelia y inés kilmés an oponimai i ge maniskos kilmés asmen a dZiai. Ta p nelie u iskos kilmés kaunieciy asmen a dziy daugiausia kilusiy i8 k ikS- as a dy. Jy y a 523. Tai suda o 55% isy nelie u iskos kilmés an oponi- *, p z.: Adamowicz 2 (MV 123, 182), Alechnay ys (S, 117), Aleknowic3 (V 24, Alaconinawies 3 (MV 229; S, 191; VSM 25), Alexand owic3a (kilm.; MV > T umpumo sume imais Gia pa eikiami ne isi, 0 ik didZioji dalis kalbamosios g upés asmen- a dziy. 101 Bi ziska V,Bi zi&ka M. 1987: Lie u os s uden ai uzsienio uni e si e uose XIV-XVIII amiiais, Cikaga: Li uanis ikos ins i u o leidykla. B echenmache J. 1960: E ymologisches Wé e buch de deu schen Familiennamen 1, Limbu g a. d. Lahn: C. A. S a ke Ve lag. B echenmache J. 1963: E ymologisches Wé e buch de deu schen Familiennamen 2, Limbu g a. d. Lahn: C. A. S a ke Ve lag. Biga K. 1958: Apie lie u iy asmens a dus. — Rink iniai as ai 1, Vilnius: Vals ybiné poli ines i mokslinés li e a i os leidykla, 201-269. Falk K. O. 1963: Ze s udiéw nad slawizacja li ewskich nazw miejscowych i osobowych. — Scan- do-Sla ica 9, 87-103. Falk K.O. 1966: O me odach slawizacji li ewskich naz osobowych i miejscowych. — Sp akliga Bid ag 5(22), 1-16. F aenkel E. 1962: Li auisches e ymologisches Wo e buch1, Heidelbe g-Gé ingen: Ca l Win- e , Uni e si a s e lag. F aenkel E. 1965: Li auisches e ymologisches Wo e buch 2, Heidelbe g-Gé ingen: Ca ] Win e , Uni e si a s e lag. Go schald M.1954: Deu sche Namenkunde. Unse e Familiennamen nach h e En s ehung und Bedeu ung, Be lin: Ve lag Wal e de G uy e u. Co. Ins ukcja wydawnicza dla z éde his o ycznych od XVI do po owy XIX wieku, W oc aw: Zak ad imienia Ossoliniskich — wydawnic wo, 1953. Jonikas P. 1973: Lie u os s uden y pa a dés XV-XVIII a. Eu opos uni e si e uose. — Li ua- nis ikos da bai 3, 201-216. Kiaupa Z. 1973: Kauno mies o senojo a chy o likimas. — Lie u os TSR moksly akademijos da bai. Se A, 2(43), 125-140. Kiaupa Z. 1977: Ko os a p liu e ony i ka aliky Kaune iki XVII a. idu io. — Religinés ko os i e ezijos Lie u oje 4, 13-26, Vilnius: Min is. Kiaupa Z. 1988: Kauno mies o ai as i jo ak y knygos XVI-XVII a. pi mojoje puseéje. — Lie u os mies y is o ijos Sal iniai, Vilnius: Mokslas, 25-46. Kiaupa Z. 2000: Kauno ai o XVI a. idu io knygos p abyla lie u iSkai. — Kul ai y sanki os, Vilnius: DiemedZio leidykla, 66-92. Kuza inis K,Sa ukynas B. Lie u iy a dy kilmés zodynas, Vilnius: Mokslas, 1987. Lie u iy pa a dziy Zodynas 1-2, Vilnius: Mokslas, 1985-1989. Maciejauskiené V.1990:ManesaxycKkene B. Bananne A3biKa MCTOUHMKOB Ha BapHaHTHOCTM JMTOBCKHX (bamuMii B XVIII Bexe. — Bal o-s owia iskie zwiqzki je- zykowe. P ace Slawis yczne 81, W oc aw i in.: Wydawnic wo polskiej akademii nauk, 263-273. Maciejauskiené V. 1991: Lie u iy pa a dziy susida ymas, Vilnius: Mokslas. Maciejauskiené V. 1993: K iauny pa apijos XVII-XVIII a. asmen a dZiai. — Lie u iy kalbo y os klausimai 32: Bal y onomas ikos y inéjimai, 34-99. Maciejauskiené V. 1994: Lie u iy pa a des: aida i kilmé (habili acinis da bas), Vilnius. Maciejauskiené V. 1997a: Del lie u iy pa a dziy (asmen a dziy) klasi ika imo. — Bal is ica, 32(1), 101-109. MaZiulis V. 1998: Dél pa a dés Dauksa. - Bal is ica 33(2), 154. MaZiulis V. 1999: Dél lie. Dauksa kilmés. — Ta p au iné kon e encija: Mikalojus Dauksa i jo laiko kul ii os kon eks as. Kon e encijos ezés. Vilnius, 1999 m. spalio 21-22 d., Vil- nius: Vilniaus uni e si e as, 30. O ebski J. 1963: Slawizacja li ewskich nazw wodnych i miejscowych. — Z polskich s udidw slawis ycznych. Se ia 2: Jezykoznaws wo, 267-268. Ragauskai é A. 1999: XVI a. II pusés Kauno mies ie¢iy lie u iskos kilmés asmen a dZiai. — Lie u iy kalbo y os klausimai 41, 145-158. Ramoniené M.1987:PamMonene M. Jlumoecxue amuauu Konya XVIII 6. AB opecpepa auc. [...] Kan. (pusion. HayK, BusbH oc. 108 Rospond S. 1967: S ownik nazwisk slaskich 1, W oc aw-Wa szawa-K ak6w: Zak ad Na odowy im. Ossolinskich-Wydawnic wo. Rospond S. 1973: S ownik nazwisk Slaskich 2, W oclaw-Wa szawa-K ak6éw-Gdansk: Zaklad Na odowy im. Ossoli iskich-Wydawnic wo. Salys A. 1983: Musy lie u iskieji a dai. — Ras ai 2, Roma: Lie u iy ka aliky mokslo akademija, 267-284. S ownik imion wspolczesnie w Polsce uzywanych, K akéw: Polska Akademia Nauk, Ins y u J ezyka Polskiego, 1995. S ownik nazwisk wspolczesnie w Polsce uzywanych 1-10, K akéw: Polska Akademia Nauk, Ins y u Jezyka Polskiego, 1992-1994. S al mané V.1981:C an Manue B. 9. Jlamouuckaa anmpononumus. Pamuauu, Mocxsa: Hayxa. Talun y é N. 1998: Is o iniai F edos ie o a dziai. - Kauno is o ijos me as is 1: Vy au o Didziojo uni e si e as, 157-165. TMOI - Teopus u memoduxa onomacmuueckux uccaedosanu , Mocxsa: Hayxa, 1986. Unbegaun O.1989:YuH6e aynHu O.B. Pycecxue damuauu, Mocxsa: Ilpo pecc. Wol A. 1957: P ojek ins ukcji wydawniczej dla pisanych z éde his o yeznych do po owy XVI wieku. — S udia z édd oznawcze 1, 155-181. Zinke icius Z. 1976: W sp awie kon ak éw jezykowych li ewsko-polskich w Wilnie w XVII wieku. — Ac a Bal ico-Sla ica 9, 125-131. Zinke i€ius Z. 1977a: Is li uanizmy Vilniaus XVI a. p adZios lenkiSkuose ank aSciuose. — Zmonés i kalba, Vilnius: Min is, 93-101. Zinke iéius Z. 1977b: Lie u iy an oponimika. Vilniaus lie u iy asmen a dziai XVII a. p adzioje, Vilnius: Mokslas. Zinke icius Z. 1977c: Té a a diné asmen a dziy sis ema Lie u oje. — Bal is ica. II p iedas, 151-156. Zinke icius Z. 1997: XVI a. d a y in en o iai — Ry y Lie u os an oponimikos i demog a- ijos Sal inis. - Lie u iy kalbo y os klausimai 38, 63-80. ON THE ORIGIN OF PROPER NAMES BORNE BY RESIDENTS OF KAUNAS IN THE FIRST HALF OF THE 17" CENTURY Summa y Fo his pape , he names o 1463 ownsmen, en e ed in o o icial documen s o he own o Kaunas in he i s hal o he 17 h cen u y, we e examined wi h ega d o hei o igin. Only he second componen s o bipa i e an h oponyms we e aken in o conside a ion. Th ee g oups we e singled ou : names o Li huanian o igin, names o non-Li huanian o igin and names whose o igin is unclea o allows o mo e han one in e p e a ion. Among he names singled ou o examina ion, 400 (27%) we e o Li huanian o igin. They comp ised a chaic Li huanian compound names and pa onymics de i ed om hem (43 = 11%), sho ened o ms and su ixal de i a i es o such compound names (30 = 8%), and second names ha o igina ed as nicknames. 948 names p o ed o be o non-Li huanian o igin (65% o hose examined). Among hem we e 523 names associa ed wi h he Ch is ian adi ion (55%), 270 names de i ed om Sla ic appella i es (29%) and 155 names o Ge manic o igin (16%). The hi d g oup, consis ing o 115 names, made up 8% o he o al numbe o an h oponyms singled ou o in es iga ion. Among hem, 80 (= 70%) we e unclea as o hei o igin, and 35 (= 30%) we e suscep ible o se e al in e p e a ions. L109 By way o compa ison, he p ope names en e ed in he same pe iod in o he bi h and ma - iage egis e s o he pa ish o K iaunai we e also examined wi h ega d o hei o igin. In he Kaunas documen s, names o non-Li huanian o igin make up some 65% o he o al numbe , whe eas in he chu ch books o K iaunai hey amoun o a me e 32%. This shows ha owns olk had dis inc i e ea u es o hei own as a as he o igin o hei p ope names a e conce ned. Alma RAGAUSKAITE Gau a 2000 02 24 Lie u iy kalbos ins i u as An akalnio g. 6 LT-2055, Vilnius, Lie u a 110