Varėnos šnektos daiktavardžio giminės kategorija

229s aipsniai / a icles esMiniai ŽodŽiai: pie ų aukš aičiai, Va ėnos šnek a, na ū alioji mo ologija, giminės ca ego ía, giminés a ijándose. keyWo ds: sou he n aukš aičiai, Va ėna sub-dialec , na u al mo phology, he gende ca ego y, a ia ions in gende . Vi aLija ka aciejŪ ė Lie u os edukologijos uni e si e as Los di ecciones de in es igaciones cien í icas: ac ual mo ología, a mių mo ología, dialec ología. Va ėnos Šnek os daik aVa dŽio giMinės ka ego ija he ca ego y o gende o noun in Va ėna sub-dialec ano ación Va ėnos šnek os giminės ca ego ía desde el pun o de is a de la mo ología na u al oda ía no es á in es igada y desc i a. El obje i o p incipal del a ículo discu i es a es uc u a de ca ego ía giminés de šnek os, basado empi ine ma e ial, p esen a daik a a džių giminés semán ica y mo ológica ca ac e is iká, es ablece giminés a ija imo casos. el análisis ealizado mos é que: 1) Va ėnos šnek oje daik a a džių giminė ( i iškoji y mo e iškoji) no es á es ic amen e di e enciada según kamienos, que jun o con lexijas sólo en pa e ma can giminę; no exaclu habla y sob e especial gimines mo emą Va ėnos šnek os daik a a džių es uc u a; 2) i iamajai šnek a ca ac e ís ico giminés o mas de a ijamien o. anno a ion he ca ego y o gende o Va ėna sub-dialec has no been esea ched and desc ibed om he pe spec i e o na u al mo phology up o now. he main aim o he a icle is o discuss he s uc u e o he ca ego y o gende in his sub-dialec , on he basis o empi ic ma e ial o p esen seman ic and mo phological cha ac e is ics o he gende o noun and o iden i y cases o a ia ions in gende . he conduc ed analysis e ealed ha : 1) he e is no s ic di e en ia ion in (masculine and emale) gende o he sub-dialec o Va ėna acco ding o s ems, which only pa ially ma k he gende oge he wi h lexions; i is inaccu a e o poin o speci ic ‘gende mo pheme in he s uc u e o nouns o he Va ėna sub-dialec . 2) Va ia ion in o ms o gende a e cha ac e is ic o he sub-dialec unde he esea ch. 230 Vi aLija ka aciejŪ ė ac a Linguis ica Li huanica LXXI Ka ego ija cie a lengua sis ema de elemen os iene signi icado g ama ical e ją mos ancia o ma g ama ica, . y. o malų odiklį (plg.: hocke 1965: 211; Lkg i 1819; Paulauskienė 1983: 157; Ma hews 1997: 48)1. pa a de ini , qué ca ego ías mo ológicas iene una u o a lengua, p ime o hay que mi a se en aquella lengua p esen es las o mas kai ybines ( lexines). en o as palab as, mo ológica Šiuolaikinėje mo ología en eo ía las palab as en ca ego ías se di iden según unciones sin ác icas, doybą, ka ego ija egzis uoja en, ku ji o maliai kaip okia pasi odo (Wu zel 1989: 53). g ama ónico con enido y con ex oą (plčiau sob e ca ego ía y sus aožus é. ca s ai s-Mcca hy 2000: 264272). núme ous, aleg nio y giminés2 ca ego ías g ama icas una con o a es án elacionadas3: la o ma de palab a g ama ica mo ema ( lexija, o leksy as) siemp e codiega núme ous y esque no ca ego ías, y el hecho que giminés g ama ica ca ego ía iene conexión con ca ego ía de núme os, con i ma la uni e salía de idiomas, a i mando que cada lengua, que iene giminés ca ego ía, siemp e iene y ca ego ía de núme o (g eenbe g 1968: 95). Consuele pensa que la daik a ó gio giminę indica unecasi os nominado g ama ická mo ema4. en caso Va ėnos šnek oje especial y iškosios giminės mo emos s a usą debe ía a, a1, a2, u, u leksininko klasių daik a a džių ienaskai os a d ales o mas de g ama icas mo emos ( leksías), ej.: n.m-as, k.l-es, ug-·s, su·n-ùs, pie-ùs. al es a us no debe ía i y C kamienų ienaskai os a dininko o mos g ama icas mo emas (plg. osinas 2005: 45). Va na šnek oje la ca ego ía g ama ical giminés simboliza y unaskai os kilmininkas, plg.: a, a1, a2, im, u, u leksinių klasių daik a a džio kilmininko o mas: n.m-o., k.-o., ù-o., d.be-o., su.n-ås, pie-ås. sin emba go, compa ada de esos mismos leksinių klasių ienaskai os galininko o mas n.m-u., k.-u., sú·n-u., piẽ-u., ùg-i., d.bes-i. y eme iškosios giminės daik a a džių galininko o mas dαn-u., mα-u., žõ·l-ы., .k-i., s.se -i., ma y biemos que menė ų o mų g ama icas mo emas ales supe cha ak e is ikos ienen (plg. osinas 2005: 46). aigi se en en a con el p oblema de gimines, cuando lexiones o mas g ama icas mo emas debido a demasiado g an sinc e ismo no siemp e pueden simboliza giminę, lo que signi ica que en eslec o ellas no es án comple amen e di e enciadas según giminas (plg. osinas 2005: 44). 1 sob e el é mino ca ego ía dis in a a oseną éase ca s ai s-Mcca hy 2000: 267; Plungian 2010: 20. 2 sob e giminés y núme ous y giminés y aleg nio in e ac eiká é. co be 1991: 132, 154157. 3 Ca ego ías mo ológicas, Wol gang ul icho d essle io a i mación, pueden se p oduc i os o nop oduc i os. Po ejemplo, en el idioma gemenčių el núme o es an mismo p oduc i os como y aleg nis, y giminė simbolizada sólo mo osin aksiškai (d essle 2003: 34). 4 Vienaskai os a dininko galūnė ambién se llama eminiu žymekliu (sa ickienė, kazlauskienė, kamanduly ė 2004: 5). Va ėnos šnek os daik a a džio giminės ka ego ija 231s aipsniai a icles / 1 P a V. Va ėnos y sus a edo es mapaapis5 ema ac uali no solo debido a plan eada giminés p oblemas, sino y po que a los su os al š aičių ada mei asignadas Va ėnõs y ace adamen e sus adyacen es pueblos akmeñs, bab škių, bačių, be žùpio, gi ái ės, kaš ų, Megeže io, Ma ùizų, Žilojõs, Pauosups, ùdnios, Va õsios, Va õnõs, Pe õs, ze ū nų, (ž ý . 1n.) he encia šek ėna6 ni adicional, ni mode na ca ego ía na u al mo ología has a aho a no ha sido in es igada y desc i a. pi ine ma e ialaga, da daik a a džių giminés seman ína y mo ologína ca ac e is iká, es ablece giminés s aipsnio ikslas – ap a i šnek os giminės ka ego ijos s uk ū ą, emian is em- a ija imo casos. 5 Mapaį compuso Lau a ge žo ai ė. 6 sob e Va ėnos šnek os núme o de ca ego ía é. ka aciejū ė 2012: 5359. 232 ac a Vi aLija ka aciejŪ ė Linguis ica Li huanica LXXI el ma e ial in es igable cons i uye 20052013 m. los au o es del a ículo indi idualmen e acumulados šnek os ex os de Va ėnos y más ce canos a ella ubicados pueblos (ga so g abaciones du ación de ap oximadamen e 70 ho as). analizándose ep esen an es de la gene ación senio s, nacidos 19131939 m. y pe manen emen e esiden es i iamosios šnek os plo e, da os de lengua. el es udio ealizado basado en la eo ía de la mo ología na u al, la cual su gió jun ando signi icė umo y onologico na u alidad concep os (d essle 2000: 289), p incipios. se aplica abajo desc ipcinis, oposiciones y compa ama is mé odos. Va ėnos šnek os géne os ca ego ías7 es uc u a o man a iškosios (p.j.: šiẽnas ‘šienas, ú·kis ‘ūkis, a kl·s ‘a klys, su·nùs ‘sūnus, dαncs ‘dan is, αnduõ ‘ anduo) y hemiškosios (p.j.: k u·cn. ‘k ū inė, ‘k ona ‘duona, a ‘ aldža, ‘klõ sklė is, ‘sssss, duk sss, duk sssduk ė) gimin opposi ion8. ac ual ca ego ía de daik a a džių giminés es d ina ė, pe o an e io men e, sin a iškosios y mo e iškosios (nežymė osios y žymė osios) giminės, los blancos enían be a dę giminę9. adicionalmen e obik a o zii en géne os se di iden seman inio y mo ologinio basamen os (Laigonai ė 1961: 122123; aún plg. dLkg 6263)10. semán icamen e disi ables daik a a džių giminė, basada a leksine signi icadome y sexos di e umu11, puede se no sólo di e en es kamienų, linksnių galūnių, da ybos, pe o y o as šaknies, ej.: kà sušeimù [ y o] .ko. bú·c · as mamà jõ· kad su amilia [ i o] u o se . pad e, mama jo (M g); αic màno. as anàs ai aquí mi ma ido anas (P l) e αidα aši ó· mo. e s | αijõ·s mamà ne á·ikš o. ai aho a a es a muje , es su mama ne aikš o (P l); αiåujõ·s jo. b ó·lis | jo.b ó·lis as es o ya sus, su he mano, su he mano (V n) y o.jõ· à jo.sesuõ i· 7 à sob e la ca ego ía giminés éase: hocke : 231; aikhen ald 2004:10311045; hol oe , semėnienė: 2006 101; WaLs.120 sob e la ca ego ía de giminés šiau inių ši in iškių, joniškio y amaškonių šnek ose é : Ma ke ičius 2009: 1531; kaika y ė 2010: 2833; uomienė 2010: 5361. 8 aldonos Paulauskienės (2007: 23) a i mación, donde hay oposición, allí debe se y posibilidad de neu alizaciones, i. i. sua ización de los oponinamíos has a sinonimía o incluso o al desapa ición de la oposición. 9 da idas c ys alas (1999: 130) al lado de la oposición a iškoji giminė mo e iškoji giminė be a dė giminė p opo ciona aún y i o mue o an ep iešą ( a plg. Paulauskienė 1989: 172; Ma hews 1997: 14 / / Se c ee que la a iškosios y eme iškosios giminės daik a a džio klasės susi o ma de ac i iųjų, gy ųjų daik a a džių (genus ac i um), cuyas deno a as son í biškai ak y ūs, y be a dės giminės daik a a džio klasės de los cuales inak y iųjų, en o as palab as, pasy iųjų, negy ųjų daik a a džių (genus pasi um), deno a ai y a gy ybinio ciklo ne u in ys objek ai ( osinas 2005: 156; da ž .: ku yłowicz 1964: 207; Mažiulis 1970: 76; zinke ičius 1980: 176177). 10 alexand a yu ie na aikhen ald (2004: 10341036) g e a seman inio, o malaus mo ologico de los c i e ios de desglose de los kin mini onologico. 11 Plg. usas palab as belyčius (angl. epicenes) daik a a džius k olik ‘ iušis y sobaka ‘šuo, cuyo p ime o combinado con a iškąja, segundoas con eme iškąja kinine, sin emba go ambos pueden eikš i de cualquie sexos gy ūnus. Mencionado ejemplo mues a que en una misma lengua pueden exis i di e en es de dis in as palab as de clases de pa ien es sis emas de conco dancia (aikhen ald 2004: 1033). Va ėnos šnek os daik a a džio giminės ka ego ija 233s aipsniai a icles i ek·jus o él, a su he manao es casada (P l /); nó· s ispàc lie ù i bùo. | be åuskα .s leŋkũ· mó·ki. o.jes no s él mismo lie u is e a, pe o ya nume ėsi polkų moky ojas (Ž ) e nù i pasku s.ko. | pe p.mo.ka(s) s·im is | nui mó·ki. o.je12 klá·use | αkαi izku jũ·s ·m. ši ù() žαislùs na y pasá luego dice, du an e odas las lecciones sen abimos, na y maes oja p egun a nusia: niños, de dónde. us edes ėm. es os jugueles? (V) (plg. Valeckienė 1984: 1758; […]1723 1998: […] 231234). Menė inas casinius y sal años animales y paxes de a es eiškian es, cuyos jó enes siemp e son a iškosios giminės, ej.: j·m d. . ka ẹ-- ka inùku. jam da ė ka inuką (V n) e nẹika ·s ne uù nei ka ės ne u iu (bb ); α i ka · [ u o] i kaùku. [ u ėjo] ai y ka ė [bu o], e kačiuką [ u ėjo] (bb ) ( ambién z . Laigonai ė 1961: 124126; jakai ienė, Laigonai ė, Paulauskienė 1976: 33; Paulauskienė: 179183; 1989: 173174; 1994: 63; 2006: 7073; dL 1983kg; Valeckienė 1998: 161 235236). Todos daik a o zhyi, ne eiškian ys de pe sonas de di e en e sexo, animales o paukščių, iene nemo i uo o giminę (plg.: sakå αigijs ù i mašin·lы. | i ù i k u. ma ciklu. sakau, po lo que él iene mašinėlę y iene o a mo ociklą (P l); αie [ aikai] nupiki. o.k. s .lu. | kàb adα nuogc | dá· ligc ic ù i o·kès k·des i | αic dåug·use a á·lgåu ai ellos [ aikai] nupi kę s alą, como a aho a desde aquí, aún liga aquí. y aquí iene ales kėdes, y es o aquí p incipalmen e a algau (P l) y . .)13. Es os p eik a ó genes no es án kai omi giminėmis, plg.: mašin·l. y **mašin·lis14; ma ciklas y **ma cikla; s las y **s .la15 (Lkg i 19; Paulauskienė 1989: 170; 2006: 69; dLkg 6263). Mo ológicamen e di omas daik a a džių giminę lemia mo ologicas peculia idades, i. i. su o ma: kamienas, linksnių galūnės (Laigonai ė 1961: 122123; más plg. dLkg 6263). El núme o de pe sonas que abajan en el sec o de la pesca es de Va iškoji y eme iškoji giminės señalados basado sin aksinio, o sin agminio, c i e io, nusakančiu o mų de inimą, ej.: m·li.na iesá àkš Mėlyna š iesa akš (P l); g as o·ks c·l as αibùo. bueno al puen e es o ue (M g). 12 mó·ki. o.jes y mó·ki. o.je ipo daik a a džiai llamados subs an i a mobilia (plg.: Valeckienė 1998: ž 240; hol oe , semėnienė 2006:110; más 236.: zump 1846: 17; jacob 185:1 146; sob e daik a a džių po žymė umą ž . Paulauskienė 1994: 159), o mo ion nouns ( ok. Mo ie ung (Sexusdi e enzie ung), plg. Philippo conze o p esen ados ejemplos: lieù -is (ʻmale Li huanianʼ) lieù -ė (ʻ emale Li huanianʼ) 148149); españoles y gemeños ejemplos de lenguas éase co be 1991: 67; Lohde 2006: 124126). 13 Compa emos ejemplos de (p aleis a – au . pas .); „pedagòg-as (ʻmale eache ʼ)“ – „pedagog-ė (ʻ emale eache ʼ)“ (conze 2010: lengua ancúz: mo . g. maison ‘namas y y . g. châ eau ‘pilis. Es os daik a a džiai son no i ieji, i. i. ienen conexión con a iškąja y eme iškąja ly imi (aikhen ald 2004: 1031). 14 d iem es ellau eces ma cados eó icamen e posibles, pe o šnek oje ne a ojamos o mas. 15 en gene al odos obik a o zii son clasi icables y ienen giminę, pe o giminėmis no kai omi. 234 Vi aLija ka aciejŪ ė ac a Linguis ica Li huanica LXXI aún compa emos o mas de inio casos, cuando galūnés po giminę no es án di e enciuadas: nuú· åu kapj d. o. | i àš [da au] | kap às *mke. k αilù is na žiū iu como él hace y yo [da au] como ese Mikė k ailu is (g ); s.ke. quejisα chiomis lexijomis. Po á·lka a ‖ „sakė, kad jis alka a“ (sV n). Mo ologinis, a ba o malusis, k i e ijus emiasi kamienais i nuo jų p iklausan- ejemplo, u kamieno obik a a díos siemp e son a iškosios giminės: su·n-ù d· ba * ·un sūnus abaja Vilniuje (Ž ); o.dabα | i pα duo ù .s i ug-u dα iẽ o. | skas ená·i iẽ o.dabα o aho a y iendas, lexijom solo en pa e ma qui giminę (plg. Valeckienė: 1998 i u gus daba ie oje, iskas enai ie oje daba “ (V n). Va ėnos šnek oje, kaip i ki ose na ū aliosios mo ologijos me odais i ose lie- u ių (i la ių) šnek ose (plg.: osinas 2005; Ma ke ičius 2009; kaika y ė 2010), daik a a džių giminė nė a g iež ai di e encijuo a pagal kamienus, ku ie ka u su 234). Šnek oje esama daik a a džių ( odancias de kininys és elaciones, ca gos, pa a des) que ienen mo e iškosios giminės ā, ē kamienų g ama inę mo emą ( leksiją), aunque según seman iką son y iškosios giminės16, p z.: sakå màno. · . bùo. msininkas sakau, mi ė ė e a mėsininkas (sV n); labα o· à17 bùo. g as Labai o a ue bueno (b č); pasku màno. d·d. mamõ· b ó·lis | αilabα peilukù g ažẹ sku in·da o. | isó·kẹis aš αs Paskui mi dėdė, mamas he mano, eso muy peiliuku g ažiai sku inėda o isokiais aš ais (M z); nuku kuiš-- de αõ·s à .m. _ a idúoda o. šıcem | *bl·nda18 | a(š)sakå | o.õ· αik·jo. | kà isem ùšpakau(s) sunagá·iko.m19 izkapó· na ku , donde de pode a ėmė, endidi o a és os, blinda; yo digo, al hacía al a, que a odos los ase os con nagaikis escogie an (Ž ). Va ėniškiai cuen a daik a a džių, que sin con ex o pe cibianse como a iškosios giminės. el con ex o, bajo ales coik a o ds giminę pa odo giminėmis kai idos dependien es palab as; ales palab as o ma pe manece la misma, aunque unción y cambiaičia (plg. s undžia 1979: 82; Valeckienė 1998: 240), ej.: ko·ks is · búož.20 bùo. | alè21 ž.-- ž.m. bùo. α ež. cooks él allí buožė ue, pe o ie as ue, es is ežė (Ū ); s [ y as] mušẹikà bùo. jis [ y as] mušeika ue (b č); ale ik a 16 Šis eiškinys da adinamas g ama inės giminės i ly ies kon lik u (ž . Ma ke ičius 2009: 19–22; apie usų kalbos daik a a džių g ama inės giminės i ly ies kon lik ą ž . Ls 138–141). 17 ė ė, pad e o pad e del homb e. 18 adas blinda. 19 bo agais. sla ism. 20 más ico g anje o. 21 Va ėnos šnek ai ca ac e ís ico in e up ukas, gene almen e u ilizado con ap iešai, p iežasčiai eikš i. Va ėnos šnek os daik a a džio giminės ka ego ija 235s aipsniai a icles s. as ags α | α gi ù α gi ù daska ó·si22 be ealmen e sa as agis, eso a gi u, a gi u dasika osi (p islėpsi) (sV n)23; o.kaùka bùo. kó·ks zd á·ica24 i α bù e o.25 i αnp·n o.s i isu l.k . o·ks o kačiukas e a al zd aica y sob e bu e o, y sob e alin os, y isu laks ė oks (bb ); adabα i màno. ká·imαn [y a pe sonas] | ku ku bùo. o·k p ešαi | žgamo. bùo. Va aho a y en mi aldea [y a gen e], donde, donde ue on ales enemigos, izgamos ue (V n). ob iamen e, que mencionados daik a o dzki iene un nega i o, menosp ea i o e lejo (plg.: s undžia 1980: 79; gudzine ičiū ė 2009: 273; más ejemplos é. gudzine ičiū ė 2008). daik a a džiai búož., mušẹikà, á·lka a, ags, zd á·ica, žgama ne u i sepa ado sa o kamieno, leksijų; no exis e especiales gene ais gimines būd a džių klasės (s undžia 1980: 82), pe o iene d i ginminas y po eso adicionalmen e llamados hib idiniais (angl. hyb id nouns26) (plg. co be 1991: 38, 66; judžen is 2002: 43), o d igiminiais (lenk. dwu odzajowe zeczowniki) daik a a džiais (plg.: o ębski: 1956 5; inkauskienė 1999: 13; judžen is 2002: 43). En las lenguas Li u ias g ama icas ca ego ía s a ususo no enedo es bend osios giminės (lo . subs an i a communia, angl. common gende ) daik a a džių mo e iškoji giminė Va ėnos šnek oje casi ne a ojama. noymė oji a iškosios giminės o ma šnek os ep esen an esų pasakoma más a menudo27. algunos de los daik a a díos giminé no siemp e son aciški, ellas no mues an ningún g ama iniai ma cado es, ej.: isù gmines isùs | kapko·kè kal·imes · | sku. conozó·jo. Visas amilia es, odos, como cual, kalėjimus allí, odo ella sabía (bb ) (plg.: gi. ·n o.je bùɔ. p iẽ pà *u·lõ·s | i dá· dá· jõ· gimiũ· acà skα .s [y a] gy en ojas es aba al lado de Ū pa los i da , da sus pa ien es aquí a skai ėsi [y a] (Ž )); αžmo·gùs .åu αs.s28 | d. .s29 | αk.s | bè dα gid·jåu ka pà dúoda | uosnamùs ai homb e allí ya ais, da esos, o den, pe o aho a he oído que endió casas. (b žp) (pl. kg galgi žmogg dåk psùc kuko giko puede deci mucho el homb e (V) ); kadgá·l spakαinà30 αkas kad gal spakaina 22 sla ism. 23 En compa ación desc end i a signi icado en la o ma que usamos: gal ·ik is | be dα bijẹ isó·u. y aũ· šı ũ· gali eikš is, pe o aho a emai isokių a agių ši ų (Ž ). 24 Padauža, nenuo ama. 25 cain os u ensiles o comidias pone se. 26 casos, en los que se habla de la muje se man iene la o ma del géne o a íškės, se puede incula con la na u al a íškės g ama inės giminės ex ensión a ma cadas giminės ámbi o (hol oe , semėnienė 2006: 106). 27 sob e g iegos de diik a a dos common gende é. hol on e k . 1997: 6162. 28 ge ino. 29 gamino, abajó. 30 anqu. 236 ac a Vi aLija ka aciejŪ ė Linguis ica Li huanica LXXI niño (V n) (plg. acmenu αku dúono.s suk α e. suk α e. | αi a dno.(s) žαndà | d o.bnen skudu ùkαn cùk o. [dįeda] | i dú·oda kapulp ù ku. | i αkas31 á·uke u.duon· i. a simenu, al niño panos suk am ė, suk am ė, es o llamazosi janda; en obinio skudu iuką azúca [įdeda] y da como čiulp uką, y el niño i a esa duony ę (g ). nelinksniuojamieji, . y. nekin amą o mą u in ys, daik a a džiai ne u i mo - ologicos gimines de la ca ego ía señas, su giminé eiškiama sin aksiškai (Paulauskienė 2001: 6; judžen is 2002: 39; dLkg 64; sob e mo ológicamen e no adap ados daik a a džių giminę ž . imku ė 2011: 184201). Šių daik a a džių i iamojoje šnek oje nož iksuo a. sin emba go ejemplos mues an que algunos de o igen ajena coik a o dji, que debe ían se aleg niuojami (kP66), se u ilizan como nelinksniuojamieji, i. i. nep ide i i al šnek os leksinės sis ema. ellos pueden se an o a iškosios, como eme iškosios giminės, plg.: i à pap aå *b o·ùl.s pαneš. ši ùs dù kàp en nu o·k žal ku àplupi ki. i ki. i d su á·åu i a pidióiau b oniulės, pa nešė shi us du, como allí, na g eali, donde ales aplupi; ki iai, ki ius du su algiau (sV n) y aplùpo. supj·u . smú·kẹi su á·åu úos ki. i dù aplupo, suplaus é inamen e, sucomí esos ki ius du (sV n). ales debidos giminés s y a imos, p esumiblemen e, se encuen a debido a la igno ancia de la gen e de gene ación más ieja, que giminés o ma a o ina32. Va ėnos šnek oje зафиксирована giminė nede inimo casos, po ejemplo.: nukàs se n. in. åũksmas bùo. αi à na kas, cen en inis aleg ia ue, eso a (sV n); αij. as*ad á· da s.ko. ese él, ese edwa d, dice (P l); su ó·m pa ijõ·um33 [duk a ue ys y a] su ese pa ijočiumi [duk a ue ys y a]? (g ); nù αipaså kapa αna αiå pa-á·ikina em kad . ižb.lo. balà o·kè šacnis na es o despues, cuando iene, es o ya explica a ellos. que allí de balos bala. oxic uen e (b žp)34. ales giminés nede inimo casos son uni e iniai, pa eikėjų, ma y , casualmen e pa a o i. sepa adamen e debe ía menciona i iamada šnek oje a ojamus daik a a džius, cuyos giminė a eces es di e en e negu de algunos o os šnek ų (pa yみに, joniškio, šiau inių 31 Va ėnos šnek oje daik a a dis niño a eces pa a ojamas be niuko (sūnaus) signi icado, ej.: αi αku. cig enu. αku. å [ u ime] | õ· o. ·s mego.s nu αi p | ·s mego.s i su·nùs ai niño, sólo uno niño ya [ u ime], o, o es me gos. na es o sí, es me gos y sūnus (Ž ) ( a g. Laigonai ė 1961: 124). 32 daik a a dis k i, según la encues a de jó enes, pe enece al g upo más ecuen emen e kai omų skolinių ( imku ė, aižy ė 2010). 33 cin a, des inada su ys y am al ciego sumo. 34 aún compa emos ejemplo á, insc i a en ba čias: ko·k bùɔ p adz o·k bùs i p·gi.nαs kokia ue el comienzo, al se á y pabaiga (b č) (Ma ke ičienė 1999: 32). Va ėnos šnek os daik a a džio giminės ka ego ija 237s aipsniai a icles ši in iškių35) y bend ines lengua daik a a džių giminė. Va ėniškiai (muchas eces debido a sla os idiomas in luencia36) giminę keičia, cuando habla de: 1) comida, bebidasus, ej.: o.sù bubn.m bl·no.m | à pigine ce gá· du.s o con bul iniais blynais37 spi giniai ie ga dūs (Ū ); bαndũ· p kepa | p mala aguõ nu. | i αåu pienα agu-- aguõnpien.n p i ·lgo. bandų p ikepa, p imala aguonų, y ame leene, aguonpienyje, p i ilgo (Ū ); ac cuk à ji eke ‖ „Va čia cuk us, jei eikia“ (V n); 2) sus ancias o su esiduo, po ejemplo: d u·c38 .s αi | cgpa-- p.leno.s [liko] d ū i ąs ai, sólo cene a [liko] (M g); p s as m·lis akekce pieskà39 P as as a ena, a cuán aquí a ena (V n)40; malkà sùdega i i aglei bũ·na Malka sudega y, y ca blis iene (b č); empe no.s bú·da o. žbalo. e pen ino, e a el cibalo (g ); 3) luga o á genes, ej.: unaà duk ·jõ· *babiẽ ik.n [ i ena]| mo.ki. o.jè Viena duk ė su balbie iškyje [ i ena], p o eso a (P l); o.màno. *am· e. dá· o.ũ· mald.ly. mok·jo. be àš ik à(s) shi úos a i ž.us | ·nas ·nas ·nas desde*galeliẽjåus | i pasjúos bùo. å pe *k·čes åudó·no. ·no. o mi almy ė aún an a o delę mokėjo, pe o yo an solo es uos a y palab as: inoas, inoas, inoas de galilėjos; y con ellos es aban ya po cú icas de ino ojo (g ); *be žùp.41 bùo. s namα be župyje había es namai (b žp); y pasmùs y up.lis i . a *dúobup. duob· a duob· a bùo. guž mú·s up.l. Va con noso os, a a oelis y es á. duobupis. duobė a, duobė a. e a bonjus nues o a oelis (M z)42; 35 Plačiau z . : Ma ke ičius 2009: 1724; kaika y ė 2010: 3233. 36 aún plg. Va ėnos šnek oje za iksuo os núme os (plg.: po.*kal·dαi ‘po kalėdų y lenk. kolęda, us. кoляда), giminės (plg.: kiš.us ‘kišenė y lenk. kieszeń) a ian es. 37 ansponiendo de o a mane a que en algunas šnek os y gene iné en el habla giminés ejemplos, se esc ibe šnek ai acos umb ότερη, ecunesnė o ma. 38 ue es. 39 a ena. 40 da plg. ka( ) . piẽsko. sko.gi p lαnda kad allí a enaco, isko gi p ilenda (P l). 41 Plg.: nuspiko. ká· i. | ig ·žo. gi. · · | *bežupin | sào. kαmpα | i dabα dá· s ó· i às nam. nus lisipuco a eja y įjo i i o a ez á be župį, á su pueblo, y aho a aun es á de pie esa namelis (b žp). Vi uja no sólo o ma de opo á gio de o mas aiška, sino y ki čiación, plg.: i s pa a· as ka bùo. be žα idel | αpa i-- pa a· as *bežu-- *bežupis i él (upelis) llamado, que ue be žai dideli, es o llamado be župis (b žp); *bežupis bùo. pad. i. *b.-- *b· župis bežupis. ue pada ę b župis [hablamos sob e ki chiación au . pas .] (b žp). 42 Plg.: nugi à up.l. aαna *duobùo. p ime ·use ši à up.l. p ũ·dαn iñ eka dá· kàp αin in*mó·us | ši ù pe mik.li. | *mó·u. káimαn | αidá· ke-- ke sα up.lis às αna | in*meki. nagi, a upelis a a. duobupio. P ime o es e a oyo en p ūdą enlaza. aún cuando as a Molius shi u (callejo), a a és boskelį, en el pueblo de Molių, es aún ske sai a oyo ese a en Me kį (M z). 244 ac a Vi aLija ka aciejŪ ė Linguis ica Li huanica LXXI Pau la uskienė aldona 2007: oposiciones y sus neu alización pa adigmadas de ca ego ías g ama icales. La eo ía y p ác ica del lenguaje. Con e encias in o mes eses. kaunas: kaunas uni e sidad ecnológica, 2324 (p ieiga en In e ne h p://www.kalba.k u.l / iles/kon _ ezes_2007.pd ) [espec ada 2014 04 22]. Plungian Vladimi 2010: G ama inių ka ego ijų ipologija 1. Vilnius: Vilniaus uni e sidad. agaišienė Vilija 2010: Linksniuojančių žodžių ki čia imo a ian es pie ų aukš aičių i y ų aukš aičių ilniškių a mėse. dak a o dise ación manusc i ois. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. imku ė e ika 2011: Mo ológicamen e noadap ados daik a a džių giminė. Cul u a de lenguas 84, 184201. imku ė e ika, a iž y ė jū a ė 2010: Mo ologinis skolinių adap a imas lie u ių kalboje. Lie u ių kalba 4 (p ieiga in e ne e h p://www.lie u iukalba.l index.php?id=162) [ e is o 2014 04 22]. inkauskienė egina 1999: Ry ų aukš aičių u eniškių a dažodis: ac ual si uación y his o inė aida. dak a o dise ación manusc i ois. Vilnius: Vilniaus pedagoginis uni e si as. osinas albe as 2005: La ias lengua daik a a džio aleg niación sis ema: sinc onija y diach onija. Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación. s un dž ia b oni acas 1979: giminės ka ego ija lie u ių kalbos g ama inėje sanda oje. Ak ualiosas habo y os p oblemas. La in i ación-p og ama y esis de con e encias cien í icas. Vilnius: Vilniaus V. kapsuko uni e sidad, 8083. un dž ia boni acas s 1980: Vadinamosios be a dės giminės luga en el sis ema mo ologizado de la lengua Li uania. expe imen al es udiinamien o. Kalbo y a 31(1), 7987. uomienė nijolė 2010: Ramaškonių šnek os daik a a dis: socioling is inis y imas. Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o. Valeckienė adelė 1984: Sis ema g ama ical de la lengua Li uania. Giminés ca ego ía. Vilnius: La ciencia. Valeckienė adelė 1998: Funkcinė lie u ių kalbos g ama ika. Vilnius: Mokslo y enciklopedías ins i u o de publicación. WaLs co b e g. g. numbe o gende s. The Wo ld A las o Language S uc u es (p iega en In e ne h p://wals.in o ea u e/30) [ isualizado 2014 04 22]. Wol gang Wu zel ich 1989: In lec ional Mo phology and Na u alness. do d ech : kluwe . zinke ičius zigmas 1980: Li u ias lengua his ó ica g ama ica 1. Vilnius: Mokslas. zump ca l go lob 1846: A school-g amma o he La in language. London: Longman, b own, g een, and Longmans, Pa e nos e - ow. Va ėnos šnek os daik a a džio giminės ka ego ija 245s aipsniai / a icles Vie oVa dŽi san uMPos bb bab škės P l Pe lojà b č bačiai sV n senóji Va ėnà kš kaš os b žp – be žùpis Ū – Ū à g – gi ái ė V n – Va ėnà z ze ýnos M g Megeže is Ž Žiū a M z Ma ùizos gi ái ė, kaš os, Megeže is, Ma ùizos, Pe lojà, Pauosup, udnià, senõji Va ėna, Ū à, he ca ego y o gende o noun in Va ėna sub-dialec suMMa y he sub-dialec o Va ėna and illages closes o i (akmuõ, bab škės, bačiai, be žùpis, ze ýnos, Žiū a), which is asc ibed o sou he n aukš aičiai, he ca ego y o gende has no been in es iga ed and desc ibed om he pe spec i e o na u al mo phology. he main aim o he a icle is o discuss he s uc u e o he ca ego y o gende in his sub-dialec , on he basis o empi ic ma e ial o p esen seman ic and mo phological cha ac e is ics o he gende o noun and o iden i y cases o a ia ions in gende . he conduc ed esea ch showed ha : 1) he s uc u e o he ca ego y o gende in he sub-dialec o Va ėna consis s o opposi ion o masculine and eminine gende , wha is simila o o he sub-dialec s (joniškis, no he n ši in iškiai) esea ched applying he me hod o na u al mo phology; 2) he e is no s ic di e en ia ion in (masculine and emale) gende acco ding o s ems; s ems wi h lexions only pa ially ma k he gende ; 3) use s o he sub-dialec o Va ėna usually eplace gende e e ing o ood and d inks (e.g., subl·no.m, aguõnpien.n); o ma e ials and hei e uses (e.g., p.leno.s, aglei); place-names (e.g., *babiẽ ik.n, *dúobup.); plan s (e.g., α nalέ·šas, amun·lei); pa s o clo hes (e.g., kiš.un, αŋkó·u.); ce ain spaces and p emises (e.g., · u is; po.lekl·nikas); o gans o human body (e.g., kepenα, megenα) and o he s; 4) i is inaccu a e o e e o speci ic ‘gende mo pheme‘ in he s uc u e o nouns o he sub-dialec o Va ėna because he lexical mo pheme is insepa able om one o ano he g amma ical meaning o gende . Į eik a 2014 m. junio 11 d. Vi aLija ka aciejŪ ė Lie u os edukologijos uni e si e as Ta aso Še čenkos g. 31, LT-03111 Vilnius, Li uania [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed] [email p o ec ed]