Termino „žemė́vardis“ klausimu

310 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII DALIA SVIDERSKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0003-3060-4713 El núme o de iden i icación de la emp esa en que se encuen a el i ula del documen o es el siguien e: Di ección de in es igaciones cien í icas: onomas ika ( ik inių palab as de da ybos, o igen, mo y acijos es udios). DOI: doi.o g/10.35321/all83-14 TERMINO LOMBNUMIS KLAUSIMU On he Te m Žem a dis ANOTACIÓN el El a ículo abo da en el cien í ico in e guka io Kazimie o Alminauskio a oseno unciona usio sa akilmio palab a de bajonomis e minologiza imosi p oceso y esul adoa , concepok, luga é mino suos e minijos sis ema, elación con o os e minis u ilizados en oponomas ikoje Li uanies. A skleidos la concep ual de es a lengua in o mación p opo cionada de señal, p e is as más amplias sus posibilidades de uso. S aipsnį p aplečia enciklopediniai da os, localo a džių insc ibi imo de i a lengua (kalbėjimo) his o ia agmen os, ellos apildo pasėjusio siglo del egis o oponimío nacional de Li uania, in o mación de loco a džių, en euka io la semán ica cul u al de los pueblos ep esen ajuan es suos ejemplos de oponimía de las anke as de nomb es de Tie a. ESMINIAI VOODŽIAI: oponimas, sa akilmis e mos, a osenos ex o análisisé, con ex o análisisé, e minologinė nominacija, mo y acija, e minijos sis ema, a ps i inė komunikacija. ANNOTATION El a icle discu e he p ocess and esul o he e minologiza ion o he indigenous wo d žemė a dis (‘land name), which unc ioned in he language o in e wa scien is Kazimie as Alminauskis, i s concep , he place o he e m in he sys em o local e ms, i s ela ionship wi h o he e ms used in Li huanian oponomas ics. A e e ealing he concep ual in o ma ion p o ided by his linguis ic sign, b oade possibili ies o he use o he e m a e p o ided. The a icle is expanded by encyclopedic da a, he agmen s o his o y o collec ing place names om li ing language (speaking); hey a e u he supplemen ed by he in o ma ion om he S aipsniai / A icles 311 Te mino žemė a dis klausimu na ional egis e o oponymy o he p e ious cen u y Dic iona y o Li huanian Toponyms and he examples o local oponymy ep esen ing he cul u al seman ics o he in e wa illage om he Land Names ques ionnai es. KEYWORDS: oponym, indigenous e m, analysis o he ex o usage, con ex analysis, e minological nomina ion, mo i a ion, sys em o e ms, c oss-disciplina y communica ion. Į adas. Tik inių palab as e minologija cali icadao ina como oda e minología lingüís ica pa e con sólo ella p opias de las peculia idades. Desa o unadamen e, gene esnio ca ac e es dicciona ios de es a á ea de ciencia (Šmilaue 1963; Подольская 1978, 1988; d uomenės concep os, GTSGN 2002) au inės e minijos iene ai, ge iausiai a spindin ys kalbinės ben- sus į a dijimo modelius, sis ema y á ea, a la que ep esen a, no acue dan. Vi aciendo mokslui, apa ece é mino de selección po eikis, que y se con ie e una de los más impo an es i ėjo a eas. Los p incipios y c i e ios de selección de é minos de inidos po los in es igado es deciden pos e io es e apas de la ac i idad e minológica: implemen ación de los mé odos de es udio elegidos, in o mación, necesa ia a la pos e io a osen de é minos, dicciona ios, acumulación, basado an o en equisi os keliamos al é mino, como p epa ados p incipios me odológicos de abajo e minológico, c i e io de de inicium de é mino, sinch oniedad, sis emicidad, p incipios de no mminado, que se implemen an p ac icamen e modelando la logína-concep ual1. Te minía como specialioji lexicica de lengua equie en y especialalaus no mminado, basado no li e ú ico, sino na u al de su ce eza y jus ud, nulme u no a osens adiciones o ob as de palab as, igen es en de e minada lengua, sino de es a subsis ema de lengua subdic uadas ci cuns ancias2. La e minóloga de Li uania Albinas Aukso iū ė opina, muy impo an e que la lengua li uana ue a u ilizada an o en la ida pública del es ado, como en el mundo de la ciencia (Aukso iū ė 2020). La in e az de la lengua de la ciencia con i iąja liaudies lengua, nocon e iendo su pu amen e a ibi ine especialis as comp o one, es mencionado y Kazimie as Gai enis (1987: 84). Úl imamen e cada ez más pasi eïna el en oque cogni y inis a mo ologicas mo i ación analizes 1 Debido a ellos é. adicionales disposiciones decla usius Li u ians e minologos (Gai enis 1987: 8391; Gai enis, Keinys 1990: 210) y mode nos, a opocen inas pa adigmas ėmuose di bančių usų mokslininkų (Костерина, Кондратюкова 2014: 133137; Васильева 2014, 2015) abajos. 2 Cpecialna lexisica some ese a especial no miamien o, en base del cual yace no литературная, а производственная правильность, продиктованная не нормами словоупотре- бления или словообразования данного языка, а условиями соответствующей подсистемы“ (Суперанская 2003: 28). DALIA SVIDERSKIENĖ 312 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII es udios, aigi e mininai ambién su neiš inga. Como a i ma usų kalbininkė Jelena S. Kub iako a, žodžiu ansmi ida in o mación supackizada en mo y uo o y no malmen e delimis su signi icado ansmi iendo señaló, adecuamemen e a moninan aus ca ác e , y con conc e o palab a ac ualizado į pažin ines i komunikacines eikmes“ (Кубрякова 2004: 393)3. „Kiek ieno šnekos ak o me u sąmonėje ak ualizuojamas men alinis u inys y a subjek y- con enido es sólo oji, ealioji, signi icado de la palab a šnekos ak o si uacijoje. El signi icado ealji es lo que el homb e Didelė al pa e del signi icado es común a odos mano, ką u i gal oje, kai su okia (išgi s a a ba pa s pa a oja) am ik ą žodį. los hablan es debido a simila expe iencia de ida, po ípicas si uaciones de comunicación pasika ejimien os (Guda ičius 2011: 111). Reikšmė en endida como del con enido y o ma ieno ė. Con el in de en ende el signi icado ep esen ado po el signo de lenguaje, hay que pe cibi p ag ma inį požymį, da usį impulsą as is lenguaje znaklui. Según Nikolai F. Ale i enko, la o ma in e na del signo de la palab a se conside a sinc oninio epidigma inio componen e de su es uc u a seman ína, exhibiendocio indi ec a nominacióni idioe ninio pama o unción, i. e. e leindinciu deno acinį señymį, con el cual ue in ie i uno de los posibles agmen os de ik o ės (Ale i enko 2009)4. En el galbo y o se econoce que e minio des ino no solo exac amen e exp esa concep o de ciencia, sino y ealiza cie a unción de ins umen o de conocimien o, explicando eso que nue a de cie a á ea de ciencia, a la que si e, e pėje (plg. Блинова 1981: 28)5. Así, c eyendo que el é mino sa akilmis pudie a a aiga se en el bese elancimien o e dade o de palab as ciencia y exhibi los nacionales cogni y inius sus asožus, como p incipal uen e de análisis ue elegida Kazimie o Alminauskio en euda iu suda y a Ins ukcija zemljišnui su ašy i ( oliau Ins ukcija; LŽVI). Capí ulo I Sob e la ie a a dyn, su signi icado y su ašymą dicho: Ta p au osakos y au odailės liaudies kū yboje hono able luga co esponde a la ie a a dyn (Alminauskis 1934: 3). Globalizaciones delan edoje, egis, a ka ojančiai a puka io si uaciju6, nusakomą palab as de (iš)nyk i a (iš)lik i opozicija, neleidžia 3 „Передаваемая им информация упаковывается в мотивированный и, как правило, расчле- ненно передающий свое значение знак, а также знак, оптимально согласующий свои когни- тивные и коммуникативные задачи“ (Кубрякова 2004: 393). 4 „Внутренняя форма языкового знака рассматривается как синхронный эпидигматический компонент его семантической структуры, служащий идиоэтнической основой косвенно-про- изводной номинации, т. е. отражающий тот денотативный признак, по которому и был наи- менован соответствующий фрагмент реальной действительности“ (Алефиренко 2009). 5 „Термин призван не только предельно точно выразить научное понятие, но и служить сво- еобразным инструментом познания, выявления нового в той отрасли научного знания, ко- торую он обслуживает“ (Блинова 1981: 28). 6 K. Alminauskio exp esado pensamien o hoy como a opeia pensamien os de geog á icas li uanies Filomenos Ka oliu ės: Gi enenciales luga es de los nomb es, jun o con o os luga eso iejos, A ículos A icles 313 / Te mino žemė a dis klausimu o man speci inį izsipildy i nemažėjan is a enis ik inių žodžių s ičiai7. Así es e es udio es impo an e an o oponomas ica como e minología, po que speci icidad de onomas ica, su posición en medio de conocimien os humani a ios más de una ez causó muchas dispu as, jus amen e así como y desconocilidad po los cie os palab as es a us en el lingüo y o y su di e sidad u o in luencia al p oceso de e minología onomas ina (Матвеев 2005: 5)8. Además, au iniai e mininai es neišhacan e uen e de apilamien o e minía de ciencia. En algunos casos ellos más p eciso y p eciziškie in o maba sob e el obje o geog á ico, El obje i o del A ículo gam os eiškinio u inį i jo a spal ius“ (Мурзаев 1984: 4)9. basado en el documen o ep esen an e la si uación a los ines de conse ación del in en a io uni e sal de opo a díos, K. Alminauskio Ins ukcija, es ablece el alcance del con enido p opo cionado po el subnomb e del signo de lengua, ob enidos da os como base pa a enume a el é mino sa akilmio subis concep o, p e e las posibilidades de uso de es e é mino y palab a. Con el in de implemen a lo, se plan ean los siguien es obje i os: 1) acla i el é mino bajonomb is kilmę; 2) p esen a encíclopédica y oponomas ique deses abilizada la é mino bajonomis concep o, emá ica en o no, con ex inius pa ne ius, explica (in e p e e) mo i ación, e ela es uc u alí modelo; 3) basado en K. Alminauskio Ins ución ex o, más ecien e suyo oponomas ica in es igaciones con ex o, e ela (in e p e ua ) del en oque en į a dijamo ik o ės agmen o (nomb es de luga es) cambios, lemiančius concep oos bajonomis con enino co ección. Así, pa a que ue a posible de e mina (in e p e ua ), expliškin i, qué en el habla es nue a, como es o elacioniaja con lo que es ebe a ojama sena, es udiama lexiniu-seman iniu, sin aksiniu y ling okul iniu ni elesmenimis, p ecisamen e de in ū in onomasiologinio y semasiologinio mé odos. Además de es os, se aplican en el a ículo eó icas cul u almen e-men alinamen e el klod del k ais o, que exis e con sociedad inseñablemen e y es no menos signi ica i o como cos umb es o adiciones (Ka oliu ė 2019: 740). 7 Nema e ialusis pa imonio cul u al i o, lo ecien e, ansmi ido de gene ación en gene ación, p opo cionando al homb e an eque ido sen ido de iden idad siemp e ha ocupado un impo an e luga en la ida de la sociedad: desde uni e salmen e en la sang e eng ugadas adiciones has a pequeñas comunidades de comunidades since amen e puoselėjamos cos umb es, con las cuales sus dos homb es compa en con odos los que quie an conoce y expe imen a [...] nues os mundieños, incluso sus ca ac e ís icas. acceso en in e ne : h p://lki.l /lie u os-nema e ialaus-kul u os-pa eldo- e ybiu-sa ade- ie o a dziu-a min ies-i - a ojimo- adicija/ [ isualizado 2020-07-11]. 8 „Своеобразие ономастики, положение ее в среде гума нитарных знаний не раз вызывало многочисленные споры, так же как неопределенность научной позиции имен собс твенных в лингвистике и их многообразие повлияли на про цесс ономастической терминологизации“ (Матвеев 2005: 5). 9 „Народные термины – неисчерпаемый источник пополнения научной терминологии. В ря- де случаев они более точно и предметно информируют о содержании и нюансах географи- ческого объекта, природного явления“ (Мурзаев 1984: 4). DALIA SVIDERSKIENĖ 314 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII analizes, desc ipomasis analí ico, mé odos de análisis componen inas, obse anci 10 eglas de in es igaciones cuali a i as, o ien ados a el obje o de in es igación. A ículo alioso a la e minología, e minog a ía, oponomas ica, cul u al geog a ía, sociolexicología11, in e ps i inea comunicación, įdomus educaciniu pun o de is a. 1. La palab a bajonomb e o igen. Sandū os mane a hecha la palab a bajo a dis o ma dos dėmenis. El p ime is sie inas con lie . žẽmė, segundoasis con lie . adas. de la lengua e imológico dicciona io base de da os ( oliau LKEŽBe), suda y a Vilniaus uni e si e e12, según la cual lie . žẽmė [...], como y en o as gim. Žodžio pi mojo s uk ū inio dėmens kilmę galima paaiškin i emian is Lie u ių lenguas, semán icamen e išasi con ‘zemai gulin is, eso que es žemai (ci . Buck de 1949: 16). A con inuación, o ien ándose en ipiškiausią, sa a ankiškiausią, es ilis iškai neu aliausią signi icación, indicada en Lie u ių kalbos žodyne ( oliau LKŽe), ma cė ą pi muoju nume iu, queda cla o que lie . žẽmė signi ica ‘(mšius plane os) pa i ūsų, [...] (dažnai p iešp iešinamas dangaus skliau ui) y a spal į13 ‘dugnas ( andenyje) de es as signi icaciones. Los úl imos componen es del signi icado complemen a y la es uc u a del signi icado de elopa o a palab a plu ia eikšmio zẽmė signi icanzas: 4. ‘u e ino bi us (pp . abajado o de o a mane a u ilizado) la capa de la supe icie de nues o plane a; 5. ‘ma é ia que cons i uye la supe icie de nues o plane a ‘molis ‘di as, neš a umai; 6. ‘plancha, á ea, campo, des inado a qué necesidades; 7. sucuma cos a, bo adas; 8. ‘a iamas, cul i ado campo, suelo; 9. ‘p i a us (pp . abajamas) lo e, naudmenos ‘p i a i alda ‘ūkis ‘ alakas; 10. ‘ap o pa a plan as c ece y cul i a capa, su ožemis; 11. ‘ au os o naciones habi ado e i o io, k aš , país p k.14 ‘cuyo k ajo o país esiden es, nau a ‘es a idad ‘e ninis unidad e i o ial ‘apylinkė, ie o ė, s i is ‘ ė ynė, gim inė, ė iškė. El segundo es uc u al dėmens o igen de le . adas ‘p edominio, dado no a uno, sino a cada cie o ipo de cosa, enómeno, acción, e c.. Da plg. -onimas [onmai] segunda pa e del compues o palab a, eiškian i 10 Kokybinis (k ali a y inis) y imas es un es udio sis emico, nes uk ū uo o de un indi iduo o un g upo, una si uación o un e en o en el en o no na u al, con el in de en ende los enómenos in e p e acinį y da un caso, holis inio su explicación (Ka delis 2002). 11 Sociolexikología ciencia, in es igando palab as de a osenes conexiones con la gen e luga de esidencia, p o esión, social es a us. Apibend in ai po deci , es la ciencia sob e palab as y elaciones de sociedad. 12 Je e del P oyec o p o . d . Dai a Sinke ičiū ė. P iega en in e ne : h p://e imologija.bal nexus.l / [ isualizado sep iemb eoc ub e de 2020]. 13 A con inuación al ono del signi icado (iams) ma ca pa a se u iliza el signo . 14 Tales ab e iu as como LKŽe po sepa ado no se acla an. S aipsniai / A icles 315 Te mino žemė a dis klausimu „ a das“, „pa adinimas“, „žodis“ (TŽŽ 2013: 822), onmai [g . onyma – a das] habla o . palab as e i icas o combinaciones de palab as, ijanminan es obje os ( enbed)15. 2. Te mino concep oka, eminė aplinka, luga en el sis ema, mo y acija, es uc u alis modelis. Basándose en enciklopedinías da os, oponimai, o luga eso a džiai, . y. e i iciai nomb es de luga es, p incipalmen e se di iden en nomb es de luga es no encien es y nomb es de luga es habi ables. Nomb es de no habi ables luga es su ez u dis ibuyen en dos g andes g upos hid onimus y Žemė a džiai – ai kalnų, kal ų, ska džių, daubų, slėnių, pie ų, lankų, ganyklų, ie aė a džius. laukų, di onų, ž y duobių, molduobių, miškų, skynimų, šilų, k ūmų, akų, kelių, akų y k . nomb es. Zemė a džiai son los mismos cuan iosos oponimai li uanos. Los hay insc i os más de 500 000. Según el o igen y según el iempo de apa ición ellos son los mismos más di e sos en e oponimos. Esos nomb es p incipalmen e de minus y no de poca impo ancia luga es; can an his ó icas y sociales ci cuns ancias, ellos can en, desapa ecen o apa ecen nue os. Jų menos en an en los documen os o iciales, ellos ečiau į eisinados. Sin emba go, pa a la comunicación, o ien ación los e enėnomb es no menos impo an es que los nomb es de andenų o luga es habi ados (LKE 2008: 599, 556557)16. (su) Es a disincidencia e ela ie aė a džių pué į en gene al oponymía e minų sis ema ellos a isucan en más bajo nohabi a o ios luga es nomb es ni elú y jun a con hid onimais17 o man oponimų, o luga eso a džių, po ūšį. G asilda Blažienė, basándose en la expe iencia de onomas ica ge maníes, sos iene que uos oponimos, que pe manecen sepa ados oikonimus y hid onimus, más ap opiada se ía llama se ie aė a džiais, o nomb es de luga es no habi ables (Blažienė 2006: 27). Vi alijos Maciejauskienės oponimų, o localo a džių, sis ema concep a a iscleidía de Li uania localo a džių dicodyno uen e, ka o ekos, si uadas Li u ias Ins i u o de lengua y cen o de nomb es Bal as ondos de in es igaciones: Ji kaup a kone odo el igésimo siglo, y ac ualmen e en ella hay ce ca de 600 miles de lapeles. En ellas insc i o en a ios iempos y de a ios modos de la lengua i a ecopila li uáneos loco ó zii nomb es de luga es de asen amien os, anden a džiai y di e sos o os obje os de la supe icie de la ie a (a imų, aukš umų, balų, b as ų, daubų, di ų, 15 Da plg. usų e minijos ep ezen an ą: „Топóним (от др.-греч. τόπος – место + ὄνυμα – имя, название) – разряд онимов, имя собственное, обозначающее собственное название природного объекта на Земле или объекта, созданного человеком на Земле. Топонимы изучаются наукой топонимикой, являющейся разделом ономастики“ (Подольская 1988: 127). 16 Además é. TŽ 2013: 822: oponmas ( opo- + g . onyma nomb e), kalbo . luga o a dis, gy . luga o o o geog . obje o de e i ica is nomb e. LKŽe in o ma, ie ã a dė ‘ ice ís luga nomb e, nomb e [Aukš aičiuose hay apellidos y luga a a džių Kušlauckių Vaižg.]. 17 Debido a es e uso del é mino an o en sen ido es echo como en sen ido amplio é. Vanagas 1999: 239. En el p ime caso el é mino hid onmas nomb ados íos y eže ai, segundoái y o os e i icia de agua elkinių jū ų, andenynų, eže ų, upių, enkinių, g io ių, b as ų, pelkių, liūnų y k . nomb es. DALIA SVIDERSKIENĖ Ac a Linguis ica 316 Li huanica LXXXIII ganyklų, g io ių, įlankų, kalnų, kal ų, kelių, laukų, miškų, pelkių, ais ų y . .) nomb es. Los úl imos opo o dzes son muy muchos, son los menos es udiados (Maciejauskienė 2002: 102)18. Obje os g upo, en enciclopedia ing es a džiais, es a au o és pe manece sin nomb a , pe o ob iamen e, que onomas é la dis ingue de o os clases (poklasios) nomb es. Como ya se ha con e ido en habi ual, en odos los abajos des inados a la oponimía egional (a ealina) li uana se u iliza en publicaciones publicadas dangos, . y. de luga es li uanos, campos, bosques, plazas, caminos, caminos en el con ex o eu opeo (LOFGEK 2019), en los es udios de Ilonoskienė, Rena a Endzely ė, Ne ija Ba ku ė, en la se ie de in es igaciones locales de la ie a Ve smė, . i. Jį us ojo y geóg a o, esc ęs cues iones de lenguaje, S anislo as Ta ydas (1958: 5, 46), kalbininkai B onys Sa ukynas (1963: 235)19, Aleksand as Vanagas: 16 (1988), Ma ija Razmukai ė (2003: 67), e nologė Auksuolė Čepai ienė (2013: 112, 129). Te mino ci cuns ancias de apa ición y mo i ación sinc oniniu pun o de is a, pa ece, no di ícilmen e pe cibidos su gilo necesidadbė nomb a de la supe icie de ie a seca (zemės dangos) zonas, se dis inguenchas del en o no su gian es (cul i o, mon añoso, bosškingas, las que se camina, conduce, e c.). Mo i ación pe mi e en ende u ilizados o os especiesinos del mismo ni el é minos: andén a džiai, i iẽnamųjų e ų a da. Toponimikoje Lie u ių g e a se u ilizan y su kilme miš ūs e mininai: an o lie u iški, an o u in ys g eikiškos kilmės kamienus. Sinónimamen e se usan é minos: andén a dis hid onmas; i ẽnamosios iẽ os adas oikonamas; pélkė os iẽ os aadas helonamas; kálno adas o onamas; laũko, pe os adas ag onmas; mško adas d imonamas; kẽlio, ãko adas hodonmas. ag onmai, d imonmai, hodonmai ie as a džiais. Así e minologico modelo se P i eikus šie apibend in ai pa adinami ie ó a džiais a oponmais, o o onmai, o mó de el p incipal dėmens adas, eiškiančio ik inių žodžių klasę (ka ego iją), y secundu inio žẽmė, eiškiančio ie ą y žyminčio negi ųjų objek ų poklasį. Con el in de en ende p esen ada señal del lenguaje be p asminė en uma, i. y. da inio semmė. in o maciją, p i alu paisy i sin aksinių yšių a p pag indinio i šalu inio dė- mens (a i inkamai adas i žẽmė), nes s a bi ne a ski ų dėmenų eikšmių suma, A ículos A icles 317 / Te mino žemė a dis klausimu 3. Te mino a osenos e ospek i a. 3.1. Ins ución se dijo que los nomb es de la ie a suda o luga eso a džiai20) y zemė a džiai21), con los cuales las pe sonas son p aminę casi cada luga elę: lauką, mišką, eže ėlį, upelį, me ą... kalnelį... siemp e dis okiu, de uno o o a señančiu a du (Alminauskis 1934: 3). P ime o se abo da el caso de pauso del subnomb e, cuyo signi icado en ex ac o de la Ins ución explica el mismo au o : Žemė a džiai en sen ido amplio aba ca odos los nomb es de luga es de la supe icie de la ie a, aí y luga o a džius ( en pa ). De lo que dicho, puede en ende se que K. Alminauskio a oseno unciona usio é mino bajo a dis concep oka o mo osi según samp a ą ai, lo que es abajo, odos su cien es segmen o del en o no (e d ės) concibiendo como con ap iešą cielo. Así, en euka io kalbininko opinión, zẽmė es como sis eminio encimaus apačia undamen o. / Es a concepción de oposición se decla a ambién en los dicciona ios de símbolos (Beke is 1996: 318; Lapinskienė 2007: 176)22. Ac ualmen e en su oponomas ikoje23 o a ez: oponimais, o luga o a džiais, se conside an y del uni e so obje os es ellas, es ellasynų, plane s, kome ų y e c. nomb es (ki aip kosmonimai y as onimai) ( ambién é LKE 2008: 557). 3.2. K. Alminauskio a enidį po el hecho de que casi cada luga ( ie elė24 K. A.) p anada25 y cada ez de mane a di e en e, uno de o o apa ándose, nomb e, (pa)liudija p ác icos p opósi os de iden i icación de luga es compondían Li uania opo a džių objek ų nuo odų su umpinimų lis a26. Como a i ma el dicciona io edac o en je e Laimu is Bilkis, pá gin i con I omo, algo p aplės a concep o a džių: en II omą inclui pa ienios obje os geog á icos (akmenos, medžių), edi icios de con cie as supe icies de ie a (ka čemų, kume ynų, pi čių), susunción obje os (liep ų, il ų) nomb es. Se p e ende que es os a menudo in e esan es es uc u a y o igen onimai nelik ų dūlė i a chy e i po upu į nenuei ų замарš in (LVŽ II: VII). Así, no cues a imagina que en nues a cul u a in uyénse casi odos los segmen os socialmen e impo an es de la ie a dangos. Jų p iesky ą a cie a clase, poklasiu mues a e e encia del obje o. Nomb es de sepa ación uno de o o p opósi os es a ue ( ebė a) u ilizada an o de nomb es de luga es pa eikėjų, an o en anke as yaz ašiusių maes os, gi ininkų, an o in es igado es. Es o paludija Tie a de los nomb es anke as27 es anda izados de las hojas abela 7-oji escilla Dalykas, en la cual ue indicado, qué agmen o de ik o és in oca ia. Como mues an más ecien es in es igaciones oponomas icas li uanas, la e e encia del é mino džian ie os a do nominaciją i mo y aciją28. Tai bū inoji, su ik inių žodžių isiog á ico no eliminada de luga nomb e semán ica ella necesa ia pag inp igim ine peculia ybe exp esa uni a ia concepą29 apa in ina, in o mación. 3.3. La he e odomía del con enido de zemė a džių y su konku encingumu espec o uno del o o es i ica y adelan e exp esadas K. Alminauskio pensamien os: Es i ie nomb es de ie a ó denesmamen e nos mues an la nación adhe ísimo a su ie a, su meilę y pamėgimą. y menkiausią gen e campelio de la ie a nomb a su nomb e, en o as palab as, lo á pe soni ica y de ese modo al sués p opio p iá ina (Alminauskis 1934: 3). Elimi ada o ación mues a que Ins ukcijos (pa) engėjas señaló a ención a la ie a nomb esų DALIA SVIDERSKIENĖ 318 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII elaciones con los se es humanos, cie a de la lengua comuni as ep esen an es, iden i icando quienes luga es con sí mismos, pe o al mismo iempo y sepa ando ellos unos de o os po algún aspek u30. Sa oje oponimía encuen a es o con i mando ejemplos. Uno de ellos, basado en subjec i ismo, luga , es homb e bala es Panái ė (V 31). S e án Ulmanas uno de la me a o ización polinkių y indica an opomo ismo (ž . Улльман 1970). Son el cue po humano, espasią, palab as que desc iben ac i idades, po a o i pa a nomb a a cosas del mundo no i ido32. Así in adiendo opoobje os, sužidan las di ecciona o asociaciones con homb eumi33. Būdžiai, desc ibiendo homb e de (gy ą pada ą), son la base de la nominación de zemė a džių p esen adas a con inuación: di a Mùd ė (B b); bala Skas ė (Kdn), pie a Skas ė (Lb ); ano Melagių k. Žėmės a dų anke os ie o a džio pa eikėjo, di bamas ie as, la pa e de p adi a Pik ãbalė (Kdn) el nomb e su gió de lo que an iguamen e aquel luga había bala, en la cual p ige da o muchos animales. Pe kel ines signi icados accionomodžius y usios Vaida D uk einy ė a i ma que es os a sidu ia seman ines g upų pe i e ijoje, po que en muchos casos el mismo accionomodio, pa imen ado di ec a y pe kel ine signi icados, cae en di e en es seman ines g upos (D uk einy ė 2002: 318). Di e en e del con ex o de la cues ión en cues ión es e úl imo obse ación ex emadamen e signi ica i o, pues ale a sob e los cambios semán icos, un cie o de o maciones en la es uc u a de signi icado de los nomb es de luga es. 3.4. Žemė a džiai a menudo nos ein oducen con anks y esnėmis ci cuns ancias de ida de una nación y dan opo unidad de inse a más p o undamen e en su alma, dicho en Ins ukcijoje (Alminauskis 1934: 3). Con kaiku ías34 de ellos (con ie aė a džiais au o iaus no a) es án elacionados iejos iempos memo ias, seno iški bu ai, c eencias y simila es emas de la his o ia cul u al de la nación, sob e los cuales sin ellos nada no sab íamos35 (ib. Ins ucción de los zaesc i os sakinių se puede en ende (in e p e a ) que 30 Kazimie o Būgos epig a as, ol iendo de muchos li uanos in es igado es in o mes, a ículos sopo e, en a izando la impo ancia de los nomb es de luga , y en es e con ex o nep a anda p asmės po el p ausio siglo comienzos kalbininkų en oque a cie as de su ie a, su k aš o. Vie os nomb es en noso os habla la misma ie a. Sus palab as del idioma es ciudades de, sodžių, upių, eže ų, balų, gi ių, kalnų y k . a dai (Būga 1961: 491). 31 San umpos ales como LVŽ, po sepa ado ellas no se acla an. 32 Además é. Guda ičius 2007: 165168. Ta jana Fedo o a (Užbaikalės als ybinis humani a inis-pedagoginis uni e si e as) es a especie de me á o aį oponimikoje llama kogni y ine (ž . Fedo o 2008: 48, 33 An opomo ines me á o as o man pe soni icación base es ilis ines igu as, cuando del no i ido mundo a las cosas se dan ca ac e ís icas y señas humanas (plg. Guda ičius 2009: 117). 49). 34 Rašyba como Ins ukción. 35 Cuen as el con enido de la 3a página: 13. His ó icas conocimien os, 14. A queologicas conocimien os, 15. Explicaciones de o igen de los nomb es, 16. Tau osakinés conocimien os. S anda izuo a la hoja de la enque a se e mina pa eikėjų amžiaus in e alo nuo odų len ele, . i. in o mación, qué edad g upei es os (šis) pe ené. A ículos A icles 325 / Te mino žemė a dis klausimu Sa ukynas B onys 1963: Kilmininkiniai lie u ių ie o a džiai. Lie u ių kalbo y os p egun as 6, 235246. Sinke ičiū ė Dai a 2015: Tik inė lie u ių kalbos leksika. Las capas p incipales. Zaduo ys a es udian es: e. lib oga, Vilnius: Vilniaus uni e si ys publykla. Ska džius P anas 1943: Lie u ių kalbos žodžių da yba, Vilnius: Lie u os mokslų akademija, Lie u ių kalbos ins i u as. S ide skienė Dalia 2015: Debido p agmá ica lingüís ica análisis de opo a díos ( e iendo a Ma ijampolės apsk i ies opo a díos). Ac a Linguis ica Li huanica 73, 166–199. S ide skienė Dalia 2016: Sudu inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija. Ac a Linguis ica Li huanica 75, 243273. S ide skienė Dalia 2017: Sudė inių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija. Ac a Linguis ica Li huanica 77, 78102. S ide skienė Dalia 2019: P iesaginių Ma ijampolės apsk i ies helonimų mo y acija. Ac a Linguis ica Li huanica 81, 110140. Vaičiuly ė-Semėnienė Lo e a 2018: Concep os de iden idad del Homb e según apa us, -i y sus edinius ac uales de lenguas Li uanas publicis ikoje. Ac a Linguis ica Li huanica 79, 78–102. Šmilaue Vladimi 1963: Ú od do oponomas iky, P aha: S á ní pedagogické naklda els o. Ta ydas S anislo as 1958: Lie u os ie o a džiai, Vilnius: Vals ybinė poli inės i mokslinės li e a ū os leidykla. TŽ In e nacionales palab as de dicciona io, ed. consyba A. Kaulakienė y k ., Vilnius: Alma li e a, 2013. Vanagas Aleksand as 1988: Pe kel iniai ie o a džiai Li uania. La ciencia y la ida 5, 1417. Алефиренко Николай Ф. 2009: Когнитивно-дискурсивная парадигма языко- вого знака. – Язык. Текст. Дискурс: научный альманак под ред. Г. Н. Манаенко, вып. 7, Ставрополь, 7–17. Blino Olga I. 1981: Te min y su mo i рованность. Te minología y cul u a habla, Moscú a: Ciencia, 2837. Васильева Наталия Н. 2014: Традиционное и новое в русской топонимической e minologías. Mik o oponimia Mak o oponimia: P oblema yka ws ępna, ed. A. Gałkowski, R. Gliwa, Łódź: Wydawnic wo Uniwe sy e u Łódzkiego, 117126. DALIA SVIDERSKIENĖ 326 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII Васильева Наталия Н. 2014a: О координировании ономастической терминологии. – Вестник Нижегородского университета им. Н. И. Лобачевского 2(1), 373–377. Васильева Наталия Н. 2015: Нужен ли ономастике новый терминологический dicwa ь? E noling is ica. Onomás ica. E imología: ma e iales III en ena . науч. конф. Екатеринбург, 7–11 сентября 2015 г., отв. ред. Е. Л. Березович; ред. Е. О. Борисова, Н. В. Кабинина, М. Э. Рут, Л. А. Феоктистова, 60–62. Костерина Юлия Е., Кондратюкова Людмила К. 2014: Критерии и принципы отбора терминов. – Омский научный вестник 1(125), 133–137. Кубрякова Елена С. 2004: Язык и значение. На пути получения знаний о языке: части речи с когнитивной точки зрения. Роль языка в познании мира, Москва: Языки славянской культуры. Матвеев Александр К. 2005: Ономастика и ономатология: терми нологический этюд. – Вопросы ономастики 2, 5–11. Мурзаев Эдуард М. 1984: Словарь народных географических терминов, Москва: Мысль. Подольская Наталья В. 1978: Словарь русской ономасти ческой терминологии, отв. o den. A. V. Supep anská, Москвa: Наука. Подольская Наталья В. 1988: Словарь русской ономастической терминологии, изд. 2-е, перераб. и доп. А. В. Суперанская, Москва: Наука. Суперанская Александра В., Подольская Наталья В. 2003: Общая терминология: Вопросы теории, отв. ред. А. В. Суперанская, Н. А. Подольская, Н. В. Васильева, Моква: ЛИБРОКОМ. Ullman S. 1970: Semán icas uni e sas. Acceso en In e ne : h pwww.philology. u/linguis icsullman-70.h m [ isualizado 2020-11-09]. Федотова Татьяна В. 2008: Специфика метафорических топонимов в аспекте восприятия мира человеком. – Вестник ВГУ, серия: Лингвистика и межкультурная коммуникация 2, 48–51. A ículos A icles 327 / Te mino žemė a dis klausimu On he Te m Žem a dis SUMARY A e analysing Ins ukcija ie o a džių inkėjams (The Ins uc ion o Collec o s o Place Names) (1934) by Kazimie as Alminauskis as he main ex whe e he e m žem a dis (‘land name) o igina ed, i s oponymic con ex and he mul idisciplina y scien i ic domain, whe e, o he bes o ou knowledge, he e m unc ions, and aking in o accoun he speci ici y o he elemen objec s (phenomena), which he e m e e s o, i u ned ou ha (1) žem a dis occupies an in e media y posi ion be ween a li e language and accu a ely eco ded sys emic uni s o e ms. The complex quali a i e s udy de e mined (2) he s uc u al model o his e m and i s seman ic ampli ude. I was asce ained ha he seman ic domain žemė (land) is ela ed o (a) he exp ession o he su ounding en i onmen (space) land as a low su ace a ea (by no elimina ing he posi ion o he bo om laye in wa e as he land su ace), (b) he exp ession o e ain land as a pa o he su ace cha ac e ized by ce ain dis inguishing an h opogenic and geogenic p ope ies (c . inhabi ed, we , o e g own wi h he plan s o a ce ain ype, cul i a ed, land su ace signi ican segmen s o walking, d i ing, e c.), (c) land is equa ed o a ce ain egion, li ing place, (d) socially cul u al and o he objec s. The s udy also e ealed (e) he linguocul u al conno a ion: land is ali e. I jus i ica he adi ional concep o he e m žem a dis es ablished in local oponymy he p ope names o he co e o land (hills, ields, meadows, o es s, oads, pa hs, e c.); i also allows us o comp ehend a iche con en o he e m žem a dis and o an icipa e b oade possibili ies o i s use. The implied concep o he e m žem a dis is as ollows: he names o he land co e o med a a ce ain ime in a ce ain a ea by way o na u al nomina ion, which a e impo an in o ien a ional, communica i e and emo ional e ms and e lec he psychology o exis ence o he membe s o a local linguis ic communi y. The usage o his e m in he esea ch a ea o an h opocen ic egional (a eal) oponomas ics seems especially likely in he u u e. La an e io suposición es apoyada po la au ho s esea ch expe ience highligh ing he common ea u e o he nomina i e decisions o a ce ain polye hnic ield, which mani es s i sel in he a emp o s eng hen he p inciple o he seman ic in eg i y o space agmen a ion and o ganiza ion hanks o ce ain subjec i ism. The local model o he in e wa in o ma ion sys em, he Land Names ques ionnai es, cons uido on he basis o adminis a i e uni s (coun ies, dis ic s, illages, es a es, indi idual a ms eads), s eng hens he abo e assump ion. Taking accoun he abo e, i can be concluded ha (3) žem a dis is a componen o iden i y. Consequen emen e, no only place names bu also ep esen a i es o o he seman ic g oups (as s a ed by Alminauskis, hund eds o housands o land names a e hidden among DALIA SVIDERSKIENĖ 328 Ac a Linguis ica Li huanica LXXXIII people) associa ed wi h he iden i y o ou na ion and acing he challenge o ex inc ion and su i al in he ace o globaliza ion, may be e e ed o as žem a džiai. Į eik a 2020 m. diciemb e 6 d. DALIA SVIDERSKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania dalia.s ide [email protected]