Leszek Bednarczuk. „Językowy obraz Wielkiego Księstwa Litewskiego. Millenium Lithuaniae MIX–MMIX“

170 ac a Linguis ica Li huanica LXVI jonas PaLionis Di ezioni delle ice che scien i iche: s o ia della Li uanian ašomosios kalbos, onomas ika. Leszek bedna czuk językoWy ob az WieLkiego księs Wa Li eWskiego. MieniuLLM Li huaniae MiXMMiX k aków: Lexis, 2010, 311 p. isbn 978-83-89425-69-0 Li uan millan me is, più p ecisamen e millan me is dal no o nome Li uano più an ico menzionamen o sc i y iniuose on i […] susilaukė pla aus a ga sio non solo nos o, ma e al i, specialmen e kaimynų, nazioni nel mondo della scienza. Passe ò nemaja a icoli, ela i i al nome Li uania (Li uae) menzėjimu negli anali k edlinbu go, così come e s ambe oli s udi, ispi a i dello s esso millennial jubiliejaus, do e na plioja e a a i aspe i della g ande kunigaikš ys ės (Ldk) p oblemi economici, poli ici, sociali e cul u ali della i a. in alcune di esse più s e o o più ampio engono discusse e linguì di e si o è nonché lingbinie elazioni Ldk. In ques o senso si dis ingue pa icola men e il lib o Językowy ob az Wielkiego Księs wa Li ewskiego di Lešek bedna čiuko (Leszek bedna czuk)1 s amboka lenkų bal is o, sla is o bei indoeu opeis o pubblica a nel 2010 k oku oje. Millenium Li huaniae MIXMMIX. è bene la p ima s udio di ques o gene e, nella quale iene esamina a una g ande iloš a complising non solo linguini, ma anche s o ici p oblemi, au o iaus i ų già dall 1974-jų anno (knihgas bibliog a ijoje indica e pe sino 32 di ale gene e i suoi a icoli)2. 1 su lui più ampiamen e c. Enciclopedia della lingua Lie u ių. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų leidybos ins i u as, 2 da al i au o i' la o i, di e amen e ela i i con Li uano a do jubiliejumi, menė ini: białuński g. Misja p usko-li ewska biskup B unona z Kwe u u, olsz yn: owa zys wo naukowe i o odek badań naukowych im. Wojciecha ke zyńskiego, 2010; Meysz owicz W. Św. B un na Li wie w 1009 oku. 2008, 74. Li uanoSla ica Posnaniensia. S udia his o ica 13; Millenium o Li huania = Millennium Li huaniae, ed. and ex au ho Mindaugas Šapoka. Vilnius: Li huanian a Museum, 2009; Li uania 10092009, sud. adomas bu imas, ū a janonienė, ojana ačiūnai ė. Vilnius: Vilniaus dailės akademijos leidykla, 2009; Pie kiewicz k. Począ ki pańs wowoci li ewskiej. S udia his o yków w oku ysiąclecia Pańs wa Li ewskiego. Poznań: Wydawnic wo Poznańskie, 2010; zinke ičius z. ne ime as, zebedenas e k . Bal is ika 44(1); Lie u os a das. Kilmė i o mų da yba. Vilnius: Mokslo e encyclopedijų pubblicazione cen o, 2010. językowy ob az Wielkiego księs wa Li ewskiego. Millenium Li huaniae MiX–MMiX 171 ecenziji e iews solo lingubinie elazioni Ldk dal più an ichi empi, ma e lo o aida iš knygos įžanginio žodžio („słowo ws ępne“) ma y i, kad au o iui ūpėję ne liga nos i gio ni (do dzisiejszej si uacji językowej), ol e che la sua base cos i uą pe edaguo i e pa iksli i p eceden emen e sblocc iei a icoli dell'au o e. aigi ecenszuojamąja lib o può conside a si poko eggia a p eceden i dei suo s udiamen i sin eze. lib o cos i uisce 15 più g andi o più piccoli capi oli con die o aggiun a abbonda (586 uni à di) bibliog a ia, su o inazioni lis ašu, qua o (lie u ių, bal a usių, anglų e lenkų) lingue sc i e sin azioni del lib o, do e mappapii (e noling is iniu Ldk e Vilniaus k aš o oponimų su o man u -enięn a) e jono ju kšo. 1985 m. suda y a Vilniaus XVi lis a s ee names in XX. kalbo y os p oblema iką įžanginiame žodyje au o ius è suski s ęs w pewnym up oszczeniu in es g uppi ema ici: 1) Ldk kalbų kon ak ai (iiV chy iai); 2) Ldk e ninė onomas ika (ViX sky iai) e 3) lingubiniai egionalismi, c ea e Ldk nelle e e. il più app op ia o me odo a ale p oblema ika di s udia e, dell'au o e opinione, esąs a ealinis pa agonamasis (a ealo-po ównawcza), pe ché pe me eąs in e p e a e enomini linguis ici indipenden emen e dalla lo o di usione e i o iale (niezaleznie od językowych g anic). In ques o senso a ale in e p e azione più icina esis e e nodialec ologia, e i p esun i linguaggi e e mes esà si possono chiama e e nolec ai (au o iaus e mai). ali e nolek ie nel p imo capi olo s osunki e nolingwis yczne na ziemiach Wielkiego księs wa Li ewskiego (p. 1326) iene conside a a: 1) lingua li auia, 2) bal a usių kalba, 3) lenkų kalba, 4) lie u ian o o ių kalba, 5) akų ka aimų kalba, 6) šiau ės y ų jidiš, 7) na e o pagoniškos a mės (pogańskie gwa y z na ewu) e 8) usijos sen ikių šnek a. sebbene pe la p esenza di alcuni qui esclusi degli e nolek , come anche pe alcuni non s'osuminė i esis enza, può so ge e dubbi, ma lo s esso lo o isolamen o e nuo e in oduzione dei e mini ha ondamen o (solo l'a ibuzione in e p e azione dei enomeni linguis ici dal lo o di usione e i o iale, mi pa e, non semp e p eciso). che osse possibile o ma si una più chia a idea a p oposi o del lib o p oblema ikà e pe cepi e l'au o e's accon o pe quella classi icazione desc ūzione pa ole […]w pewnym up oszczeniu signi icmę, p a a u o ni e u a il lib o cinqueolica capi oli lis a. ol e menziona o del p imo capi olo, olimesni sono ques i: ii. d ogi ch is ianizacji Li wy (su appendice Pogoń i wici) (p. 2740); iii. Pochodzenie e nosu i języka biało uskiego (p. 41 60); iV. język polski na ziemiach WkL (p. 6199); V. zeczpospoli a obojga na odów (p. 100108); Vi. nazwy Wilna i jego mieszkanców w dokumen ach WkL (p. 109122); Vii. nazwiska (od)e niczne mieszkanców WkL (p. 123158); Viii. inno azioni oponimiche na ziemiach WkL (p. 159165); iX. a eały hid onimiczne na ziemiach WkL (p. 166180); X. pe ché za Niemen? (p. 181185); Xi. słownic wo lisackie na Wilii (p. 186193); Xii. si uazione językowa nad be eziną (p. 194200); Xiii. o języku k onik miejskich Mohylewa i Wi ebska (p. 201 212); XiV. Polonizmy w zaby kach i gwa ach smoleńskich (su p iedu Lis do 172 ac a Linguis ica Li huanica LXVI ilipa obuchowicza... e con k oku oje si ua o jonas PaLionis bal a usiško laiško es o ilniejau da capi à e i lo o p iedù denominimimen i si ede che nel lib o esima cose, di e amen e nescuolusių con il suo nome di luogo e in esso iška kopija bei jo kalbos analize) (p. 213–254) i XV. językowe dziedzic wo WkL w wó czoci adama Mickiewicza (p. 255–280). esamina a p oblema ica, ol e che in esso p incipalmen e assegna a polonis ikai, che ling is inė analizė s udi amen e si lega con Ldk egzis a usių au ų is o ija. L'ul ima peculia i à, ca a e is ica di u i i capi oli, a a e bedna čiuk la o o in e essan e e app ezza o non solo bal ų i sla ų e noling is ikos, ma e di quei popoli s o ici s udiinė ojams. in gene ale bedna čiuko nel lib o menziona e quali ica a si conside as oma an o mol o con Ldk kalbine mosaica e s o ia ela i i p oblemi, che amppoia ecenzione impossibile né di lo o u i copèsi, né piú pakomen a e. pe ciò appiena solo ad alcune osse azioni di gene e e ad alcuni sogge i […]e noso[…] Li uani, specialmen e quelli, ai quali è ca a e is ico o ginalus au o iaus app occio. Una di ali osse azioni igua da con già menziona a dimensione del empo. sebbene nel lib o si man enga l'app occio adizionale, che Ldk comp enden i pe iodo da Mindaugo liga e zoio Li uania e Polonia S a o (žečpospoli os) di isione del 1795 m. (p. 13), ma non a e ol e ascende a ques o enomeno s o ico il limi e del empo e si aggiungono anche a uali laikai. ques o pa icola men e lyšku cap iu in cui iene desc i o polkų kalbos e nolek as, polkų kalbos ypa ybės e ninėse Ldk žemėse (iV, Vi sky iai). ale supe amen o del con ine empo ale può esse e gius i ica o in capi iu, do e si spiega la e nonimų o igmė, ma maggio i de iaimai in XiXXX a. aiškinando lingbinę si uację nonché linguini appo ius Ldk non si iene ne con il i olo del lib o, né con la sua s udia a p oblema ica. sa ebbe s a e bene se all'inizio del lib o osse inse i o un mapėlapis Ldk, nel quale sa ebbe s a o chia amen e con assegna o i suoi con ini e quell'e oluzione s o ica dei con ini (il mapalpiacco ipo a o alla ine del lib o a igu a solo la pa e di no d e es Ldk). al a no a di ca a e e gene ale ela i a al p imo capi olo si o a Ldk e nolek ų klasi ikacija. Nella menziona e o o e nolek es elenco inclusa, da una pa e, cheis ai chiama o e nolek as na e o pagoniškosios šnẽk os (pogańskie gwa y zwu), e da an os non con iene di linguaggio žemaičių ( esp. a mės). a causa del o p esumibile na e o e nolek o, a cui so ge e diede base a 1978 m. Viačesla o zino o su as as y inėje belo ežo gi ios insediamen o ocynėlis, spegnian e ci ca 200 lenkiških pa ole, zigmo zinke ičiaus manymu, e s ų į ingių kalbą jo i. a seconda pa e XVi. o XVii a inizi, come, è no o, ci sono a ie opinioni. 3 . se se quel lessico spiegamosi del linguibino miscinio, nel quale insegniama e la iškų, e ug o iniškų, e ge maniškų elemen i, conside assimo sepa a o e nolek u, allo a ques o e mine signi icima conce o sa ebbe so ė a susiau i a ligi (ques o zemaičių 3 Plg. schmid Wol gang P. die „ge manismen“ in sog. Polnisch-ja ingischen glossa . – Indoge manische Fo schungen 91, 273286. językowy ob az Wielkiego księs wa Li ewskiego. Millenium Li huaniae MiX–MMiX 173 ecenzijos e iew caso neaiškios o igine) sca o monumen o e ali e nolek ų sa ebbe possibile o a e mol o mol o. / senza bisogno di inse i e in quel p esun o e nole o il nome e le pa ole pogańskie gwa y, ai quali non dispone di se iosi a gomen i ( am niežka au o iaus i e imen o in kons an ino jablonskio lib oja Lie u iški pa ole anosios Lie u os aš inių kalboje da i da i). a mės neį ausimas į e nolek ų są ašą y a gana gana, pe la quale de ėjo au o e almeno pasiaiškin i. si può spe a e, che essa non 'abbia s a a inclusa a causa del a o, che ligi žalgi io mūšio pe galės žemaičiai, spesso puldinėjami sia c ožiuočių, sia kala ijuočių, apais lyg e būda o a i ūkę nuo Ldk. u a ia accialmen e essi semp e cos i ui ono in eg alią Ldk pa e, e i à, non di ado se na osi le sue domino obie i i. žemaičių, come e al i e nolek ų (aukš aičių, dzūkų) di o igine bal iška, isolamen o e le lo o elazioni con sla iškai (bal a usių, lenkų, usų) e non-sla iškai ( o o ių, ka aimų, jidiš, eng ų) e nolek ais ligi šiol, pa e, non si consuukę di più g ande a enzione dei linguis i, desc i o i di ipo più ampio, anche se negli ul imi decenni la o i ela i i a ques a p oblema ica, cominciano a compa i e 4 . già è s a o menziona o che nel lib o bedna čiuko p incipalmen e spazio dedica a polonis ica, più p ecisamen e pa lando polkų kalbos a ojimui Ldk in singole asi della sua s iluppo e in singole e i o iazioni. quan o meno e nolek iniu aspe u desc i e bal a usių, ad. kancelia inė y ų sla ų e almeno li a ių kalba, sebbene alcune delle ques a osios p oblemi, pa icola men e onomas ikos, anche più s e amen e o più ampie panag inė es. ques o è comple amen e comp ensibile, specialmen e enendo in men e quel a o che il lib o p epa a a in a ie pubblicazioni sugli a icoli annunzia i dell'au o e, limi ojusiu p oblema ica scel a e ca a e e. pa lando su Li huanian e nolek o sogge i, bisogna di e, che lib o au o e del suo peculia i àam i ela o è u ilizza o mol i di e si on i s o iche, scelb i e nonpubblc i al i ( ap lo o e lie u ians) y inė ojų la o i, ol e a, pa eikęs nemažai is o inių bei ling is inių ak ų o iginalų in e p e acijų. Qui scel e o aikš ėn solo una al a con o a icamen e alu aną lie u ių kalbos i a Lie u os is o ijos ak ą, o iginaliai ak uojamą ecenszuojamoje knygoje. Comince ò dal nome del s emma della Li uania y s o igine aiškinimo. Kalbininkų e s o ici Li uani ques o nome incomodai spiega o. P anas ska džius manė che ques o sia esąs simono daukan o c ea o naujada as e inys da lenkų pogoń a pogonia 5 . pe ò okiai opinione nep i a ė s o ikė ingė Lukšai ė, che insegni4 In ques o senso pa icola men e in e essan e e u ininga okiečių is o iko Mo iejaus nyndo o (Ma hias niendo ) s udio Das G os ü s en um Li auen. S udien zu Na ionalbildung in de F ühen Neuzei (15691795). Wiesbaden: ha assowi z Ve lag, 2006, 329 p., la quale sezioneuje žemai en ein all e hinde en na ionsbildung come ik e desc i i e nolec inio ca a e e elazioni žemai ijoje, ma quale non usa a Lešeko bedna čiuko lib o. 5 Ši okia nuomonė è s a a esp essa 1937 m. Gim osios kalbos n . 11, p. 152 nella sua ispos a a anonimo le e ojo domanda a e odis Vy is (nau osignalas) nė a os s essa o igine come usų i iaz? ac a Linguis ica Li huanica LXVI gė neabejo iną del e mine y is pėdsaką kons an ino jonas PaLionis jablonskio za insc i ame da 1629 m. kęsčiuose ka šu os alsčiaus dokumen e loco a dį Vu ec Kalnsь (= 174 ies kalnas) e legò lui con i nomi pe sonali Vygailas, Vy enis, Vy au as (?) 6 7 . anche se ale collegamen o è comple amen e agiona o, ma non i elano né del e mine y is consumo ‘he bo signi ica o iniziali, né del suo appo o con Ldk kancelia inės kalbos i ʼ, icʼ, lenkų wici. A ques i p oblemi p op io e des ina o a icolo bedna čiuko Pogon i wici, s ampa o in polkų žu nale Język polski (66, 1986, p. 165170), e in segui o, ben pa edagua o e abb e ia o, inse i o in menziona a secondo capi oli come appendice (p. 3840). nell'a icolo del suo lib o l'au o e è da o più on i, nelle quali issa e lenkiški y ies co ispondmenis pogoń, pogonia e il suo appo o con wici, u ėjusiu ‘ka aliaus o seimo in ia o de e mina o liško o edic o signi ica o. pe ò nel lib o a quel appo o mol o spazio non è assegna o p obabilmen e a causa del a o che il suo p esemia di p esenza mol o di e sa quelle pa ole seman ica. mol o più c edibile è Lukšai ės indicazione, che esis is a ano an ica li uana ka iuomenėje [...] Vyčiai [pab auk a s aipsnio au o iaus] specialūs ca i elli, il cui do e e e a y is bes aukian į p iešą 8 . essi polkiamen e po e ano esse e chiama i wici, sebbene né nell'a icolo bedna čiuko, né nel lib o ali esempi seman ica non o ni a. Lukšai ės indicazione suppo a la conclusione di ques 'au o e di ecensione, che Li uu os s a alo segno-he bo o ma c ea a pačių lie u ių eikiausiai XiV a. (gal e an e io men e?). bedna čiuko nel lib o p esen a o impo an e ques a conclusione i edibilei a o, che he bo immagine 9 appa ąs algi do an spaude, inse s ame 1366 m. con a o con kazimie u didžiuoju. quella copia di con a o l'unico esempla i èąs conse a o a k oku a Ča o iskių biblio eke (p. 40). P esso o igináli, ela i i a Li uanei e nolek u, dedicino a eggiamen o au o iaus in iii capi olo a s omą bal a usių e nogenezės p oblemą. basandosi sull'a cheologia, e nog a ia, an opologia e linguis ica, bedna čiukas a assunzione, esp essa già 1984 m. 10 , che bal a usių e nosas e lingua susikū ę pe l'appa enenza Li uania massima kunigaikš ys ei, la cui poli iche mu a bemaž p ecisamen e de ini e la bal a usija e nog a inę spazi 11 . Ques a p emessa, basa a bal iškos hid onimijos subs a u, pa e appa i e abbas anza a idabile. 6 jablonskis kons an inas. Lie u iški pa ole del ecchioosios Lie u os aš inių kalboje. kaunas: Lie u os is o ijos d augija, 1941, 332. 7 Lukšai ė ingė. pe la pa ola y is. Il nos o passa o 1. Vilnius: Li uania is i u o di s o ia, 1990, 122. 8 ibid, p. 121. 9 Palionis jonas. chien c ea o lo s emma della Li uania ( y is)? – Li e a u a è a e. 2002-11-22. 10 bedna czuk Leszek. Sp awozdania z posiedzień Komisji naukowych, 1987, 28 (1984), 117. 11 Wydaje się, że od ębny e nos i język biało uski wy wo zył się dzięki p zynależnoci do Welkiego księs wa Li ewskiego, k ó ego poli yczne g anice ok eslają omal do kładnie zasięg e nog a icznej biało usi (p. 4748). językowy ob az Wielkiego księs wa Li ewskiego. Millenium Li huaniae MiX–MMiX 175 ecenzijos e iews mol o con Li uanei lingua e nolek u ela i i emi s a s oma e cap iuose, spe u e polkų kalbos a osenai į ai iais Ldk egzis a imo e apis. / Ad esempio, Vii capi ulo bene p ima ol a nella s o ia bal is ica desc i e ali sla in i bal iški e nonimai come Li wan, Li wasz, Li wosz, Li wach, Li winiec, Li winek, Li winik, Li wak, Li ewiak, Li winiuk, Li ewiak, Li wic, Żemoj el, Żmu(j)dzin, Ło ysz, Ło win, Ło yszonok, Ła yszonek, Ja wieżan, Ja wiezin, Jadzwidz(ie). Ques a desc izione bal is am, senza dubbio, è in igan e (egli i le e glaudžius bal ų e sla ų au ų is o inius yšius), u a ia ha uno già menziona a nega i a b uožą nesi ibojimą ien solo Ldk: in esso o ni a nemaža da i pokunigaikš inių laikų aš ų i šnekamosios kalbos, spesso em asi kazimie z ymu o (kazimie z ymu ) ocinom Słownik nazwisk wpołczesnie w Polsce op acanych, k. ymu na pods awie ma e iałów ządowego cen um in o macji PeseL, iX. k aków, 19921994, il cui ca a e e indica già lo s esso nome. o iginalus e, a me pa e, abbas anza a idabile ame capi olio è au o a džio gùdas in e p e azione. Con a iamen e negu kazimie as būga, ecensi iamo lib o au o e au o e ques o au o a dį collega con l'a i aggio della lingua li uanie gudas, u inčiu, a al i, e signi ica o ‘p op ias (Lkž III 692), che puėjusi esse e pe kel a žmonėms, pa lan i p as a (ki okia, blogesne) šneka, kok kokos conside ed bal a usiai (p. 133). ale spiegazione suppo a, mi pa e, anche il a o che daik a a dis gùdas žemaičių usa o in signi ica o denigamamja ai app esen an i degli al i a mii ( y ų aukš aičiams) chiama e (Lkž, là s esso). capi iu in me i o polkų kalbos a ojimą nee ninėse Ldk žemėse, do e con l'au o e ca a e is ico in už algumo desc end in i ligšioliniai ques a p oblemas y inėjimai, anche esama in domių li uanis ikai e in gene ale bal is ikai osse azioni, o iginal, in e p e azioni di a i basa i on i s o ici. Ad esempio, Viii capi olo ipo a e 53 loco a dzii da Mazo ija (Mazowsza), Paliesės (Podlasie) e Vilniaus k aš o (Wileńszczyzna) con o man ais -ę a -enię a, conside is exusia Ldk zemių ino acijama. a lo o una ce a pa e abbas anza agione olmen e collega a con il Li uanišku ond: Balenię a (: bala), Dusinę a (: dusin i), Gi ę a (: ge b i), Gudzienię z (: gudas), Klidzinię a (: kliedas), Miedzienię a (: medis), Mieszkienię a (: miškas), Rumienię a (: umus), Rymszenię a (: imša), U lenię a (: u likiai, u likis), Wojnidzinię a (: aino i, *Vainbini idas). u a ia di ali, che esis is a ano Ldk pe iodo, lib o au o ius su adęs solo 12 ( Dal XVii a. seconda pa e), quindi maggio anza di lo o è il isul a o del successi o loco a džių enkinimo. beside ques o, e su as ieji spesso di e amen e non lega iè con indica i lie u iškai gene iniji pa ole, e sono (ben maggio anza lo o) di o igine pe sonali. in gene ale pe il lie u iškų loco a džių p esen azione bedna čiuko nel lib o olens nolens bisogna indica e mol o aki aizdų me odico ca a e e ca enza. in lei in mol i casi Li u iški loco a dzii o ni e ik ai sulenkin a o ma. nessuno neneigs (neneigia o e l'au o e del lib o) che ligi XVi a. inizi dell'in luenza polkų kalbos Ldk Ši oks ienpusiškas ci y oponymikos pa eikimas emian is ien only am e ais ašy inėmis šal inėmis and he book's addi a a da so ie mečiu m.) jono ju kš o suda y a nelabai ykusia i quan o modi ica a del lib o au o iaus Vilniaus senamiesčio ga ė a džių lyginamuja len ele (p. 30831) può da e al le o e una imp essione sbaglia a sul nelie u i Ldk sos ine a do. e che in ecchio Ldk pe iodo (XiiiXVI a.) mol i Vilniaus s ade a e ano lie u iškus denominazioni, che nelle piani della ci à, mappaisui o pu e in u iciali sc i ue e ano isc i i okiečių, lenkų, kancelia ine sla ų kalba, di icugli o cui può solle a e dubbi. Ad esempio, menziona a sulla mappa b auno issa i nomi delle s ade die Deu sche gasse, S. Johangasse, die Schloßgasse è nien 'al o come lie u iškų Vokiečių, Š . Jono, Pilies s ade alo i. Ve s inių o come bu o da gana silpna, kad e ninėse lie u ių žemėse lie u iškai kalbėjo ne ik als- iečiai, baudžiauninkai, be i dauguma bajo ų, kunigaikščių, als ybės ado ų, 176 ac a Linguis ica Li huanica LXVI in al o di e, eli as dello s a o. Lie u iški ose jonas PaLionis e e nelle e ano e nomi di illaggi, ci à e ci adelle, la cui g andezza imase e successi ii (XViiXVIII) seczii (nemaža pa e e ligi nos i empių). pe ciò esaminando Li u iška o igine oponimiką (i an oponimiką) dal pun o di is a scien i ico neko ek iška ope i solo solo sulenkin imi opo a džių o pe sonali a džių o me. neko ek iška, a l al o ko, pe ché che nelie u is scienzia o e da sulenkin os o mų può e oneamen e is abili e au en iškus e i nomi, specialmen e quelli, le cui o me sulenkin os mol o allolusie dal lie u iškųjų (p z. Soleczniki Šalčinykai, Wie zbołow / Vi balis). endenza nonu odi e lie u iškų lyčių pa icola men e ca a e is ica Vi capi olo lib o, nel quale, sulla base gedimino laiškai e al i his o iniais documen i, anche aleksand o Vanago 2004 m. s udio Lie u os mies ų a dai, sc i e su Vilniaus mies ą e i suoi appe inkes. Qui po s o iche denominazione della ci à di Vilniaus accu a e, p esen a e nella p ima sc i u a di sc i u a, nelle ul e io i posky iues au en iche lie u iškų o mų mol o maža. nelle al e bemaž in e amen e si sc i e su sulenkin us Vilniaus acqua elkinių, collinei, subu bčių, anosios siena a ų, ga ių bei ske sga ių, pilių i bokš ų, alcuni ogge ių ( il ų, malūnų, u gų) e poco poco su ci à e egione abi an i nomi. al imen i ada a i al polkų kalbos sis emos ga ė a džių, come si ede da un lib o da o in lis a, nemažai bu a già XVi a. lenkiškuose sc i i, p z. : An okolska (()) An akalnio, Końska (()) A k, Rudnicka (()) Rūdnykų, Ta a ska (()) To o ių, T ocka (()) T akų, Vileńska (()) Vilniaus, Za zeczna (()) Užupio e. Tu a ia ques o non signi ica che i esiden i della ci à siano li uani, 12 nelabai ykusia qui len elė si chiama pe ché, che nella sua 12 p ima g a ia siano sc i i non seniaus ie (app esso 1550 m. un a las si issuoi) i nomi delle s ade di Vilniaus, e a cui non mancano quelli so ie (p. ex. Domininkonų Ga nelio, . Pilies Go kio, . . Muzu ėse k iečių), ol e a ciò, non olmi i nomi delle g a ie. quelle abelle, aggiun e a jono ju kš o knygelės Vilniaus ie o a džiai (isp in din e nella pubblicazione Kalba i люди), bedna čiuko è s a o sos i u alcuni čiuko do 11 iii 1990. Pageis i 3, 12, 13, 14 g a ų denomininimi, ol e a ques o, isleis a 6-oji (1837 m.) g a a. g a ų pa adinimai: plg. ju kš o pi mos g a os pa adinimą „daba inis ga ės pa adinimas“ i bedna - językowy ob az Wielkiego księs wa Li ewskiego. Millenium Li huaniae MiX–MMiX 177 ecenzioni e iews allo a quali cos i uì anco a nemažą pa e, già lenkiškai a da ano negausingų lenkiškų aš ų pa adinimus. na u almen e, ip is ina e di u i Ldk du an e l'esis enza excesi Vilniaus s ade denominazioni, come e al i u banism, o a impossibile a causa sca si à delle on i sc i i ine. u a ia e ospe i amen e giudicando da al e lingue (sop a u o kancelia ine sla ų e polkų) sc i e anuome inių e successi iųjų sc i i è possibile ic ea e abbas anza mol i au en icchi Vilniaus u banismų. ques o abbas anza a idabilmen e è a o in menziona o la o o s o ico ju kš as, cui, mi pa e, ecensi iamo il lib o au o eus mažokai dispe em a (no s suo lib ogelė e igu ò nella lis a della bibliog a ia e, come menziona a, u ilizza a la sua compi a a Vilniaus s ad ii nominazioni a ella). mol e in e essan i menzioni esama e iX capi ule su bal iškųjų hid onimų a ealus Ldk. Qui, sulla base p incipalmen e Vanago y inėjimais, da ybos e o igine aspekghia desc i e hyd onimų su o man ais -n -, -k-, -ykšč- (-ykš -), -(n)yčia, -ing -us, -da geog a ija, il lo o appo o con sla iškais a i ikmenimi, engono p esen a e alcune di lo o ca a e is iche e imologiche. a l'al o qui onda amen e si a e ma che sul e i o io del Bela us oponimai e hid onimai con -eika possa mos a e ela i amen e anco a ecen e la p esenza e noso bal ų (p. 170). pe ò assunzione, basa a adeušo Leh -spla inskio ( adeusz Leh -splawiński) nell'opinione che massima Ldk iės nome Nemunas galįs esse e ug o iniškos o igine, lega o con la pa ola inomią niemi ‘iškyšulys, p zydeklą, né da ybiamen e, né seman i icamen e non è mo i a a (p 176). è anche di icile c ede si, che a Vilniaus e na učio p esen ici eze o e nome ci adello S y ia (bl . S i , le. Świ ) po esse esse e ug o iniškos o igine ( . p.) e non sa ebbe co ela o con Li u išku eiksmažodžiu s i i. e ali simili dubbi o discu uo inha a gomen i in uz algus li uanis a po ebbe o a e nella nuo a bedna čiuko lib o e più. ma ques o e a ques o polkų lingu is o la o o in igų e pa auklų, mos a au o iaus no a o iškumą e lingu is inį ma u umą. poiché ecensione apsi i a p incipalmen e con li uanis ika ela i e alle no e e nonleis a nel lib o non poche menziona e sla is ikos, specialmen e polonis ikos, p oblemi esamina e e commen o i, ecensioni au o ius nep e enduoja in isapusišką quella u iningos lib o alu azione. u a ia da quello che è s a o de o, si può a e ma e che si a a di signi ica i o la o o desc i end ina i o, che o nisce mol i nuo i da i e nuo e in e p e azioni successi i ali ūšies Ldk kalbinės mozaikos y inėjimams. non c'è dubbio, che egli susilauks di g an non solo li uanis i, bal is i, ma e sla is i, pa icola men e polonis i, a enzione. Į eik a 2012 m. ebb aio 15 d. jonas PaLionis Juozo Tumo-Vaižgan o g. 9-27, Vilnius, Li uania