scieee Open visual document viewer

Algirdas Sabaliauskas. „Lietuvių kalbos tyrinėjimo istorija. 1980–2010 m.“

Aldona Paulauskienė; Sarma Kļaviņa

Full text

299 ecenzijos / e iews aLdona PauLauskienė Vilniaus uni e si e as Di e izes de in es igações acadêmicas: eo ia g ama ica, his ó ia da ciência g ama ica, social lingu is ica. sa Ma kaVia La ijos uni e si e as As di eções de pesquisas acadêmicas: quan i a i y inė lingu is ica, ge al de linguo y a, linguo y os his ó ia. algi das sabaliauskas Li uVių kaLbos y inėjiMo his ó ia. 19802010 M. Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as, 2012, 766 p. isbn 978-609-411-084-9 às ezes gam o aizdis, ob a de a e ou ciência es i ão g andioso e pe melkian e a é ao sielos p o ícios, que di ícil de acha p imei a pala a adequada e inicia ele sob e a con e sa. Pekudos em al si uação, começamos a pa i do que emos já pe calchiusas e cobe idas li o, i. y. a pa i au o iaus o o. não sabe, qual ocasião ela ize a, mas ma a ilhosamen e encaixa de um abalho signi ica i o acaba u ês. Chegou a mais al a cimaúné, da qual ão amplamen e e o do se e . pe cebda a impo ância do abalho acei o, u i ada alen o, labš ume, pe se e ança, pagamen o i pa a o obje i o. Tudo isso deu su p eenden e esul ado. au o pode e em di ei o se eliz. sa ma ka ia in e eu-se pelas his ó ias do es udo das línguas (p. 479). e ela su ado em 2000 em inomânia edi ada a qua o au o es de 672 páginas Šiau ės šalių ling is ikos is o iją (The His o y o Linguis ics in he No dic Coun ies). ambos admi imemos algi do sabaliausko abalho singula umu. o al núme o de páginas 1286 (i omo 253 páginas, ii 267, iii 766). al di e ença de olume do e cei o omo su gida po duas azões: 1) com o passa do empo, íng eme o núme o de pesquisado es da língua li uãs, expandido ciência da língua; 2) pa e g ada Li uânia não e a possí el a alia em o zinho emig a usių kalbininkų abalhos. en ão es a lacuna enchida no e cei o li o. sabaliauskas sua ilogiação começa a pa i eo ias sob e a o igem da língua li uãs e p imei as lie u iškos li os, p imei os g ama ikos. P esen ada de alhada ge al do p imei o da língua li uanas es inção e apo sob e is a. Lyginamoji is o inė kalbo y a, que impossí el sem li uãos língua, XiX a. apa eceu e sukles ėjo Alemanha. po an o e inicia-se 300 ac a Linguis ica Li huanica LXIX de okiečių kalbo y os da bų. Após eles desc i os aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia paços u inėjimai dos li uanos a é 1918 m. ( id ichas ku šai is, aleksand as ku šai is, jonas juška, an anas juška, an anas ba anauskas, kazimie as jaunius, jonas spudulis e k .). Após 1918 m. esc e e p incipalmen e sob e es udos de língua li uanas na Li uânia (kazimie as būga, jonas jablonskis, edua das Vol e is, P anas ska džius, an anas salys, Pe as jonikas e k .), embo a lingu is inė minologijos da bas, akademinė Lie u ių kalbos g ama ika, Lie u ių kalbos a las. con inua esc e e-se sob e es udos de língua li uãs na kazimie o būgos i jono jablonskio eikla p asidėjo ge okai p ieš 1918 m. an oji knyga apima laiko a pį nuo 1940 iki 1980 m. P adedama sky iumi „ y inėjimas a ybų Lie u oje“. a si ado emos: „Lie u ių kalbos žodynas“ „ e - Li uânia e em ou as s s epublikas, liaudies democ acia países e no mundo. e cei a li o ab ange dez councilá ias e in ezen os independen es Li uânia anos. Du an e as úl imas décadas mui o mais ácil ob e g aus cien í icos e nomes, po que eles são con i mados o a de Moscou. po isso esc i a e apgin a mul idinha do a o disse ações de á ias linguo y os á eas. Įspūdingas é isso que sabaliausks não só su egis a ês, a aliinês disse ações, mas e indicês seus emas publicuu os a igos. além disso, aqui desc i os bi albia e especiais dos e mos diccioná ios, lis ados seus au o es e esponsá eis edi o es, Li u ians Ins i u e o Language colabo ação com Ma emá ica e in o má ica ins i u o Mul imedijos cen o e unesco ka ed os In o ma ika humani á ios specialis ais e k . Na u almen e, como e nou os olumes, começa-se a pa i mais impo an es ob as li uanis ikas: Li u ians kalbos žodyno, e minologijos da bo, akademinių lie u ių kalbos g ama ikų, Lie u ių kalbos a laso, a mių eks ų, žodynų. Pe skaičiвши третийный том, pensámos, que são dois li uanis as li os, cujo con eúdo nea spinde o í ulo: is o jono kazlausko Lie u ių kalbos is o inė g ama ika, na qual há mui o menos, negu pe mi e ikė is an aš ė (somen e daik a a dis e eiksmažodis sem bū ojo eqüninio sako), e algi do sabalia laiko y in Lie u os kalbos is o ija, na qual há mui o mais, neguėjimo an aš ė. Aqui há biog a ias dos pesquisado es, não só seus mais impo an es abalhos alo y os, mas e lemb anças, e g ožinė kū yba, abalhos cien í icos ecenzijos, ela ó ios con e ências, jubiliejinés línguas, nec ologos. desc i a não só dos li uanos, mas ambém p ūsų língua y inėjimai, u ilização de bal ų kalbų ac os pa a ou os abalhos (mi ologia, his ó ia cul u al, á ias humani á ias e com elas elacionadas ou as ciências á eas, po exemplo, c ianças psicologia). se ainda kalbininkam se á quando kabinami o dinai e medalhas, isso sabaliauskas po seu cien í ico abalho em ob e p imei o. ele se con essa es a nãoap ais a enciclopédia esc e endo oda ida. mas oiem pois e ou os abalhos: y ês leksiką dos li uãos e bal os idiomas, esc e es de odos gos os lei os li os de ciência popula ização da língua. Uma delas (Mes bal ai) con a-se ainda e ingles, suedos, i alos línguas. dois p imei os omos da his ó ia da língua Li uânia a aliai Li uane es a al p emia, e e cei o, abiejų ecenzenčių opinião, digna Li uania epublicas ciência p emia. algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 301 ecenzijos e iews se sabaliausko li o i esse o necidos apenas ac os, sem mais impo an es ob as de con eúdos a opelamen o e a aliações, nes e luga e íamos acabado o seu esc i ó io. / mas a alia em di ei o odo. sua pe spec i a em o que es á esc i o, no malus coisa. Umco ele do li uanis ikos ogidino, e ou ocos do kaimynas país. po an o ecenzen ês, não que endo impo uma ou a a opiniões indi iduais, um pouco se a as am: pi gal al ez a é acionalíssima começa de si muoju asmeniu ašo Paulauskienė, o ku su ampa abiejų nuomonė, a ojamos į a džio mes o mos. mesmo. Pe skaičiau e pensei, que não é ão já mal didb a, nemžai pada y a. sussen ei só po causa de duas pala as signi icado: posi i a ou nega i a ela em pala as polemica e o iginalumas. não que ia polemicos, que ia diálogo. ch is ianas s. s angas bal as linguas compa amós g ama icas (Ve gleichende G amma ik de bal ischen Sp achen 1966) p a a mėje ciência de ineízia como diálogo coope ujan . desg aça, li uanis ikoje ao no malaus diálogo em mui os casos oi di ícil ou a é impossí el chega , po que o diálogo p ecisa pelo menos dois, p ecisa adições, e li uanis ai em mui as linguo y as á eas o am iniciado es e únicos. e embo a esc ibamos doisese, mas udo ab ange impossí el. Po exemplo, mesmo e e minada cien ínio abalho, não pode ia discu i com expe imen á ias oné ica, onologia, acen ologia, onomas ica, e imologia, es ilis ica especialis ais, p ūsų linguagem in es igėjais, conheís o não odos os idiomas Li uanos e k . Conheço lis ados á eas de inquinamen o impo ância, mas não enho compe ências. não conhecís u dos elhos monumen os da língua li uãs assim, como eles conhece jonas Palionis. e ainda há mui as á eas, onde posso ala só do ensino ge al. diálogo no mal não pôde se e po causa do ca ac e dos p imei os. juk sabaliausko desc omuoju empo li uanis ikas mokslus inkosi pi mūnai. e eles sen iam sua exclusi idade. a i msquemos jus ino Ma cinke ičiaus Dieno aš į sem da as, pe slai kemos esc i ó io sob e joną kazlauską d augo daina e acha emos que jonas, na secundá ia escola con idada a esponde , a é algumacao especialmen e eida ês ao len os, como insis êzjando, que ai dize , que moka. Os p imei os p ecisam de espaço, e euni em-se em um luga , inicialmen e eles s umdūnsi elbūnėmis. assim é bu ê e li uanis ikas acidine e. po o iginalidade. comogue di e en e? jo emi lec o ai des ino deuê es udan es dos p imei osūnų audience. isso e a li uanis ai com ilologia clássikinês especialização. lhes não di ás mas co. p ecisa a mui o de abalho. daqueles es udan es c esce am de mui as pessoas no á eis. pa e delas desc i a e sabaliausko li o. aleg o-me que eles me o ça am cons an emen e a ap ende e pensa sob e o seu ensinado assun o. de uma nedidelê (gal quais de oi o pessoas g upo) saiu p o esso acadêmicos boni acas s undžia, conhecida au osakininkė b onė ka ile ičiū ė-s undžienė, g ido Michelinio esposa bi u ė Žindžiū ė, p o eso ė Meilu ė amonienė, docen ė aud onė kuduly ė-kai ienė. e quan os gabes deles es i e am em ou os cu sos! não odos lemb o, mas gabús es udan es bu- ac a Linguis ica Li huanica LXIX o sigi as na bu as, Laimu ė anelauskai ė (balodė), aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia i u ė Šepe y ė, gied ė V ubliauskai ė, Mindaugas s ockis e k . ce amen e não no noamas chomskis his o inei kalbo y ai pasiun ė mi ies bučinį (p. 302 444). eu opoa ele oi pasiųs as in ešim o século início, mas na Li uânia ainda assim o pala as sob e sua li e ū inę c iação: Kad būč daugiau u ėjęs, būčiau daugiau da ęs. Duo a co e como esė a. Ano yskupo Mo iejaus: não enho ca lių, a iu asilais, e meu solo nedi onuoja. is o inė kalbo y a bu o ka alienė iki XX a. pabaigos. no s 1959 m. p adė a ašy i akademinė Lie u ių kalbos g ama ika, be į ai, kas ne is o ija, isą laiką bu o žiū- ima iš aukš o. kai dėl niekinamosios pažiū os į adicinę g ama iką (o gal i į mo e į mokslininkę) pasida yda o sunku di b i, a min is pakišda o ci a ą iš Vaižgan- ais ci ações de amsias pessoas biog a iias es ou p isikaišiojusi uma chena cabeça, que po elas como amen ais pode ia a e a -me, quando o colubu o não aguen a in undįs os c í icas. Aqui ainda ci ação de augus o schleiche io: Esu médios gabó ios, mas enho i me a on ade. E ajudando-a alcanço aquilo que c eio sendo necessá io. Quase na u al pe gun a, po que mui o empo não hou e sin ác icas his ó icas. Zigmas Zinke ičius a ele espondeu minin P ano gailiūno 80 anos jubiliejų. ele ha endo apenas nominalus gailiūno dise ação che e, po que gailiūnas esc e e sob e lipiamosios sedaca signi icados e u ilização, e lhe ūpėjusios só o mas. a é os cien is as p eocupa am só da o ma da pala a, sob e a sin aksê his ó ica nem a idéia não podia se . po an o legalmen e li uanis ikoje his ó icas sin aksês p ecu só io lau ai enca Vy au ui amb azui (p. 123131), pois ele, baseando-se não uščiomis o mas da pala a, e pa icip inėmis cons uções, acendeu à pala as conjunções da his ó ia. e só XXi a. começo (2006 m.) esc e eu abalho, in i ulada Lie u ių kalbos is o inė sin aksė. se ia bom, que a ei y su gas em de pessoas, magan es a alia isso que é a izada, e que inças con inua iniciados abalhos, que his o inė kalbo y a neniekin ų sinch oninės, po que mui os hipo esias podem se baseadas, baseado só in e nine ekons ukção. sabaliausco es o ça-se se obje i ous, mas às ezes unda ai e subjek y ių simpa ijų. Po exemplo, simpa iją algi dui juliui g eimui: mesmo ijose luga es (p. 17, 79, 97) lemb a-se seu 1991 m. Li e a ū oje e mene publicado a igo, cheio o gulho do si mesmo e desp ezando li a ians kalbininkus. Ma no es angei o ele sozinhei o pa ėjęs ao semio ikos lopšio, e na Li uânia após a gue a su gidas mui os kalbininkų, mas eles bė inas da bš uolis Zigmas Zinke ičius dedąs pasku inę ply ą em XiX a. kalbo y ą. sabaliauscas aquela úl ima na ply ą silenci, e c í ica con e e-se elogimo. (p. 128), e Vy au as amb azas S e imų ik inių nieko do a nenu eikę. iesa, pa ašę žodyną kaip kokį dango aižį, ik aps a ydami usus, už jį pa į bu ęs gabesnis suolo d augas jonas kabelka pa ako neiš adęs, s e- a dų esc i a (p. 130). pois baisi an aš é Li uu ias línguas isda ys ė. de sabaliausko li o pa ece que sob e línguas ki u a eju pasielg a a i kščiai: nu ylė a ai, ko nu ylė i nede ė ų. Pa yzdžiui, ik in o muojama, kad Vincas u bu is pa ašęs knygelę Lie u ių kalbos išda ys ė algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 303 ecenzijos e iew edi ado ninguém nada ne ašė. / mas pois esc e eu, e mesmo mui o mui o, não só lingüis as, mas e ou as pessoas cul u ais. linguagem Li uânica diciona e balčikonis de e ia es a o a das c í icas. acumulando oda a linguagem ma e ialá, já é possí el esc e e e g amá ica, e cien í ica c í ica a a aianços diccionos, e ainda ou ookios abalhos. só a pa i ac os da linguagem pi miausia s a bu jų u ė i kiek galima daugiau. jeigu ka ais au a išnyk ų, ai pasaulis u ė ų ben g ažų jos paminklą. ne i iš sku džių p ūsų kalbos ak ų pa- p ecisa c ia ciência. ad esc i a signi ica i as de ob as (Vladimi o opo o o, Vy au o Mažiulio, g asildas blažienės, aud onės kaukienės, P. u. dinio e k .). não p ecisa que e e , que cen o anos esc i o O Diodynas de e ia e algum que seja especí ico ciência p incípios. mudou-se esc i o es ge ações, mas Únicidade de Žodyno man ida p og ama de esc i a. seu nem pouco não pagino exempêlimos dos elhos esc i os pa a o im do a igo e adicionada azeologia da imp udas so ié icas, mos ando, que ipo de ida i íamos. só melho ino Woodyną exemplos, cole ados de juliaus janonio, Pe o c i kos, salomėjos nė ies, juozo bal ušio, kazio bo u os, jus . Ma cinke ičiaus e k . esc i o es de ob as. Minin 17 omo apa ição, kazys b adūnas since amen e lamėjosi, que no es angei o c iados esc i o es e poe as língua nãope ecusi em Zodyną. quan o maio ocabulá io, an o maio a iqueza da nação. usando usando do língua Li uânia, já esc i os sinónimos, an onimen os, azeologias ocodynai, ap o ei amos ele e nós com danu e a ydai e escydando li o o Žodyno no mos i daba inė a osena. mui o o que se pode anslei a língua Li uânia dicione, po que, ano kazimie o būgos, kalboje nau a pasisakan i, o que esan i. mais do que liúdna, quando, já saído odoam Žodynui, humani á ios, deles a é dois p o esso es, pos ingauja sob e lie u ių kalbos sku dą k ikščioniškos pak aipos žu nale Naujasis židinys. Aidai 56 (2010). é di ícil imagina idiomas li uanos sem balčikonio. não pens o o g eimo dizendo, que balčikonis mais abalho do que língua amês homem. mas a inal abalho, endo p opósi o a e algo signi ica i o c ia , é sag ado. ninguém ou o ão nãosa okou sua é ao abalho e ca go como balčikonis. aldonas Pupkis já esp ei ou balčikonio papel pala aynas esc i a na his ó ia. mas ainda es am aduções li e á ias e g ama icas. ū a Ma cinke ičienė y ė Guli e io kelionių e imą. e lhe pa ece que balčikonis aduído es e eikalão duas ezes: do o iginalalo língua pa a li uãos e de ašomosios pa a šnekamąją (p. 344). byje, balčikonis ap o ei ou não só o iginalalu, mas e aduções em á ios ou os idiomas. Todos os c i ic os balčikonio e imus (i ū ai Ma cinke ičienei) p ecisa am sabe , que bons adu o es e čia não o iginalalo o mą, mas con eúdo, que lie u ių bend inė kalba baseia-se não esc i os, e gy ąja kalba žmonių. po an o, quando ou as nações se es o çam šnekamąją língua a le an a a é a láš os língua, li u os em que aze in e samen e: laš os língua melho a a é šnekamosios kalbos. que Li huanian šnekamosios kalbos pagy os nebū ų subjek y ios, ans e iu aqui uma ci ação de juozo Pikčilingio Odadio in e iu. isso ame iciecio heodo o s. us ono pala as: Lie u ių kalba, būdama labai sena, é 304 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX nuos abios sanda os, obulesnė ne už sansk i ą i senąją g aikų kalbą, u ingesnė po la ynas e onde que sub ilíssima po aqueles odos es. além disso, a língua Li uânia é mais in imamen e elacionada com elas do que qualque ou a, que c iada a ma inės s uk ū os o momis [...]. nė a jokių abejonių, kad jokia ki a kalba pasau- lyje nė a įgijusi okią e ę kaip lie u ių. didžios šlo ės diadema p ide a lie u ių na u eza, não só pala as de šaknimis, mas ambém g a au ai, sukū usiai, iš u uliojusiai e assim iš obulinusiai a língua das pessoas com sua ma a ilha e cla a imą, o iš ienos bend inės kalbos e ė į ki ą bend inę kalbą. sanda a (Pikčilingis 1982: 3132). aigi balčikonis ez não doppubą e bū ų mui o mal, se ele ônica mídia ala de poduk os anss ų ilha os ou mesmo mãe língua (p. 344). Nós emos esponsabilidade de que ela melho e, em ez de di a suas no mas a linguagem comum. no as ecnologias e globalizações, os lingüis as e odos os pessoas de esc i a êm que sen i uma g ande esponsabilidade po li uãs da língua beleza e iquezas nykimą. balčikonis in e p e eu e jano o ębskio g ama iką. mal se ez a, que e imas neišleis as, que essa g ama ica sus en ada só his o ine, quando na e dade ela é e sinch oninė, e his o inė jun o. só balčikonio įp ašy as o ębskis suplanoo ą penkių omų g ama iką começa am a esc e e a pa i e cioyo omo, a pa i escolas emanas mo ologias. e au o iaus, e adu o obje i o oi alcança , que juozo Žiugždas g ama ica não osse a única e neauklė ų mokinių komunis ine d asia. e adicionado his ó icas g amá ica ciência a ninguém não se ia padecido. Vy au o Vi kausko es emunijimu, balčikonis u ėjęs melho es ins i u o mašininkes pe ašy us es exemplio ius e eles espalijęs biblio ekam. mas, p esumi el, um nusiun ês e mesmo ao au o . e ospec i as sob e balčikonį Dėk pala a ao e mo u ėsi slo ynu é aleksand o Ži gulio a igo, no qual dada ex ac ukų de o ębskio liškų balčikoniui: [...] aleg iaamemos, que ocê acabė e iii omo e imą melho do que os do odo não pode se . Ve imo nos pa ece ma a ilhosamen e p ecisos e boni os. Todos os seus apêndices se ão, sem dú ida, ú eis (p. 215). Em opinião do ca alo, balčikonis ha endo já sub endíssimo esc e e e o iginal das ciência eikalą, mas Pa s conside ando-se mais p a icico da língua, ele não inha ambições de sua pala a dize na ciência g ama ica, po an o descilê pa a o abalho de seu amchiulio, cujo ilologinu conhecimen o semp e bebe ėjosi ( en pa ). neišnag inėję balčikonio e imų, não en ende emos, quem ele de e dade oi nossa nação. g ama ica de adução mašin aščio de e ia p ocu a cen á ias Ma ou Maž ydo biblio ekų a chy uose. Vilniaus uni e si e o biblio ekoje jo nė a. ne adus Lie u- oje, de e ia pa ažia -se a Lenkiją e paieško i o ębskio a chy e. Po a ano ações sob e a minių žodynų. p. 52 esc e e: no ape a iado pe íodo do nosso li o o am publicadas ês g andemen e aliosas dicioná ias g ama icais. po que só ês? sob e que base de e minada a signi icância dos diccioná ios in e mínos? 1988 m. saiu e D uskininkų a mės Dic ionynas. al ez ele não insigni icšnguo de ido a que di e cinis e nesuda o á ios omas? algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 305 ecenzijos / e iews en ende-se, po que signi ica i os de alhei os Zie elos e die eniškių šnek ų ocodynai. mas não e ia sido mais sensa o pe mi i di e enciacinį e Zana ykų šnek os diccioná io? pois a maio pa e des a šnek os léxico coincide com a léxico da língua bend inesa. em segundo ajame sabaliauskas co e amen e a aliou i omê Li u ias linguagem g ama icá como unikų eikalą, pa ašy ą žmonių, apgynusių ou ainda ebe ašančių dise ações, sukaupusių oda įmanomą kalbos medžiagą. À a i mação, que ela a odan i uma mão esc i a, de e ia adiciona , que esse a odymas ex e no, po que eo ia g ama ica nela con adi inga. embo a os p imei os dois omai calš ų cabeças ossem bas an e c i icamen e a aliados, mas en ão sabaliauskas em aqueles não comple amen e baseus os a aliações não di igia a enção e e a ce os. po ém ago a, que endo elogia uni omes g ama icas e o sênio deles edi o es, sob e i omę g ama i iką aço assim: Pag įs ai g ama ikai oi p ikaišiojamas e bas an e equen e igo osa sinc onia nãopaisimo. de ido à sua eno me ex ensão acadêmica da língua Li uânica não e a con o á el e p á icas no minamen o, especialmen e escolas de necessidades. daí su giu a ques ão de esc e e de meno olume, sis emingíssimo, melho e le indoíusas úl imas eo ias g ama icais conquėjimus eikalą (p. 38). o que signi ica oji g iež a sinc onia? i omé ica g ama ikoje a ual a bend iné língua sepa ada dos a mių e elhões aços g a icamen e: o que não pe ença à língua a ual, esse exp imindin a pe i u. isso mui o signi ican e e escslui, e p a ica. ela oi c i icada, que ilus á eis exemplos cole ados desde k is ijono donelaičio a é g amá ica da esc i a empos. mas c í icos nep isminė, que cada homem com oda língua a šioja não his ó ica, mas sinc onina g ama ica. po an o g ama ica au o es inham di ei o de ecolhe amos as de isu e, pe košę po seu sie ą de linguagem, a ibuí-los ago ačiai. o que ou a, que algumas de a chajinês g ama inas o mas (caip e a his o inė be a dė giminė) adicionalmen e ėjo de g ama ikos em g ama iką. e cei o omoio, pa ai o sin aksei, nea si ado kam alo i i. sin aksês especialis as exis ha, mas capazes uni e saliąją sin aksê combina com especí icaine língua li uânica mo ologia e aze o iginalias desen ol adas nemi a e ago a. ge almen e p óp ios exemplos empiam à eo iias, baseadas das línguas es anhas a os. Viena omé g ama icas o am bas an e a o a elmen e a aliadas es anim aučių bičiulių. g ama iką, expos os à usas língua, alo ino a jana bulygina e ju ijus s epano as, e expos os à inglês língua Wiliamas . schmals iegas. s epano as des es y a p isipažinęs, kad neigiamų ecenzijų apsk i ai ne ašąs, ecenzuojamuosiuose da buose ieškąs ik eigiamų dalykų, o jei jų ne andąs, nesiimąs ecenzuo i. o eilučių au o ei schmals iegas mesmo esc e eu Lie u ių kalbos is o inę sin aksę (A Li huanian his o ical syn ax), í esamen e baseando-se Vy au o amb azo Lie u ių kalbos daly ių is o ine sin akse. ecensuado e p imei a edição uni a omesa g ama ica em li uãos ala, mas des a ecenziação sabaliauskas nemês. posso sob e acadêmicas g amá icas da língua li uãs dize e zymaus bulga ų kalbininko i ano du idano o (p. 567568) opinião. assim já seiklos ê ci cuns âncias, que XX a. segundo a me ade eu opeia 306 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX mui o in e essė asi p oblemamis de eiksmažodžio, e nemažai jo ens cien is as de es angei os o am en iados s ažuo is em Vilniaus uni e si á. Vado au i lhes e a designado a so-callado eiksmažodžio specialis ė. assim em minhas mãos caiu i ano du idano o aspi an ê ka ina bonče a. seu che e amplos zammojos cien is a. ele cuidou de ex i pa da língua bulga as pa adigma dos empos de açãomazônio g e inando ela com bal as línguas empos de açãomazônio. bulga ų língua di e e de ou as línguas sla as analí icos açõesmazônio empos. joje em ge al mais anali ismo. g e inan du idano o p e is o ês línguas, a čiau bulga ų e ia sido língua la ių, e língua lie u ių e ia ocupėmusa in e pinę padė į, mas, desg a, seu aspi an ė nemokėjo nem lie u ių, nem la ių língų. além disso, na Le ónia al abalho pa a ainda não ha ia padėjėjų. aigi enkinomês só sug e inimu com li uãos língua. 1986 m. bonče os disse ação apgin a so ijoje (egzemplio ius es á e Vu cien í ica biblio ekoe). ui con idada a lhe oponua e i e opo unidades lá mais longe passejčiua , baba ea com bulga as p o esso es e lec o es. de ažiuojančią paledėjo du idano as e solicê, que lhe a siųsčiau Lie u ių kalbos g ama iką. não ou i-o alando em Li uaniano, po isso ape ei, quais g amá icas que iam i omės ou uni a omės (1985 m. já ínhamos g ama iką usų kalba). ele que ia i omês. du idano o opinião, isso esan i mui o aliosa g ama ica, po que nela abundância de linguagem exemplos, a eo ia ele e ele mesmo galįs nosiku i. sabaliausko li o neeilinė, po an o e nossa ecenzija sa o iška. como sabaliauskas da his ó ia do es udo das línguas li uanas paço sob e kalbininkų poe inius sugebėjimus ou įdomesnius biog a ia ac s, po exemplo, olego Poliako o da bą be onuo oju ou al ydo bu kaus s a ybininku, assim e nós p epa amemos esc e e pa a paísį k yps ančių is o ijų, po ém bas an e signi ica i os dos lingo y a li uanos e dos in es igado es. O zamen os da eo ia da doybos, baseando-se imp essionan e kiekiu pe cai a de li e a u a es angei a e ac os da língua li uãs, p imei o li uanis ikoje c iou Vincas u bu is. po ém li uanis as p imei a i am i omés da g amá ica da Li uânia língua daik a a džių da ybos sky ių (1965 m.). e mui o mais a de (1978 m.) Teo ia da Da ybos de Pala as. i omês g ama ikos au o ês būd a džio e açõesmazodžio p eesaginea da ybą esc e e independen emen e do u bucio daik a a džių p eesaginais da ybos, baseando-se linguagem ac os, adição. po isso udo saiu mui o bem, po que cada pa e da linguagem em seu p óp io signi icado, suas p óp ias pala as de da yba e cai yba peculia idades, sa i ą u ilização. dos g ama ikai, u bučio daik a a džių da yba oi mui o escu a: a odė, que já ninguém mais e usų ge iau už u bu į čia negali išmany i. kalba ašy oje g ama ikoje da ybos sky iaus exis e, mas ele no amen e apa ece lie u iškame iena omės g ama a ikos a ian e, publicada 1994 m. Po ão empo é possí el não só ansli e a a Teo ia de Da ybos de Pala as, mas e ap endê-la como qual que é mui a len elę. e se não, isso pelo menos bem insamia , o que são azimen os ca ego ias i ku jos eiškiasi, ypač jeigu jau pagal u bučio daik a a džių da ybos pa yzdį algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 307 ecenzijos / e iews p epa a-se pe a ky i isso que es á esc i o sob e būd a džių ou eiksmažodžių da ybą i omėje g ama ikoje. Na eo ia do doibamen o de pala as u bu is sob e ca ego ias doibamen o esc eço mui o cau elosamen e: da ybos ca ego ias, ma y , yškiausiai eiškiasi daik a a džių, iesa, não de odos, e p incipalmen e p iesagų i galūnių edinių da yboje (p. 280). ele mesmo dian edélicos daik a a dzes neap ašo segundo da ybos ca ego ias, po que dian edėlios nedaug, e eles ne iena eikšmiai. būd a džių e eiksmažodžių p eesagų ambém são poucos, e suas múl iia eikšmės. e açõesmažodžių p iešdėlinė da yba essencialmen e di e e de daik a a džių ou būd a džių. po isso udo não pode mau i em um, que e mui o bonzaus, ku palio. a pa i o mais a denė g ama ica eo icamen e nãoida o melho supe io do an e io . sabaliausko mencionado que eu em dian edėlinę daik a a džių da ybą žiū in i o iginaliai (p. 133). de onde é esse o iginalumas? u bu is indicou apenas o mal da di e ença en e daik a a dzes e açõesmažodžių p iešdėlinės da ybos: açõesmažodžio p iešdėlis galūnės nekeičia, a daik a a džio keičia. po isso cuida descob i , qual é o papel dos an edėlinių daik a a džių galūnė. pois cla a galūnių a i ício aidmens di e ença em compa ação s alius (: alas) e pas alė (: alas). po que quase a cada e bemó el é possí el adiciona p e ixão (e ainda não po uma), e obik a o zii p e ixão em apenas alguns? Po exemplo, c esce cogumelo po be žu, po isso é chamado pabe žiu, é uma sala jun o à en ada ango, po isso é chamada p ieangiu, é empo an es do almoço, isso é e an espiečiai e . . Passei a pensa sob e abę, musę, gėlę, akmenį, panão e mui os ou os daik ų eiškiančius daik a a džius, com os quais não impossí eis p ielinksninės конструкции. deles não imposmam e p é-dėlinhas ediniai. assim es abelece-se p ielinksninês cons ução e p e ixinio daik a a dzio conexão, e e galūnês des inação não da pala a a no o signi icado, e cons ução em o mi i como uma žodį. dū inių galūnė isai aip pa iš d iejų žodžių pada o ieną. Vadinasi, galima plės i dū inio są oką: d išakniai dū iniai a si anda kon akcijos būdu iš d iejų kai omą sa a ankiškų pala as, e p e idėliniai de um se iço e ou o sa a ankiško. em ambos os casos galūnê papel é o mesmo. Vadici, dian edėlinhos daik a a džiai são e pan. ne p iešdėlių ediniai, o dū iniai. kas be gal os, as begal is, kas be p o o, as bep o is, kas be lais ės, as belais is assim ca ac e izá el homem, a pala a homem ge almen e passaidžiamas, e peculia idade eiškian is būd a dis i s a daik a a džiu. o que ou a aquela mesmo dis su daik us eiškiančiais daik a a džiais, pa yzdžiui, beakuočiai miežiai. būd a dis beakuočiai negali i s i daik a a džiu, nes negalima p aleis i žodžio miežiai. ačiau da ybos būd a i būd a dis baseia não uma pala a, e p ielinksnine kons ukcija. escla ecendo p oblemas, é possí el esc e e não ecenziją, mas oda g ama icá. e como isso e i a , se sabaliausko li o não simples enciclopedinė in o mação? nas g ama icas de e es a só o que é g ama ica. Veikslus man endo neg ama ine ca ego ia, mas ainda assim sob e eles esc e endo g ama ikoje, emdoma e eikslų, e eiksmažodžių p iešdėlinės da ybos concep a. 314 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX ska džius con inua a i idades não nenag inėjo, e incen i ou isso aze damb iūną. esse, sendo nek i iškas, de maio ex ensão abalho subs i uiu Li u išką jablonskio e miną eikslai in e nacional e m aspek ai, e okiečių Ak ionsa nomeino jablonskio e m eikslai. e 1960 m. Enciclopedia Lie u ių leidykla bos one exibiu Leona do damb iūno 160 páginas de com odos os apêndices knygelę Lie u ių kalbos eiksmažodžių aspek ai. ele con ém compa ação com polkų línguas ações e ap o ei ada sa a ewicziaus mé odo ações desc e e de aco do empos. a e dade a dize , não é ão ácil p onook a jablonskį. e depois des es abalhos ele icou inal e ado, só um pouco apagado: ao u u o eqüen ínio empo a ibuída signi icação do e b. Um incen i ou, ou o esc e eu, ecebeu excelen es ska džiaus a aliação e Aídas e is a p emiajimen o, poseguiu p a a mėje, e sabaliausks pe si ašė e em seu li o (p. 431 432). isso é como às ezes sai com a aliações e elogios. Du an e aqueles anos no ins i u o mui o mui o ap endi. Pelo ei, que a g ama ica be im in e essus abalho, e pe eikslus pode adquili is e em g ama ina eiksmazodio seman icá ( anzi y umá), e em empos signi icos, e em ge al em oda g ama icosa ciência. Pa ašiau ke u is au o inius a kus, bibliog a ijas posições pe dois cen os, po que eó icas li e a u a ealmen e oi neap ėpiamas quan idade. (não em ão Maslo as aspek ologiją suge ė chama sepa ada ama da ciência linguo y os). Mašininkių pe esc i i ado abalho a duo ado s a s y i. quaisque objecções essenciais não lauk a. só depois de ponde amen o Vy au as amb azas pe gun ou: como gi ago a se á? g ama ica nos planos es e ema p e is o galnai y ei. e aqui é onde ul ydo sac ecian e pa icula idade: ele nė quan o nesu iko e o e eceu-me susse india com galnai y e, pois ela já apgynusi disse ação. já já não! Pequeno a gumen o, que ela maisnê e já se de endeuusa. mas como é possí el o che e de g amá ica e mesmo odo o cole i o senio es não e o plano e pe mi i po anos in ei os a mim esc e e um ema que p e is o pa a ou o au o ? saí do ins i u o não deixada nem de página, e ninguém meu abalho nepasigedo. an o do: o que oi, p ažu o. mas comple amen e não pe žu o. d ejus anos pa edaga usi a li e a u a cien í ica e écnica, aquela ins i u e esc i o abalho consegui como e e a ą Vilniaus uni e sidade aspi an u as depa amen o. seu che e disse que semelhan e em odo o seu empo de abalho não ha ia is o. o e iso Vy au as Mažiulis ambém a aliou mui o bem. En e is os p ecisa am a i ma emá. Į eikslus ka ed oje en ão žiū ė a mui o cé icamen e. mas kazlauskas p onunciou lem ingo aza: jei é com a lide a , egul ašo. o Pikčilingis, ka ed os edėjas, pasakė: o malus líde se á, e ela esc e e á e sem líde . ecenzuodama sabaliauskou, neju pelas quais con o os ac os da sua biog a ia cien í ica po que, que sob e isso o e ece pode su e i não são mui as pe sonalidades desc i as sabaliausko e seus li os. ninguém na Li uânia e sabia, que eikslų s udijos XX a. meioje e segundo ojoje pa e oi mui o ac uais em ou os países. só em seguida sen iu, como de es angei os ‒ começa am a plauk i s ažuo ojai i i bal os línguas eikslas. O p imei o oi glasgo uni e si á io p o esso Vik o as hol umas. es anha, mas ag adá el, quando e, algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 315 ecenzijos / e iews ainda só asis en ę, apon a di igi o p o esso do es ážuo ei. Todo o mês sen a amos jun os Vu P o esso es cai ykloje. ele ap endeu e dos li uanos, e ik apgin ą kandida o dise aciją, o iš ažiuodamas pasakė: „jeigu nebū ų bu ę jūsų da bo, mano s ažuo ė bū ų bu usi bep asmė.“ e esse meu quê 1980 m. conheci com ex ao diná io cien is a e homem ju ijumi s epano u (p. 510513). Mais a de, comunicando com ele, en endi, po que Vilniaus e as ik 2003 m. su eikė jam ga bės dak a o laipsnį, no s s epano as i anksčiau uni e sibu o o nuspe nosęs. ele mui o ama a Li uânia e suas pessoas, após janei o 13 acon ecimen os saiu do pa ido. 1968 m. s epano as oi p imei a ginama na Li uânia jono kazlausko dak a o dise ação oponen e. Após kazlausko mo e ele sen iu que pe deu mais do que amchiulio, a ūko, ou al ez quan o oi e ejei ado da Vilniaus uni e sidade, mas ainda Li ui ugdė jo ens cien is as, a os ogas leido aldeimo pessoas sodibas. 1979 m. apa eceu, em sua opinião, dois signi ica i os li os: amb azo Li u ias linguagem pa icipan es his ó ica sin aksė e Paulauskienės G ama ines lie u ių kalbos eiksmažodžių ka ego ijos. po an o, solici ado eginas Vencku ês, conco dou se meu disse ação oponen e. O mais in e essan e é que, conside ando no ka ed o, i i in asi: anksčiau Paulauskienė kabinėjosi à galnai y ės, e ago a isd įso kib i e ao Žulio; capí ulos sob e ca ego ia de pessoa eikią joga (gi denis, melho bičiulis de Júlio, nep a a ė nė žodžio). mas eu não de obediniųjų. po isso ganhei, pois s epano ao pa ece pa ecia opos o: apie ca ego ia de pessoa esc i a melho na pala ao y oe mundial. s epano nus ebino e pelo que y me ę, eceb o eginas Vencku ės na es ação, yko não em ho el ílsa se, e pas nos pa a namus e nãousi ilkando pal o o e eceu-me es a jun o com ele a esc esim mensagem a con e ência bal is as ygoje. P anešimen o esc ibimos (Паулаускене, Степанов 1985: 1724). Pe gun ada, quais ag adecimen os que iam po oponen e a gą e iagem de Moscou, s epano solici ou p epa a -se a acogomis na aldeia. apoxi idinei Š endub ėje, ao pé pa aiga do alėnio puikioje sodyboje, onde p ieklė yje do pluus kadaise lėpėsi Mikalojus kons an inas Čiu lionis, onde mais uma ez isi iu composi o ius balys d a ionas, onde i ia balčikonis, cole ando d uskininkų dainas, onde pe edições exp e eu i ienau, e jocheną angę (p. 602607) ui ap endinusi. quando emmeeus s epano os a e iogogens, os isi ei, ambos com a esposa Lilija aleg iau os chaimininkes p epa ada gėsi, kad niekad aip puikiai nea os oga ę: u ėję du puikius kamba ius i k ali i- com comida, caminhandoję po mišką e panemune em d uskininkus, lankęsi Čiu lionio casa oco idas em conce os, d uskininkų i secunda ines escola di e o us Vy au as bazys au omobiliu pa ežiojęs po Sou he n Lie u ą. Ainda nos e a es ado pasea -nos pelo Čiu lionio e since amen e nos con e sbê. mais impo an e, que aqueles amosos pessoas, com os quais e e que en en a , ica am amiguilhas e alo idades só isam gy enimui. s epano o jubiliejui ski ame inkinyje Kalba i kul ū a: Fak ai 316 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX pedi em a igos de aco do seu i as p oblemas. ui elizia con idada pa a o seu bičiulių bū į. Veiksmažodžių açõeslai p a mim ouxeê e japonę eiko saku ai. sabaliauskas sabe que ela escu ou boni aco s undžios p ūsų linguagem paskai ų (p. 724). mas é udo pode sabe ? de onde descob i a que seu p o esso , ecebendo Paulauskienės li o, mandou sua aluna es uda a i idades. al ez pode só in e i de publicações. mas não ão ácil descob i , que saku ai e após es udos mui as ezes, pequenos ilhos deixadas às a ós, ažiuoda a à Li uã, apossi a a-se não em ho el, e Paulauskų casa, que Paulauskienė no ėdama pudesse ilkė i e kimono, que ninguém japonijoje ão puikiai nekalba e ne ašo lie u iškai como saku ai. Pe gun ada, po que ela a é ago a só asis en ê, e não p o eso ê, mui o silenciamen e espondeu: Vy ai neleidžia. japonė em que se nuolanki e obedini, p o du is ela pi ma neina. ago a já seus ilhos paaugę: ãu nao o onze anos, ilha akanei aš uone i, e ãu ken o ke e i, e saku ai ainda p ome a não ez isi a ky is na Li uânia. da p imo esmeniu gos a ia de con e sa sob e dois exclusi os li uanininkos Zigmą Zinke ičių e aleksą gi denį. Zigmą Zinke ičius minha ge ação lemb a como um excelen es lec o y oja. ago a o guluojaméssemos ha endo balčikonio alunos, e en ão Zinke ičius conside á amos melho um lec o io, e his o ina g ama iká ao mais in e essan e mokslu. en ão ainda não nu en iamos, que longinamen e mui o g ande dedicação a mokslui, sua o necida hon a, p emiapimai e a io iá ias p émios, desejo isu pi mau i pode homem de agi como kokie na ko ikai. Zinke ičius odo expulpo ciência, ocupados em ca gos, hon a e espei os la inoie an o na Li uânia, an o e no es angei o. isso com g ande espei o desc i a no li o sabaliausko. alen oso e abalhš us Zinke ičius, mas udo o que ele esc e eu, ago a ab ange e a alia impossí el. assim im ydas Šilbajo is alou e sob e edua dą Mieželai į: Talen oso Mieželai is, mas ele ykš a como pode oso on ana meados da p aça e impossí el adequadamen e a alia seu odo. Mui o a en amen e leiaço Zinke ičiaus Li u ians his o ia da língua desde a p imei a página a é indicado es, po que p epa a ei esc e e sob e as p imei as g amá icas da língua li uãs. Conheço e des a Zinke ičiaus es údio p é-his ó ia. 1964 m. Vu Lie u ių kalbos ka ed a jun o com Ma Lie u ių kalbos i li e a ū os ins i u u oi sumanę is o iją i ją baig i 1970 m. be au o iai labiau ūpinosi sa o dak a inėmis (habili- acinėmis) dise acijomis i planuo o da bo nep adėjo. Planus ais laikais eikalau- esc e e Lie u ių kalbos a ykdy i. en ão, em 1968 m. e e ei o 8 d. ka ed os sen êdy (p o ocololo n . 314) decidiu se sepa a do ins i u o e esc e e dois abalhos de ciência, que ep esen a iam e planejada his ó ia da língua Li uânica, e ossem guiêli dos es udan es das escolas supe io es. Palioniu p e is o esc e e a his ó ia da língua li e á ia Li uânica. ele esc e eu e expôs seu manualélí em 1979 m. Passei pa obulinês, quan o mudado an aš é, 1985 m. aos es udan es in oduziu Lie u ių ašomosios kalbos is o iją. algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 317 ecenzijas e iew an asis oi p e is o abalho cole y inis Li u ians kalbos is o inė g ama ika. Plano al: I. Į adas e bibliog a ia (3 a. l kazlauskas); II. Foné ica: 1) ocalismo, 2) ki čiação (8 a. l. gi denis), 3) consonan izmo (3 a. l. Zinke ičius); III. Mo ologia: 1) daik a a dis (5 a. l.), 2), į a dis (2 a. l.), 3) skai a dis (1 a. l.) Mažiulis, 4) būd a dis (2 a. l. ), 5) nekai omosios kalbos dalys (1 a. l.) Zinke ičius; 6) eiksmazodis (5 a. l.) kazlauskas. o abalho de e ia se guiêlio ipo, sis ema de pa ag a os, li e a u a indicoma ex o, é mino de conclusão 1970 m. kazlauskui e Zinke iči do a o dise ações a s ymai e de imas cla amen e hinde dė esc e e ka ed os suplanuo o abalho. Passei agiska kazlausko mo eis comple amen e sug io ê planą. a melho udo esc e e a um: o que planejas, se i o e saudá el es ás, isso e pabaigi. Zinke ičius udo ez um: os es udan es p o idenciou dialec ologia e his ó ica g ama ica manualhelhos, esc e eu didįjį Lie u ių kalbos is o ijos eikalą, depois ele sukonspek a o, e amu ė Plioply ė aduziu em inglês a língua e lançou ao mundo. lendoando Zinke ičiaus his ó ia da língua Lie u ių, ossos pensamen os lindo em cabeça, especialmen e quando p ėjau a é esc i oino pe íodo. sob e um dos mais impo an es an igas nossa esc i a e apas (XViXVii a.) Palionis é apgynęs habili uo o do a o dise ação, mui os anos Vilniaus uni e si e e lec ęs oda os li uãos esc i omosios kalbos is o iją, saindo dois des a disciplina manualėlio a ian es, com . buchiene pa ašęs pla ų į adą apie pi mąsias p in adinas lie u ių kalbos g ama ikas ins i u o leidini Pi moji lie u ių kalbos g ama ika (1957). do Palionio espė asi Zinke ičiaus abalho de alha análise e a aliação, mas algumakodėl nãolauk a. não se pode conside a his ó ia ago a ies desc io. qualque , i endo desc i omaisiais empos, sabe, quais que eles e am. não equeixo de polí icação: esc e e sob e go bačio o e o mas, b azausko e be iozo o a i idades. sob e língua li uãs y inė ojus p ecisou deixa esc e e sabaliauskui. juolab, que aqui andas sã-men e nãoa okiadas coisas. Po exemplo, albe as osinas desde 1989 m. já e a p o esso do ka ed o de ilologia bal as da Uni e sidade de Vilniaus, e 19911996 m. des e ka ed os ede o . 1994 m. saíndoame Zinke ičiaus Lie u ių kalbos is o ijos Vi omo ele ainda abalha em ou as ins i uições (p. 268). o que gi aqui acon epę? 189 p. p i aši a mui a coisa puoselėjusių cul u a da língua kalbininkų pa a džių. e a a ada mui o inco ec a conclusão: [...] isiškas aldžios nesi ūpinimas aduções da língua li uânica niekais. Mui o dói o co ação ao le es as e sões. isso não é e dade! Palionio Lie u ių ašomosios kalbos is o ijoje é comple amen e di e en e: depois do gue a i augo a ei imi, susi aikymas su jos išnykimu „komunizmo epochoje“ isas as pas angas no a alen ingų ašy ojų ka a, in oduzido ob iga ó io ensino secundá io, jo nalis as, žu nalų, knygų leidyklose di bo k ali ikuo i s ilis ai, adijas, ele izija, ea as ūpinosi kalbos ai ūpinasi kalbos kul ū a? ou já é melho , quando à língua li a ians a p ikaišio a isokios não adap ados es animybios, quando de nenhuma syklingumu. odėl bend inė kalba šiuo me u pasiekė aukščiausią obulumo laipsnį. kažin, kaip daba Zinke ičius mano? a jau nep iklausomos Lie u os aldžia labai 318 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX no mminão da língua de odo não e ? já em 1994. e a cla o, o que se azia à língua li uanos, e Zinke ičius ainda assim úl ima sen ença sob e li o aplanko suge e: Į a ei į eikia žiū ė i op imis iškai. e e os li o com es a sen ença, no ė ųsi p abil i Vinco Mykolaičio-Pu ino pala as: g ynas op immas man soamba como melas. aleksas gi denis disse que a língua inglesa a á uma maio žal han usų lie u ių kalbai. eles, p esumi elmen e, com jö undu u hilma soni, jogando xacma ais, con e sėjęsi sob e aquela inglês linguagem šmėklą (p. 637), mas descon ia, se islandų kalbai ela an o dano ez, quan o lie u ių. islandai li e nação, e nós, nos libe dados de um dos ka u ios, do seu no u kişame a cabeça em ou os kilpą. gi denis na mesma enascimen o da Li uânia esc e ia: Pada emos odos is o e aquilo, mas p o a elmen e não an o, quan o ínhamos e capacámos... pa icula men e dolo oso é, quando bem pensas o que gi u boa nu eikei? y ei a língua, especialmen e des e país zemaičių (e p ima iamen e mažeikiškių), e se á que a alguém disso melho ou pelo menos in igan e i e ? Pocinhos de aqui is ečiau elogia ilologo caminho (cidade ou cidadelis não o luga , onde in e essama gim ąja lingua e gim ąja gen e cul u a, e na siai ge iančiame kaime quan o ago a begims a gabių?) (gim oji kalba, 1990, n . 10, p. 12). de al gabimen o de pessoas como aleksas gi denis nasce al ez só uma ez po cên imio. po isso lhe e especialidade escolhe e a nelágua, pois podia em odas as ciências e a es a ingi a cima. como ele oca a o ioque! que oz que inha! Escolhendo es udos de linguagem, ele ainda assim não se sepa ou com ly ika, hegzame o análise. linguas pagamen o não o exilou s ažuo is po mundo uni e sidades, mas lhe a siun é o mundo. sa a ankiamen e ap endendo a elha língua dos g egos, oi pajêgos pesquisa sua oponuo i Mindaugo s ockio da bui. Ma ema iko i iziko gabumai p a e ė di ban ekspe imen inės one ikos labo a o ijoje, iš inžinie ės Vidos Žilinskienės gi denis p ozodiją e ez sa a ankišku caminho seguinhada das línguas li uãs pesquisinė oją (p. 291293). Todas gi denio publicações discu idas em sabaliausko li o, e ainda esc i o: lima kalbė i apie ling is inę gi denio mokyklą: pe isdešim jo ado aujamų Lie u os i La ijos kalbininkų apgynė dise acijas“ (p. 189). kas galė ų pasaky i, Šiandien gakiek gi denio empo inse ida em ou os pessoas cien í ico abalho, como se es eng asi isugdy i kalbininkų, galinčių p a ęs i isso, o que do seu p óp io i apie jį daug daugiau, juk ka u gy en a i di b a. Čia galima ik p idu i, kad, kalbėdamasis su a imi, jis niekad než ilgčioda o į laik odį, odydamas, kad skuba, alen ingai começado? gos a ia de esc e e ykad ua linguagem lhe não in e esa. gi denio Kalbo y os abalhos de ês omai ale sepa ada a enção. inal de cada omo ap esen ado Diálogo, onde é possí el ec ia e p óp io gi denio pon o de is a em kalbo y ą. sen ia ele sua o ça alen , mas não que ia bi is. P imei o omo no opo emos gi denį com balčikoniu, šypsančiu assim, como ele šypsoda ose só com amčiuliais paime ou isi ando-se com bal a usijoje i endo lie u ius. Pedi que gi denis ago a dado algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 319 ecenzijos e iew esc e e y ų a minimus sob e balčikonį / ele isso aze ecusou: da alguém pamança, que gi iasio. isso é e dade, po que esc e endo sob e ou os, ine i a elmen e apa ece ás e ocê mesmo. e dadei o pa adoxo: gabíssimo XX a. lingbinis a Li uãos ecebeu apenas dois cole i inos p êmios do es ado: uma po secunda ização da escola, e ou a jun o com au o iais de g ama ikas uni omias. e nãou as a nenhum único gi denio abalho, digno Li uania epublikas p emiação de ciência. Zinke ičius esc e e sob e si mesmo. nesse caso o au o excede acima de odos, ou os, que e elogiados, em si mesmo pamajėja. se ia ainda meia bêda, se naquele esc i o não es i esse apkalbų e apmaudžių e os. colegaą Vladą ba use ičių ele pe k ikš ija Vincu, posėdyje, no qual conside a-se Zinke ičiaus le i a, jiedu com kabelka apkalba juliją Žukauskai ę, que, kabelkos žiniomis, escus usi ska džiaus, como eikią dize : se Ž aigždės spindi nebesuje, ou no celsus? o ska džius espondendo: au, panele, an an pečių (Zinke ičius 1999: 149). a gi galėjęs ska džius, oda a ida cuidou-se cul u a da linguagem, assim esponde a uma pe gun a bas an e in eligen e? e pašneko ai, zombando-se de Žukauskai ė, mos a am que eles mesmos não sabem, que é possí el dize abejaip, dependendo do que, como in e p e as aquela céus: ou como ogo a acima de sua cabeça, ou como espaço, cheia de es elas. ób io, que búgos esc i os publica mais complicado do que jablonskio. mas Palionis lançou aquilo que naquela época e a eque ingíssima: jablonskio g ama icas. Zinke ičius gi iasi ap esen ado po adiją ambos jablonskio Rink inių aš os omus: p imei o olume cons i uído linguagem aisymų a igos, e segundo Manualê (p. 184). mas na e dade pa a o p imei o Jablonskio Rink inių aš ų omą sudė i não a igos, e g ama ica, sin aksė, linksnių e p ielinksnių mokslas, abalhos, dos quais e mesmo jablonskis não classi ica manuéliais, a igos es ão em segundo ajame omo. m. jablonskis esc e eu 1922 1925 m. sin auką g ama ical e só com ese as o e eceu-a como ado ėlį pa a as classes supe io es da escola secundá ia, mas es a sin aukos Palionis em Rink inius aš us não deu. o que es á jablonskio Rink inių aš os em dois olumes, nada não di icul a e eco de , e se nea sembeni, isso comp o equ, mas aqui Zinke ičius nė upucio nãojaučia esponsabilidades po isso, o que esc eço. e a melho edi o a da edi ó ia não e i icino, po que esc e ia acadêmico. adęs al não ac edė ino su plusu iniškumo exemplos, imi duejo i e alguns po ciência a i mações. a pala a sa mai ka iai. 265 páginas do li o (nuo 463 a 728) sabaliauskas des inou a lingubinis as es angei os, modiusem li uãs línguas, a es udussem, seus ac os u ilizassem nos seus abalhos, de e mina a alo das suas in es igações li uanis ikai, bal is ikai e indoeu opeis ikai. Na u almen e, o au o econhece que no XX a. inal e XXi a. começo his ó ica compa amomoji kalbo y a já seus obje i os es á alcançada, e língua Li u ians como mais elha língua indoeu opiešu pasida iusi não ão necessá ia, po que ago a dominanças no as sinch onines kalbo y os di eções. po ém ela ainda assim é impo an e à e imologia, à ipologia de línguas e a ou as á eas de linguo y ia. 320 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX sabaliauskas y a ap ašęs nemažai kalbininkų iš į ai ių į ai iausių pasaulio šalių (eu opos, asiá icos, ame icos, aus alijos e k .), ap ende usių lie u iškai e um ou ou o aspek u y usių lie u ių kalbą. em seu li o como de alhoia encyclopedijoje ma as i e ingų žinių apie as asmenybes i šalis. ecenzijoje paminėsime ik kai ku iuos iš jų. galina ū alu, que de es angei os p imei os sabaliausko desc e e kininiškos au os la ių kalbininkai. ago a na Le ónia não há al lingüis a, que aos Li uães alo y a e apsk i ai bal is ikai galė ų iek duo i, kiek kadaise y a da ęs janis endzelynas. ačiau bal os línguas compa amomoji adição aqui neiš ancusi. An es do segundo mundial gue a, quando a uni e sidade da Le ônia abalha a janis endzelynas e nele ha ia ilologia bal as depa amen o, mui os bal is as es uda em yko pa a ygą, e XX a. meados em seu caminho di eção mudou, po que Vilnius o nou cen o bal is ikas. Vilniaus uni e si e e já es uda am não só só la ians kalbininkai. e e dos la ios não um aqui é de endęs disse ação ou pa icipado em comuns línguas bal as pesquisinamen o abalhos, po exemplo, compondo a las de línguas bal as. Nes e li o sabaliausks p incipalmen e in oduz lei o os com aqueles le s, que como bal is ai su gi am lide ados Vilniaus p o esso es Vinco u bučio, Vy au o Mažiulio, alekso gi denio, Zigmo Zinke ičiaus e aleksand o Vanago. O p imei o aspi an e da Uni e sidade de Vilnius oi einis b ulis, nascido aion de akmenesa Pipi ų kaime (1937994). 1962 m. ele ing essou em Vilniaus uni e si á io aspi an ū ą e y ê elações leksikos de línguas la ias e Li uãs. Šia ema esc e eu a igos. seus abalhos li uanis inos ele p oclameu e na imp ensa la ias. uma ez sabaliauskas ele mesmo é aduzído la ians gožina li e a u a em la ians língua, ele não esqueça e o que b ulis aduziu lie u ians gožina li e a u a em la ians língua. gabús de á ios países lingüis as inham e li e ú icos habilidades: aduziu e a é es udou g ožina li e a u a, kū ė eilė aščius, apsakymus. Uni e si e e da Le ônia ao lado de ou as disciplinas b ulis ensinou e li uãos língua. Mais a de em Vilnius es uda o am já seus alunos. P e is Vanagas 19821984 m. oi es udan e da Vilniaus uni e sidade, 1985988 m. aspi an e des e uni e sidade e inalmen e aqui apgynė dak a o dise ação. albe as sa kanis não só linguis a, mas ambém diploma a. como linguis a ele se in e essa a pelos diale os la ios, la ios e li uãos línguas con a os. sa kanis 1993 m. Vilniaus uni e si e e apgynė dak a o dise ação de expe imen alína a mių oné ica. o Laimu ė balodė (anelauskai ė) pe ence pelas suas šaknimis a ambos os nossos po os. ela Vilniaus uni e si an e, mas ao mesmo empo d ejus anos es udou si e uose, ku dės o abi bal ų kalbas, y inėja bal ų kalbų onomas iką, bend ada - e La ijas uni e si e e. ago a ela abalha igos e helsinkio uni e biauja o mando diccioná ios. sabaliauskas desc e o e la is ikas es udos, nas quais simplesmen e impossí el esol e -se sem língua li uãs, po exemplo, Ma os udz ės La ių kalbos is o inė one ika (1993), kons an no ka ulio d i omis La ių kalbos e imologinis žodynas (1992), an ono b eidako da bai. Nes a ma a ilhosa enciclopédia ainda encon a emos ainos algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 321 ecenzijos / e iews blinkenos, beni os Laumanės, dainos ni ios, ojā o bušo, dacės Ma kus, Valen inos skujios, b igi os bušmanės, annos s a eckos, Lidijas Leikumos e k . y inėjimus com e e ências, o que seus abalhos são impo an es li uanis ikai. simplesmen e ma a ilhu, como puikiai sabaliauskas conhece kaimynų kalbo y ą, como adqui ilinęs em udo, que pode mé odo ou obje o de inquinamen o a auk i ou os kalbininkus. Po exemplo, la ės em inės s ockholmo uni e si ės p o eso ės aikų kalbos s udija nuo cinco meses a é penke ių me ų (1982). nossa p o esso a e c iando seus ilhos conseguiu abalha necessá io e mui o in e essosos abalho de con e so y os. a enção sla is as das línguas li uanas desde XiX a. segunda pa e con ínuos a é ago a. isso mos a e sabaliausko de alha usas, uk ainiečių, polkų, Czechų e bulga ų kalbininkų abalhosų analiza (482568). com especial espei o e ūpes ingumu desc i a usų bal is ų a i idade, po que de e dade mask iškiai Vladimi as opo o as, olegas ubačio as, Viačesla as i ano as mui o amplio pe il cien is as kalbininkai, olklo is ai, mi ologogos, e nologos, li e a u as y inė ojai. a ual lingüo y a e li uanis ica pa icula men e signi ica i os dois doskilias eó icas lingüo y os specialis as a janas bulyginas e ju ijaus s epano o os abalhos. suas eo ias g ama icas e eó icas g ama icas, semân ica e semio ica, compa amó ia linguo y os e iloso ia da linguagem es udos são p ecioso pa imônio de á ios idiomas. Líbios lingüis as podem o gulha se de sua amizade e dėmesiu, mui os hoje conhecidos dos linguis as Li uanos lhes dãoingi po lide ançaa imen o caminho da ciência no início. com g andele espei o desc e e sank Pe ebu go bal is ų senio íssima ge ação (ju ijaus o kupščiko o), e jaunesniosios (aleksiejaus and ono o) e uk ainiečio ana olijaus nepokupno abalhosi. luga especial a ap axe sabaliausko ocupa polkų kalbininkai, e en e eles mais no á el bal is o e indoeu opeis o Wojciecho smoczyńskio biog a ia, linguís ico caminho, linguis os žu nalų, biule enių, bibliog a ijų publicação e mais impo an e eica li uanis ikai Li uu ių kalbos e imologinis žodynas (2007). mui os li uanis ikai nusipelnę Leszekas benda czuk, Michałas kond a iuk e k . Zymūs chekų, bulga ų bal is ai. Mui o puikiai ap esen am-se okiečių kalbininkai, cujos ė ynėje XiX a. começo apa eceu compa igamoji his o inė kalbo y a. mais a i o des es empos óci os aine is ecke as. jis sabaliausko ap ašomuoju laiko a piu paskelbė daug li uanis- ikai s a bių s udijų, okiečių spaudoje ecenza o s a biausius li uanis inius da bus, bal is a é a é a saída em aposen iação lide a a sua inicia i a ís eig am cen oi bal is ikos g ei swaldo uni e si e e. sabaliauskas, pe ei amen e amilia izado com os campos de in es igações des e cien is a e a i idades pedagógine, az conclusão de que os úl imos do dezmečiai ecke ui o am mui o bem sucedidos, an o bal is ikos como e sla is ikos campos (p. 573). Mui o alioso óci os indoeu opeis o Wol gango P. schmido (p. 583588) con ibuição pa a bal is ikos ciência. lhe pe ence idėja, que elozes 322 aLdona PauLauskienė, sa Ma kaVia ac a Linguis ica Li huanica LXIX Eu opa (jo e mas) hid onimía cen o esąs nos bal os es uos. ele es udou p ússia e ku šių ne ijos línguas, desde 1985 m. edaga a publicações se iją Hyd onymia Eu opea e jun o com be nowskiu é de ês omos eikalo ku šių ne ijos kalba: Vieno mi š ančio dialek o his o iskās kalbo y os i ins umen inės one ikos s udijas (19891999 m.) edi o e cod aau o ius. pa icula men e mui o li uanis ica e em ge al bal is ica me ecedo de amplo pe il ilólogo uni e sidade de Müns e p o esso ied ichas scholcas (p. 591599). imensamen e signi ica i o pa a nós o seu abalho de es udo da li e a u a bal as Pabal ijo po os li e a u a. sua apa ição e desen ol a (1990). isso é um es ud das li e a u as Li uãs, la ias e es as, na qual esli škinama li e a u as o ma imosi especí ica e ligações com li e a u as kaimininas. Li uanis as sem im signi ica i o é 1981 m. scholco sumany as maio usio XVi a. monumen os da esc i a li a ians jono b e kūno biblijas e imo o okopijas edição. ele p epa ou p imá io p oje o de publicação, cuidou de undos e 1991 m. ėmė mos a -se esul ados des e abalho. do o al publicados qua o li os (19912002 m.), que p essas p epa a am jochenas die e is ange, scholcas, iedemannas kluge. p ecisa dize , que sabaliauskas com g andele espei o ao au o desc e e odos pelo menos quan o com bal is ika elacionados scholco abalhos. Müns e io uni e si e e scholcas oi semina de sla os e bal os, mais a de in e disciplina do ins i u o de es udos bal os. bas an e o es adições bal is ikos i alijoje, onde 1931 m. amosis i alų kalbininkas giacomas de o começou pe mi i p imei o no mundo bal is ikos žu nalą S udi Bal ici, ėjusį a é 1969 m. Malonu ma cados, que 1995 m. Pizos uni e si e e îns eig as žu nalas Res Bal icae. mais a i os des e in amecio bal is ais sabaliausco conside a Ma iją e esą ademollio gagliano, g idą Michelinį e Pie o umbe o dinį. Nós, como bem conhecendoças dinį, a maio simpa iação sen imos pa a ele. é não só um g ande cien is a, poliglo o, mas ambém mui o amá el homem. Ja i dinio in e esse em línguas bal as e linguo y os his ó ia, seu opus magnum bal os línguas (Le lingue bal iche. i enze, 1997) línguas li uãs e la ias apa eceu 2000 m., usų 2002 m. e já aduzida em inglês. en e mui os ou os seus abalhos se des aca aLiLe oescV : bal ų kalbo y os p adžia (ALILETOESCVR: linguis ica bal ica delle o igini. Li o no, 2010, 844 p.). e quan o dinis é adi inhado no campo das a es e cul u a! ele ep ezen ou eu opá com os po os bal os, seus passados e p esen es imi, quan o excelen es esė, g ožinės li e ecenzijoje a ū os (p ozos i poezijos) e imų. impossí el lis a mesmo dos mais impo an es pesquisinė ojos e seus abalhos. beleca só exo a os lei o os a i a sabaliausko li o, na qual pode encon a udo, ou quase udo, que elacionado com li uanis ika e bal is ika. sabaliausko His ó ia do es udinamen o da língua Li uânica ma a ilbus pa imônios da his ó ia kalbo y os ge ações u u as. algi das sabaliauskas Lie u ių kalbos y inėjimo is o ija. 1980–2010 m. 323 ecenzijos / e iews Li e a ū a Põe pala a ao pala a e ás diccioná io. A iminimai sob e kalbininką Juozą Balčikonį 2006: Vilnius: Li u ians kalbos ins i u as. ma e na língua, 1990, n . 10, p. 12. jablonsky jonas 1957: Rink iniai esc i os 1. Vilnius: Es adoybna poli ická a ědecká li e a u y yda ykla. kazlauskas jonas 1968: Li u ias línguas his ó ica g ama ica. Vilnius: Min is. ka ia sa ma 2012: jāa endzelna akadmiskās biog a ijas mzzināmas lappuses ldz 1940. gadam La ijās Zinā u Akadmijas Vs is, a daa, 5/6 n . lk. 518. Nossa língua 1975, n . 3. Паулаускене Алдона, Степанов Юрий 1985: Универсальные категории в g amá ica de bál icos idiomas. Bal u línguas senāk un ago a. ga, lk. 1724 Pikčilingis juozas 1982: Ve dade in e iu. Vilnius: Mokslas. ska džius P anas 1936: Veikslai e seus consumo. Gim oji kalba 4. sa a ewicz jan 1938: s an badań nad aspek em czasownikowym w języku li ewskim. – Bal icosla ica 3. Wilno. s ang ch is ian s. 1966: Ve gleichende G amma ik de bal ischen Sp achen. oslo be gen omsö. Степанов Юрий С. 1981: Имена. Предикаты. Предложения. Москва: Наука. u bu is Vincas 1978: Teo ia do Da ybos de Pala as. Vilnius: Mokslas. Zinke ičius Zigmas 1999: P é li uanis ikos Židinio. Vilnius: Mokslo e enciklopedijas ins i u o de publicação. Эндзелин Янис 1905–1906: Латышские предлоги 1–2. Юрьев. Į eik a 2013 m. ou ub o 8 d. aLdona PauLauskienė Vilniaus uni e si e as Balio S uogos g. 8-1, LT-10220 Vilnius, Li uânia [email p o ec ed] sa Ma kaVia La ijos uni e si e as Ozolciema 24-I-112, LV-1058 Riga, La [email p o ec ed]