Imitatyvinės kilmės veiksmažodžiai prūsų kalboje

31s aipsniai / a icles aud onė kaukienė klaipėdos uni e si e as Mokslinių in es igaciones di ecciones: acciónmazodio his o ia, p ūsis ika. iMi a yVines kiLMės VeiksMaŽodŽiai P ūsų kaLboje he o igin o Ve bs o imi a ion in P ussian ano acija en el a ículo se discu en é minos, elacionados con nue os palab as o ma im. ayškinama imi a y o są oka. P ūsų lengua paminkluas se buscaquoma imi a i inių o imi a y inės o igen eiksmažodžių, abo dan se sus peculia idades de es uc u a. Compa inami eas e n bal os imi a y ai con p ūsiškaisiais. anno a ion he a icle discusses e minology associa ed wi h he o ma ion o new wo ds and p esen s he concep o he imi a i es. he e bal imi a i es and e bs o imi a i e o igin a e collec ed om he sou ces o old P ussian language and hei s uc u al cha ac e is ics is analyzed. he imi a i es o old P ussian language a e compa ed wi h he ones o eas e n bal ic languages. nue os Ve odŽių o MaViMas iMi a yViniu mane a nue os palab as en el habla pueden se o mados bas an e di e sasy. mejo conocidos modo da yba, especialmen e mo ologinė da yba, basada d ina iškumo p incipio: undinis palab a (a palab as) y da inys. da yba llamado y o ooks modo de apa ición de palab as, nocambiičiando su es uc u a, pe o cambiando unción o signi icadome. es sin aksína o seman ína doyba. da ybos (ypač mo ologicas) mane a en el habla susi o mándose mayo ía esMiniai Ve odŽias: da inys ( edinys), o minys, pe o minys, plė inys, imi a y ai. keywo ds: de i a i e, o ma i e, pe o ma i e, expansi e, imi a i es. 32 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV nue os palab as, y ellos pueden llama se da iniais. Las palab as aud onė kaukienė pueden su gi aún o os modos, noi emdándose en o os (i. y. undamen os) palab as […] di ec amen e c eando nue os palab as o pe omuendo iejos. es o puede se chakeñas plė imas1 o kamieno pe o mación, cambiando es uc u alí ipoą2, aunque en los abajos lingüís icos ellos a menudo se con unden con dayba (apie es o plačiau kaukienė 2005). así su ge plė iniai o pe o miniai. Uno de los menos i ados modos de nue as palab as o mación (kū imas) de mane a imi a i iniu. así o ma di ec iniai o miniai (imi a y ai o onoma opėjiniai palab as), a si pamėgdžiojan ys ik o ės sonus (dažniausiai) o imágenes, judesius. imi a y ai puede se di e sas pa es de la lengua. No malmen e de es a mane a su ge emocional-exp esinas pa es de la lengua (jaus ukai e iz ik ukai), ej.: oi, , plump . Análogamen e pueden su gi y accionesmajodži, a los que se su o man aíz y se da a cie a acciónmajodži necesa ia o ma mo ológica (bigz i, čiulb i). o as pa es de la lengua imi a y iamen e susi o imi a i ums ca ac e ís ico ikoniškumas. ellos se pueden econoce de glaudaus soníneas kios chácnys, con eniendo mucho p iebalsias, d iga sias, d ibalsias. con el signi icado suelen es án elacionados p ibalsia, po ejemplo: šnypščiamieji š, ž ( eiškia šlamesį, ūžimą: õšia, žia, šniõkščia), ( eiškia ib aciju, d ebėjimą: pa, a) y e c. a eces o ma muoja ečiau, no s imi a y ų gali bū i i a dažodžių, ypač daik a a džių. ce canõs signi ics y es uc u as sinónimas, besiski ian es en algunos p ibalsia a ias (plg. uzgia, buzgia, s uk ū os i konk ečiosios seman ikos są yšio. be o, imi a y ams būdingos „sun- bizgia), sin emba go el consoan izmo o ocalizmo lingüís ico es nedésningas, ne elpa a egula es balsios p iesi 1 o Šaknų plyba ne mas a is (y e ymologisches wo k), sin emba go, el bale ín se conoce aún en la mo ología. ex endiendo la aíz, a la ieja aíz base se une nue o elemen o plė iklis. Po ejemplo, de la base aiz ide. * en- (lo. eneō ‘ ęsiu, lie. ę as) con plė ikliais -sa -psusi o muoja eiksmažodžiai lie. con inua , p . iēns wei ‘ auk i i lie. ep i, la. ep (iês) ‘spi is, spy io is. nue a o ma de la palab a se le une a ex és as šaknis y bū ini kai ybiniai elemen os. pe o plė imas es o no mo ologías, y oné ica (o mo onologías) asun o. Šaknį expandiendo elemen os (plė ikliai) a eces cuán modi ica el signi icado, sin emba go no hay azon habla sob e doybina signi icado. así compues a palab a puede llama se plė iniu. 2 Las palab as pueden su gi de esa u o a aíz, pe o muojando kamieną, cambiičiando es uc u almen e el ipo. En Li u ias y la ias lenguas de una aíz puede su gi dos o más accionesmajodžių, con enedo es ca egó icas signi icanzas ski umų (šaknų išsišakojimas). así g e a (i)aa na-kamienios susi o mándose de la misma šaknies in a piniai o s a-kamieniai eiksmažodžiai, p z.: lie. kél i kẽlia kl i kỹla; la. ce (e) camino ci cis u. a eces accionesmajo jí pueden simplemen e eemplaza es uc u ū inío ipo, mejo aco dendose a la signi icación ca egó ica, plg. lie. gẽma → gms a, lie. dèg i, dẽga ‘deg i, ku i, ‘liepsno i → a m. dẽgia ‘(už)dega, (už)ku ia o deñga ‘s yla, (p i)kempa, la. deg , degu ‘deg i, liepsno i, deg , dedzu, dedzu ‘deg i, ku i ognį. aún o ooks ipo es uc u al cambioción se ojo iempo p ecesaga apibend inamien o bend ačiai (i an inė ema ización se ojo iempo o masas), plg. ek i, ekia, ekė ( okia pa adigma más u ilizada y ų aukš aičių a mėse) → eik i, ekia, eikjo. así su gie on y ek i ipo eiksmažodžiai (ž . jakulis 2004: 155156, 162), al ez y algunas palab as con o os p ejesos (p.ej.: žinó i, giedó i). kamieno pe o mación no puede se conside ado mo ologine da yba, pues no es á elacionado con da ybine signi icado. ales palab as pe o madas pueden se llamadas edi binías (pe o miniais). imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje 33s aipsniai a icles kai os ėmus. / así es debido a que es o no kininaičiai, y sa a ankiamen e susi o ma ie on di ec iniai o miniai, susida ę imi ando panašius sonus, imágenes o judesius. imi a y inesa palab as de o igen no a as eces llamados ga sažodiniais ( okiškai lau nachahmend, usiškai звукоподжательные), pe o es o no es comple amen e p opósi o. aunque muchos imi a i os son sonos imi djiojimas, ellos pueden deno a no solo sonidos, sino ambién mo imien o, imágenes ( a i, iẽks i, blizg i, e c.). imi a y ai puede se de a iado an igüedad. los más ecien es econociéndose según pa icula men e b illan es sanda os mo onologicas y elación de signi icado. impo an e c i e io imi a i os a la an igüedad de e mina da os de la e imología. cuan o más palab a iene co espondimenos kininiškožodžiai pudo o ma se desde más an iguos iempos. Más se (ypač olimesnėse) kalbose, uo senesniu jį galima laiky i. imi a y iniu būdu a de glaudos es uc u as y seman ica ais di e sosos modos de palab as de da ybos o kos yšį nublukino dėsningi one ikos paki imai a eikšmės aida. o mación pueden uno o o apildy i. En es e caso es impo an e que de imi a i os di ec os o mines mo ológicas de da yba o šaknies plė imo modo puede se pada omi o pe o muojami nue os imi a y ai, ej.: kak i ka ks i, ka ksó i, bùmp bumbs i y pan. A šaknų puede p isišlie i ne u in ys doybines signi icanzas mo ologiniai o mo onologiniai kamieną cons i uyen es elemen os, especialmen e p ensagos (ulb i, čiu lén i). con ecuencia es as palab as ienen asgos de eduplikación y a eces ecue da al co espondien e ipo de ga sajo džius (iš ik ukus): bub i, dun d i, i i, plg. bu -bu , dun-dun, i - i , e c. Sin emba go ši okių ga sajodžių no se pueden conside a palab as undamen ales, además, no siemp e g e a zmaž ales palab as son (p., zi z i). iMi a yVai P ūsų kaLboje P ūsų habboje, como y en o as lenguas bal as, pudo se de di e sos imi a i os. sin emba go p ūsų lengua imi a y ai, especialmen e eiksmažodiniai, casi ne y inė i. elbingo palab aynėlye accionesmajodžių no hay. mayo ía de palab as daik a a džiai, se puede encon a y daik a a dinių imi a i ų. muy exp esi amen e suena algunos nomb es de a es que a menudo es án asociados con cie os sonidos, pg.: d oanse [d ōanze] ‘g iežlė, p apolis [pa pulis] ‘kuku is, ge o ‘ iš a, ge is ‘gaidys, esde ‘s azdas y e c. sonsajo odinis, egis, y el p opio nomb e de a e pepelis [pipelis] o [pipalis] (plg. pippalins k). además, y paixes, y o os animales nomb es pueden se elacionados con cie os ca ac e ís icos mo esías wewa e ‘ o e ė, spu glis ‘ž i blis. algunos de ales daik a a džių pueden se di ec os o mminos, mien as o os pueden se hechos de imi a y inės o igen eiksmažodžių. li e ales o males más iables conside a aquellas palab as que o men eduplikación modo (penpalo ‘pu pelė, we wi sis ‘ ie e sys, wewa e ‘ o e ė, e c.). algunos ejempla es pueden conside a se de e ba y ios, ej.: spu glis ‘ž i blis: lie. spug i, -ia ‘sp uk i, skubė i y ‘spa nais pu p i, bi b i (pa yzdžiai LkŽ del Mažosios Lie u os 34 ac a Linguis ica aud onė kaukienė Li huanica LXIVLXV (Mi i50, ndŽ, kŽ)), la. spu g , -dzu ‘(apie paukščius) sk ajo i, plazden i. la pena, que de edinių no se puede juzga sob e pama inių eiksmažodžių es uc u a. Šiap o sí, es os ejemplos mues an que p ūsų palboje imi a i ų ealmen e habi a. ca ecismos debido al ca ác e ex o di ícil espe a se imi a i os abundos. imi a y ai ca ac e ís icos no de odo ex o. ellos del odo no ca ac e ís icos al lenguaje de ciencia, a la cual lejana y emoción, y exp esión, de ellos no puede es a muchos en se iosos ex os eligiosos ca equismos. eas e n bal os lenguas en accionesmažodinių imi a i ų es bas an e nemaža, po lo que se espe a, que y i ojoje p ūsų diboje de ellos ealmen e enía se . El desa ío de es e es udio busca p ūsų lengua paminkluas kalbos pa yzdžius, ku ie galė ų bū i laikomi imi a y ais a gali bū i imi a y inės accionesmažodinių imi a i ų. se p e ende selecciona odos p ūsų o igen, y asumi gi su es uc u a mo ológica, g e inando con accionesmažodiniais imi a y ais eas e n bal os languages. PaVyZdŽių a anka pobūdis plan ea lo menos de dudas es neabejo ino sanda os analizei s eng asi a ink i pi miausia uos eiksmažodžius, ku ių imi a y inis semán ica y mo onologica conjugis. desa o un, ales ejemplos muy escasa. po lo an o se a an odos accionmawo djes, al menos algo simila es a imi a i os, especialmen e los que ienen sono idad signi icada. además, se esumen y aquellos ejemplos que ienen imi a i o ipo pa ianaños en o as lenguas, ej.: p . s ēn- s in- ‘ken ė i: y . bl. *s en- ‘dejuo i, s enė i (p ūsų kalboje signi icado suabs ak ėjo) lie. s en i, s ẽna, -jo, la. s enê , s enu, -ẽju. ales accionesmaodžių imi a y inė o igen, aunque y bas an e nocedamen e ecob ada, sin emba go es á ex inguida. abandonada accionesmajodžių, cuyo signi icamien o soninė no iene ella e lejain o es sanda os sonicas y sus yaé imposible econs ui basado en o os idiomas. a eces no es ácil de e mina , si la palab a elacionada con el sonido, ealmen e es imi a i . en e imi a i os y neu ales signi icado de palab as es án accionesmajodžiai, eiškian ys kalbėjimą o daina imą. Unos e bmajo díos de habla son cla os imi a y ai, su sonine sanda a e leindin ys el p oceso de habla, sin emba go o os hablación signi icado su gido de o a mane a. a muchos hablación accionesmawodžių imi a y inė o igennia nocueldamen e ecob ada. ales ejemplos noja de los Li uanos gene iné en calboje o a mėse. ellos son p a adę exp esinį a spal į y be eiškia sólo habla amien o, ej.: kaba, šnẽka, dudẽna, ni kia. in ecuen emen e ales accionesmaodžiai iene nega i a, paniekinamą emocinį a spal į, plg. lie. aškia, ã a3. en o as lenguas el signi icado del habla ambién bas an e a menudo esc ieda de sonido, plg. ok. 3 he zes al ipo ejemplos pueden encon a se k is ijono donelaicio Me uos: Juk sabes, cuán mucho pliuškė gal muje es mane a, Que sus en č mejo es po casa eikmenių apa. imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje 35s aipsniai a icles sp echen, angl. speak (ge m. sp ek- ‘kalbė i de ‘ aškė i, ėk i /). ga sažodinės o igen šaknis iene y es os p iesaginiai eiksmažodžiai: . dice, sen. . (iš s. sl.) глаголить. Uno de ales eiksmajodžių pod ían se y p . billī ‘kalbė i: lie. byló i o la. (a )bil dē ‘(a )saky i: lie. bild i. Es e ipo ( . y. imi a y inės kilmės) eiksmažodžiai en es e a ículo se esumen. sin emba go hay y ales habla se (a canciónción) eiškiančių eiksmažodžių, que no sólo sinch oniamen e, sino y diach oniamen e (e imologicamen e) no pueden se conside ados imi a y ais, ej.: lie. giedó i, saký i, la. dziedâ ‘giedo i, sac ‘sa i, ge dau ‘saky i. ellos imi a i os no se conside an y sus analizándose enuncian. ky i’, . петь ‘ . p.’. Šių žodžių šaknys nė a is o iškai susijusios su ga sais, jie ki okios kilmės. okių eiksmažodžių y a i p ūsų kalboje, plg. ge b ‘kalbė i’, wai iā ‘kalbė- anaLiZės Va ka Lie u ių i la ių kalbų imi a y ų mo ologinė i mo onologinė sanda a u i am e dade os comun umos. ellos pueden se y aicninas eiksmajodžiai, y accesaginiai. po lo an o y p ūsiškoji ma e ial se analiza, buscando especí icos de la es uc u a peculia idades. P ime o se a an šakninya (nep iesaginiai) p ūsų lengua eiksmažodžiai, y después de eso p iesaginiai eiksmažodžiai, ag upa os ellos según p eesagas. 1 . Šakniniai (neiŠVes iniai) VeiksMaZodŽai eas e n bal ų kalbų šakniniai imi a y ai es cie oõs ca ac e ís ica pa a ellos es uc u as. lengua Li u ias šakninių imi a i ų es uc u ales ipos son es os: ia kamieno (bizgia, bubia, zỹzia, zizia, z ibia), in a piniai o s a kamieno (pups a, paps a, k š a). neiš es iniais laiky ini y del ipo mix o a-kamienías con ap esaga -ė i (bù zga, bu zg i; dùnda, dund i, blzga, blizg i). Simila de ipo eiksmajodžių nemaža y la ios en lengua, po lo que algunos imi a i os o sus es uc u inos ipos se pueden conside a comunes eas e n bal os. algunos de ellos ya in es igados y desc i os: sob e imi a i inos (ga sažodinius) ia kamieno eiksmažodžius es ašiusi jū a ė Lubienė (Lubienė 2005: 161171)4, y sob e imi a i inius a kamieno eiksmažodžius con apéndice -ė i e d ilas jakulis (jakulis 1996: 817; 2005). P ússia en el idioma, po lo is o, no hubo susi o m ęs eiksmažo4 la ias en el idioma šakninių imi a i ų mucho menos negu lie u ių, a sla ų lenguas casi en absolu o ( ales ejemplos como s. sl. z ęg, z ęš i ‘ e künde, . (bažn. sl.) звягу, звягать ‘dainuo i, plepė i, . a m. звягу, звячь ‘lo i: lie. ž éng i, ž ang i, la. z eg ‘ž eng i šaknis expandida de ide. *hen- ‘ önen (skambė i) (Poko ny 1959: 490491, Vasme ii 88) es muy a o. 36 aud onė kaukienė ac a Linguis ica Li huanica LXIV–LXV džių s uk ū inis ipas, a i inkan is lie u ių i la ių a kamieno eiksmažodžius su apésaga *-ē- (jie son pe o mados aízninia, apibend inus bu ojo iempo kamiengalį *-ē bend a ies y algunas o as o masas; li uáneos y la ios hab bose p e e i o kamieno ozis ē i o comuna ies y u ojo iempo apésaga, e eiksmažodis nus ojo habe se šakniniu, másčiau sob e es o é. jakulis 2004). po lo que es impo an e encon a de es e es uc u al ipo eiksmajodžių e imologicos co espondimenis en la plūsų lengua. P ūsų lengua moninklues hay sob e 70 šakninių eiksmažodžių. sus aíces de di e sas es uc u as, muchas bas an e complejas, iene muchos p iebalsios, d ibalsios, d iga sios5. es o pe mi e pensa que en e ellos pudo habe y imi a i os, a los cuales pesadas aízes ca ac e ís icas. aunque comple amen e con iables imi a i os no halla, sin emba go algunos ejemplos ale la pena discu i aquí: * enk- * ink- ‘ enk i, g īm- (g ēm-?) ‘giedo i y s ēn- s in- / ‘ken ė i. * enk- * ink- ‘ enk i / P ūsiškasis eiksmajodis o iginęs de bal iškos šaknies * enk- * ink-, que signi ica ‘ enk i, ‘su ga su smog i. Paliudi o en dos o mas: encke Mbs ‘ enk y pe inck an III ‘užkie ėjusį (užsispy usį). P . encke Mbs ‘ enk puede sug e a se con y . bl. * enk- * ink- ‘muš i, enk i, plg. lie. / eñk i, -ia, -ė, la. ek (iê), -cu, -cu ‘smog i, enk i; gin i, a y i, ènk (ê), ncu, encu ‘ . p.. en el signi icado más an icuado se ía posible conside a la ga sina. algunos de esas aíz palab as iene solo signi icado sonino, plg. eiksmažodžius lie. ink i, nka ‘bildė i, inks i, la. (ku š.?) inkš(ķ)ê , -u, -ẽju ‘dže škė i, skambė i, ž angė i o daik a a džius lie. eñksmas, la. uoksnis ‘ iukšmas. El signi icado de la aíz p opensa modi ica si. sin signi icado ‘ enk i, eas e n bal ų lenguas susi o muoja y o osokias, incluso bas an e u olusios signi icanzas: ‘gin i, a y i, ‘mazgo i y k . signi icadome ‘gin i, a y i, sin ya menė ų la. ek (iê) ‘(smog i, enk i) gin i, a y i, ènk (ê) ‘ . p., plg. da la. ink , ncu, ku ‘ a y i. en signi icado ‘mazgo i lie. iñk i, eñka ( eñkia), iñko iñkė ‘plau i (cap ą, haukus), p k. ‘sma iai lyjan sąsajos plg. da lie. šlapin i, me k i, šnek. ba i, kone eik i’, su p iešdėliais i ‘muš i, lup i’ (dėl eikšmės pe i ‘muš i y ‘p aus i, ano i (pi yje)). sui o signi icado iene y p ecesaginis la. cê ‘ i ė i, d ebė i. en las lenguas bal as o ien ales šaknis * enk- * inkimi a y iškumas se sien e cla amen e, pe o di ícil deci si así ue y en p ūsų lenguas, po que hayimų ejemplos de signi ic5 P ūsų lenguaje šakniniai eiksmajodžiai son di e sas sanda os mo onologicas: zada ųjų d iga sinių šaknų p ūsų lenguaje moninkluose 20 (8 CeRC, as a 5 CaRC, 5 CiRC y 2 CuRC); accionesmaodíes con dibilbalís icas šaknimis ela i amen e pocos encon os 9 leksemos, o ma anšas du pog upius (7 con d ibalsiu ei (CeiC, CaiC, CiC) y 2 con au (CauC, CuC)); abi ųjų d iga sinių šaknų (CR, CR, CR, CaR) as a 15 (5 con sonan u m, 4 con n, 3 con y 3 con l). ab idos d ibalsinių šaknų p ūsų lengua monumen os encon ados pocos sólo 8 aízns ( es, besa iendan es d ibalsiu ei o balsiu ī, y cinco, inalėje u inčios au o ū). además, en monumen ūsų lengua se han encon ado 18 eiksmajodžių con balsínas šaknimy (5 con las abie as y 13 con las ce adas). sob e es o éase ambién kaukienė 2011: 30. imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje los a icles son uno an es del ca ecismo iii ejemplo: Almech ige Ewige GOT de du mės emociškai gana neu alios. be mušimą eiškiančio encke Mbs ‘ enk’, da has [...] den e s ock en Pha ao mi allen den seinen im Ro en Mee e seu Wissemusīngis p ā bu s kas deiws (= ou) assai [...] s an pe inc an Pha ao sen wissan swaieis en minan i aus auskan =dinnons Visagalis e e ninas die e, que u has apus ulbin o al a aón con oda su juskosa oja en aquella nuskandinje [...] iii 119/15. En es e caso el signi icado suabs ak ėjusi, pasándose en psíquicas ac i idades s e ą pe inck an ‘užkie ėjusį (užsispy usį), i. i. *‘aps ulbin ą, p i enk ą, plg. i lie. p i eñk i ‘aps ulbin i. g īm- (g ēm-?) ‘giedo i posible cosa, que imi a y u puede se conside ado y eiksmajodis g īm- (a g ēm-)6, del cual es á paludi a una o ma del pa icipio del e bian e g īmons (g īmikan g īmons ‘giesmelę (su)giedojęs). e dad, ‘giedojimien o o canciónción eiškian ys eiksmaodžiai nebū emen e son imi a y ai. sin emba go si ees ablecié amos eiksmažodinę šaknį p . *g ēm- ‘giedo i, canuo i y g e in ume con y . bl. *g m- *g am- ‘(ga siai i dusliai) skambė i (la. g em , g emju, g ēmu ‘mu mė i, lie. g am i ‘k is i con iukšmu: . греметь), discu iamasis eiksmažodis puede se y imi a y inės o igen. Na u almen e, p . g īmons ‘(su)giedojęs ya noe eiškia ni dundėjimo, ni mu mėjimo, aigi imi a y iškumas es des anukés. s ēn- s in- ‘ken ė i / P . s ēn- s in- ‘ken ė i: y /. bl. *s en- ‘dejuo i, s enė i es aíz un accionomod: encon os es del pa icipio del iempo del se s enuns, s yienuns, s īnons ‘ken ėjęs y abs ac s insennien ‘ken ėjimą7. eas e n bal os lenguas accionesmajodžiai lie. s en i, s ẽna, -jo, la. s enê , s enu, s enẽju son muy exp esi os y los se puede conside a imi a y ios. Panašūs y o os lenguajes cogniniños co espondimenis (muchel de ellos ambién p ima iamen e accionesmajodžiai): ags. s enan ‘ ai o i, dejuo i, ž. s enen ‘s enė i; s. sl. s ena i (ish *s en i), s enj ‘ ai o i, dejuo i, . сте нáть, -aю ‘ ai o i, dejuo i, g . στένω ‘dejuoju, aimanuoju < ide. *s en- ‘(ga siai) *g imi *g īmaiškinamas como lie. gy à: g i, plg. au mann 1910: 343, Leskien 1884: 327, endzelīns iV 181, opo o ii 308; plg. williamo schmals iego 6 Šaknies ī aiškinamas ne ienodai – kaip ī a ē. daugelis y inė ojų šaknyje a ku ia ī (san ykis a p ekons ukcijug īmuns/ (schmals ieg 1974: 219)). pe o Vy au as Mažiulis (ž . Mažiulis i 410, 411) ī kildina desde ē, ecu iendo *g ēm- (*g ēmuns, *g ēmikā ‘giesmelė). ace ca de es e é mino ambién éase kaukienė 2011: 65. 7 o mas pa icipa i as hab ía que ec ea *s ēnsu ilguoju ē (plg. Mažiulis iV 157), que en p ime a ca echizme ma cado e (s enuns i), es aquíjame a sispindi balsio susiau ėjimas ē > ī (s īnons iii), y en segundo su ca echismo ejemį (s yienuns ii) puede lee se abejaip. daik a a dis s insennien šaknyje iene in (Mažiulis a ku ia *s inse n an, y según él bend a į *s in ei ‘ken ė i. sob e es e palab a aún é. kaukienė 2011: pe o p ūsų lengua eiksmajodis s ēn- s in- ‘ken ė i ni exp esi idad, ni sonidas semos iene, su signi icado suabs ak ėjo, pe eidama en isines o psiques ac i idades ’ (būsenos) s e á /. 68–69). 38 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV dejuo i, aimanuo i. aún más an igua es aud onė kaukienė simplemen e sonido signi icación, plg. lo. onā e ‘g iaudė i, dundė i, de la cual puede iz iedė i y deja imo, aimanacimien o signi icado, plg. s. i. s ána i ‘g iaudžia, dunda y deli į s anan ‘dejuojan is (ž . da Mažiulis iV 157158, ka ulis 1992: 293 y li e .). 2. P iesaginiai VeiksMaŽodŽiai eas e n bal ų lenguas la mayo ía p eesaginių eiksmažodžių son da iniai. Muy exp esi ús son ediniai de imi a i os: de ik ukų, jaus ukų o imi a y iškų eiksmažodžių, especialmen e con p eesagoms -čio i, -sė i, - elė i, ej.: áikčio i, čiaukš i (iš čiaušk-sė i), pù p elė i. Sin emba go accesaginos accionesmajodžiai puede se no sólo ediniai, sino y di ec iniai o miniai, ej.: lie. biñdzin i, plin i, čiu lén i, kukúo i, bubén i, la. bubinā ‘k izen i, p unkš au i (apie caballlius); mu mė i, bambė i. sepa a apesaginius edinius del di ec ines o minių no siemp e es ácil. cuán o más ácil es o hace en la lengua i ija, y mue a habla con negausius monumen os de la esc i u a a menudo ales p egun as deja neišsp ęs us. además, an o la aíz como el p ensaga pueden se ex endidas a iados plė iklías, y ales plė iklías pueden p isišlie i an o a la aíz como a el p ensaga. analizando imi a i os, es o puede se bas an e impo an e. de e mina , a qué mo emas pe enece plė iklis, en la lengua i ien e no es muy di ícil: šaknies plė iklis ka ojasi no sólo en odas las kai omosi o mas, sino ambién ediniuose8. sin emba go p ūsų diboje debido escasez de ma e ia de e mina , a la cual mo emai pe enece plė iklis, bas an e di ícil. di emos, el accionmajo dio *kal( )-s-ī- ‘skambė i -sgoli se an o šaknies como y pa e del adjec i o (ž . más adelan e). En los monumen os de la lengua p usiana hay al ededo de 130 p eesagínicos accionmajodžių con p eesagodaugiausia accionmajodžių con p ejesagas -ini -ī- (en e ellos hay glaudus conexión). Símboles mis -in-, -ī-, -ē-, -ā- i -au-. Pa yzdžių su a a ki a p iesaga gausumas ne ienodas. menos con los p e ixos -āi -au-. po lo an o accionmawodjes analizados según aquella u o a p ecesión da uma, en cada caso buscando posibles imi a i os. 8 di emos, šaknis ide. * en- ‘ emp i, ęs i (lo. eneō, lie. as) puede ene de di e sos plė iklių: bl. -s- (p . iēns wei ‘ auk i, lie. s i, -ia, s i, -s a, ąsý i, la. ĩs , -s u, ĩsu, uošâ iês, -ãjosju ‘zaude n), bl. -p- (lie. ep i, -ia, ip i, -s a, ampý i, ampa; la. ep , pju, -pu ‘ ecken, s ei en, pã iep ‘pe kalbė i, p , -s u, -pu ‘niauk is, èmp (e, em), -pju, -u ‘godžiai, dideliais gu kšniais ge i, uz ep ‘už em i ( al ep ‘ emp i es li uanizmas?), ma y , y p .mp an ‘b ang ē (ž . Mažiulis iV 190)), sl. -g- (p asla . * ęg-, * ęgn i ‘ emp i, plg. Vasme iV 139) y k . imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje 39s aipsniai a icles / 2.1. P iesaga -indauguma bal iškų eiksmažodžių con p iesaga -in- (la. -inā-) es ediniai de e baaugn i, la. aûdzinâ , p . auginnons ‘auginęs) desde bl. *- ‘aug i (lie. áug i, la. y ai (a denomina y ai) – i u i p iežas inę eikšmę, plg. bl. *aug-in(ā)- ‘augin i’ (lie. aûg ). eas e n bal os lenguas pasaba y di ec os imi a i os con p e aga -in-, los cuales no siemp e es sencillo sepa a de edinių de imi a y inės o igen šakninių eiksmažodžių, plg. lie. liulin i o č škin i. En habla li a ia nemaža eiksmažodžių con p e ajo -in i es de i es a de sonos eiksmažodžių o simplemen e hecha de sonos mėgdžiojimo mane a (Lkg ii 264). en habla la ias de ales accionesmajodžių ambién hay: [...] e bi o -inâ , que a e aina skaņas: bubinâ , pu pinâ kulle n [...], sal. lei. lygina bùbin i, bubén i (endzelīns 1951: 842843). En los monumen os de la lengua p ússia accionesmajodžiai con p ó oga -iny a la más abundan e g upo de p eesagines accionesmajodžių casi 50 (los no siemp e se puede dis ingui de accionesmajodžių con p ó oga -ī-, po que algunos ejemplos pueden ene d ejopas o mas y con una, y con o a p ó oga9). imi a y ios pod ía conside a se dos ejemplos del p ūsų lenguaje: *klum-s -in- ‘bels i y *zwaiks -in-/-ī- (a *swaiks -in-/-ī ‘-)š ies i. *klum-s -in- ‘bels i enemos un pa de o mas: klums inai ‘beldžia, klums inai ai ‘belski e: ne die Th {de ode die} dem de de da anklop e e we = eis s an wa in {adde s ieisiei quai} s esmu kas s wi klums inai a e k as du is {o a i, ku i} am, am, qui qui qui hie beldžia 119-1-2; Klop e an so wi d euch au ge han klums inai ai III= w iwss ou e wi en. es di ícil deci si p . klums in ‘bels i es un o mminys di ec o, o edinys de iš ik uko o cuálco de aíz accionmajo io. Si klums in es de e ba y as, hab ía spė i bu us p ūsų kalboje šakninį imi a ī u desde la da ybinės (plg. *klump- a *klumb-, ž . Mažiulis ii 224–225). in e p e ación depende y p ecesaga ecuū im. el elemen o -s gali pe enece al undamen o iz ik uk10 (-s -in-) o se pa e del p eésago de accionma oz (p iesaga -s ingali se pe o muo a bal iška i e a y inė p eésaga -s ī-). *swaiks -in-zwaī- (a *swaiks -in-hwaī-) ‘š ies i (e - ‘ap-, po- ‘pa-) son es o mas an e io es: e schwāigs inai ‘apš iečia, poswāigs inai ‘( e)paš iečia y e schis iuns ‘apš ie ęs: Gleich wie e die gan ze Ch is enhei au . *māk-ī-/-in- ‘moky i: lie. móky i, móko y mokn i, la. mâcî , mâcu, mâcĩju ‘moky i i mâcinâ , p . mukin (*mākin ) ‘moky i, mukin s ‘moky as. i nuklumbė[jo] palangėm.) o klùms ‘klibinkš (Y el e ce clišas klums klums paklabokš .). 10 galimas pama inis iš ik ukas gali bū i i su elemen u s , i be jo, plg. lie. klùm a klu ‘ba , dunks’ (Klùm klùm klùm kažin kas pasiklumbeno, suklumbeno.), ‘klump ’ (Tik gi džiu, kas klu klu klu 46 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV pod ía se g e inado con lie. kau i17. aud onė kaukienė P iesaginis accionmawodis kau i es in ensi del ga sajadina o igen shaknimen accionmawodis k i, -ia18. de ales sonsajodinos de e ba i os muy mucho li uáneos, ej.: č škau i: čikš i, škau i: šaũk i, š lpau i: š ip i y e c. y seman iicamen e (i e a i ė in ensy inė eikšmė), y s uk ū iškai ellos muy simila es a o os de e ba i us. se pod ía adi ina , que simila es doybas es y p . *wūk-au-, en onces y él se ía de e ba y as. sin emba go šakninių imi a i ų muy mucho sólo li u ians alboje, la ians alboje de ellos oda maža, a p ūsų lengua paminkluos no encuen a ni uno. po lo que y de e ba y inė di icien e o igen del ad e bo plan ea dudas. en onces p obablemen e y p . *wūk-auy a no de e ba y as, y di ec o sonido de la o ma de o igen. él pudo o igina se de la son a oz ū-ū. y es uc u a, y signi icado en p . *wūk-aua lie. kau i muy simila es son accionesmaodžiai lie. bau i (: b i, -ia, -ė) e la. ùbuo ‘ūbau i. ellos signi ica g i a ū-ū, y an es del p e acio balsį įsi e pia k o b. Aquí aún se puede añadi y la. ūjinā ‘ga samen e g i a ū-ū es a ez an es del p e ajo -in-ābalsį įsi e pęs j. de la signi icación sonida ‘g i a muy sin di icul ad puede apa ece ‘k ies i. iŠVados es udio mos ó que p ūsų palboje accionesmažodinių imi a i ų ealmen e bu a. aunque con enido eligioso ex osi no pe mi e espe a se sus abundancia, sin emba go de la ma e ial disponible se puede juzga sob e sus ca ác e , es uc u as peculia idades. Va gu o p ūsų diboje ue on susi o m usias ales p oduc i ios šakninių imi a i ų clases como eas e n bal os lenguas. aunque lie u iški ia kamien aíznias imi a y ai muy abundús, sin emba go de ellos ge okai menos la ios en lengua. po lo que muy di ícil 17 Основна (i iejoj) su signi icado es ga sinė: eiksmažodis signi ica una cie a son a, diseminada i ių bū ybių (es o puede se pelėdos, apuokai, lapės, o e ės, ku kliai, maži aikai y k .) o incluso negy ų ( ėjas, aukinys). pe o él puede ene signi icado ‘šauk i, k ies i, susižino i šūkaujan (plg. es os ejemplos de LkŽ: Vaikai gi ioj ūkauja, quie e unos o os p isišauk . Pažudom medè uno uno, y en onces kaujam. Miške kauk, que nomes um. Calne ugiai, sode obuolėliai, šūka o, ūka o pad e duk ą su e k . ). 18 LkŽ accionmajo odis k i, -ia, -ė, sin acos umb inių signi icamien os 1. ‘šauk i, ūk i (apie pelėdą, apuoką, kiškį, e c.); 4. ‘gaudžiai aidė i, gaus i, sonambė i, ūž i, dūgz i; 5. ‘edi a šaižų ga są, š ilp i (apie ga ežio, nai o si eną) y e c. (plg. y dŽ k i, kia, kė 1. ‘gaus i, aidė i; 2. ‘šauk i (apie pelėdą, kiškį)), ambién puede signi ica : 2. ‘šauk i, ėk i, ūkau i (pp . susižinan ) (Mes és a p adėjom k . Sólo b azdi b azdi ūkdamas [be nas] palėpe an e ke és y comenzó leis is [zemyn]. Pa ys įsibailindami, imda o en on e a ūk i, ne nė i, k apš y is, bels is. 3 . in . ‘neceškiai kalbė i, og au i (Mi hijo muy bueno, c ika él a sí solo dejado). imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje 47s aipsniai / a icles ikė is jų bu us p ūsų kalboje, ku ioje ia kamieno eiksmažodžių bū a ne aip gausiai. juolab es di ícil espe a se in a pinių a s a kamieno imi a i ų ( i es nue osada ai de la lengua li uánica). pues o que p ússia en la lengua no desusida é ales es uc u ū ines-seman inas oposiciones causa i a esul a i a como eas e n bal os en lenguas, po an o no desusida é y an o mucho ia kamieno esp. in a pinių o s a kamieno eiksmažodžių. sin eso, p ússololaba p obablemen e no hubo accionesmajodžių, es uc u ū iamen e co espondien es eas e n bal ų a kamienius con an ine p iesaga -ė i. Desde luego, i ojoje p ūsų habboje podía se imi a y inės o igen šakninių eiksmažodžių, sin emba go ellos ni mo ologine, ni mo onologine es uc u a nep iminė lie u iškų o la iškų. discu ieji aíznias ejemplos, aunque y son imi a y inės o igen, pe o exp esinea signi icado p a adę. sus signi icados bas an e neu ales, semas de exp esi idad ya no se sien en. P iesaginių imi a i ų p ūsų diboje pudo se mucho más. es o mues an discu idos ejemplos con los p e acios -in-, -ī-, -au- (algunas p e acias pod ían ene expandíclius -sa -s -). i ojoje p ússia habboje di ec os p eesagiones imi a i os pudo se más y di e sosnių. es di ícil deci si ue edinių de imi a i as, especialmen e de e ba y as. es o depende de šakninių imi a i ų p esencia. si de ellos ue on pocos, no podía se y muchos edinių. muchos p ūsų imi a i inių eiksmajodžių, ma y , ue on di ec iniai o miniai. al que ellos ce canim a las lenguas sla as y di ie en de eas e n bal as lenguas, en las que mucho p eesaginių edinių de šakninių imi a i ų. es uc u almen e p ūsų eiksmažodžių ipos ambién ge okai di e encia del lie u iškų y la iškų. Li e a u a balsys iman 2010: Li u ias y p ūsų di ai, dei ės, espasios: desde i eigos has a p ie a o. klaipėda: biblio eca de la uni e sidad klaipėda. dŽ – Daba inės lie u ių kalbos žodynas, elec ónico a ian e, y . ed. s asys keinys. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. acceso en In e ne : h p://dz.lki.l . endzelīns jānis iiV: Da bu izlase 14. īgā: Zinā ne, 19711982. endzelīns jānis 1951: La iešu alodas g ama ika. īgā: La ijas als s izde niecība. aenkel e ns . Li auisches e ymologisches Wö e buch. heidelbe g: ca l win e uni e si ä s e l. ; gö ingen: Vandenhoeck und up ech , 1962. jakulis e d ilas 1996: Tekė i, eka, ekėjo ipo eiksmažodžiai bal os idiomas. Occiden ales bal os lengua y cul u a elic as. klaipėda: edi o ial de la uni e sidad klaipėda, 817. ja ku li s e d ilas 2004: Lie u ių kalbos ekė i, eka ipo eiksmažodžiai. Bal is ica 38(1–2), 5–306. 48 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV ja ku lis e d ilas 2005: Lie u ių i la ių ekė i, aud onė kaukienė eka ipo eiksmažodžiai. Bal ai y sus a inasčiai (Til ai, apéndice n . 26). klaipėda: edi o ial de la uni e sidad klaipėda, 93110. ka ulis kons an īns 1992: La iešu e imoloģijas ā dnīca 2, īga: a o s. kaukienė aud onė 2004: P ūsų kalbos y inėjimai. klaipėda: klaipėdos uni e sidad edi o ial ka uk ienė au d o nė 2005: Ve odžių, sus pa es y o mas de o mados. e minai. Bal ai y sus a inasčiai (Til ai, apéndice n . 26). klaipėda: klaipėdos uni e sidad edi o ial, kaukienė aud onė 2011: P ūsų kalbos y inėjimai 2. klaipėda: klaipėdos uni e sidad edi o ial . 133–138 . . Leskien adalbe : De Ablau de Wu zelsilben im Li auischen. Leipzig: s. hi zel, Lkg 1884 . iii Lie u ių kalbos g ama ika 12, y . ed. kazys ul ydas. Vilnius: Min is, 1965 1971 . LkŽ Lie u ių kalbos žodynas, elek oninis a ian as, edac o ių kolegija: ge ūda nak inienė ( y . ed.), jonas Paulauskas, i u ė Pe okienė, Vy au as Vi kauskas, jolan a Zaba skai ė. Vilnius: Li u ians idioma ins i u o, 2008. Acceso en In e ne : www.lkz.l . Lu bi enė jū a ė 2005: animales sonus eiškian ys šakniniai eiksmažodžiai lie u ių i la ių kalbose. Bal ai y sus a inasčiai (Til ai, apéndice n . 26). klaipėda: edi o ial de la uni e sidad klaipėda, 161171. Mažiulis iiV M ažiulis Vy a u as. P ūsų lenguaje e imologías dicciona io 14. Vilnius: Cáslas, 19881997. Poko ny julius 1959: Indoge manisches e ymologisches Wö e buch. be n: ancke. schmals ieg P ūsų kalbos paminklai 1–2, pa . Vy au as Mažiulis. Vilnius: Mokslas, 1966–1981. william 1974: An old P ussian G amma . Pennsyl ania: Pennsyl ania s a e uni e si y P ess. opo o iV Топ ор ов Владимир. P usski jezik 15. Moscú: au mann einhold 1910: Die Наука , 1975-. al p eussischen Sp achdenkmäle . gö ingen: Vandenhoek & up ech . Vasme iiV: Ф асмер Ма кс. E imológico dic a y del uso lengua 14, izd. 2. Mósk a: P og és, 19861987. o os su u ninimai del a ículo como Vy au o Mažiulio he mo phological and mo pho-phonological P ūsų lengua paminkluas. imi a y inės kilmės eiksmažodžiai p ūsų kalboje 49s aipsniai a icles suMMa y imi a ion-based wo ds can be ecognized by he e iden ela ionship he o igin o Ve bs o imi a ion in P ussian be ween hei sound s uc u e and hei speci ic seman ic ea u es. / hose wo ds a e o iconic na u e. wo ds o imi a ion-based o igin a e equen ly e e ed o as ocaliza ions (lau nachahmend in ge man; звукоподпожательные in ussian) bu his e m is no p ecise enough. hough he g ea es majo i y o hose wo ds a e used o imi a e sounds, hey can also deno e mo emen and images ( a i ‘d ibble, iẽks i ‘ lash, blizg i ‘gli e , e c.). imi a ion-based wo ds can belong o di e en pa s o speech. as a ule, hose wo ds a e in e jec ions and onoma opoeic in e jec ions. howe e , e bs can also ha e hei imi a ionspeci ic cha ac e , and his is ue o some di ec ly o med e bs, no only o he de i a i es om pa s o speech wi h a s ong emo ional and exp essi e meaning componen in hem. imi a ion-based wo ds can be also ound among nominal pa s o speech, especially in nouns, hough hei numbe in hose pa s o speech is no la ge. he p esen a icle is aimed a inding ou he speci ic imi a ion-based e bs in P ussian eco ded sou ces. imi a ion-based wo ds o e bal cha ac e a e abundan in he eas bal ic languages. his ac enhances he c edibili y ha wo ds o he same cha ac e could exis in P ussian as well. an a emp was made o selec all possible examples om he eco ded P ussian sou ces ha could ‘lend hemsel es o he s udy o imi a ion-based e bs. he e y cha ac e o ex -speci ici y in P ussian eco ds does no sugges a g ea abundance o imi a ion-based wo ds in hose ex s. hus, all e bs ha appea o ha e he sligh es esemblance o imi a ion-based wo ds we e s udied, especially he ones wi h s ong ea u es o ocaliza ion. además, he wo ds ha ha e connec ion wi h some o he ela ed wo ds wi h imi a ion-based meanings in o he languages we e also examined. s uc u e o imi a ion-based wo ds in Li huanian and La ian has much in common. hose wo ds a e bo h oo e bs and de i ed e bs. all, a s udy o P ussian oo - e bs (su ix- ee e bs) was speci ic s uc u e- ela ed ea u es we e sea ched o in he P ussian sou ces as well. i s o ca ied ou , and hen de i a i e e bs we e analyzed on he pa e n o g ouping hem in o ce ain ca ego ies acco ding o di e ence in hei su ixes. abou se en y oo - e bs in P ussian can be iden i ied. hey can be cha ac e ized by oo s o di e en s uc u e, in many cases his s uc u e is qui e complex, wi h mul iple consonan and diph hong combina ions. his ac is an indica ion o a possible imi a ion-based wo d o ma ion, whose ypical ea u e is complex oo . howe e , we did no succeed in iden i ying ully con incing imi a ion-based wo ds, and we ocused ou a en ion on he e bs ha ha e a s ong likelihood o being ela ed o imi a ion-based e bs: * enk-/* ink- ‘hi , g īm- (g ēm-?) ‘sing’ and s ēn-/s in- ‘su e ’. he e a e abou 140 su ixal e bs in P ussian eco ded sou ces wi h he su ixes (-in-, -ī-, -ē, -āand -au-). he numbe s o e bs wi h one o ano he su ix a y. Mos o hose e bs he e 50 ac a Linguis ica Li huanica LXIVLXV ha e he closely ela ed su ixes -inand -ī-. a aud onė kaukienė conside ably smalle numbe o e bs ha e he su ixes -āand -au-. hus, he e bs we e analyzed acco ding o he wo d o ma ion cha ac e is ics o he su ixes wi h e e ence o hei possible imi a ion-based de i a i es. Ve bs wi h he su ix -inin P ussian make up one o he bigges su ixal g oups up o 50 o hem can be iden i ied (aunque hey a e no always easy o dis ingui om e bs wi h he su ix -īas some o he wo ds ha e double o ms, wi h one su ix o he o he ). hese wo P ussian e bs could be said o belong o imi a ion-bases wo ds: *klum-s -in- ‘knock and *zwaiks -in-/-ī- (o *swaiks -in-/-ī-) ‘shine. Ve bs wi h he su ix -īa e qui e nume ous, he su ix -īin hem is o en used in e changeably wi h he su ixes -ēand -ā-, and i is no an easy ma e o coun hem exac ly. as i was al eady men ioned, he su ix -īis closely ela ed o -in-. además, e bs wi h he su ix -īcan be easily con used wi h he e bs ha ing he su ix ē- (when he long ē is na owed and i is ma ked as a long ī). despi e hese complica ions, i is possible o coun mo e han 50 e bs wi h he su ix -īin P ussian hough pu e imi a ion-based wo ds a e ha d o iden i y. h ee examples we e analyzed as ha ing imi a ion-based o igin: *bil-ī- ‘speak, *kal s-ī- ‘ ing and *wak-ī- ‘in i e, ‘call. a e also 16 e bs wi h he su ix -anin P ussian eco ds. wo among hem can be ea ed as imi a ion-based wo ds: *mu -au- ‘mu mu and *wūk-au- ‘in i e, ‘call hough linguis s opinion o hei o igin di e . esea ch da a show ha imi a ion-based e bs eally exis ed in P ussian. howe e , oo e bs among hose P ussian wo ds could no ha e been as abundan as in eas bal ic languages, especially in Li huanian. in u n, he numbe o su ixal imi a ion-based wo ds in P ussian mus ha e been much g ea e . he al eady discussed examples wi h he su ixes -in-, -ī-, -auall gi e e idence o ha ; besides some o he su ixes could ha e con ained he ex ending pa -so -s in hem. he majo i y o P ussian imi a ion-based e bs a e likely o ha e been di ec ly o med wo ds. his ea u e b inda hem close o sla ic languages and makes hem di e en om eas bal ic languages, which a e cha ac e ized by abundan su ixed de i a i es om imi a ion-based oo -wo ds. s uc u al ypes o P ussian e bs also di e conside ably om hose in Li huanian and La ian. Į eik a 2011 d sep iemb e 6 aud onė kaukienė Klaipėdos uni e si e as K e ingos g. 41-30, LT-92303 Klaipėda, Li uania [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]