Kontekstinė substantyvizacija aukštųjų mokyklų ir profesinio mokymo įstaigų interneto svetainėse

264 Ac a Linguis ica Li huanica XCI LINA RUTKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as ORCID id: o cid.o g/0000-0001-6661-3115 Mokslinių y imų k yp is: e minologija. DOI: doi.o g/10.35321/all91-11 El Consejo de Adminis ación y Adminis ación de la Unión Eu opea (CEEA) ha decidido ap oba el Reglamen o (CE) n.o KONTEKSTIN SUBSTANTIVIZACIÓN AUKŠJ MOKYKL IR PROFINIO MOKYMO ĮSTAIG INTERNETO WETAINSE Con ex ual Subs an i isa ion on he Websi es o Highe Educa ion and Voca ional T aining Ins i u ions ANOTACIÓN el A ículosnyje, basado en 25 ins i uciones educa i as al as escuelas (uni e si e os, kolegías) y p o esiones escuelas si ios web ecopilada empi ine ma e ial, examinan cues iones con ex i as de subs an i izacion. Ap a us daik a a dialmen e us ojamų o as pa es de la lengua peculia idades, se esumengian gene al iey con ex i as subs an i izaciones elegidas uen es en polinkia, analizuojan ecopili ejemplos. Ni eladas en si ios in e ne de daik a a džio unción a liecancias de palab as y palab as de uniones emá icas g upos y discu iba aiška. Dado que en los na egši ados si ios web de In e ne daik a a diosamen e se u ilizan sólo a ibu os y pa icipan es, en el a ículo con ex ual subs an i ización se examina basado sólo en es a pa e del lenguaje y o ma de accionmažodžio. Al inal del a ículo se discu en con ex i as subs an i izaciones en si ios web de escuelas supe io es y p o esionales. ESMINIAI VOODŽIAI: būd a dis, daik a a dis, daik a a diškas a ojimas, elipsė, economía del lenguaje, kon eks inė subs an i izacija, palab as junginys. A ículos A icles 265 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse ANNOTATION The a icle add esses he ques ions o con ex ual subs an i isa ion based on empi ical ma e ial ecopilado om he websi es o 25 Li huanian educa ional ins i u ions highe educa ion ins i u ions (uni e sidades, colleges) and oca ional schools. A e discussing he concep s o con ex ual subs an i isa ion and wo ds used in a subs an i e posi ion, he gene al ends o con ex ual subs an i isa ion in he selec ed sou ces a e e iewed, and he collec ed examples a e analyzed. The hema ic g oups o wo ds used in a subs an i e posi ion a e iden i ied, and hei exp ession is discussed. Since only adjec i es and pa iciples a e subs an i ized on he websi es analyzed, he a icle ocuses on con ex ual subs an i isa ion economy, con ex ual based solely on his pa o speech and e b o m. A he end o he a icle, he easons o con ex ual subs an i isa ion in he analyzed websi es a e discussed. KEYWORDS: adjec i e, noun, usage in a subs an i e posi ion, ellipsis, language subs an i isa ion, wo ds colloca ion. INTADINS NOTABAS Subs an i ización, o daik a a dėjimas1, d ilypis eiškinys: puede se elacionado con la palab as de aiba cuando sudaik a a dėjęs palab a se hace según ipo de aiba, aplicando mo ologines o mo onologines ope aciones; ambién puede se g adual, la gos p oceso cuando inicialmen e exis e a ibu ino de las palab as conjuninys, po al an ų azones cambia, conc e ėja nedaik a o nino de la palab a (a ibu o) signi icado, él subs an i ización po elipsés (Hö le 2020: 181186). Una de los p oblemas de es udio de i galiausiai į yks a isiškas daik a a dį apib ėžiančio žodžio sudaik a a dėji- mas. S e anas Hö le is pi mąjį a ejį adina iesiogine subs an y izacija, an ą- subs an i ización iene que e con el pun o de is a diac onío a es e enómeno: a menudo subs an i ización y se examina p ecisamen e como diach oninis p oceso, se e sólo la pabaiga de subs an i izaciones, y ella se ixa en dicciona ios sudaik a a dėjus palab a como p opo cionando daik a a dį. Po ejemplo, ales palab as, como kuliamoji, do mamasis, en dicciona ios ija o i como daik a a džiai, . y. ma ame subs an i izaciones pabaiga. Así subs an i izaciones p oceso no siemp e esul a cla o, a menudo no se puede deci , si sudaik a a dėjęs palab a es á su gido debido a ue os p oceso g adual, o hechoi o según analogiškus ejempla es. 1 Li u ios kalbininkų abajos se u iliza an o subs an i izaciones, an o daik a a dėjimo é mino. En es e a ículo elegido el é mino de subs an i ización, sin emba go, abo diendo dis in os au o es de posiciones, se u iliza y daik a a dėjimo é mino, con el in man ene li e odinio ci ación y pe azación co ek iškumą. Así mismo daik a a damien o é mino eque ido hablando sob e p ocesiškumo del enómeno en cues ión. LINA RUTKIENĖ 266 Ac a Linguis ica Li huanica XCI Es e es udio a la subs an i ización in en a mi a se sinch oniniu aspek u: exsikel as obje i o examina a osenos casos, con obje o e alua aho a en cu so p oceso de subs an i izació. Tikslui alcanza p incipalmen e se discu e con examinada s an i izaciones elegidas uen es polinkius, se es ablecen ema susijusi eo ija – pasigilinama į kon eks inę subs an y izaciją kaip ieną iš subs an y izacijos a mainų. Siekian į e in i bend uosius kon eks inės sub- daik a a diškai a ojamų o as pa es de la lengua g upos emá icas y se analiza aiška. También uno de los e os discu i la azón con ex ual de la subs an i ización. obse ada en in e ne y no solo en o os de pokalbios u o as es e as de consumo de Daik a a džio p aleidimas, daik a a diška ki ų kalbos dalių a osena ypač hablaamosa, sino ambién en si ios de ins i uciones es a ales, en medios, anuncios (p.ej., Gais as muchosiabu yje, Ku Naujus?, ambién éase ig. 1). Tad popula es si ios web de las ins i uciones, po ales publicis ikos es udiimui a o anki espacio. 1 PAV. Daik a a diško būd a džių a ojimo (olimpinės, aukš oji) ejemplos (del i.l , 2024-08-16; ku s o i.l , 2024-06-05) Pa a es e a ículo como uen e de ma e ia empi ica seleccionadas ins i uciones educa i as uni e si a ias de Li uania (uni e si e os, kolegijas2) y p o esiones escuelas si ios web. Ellos ele an es, iscomos, po que son impo an e de in o mación sob e el comienzo de la ca e a p o esional he amien a, juncando alumnos, sus pad es y pedagogos. En es os si ios web oda ía se u iliza mucho ex o, de ellos espe emos esponsablemen e 2 Las al as escuelas hay de dos ipos de: uni e sidades y colegías. Kolegija es una escuela supe io , en la que p edomina es udios nouni e si e inas, se desa ollan aplicomiejias in es igaciones cien í icas y (o) aplicomiejias ac i idades cien í icas o a es p o esionales. El nomb e de la colegía no puede es a de las palab as uni e si e as y akademija (Li huu os Respublikos aukš ojo mokslo įs a ymas 2020). A ículos A icles 267 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse p epa ado de con enido, eglamen igas del lenguaje. Kalbamųjų si ios web se ca ac e iza en lengua de una s ip ia o ien acia hacia di ecciona ą jo en homb e de, u in į de di e sos necesidades, los cuales la escuela busca sa is ace . El es udio ealizado en 2024 años asa iogegužės meses. Dado que la in o mación aga, en es e momen o los da os pueden se di e en es. De o al se e isa on 25 si ios web de escuelas supe io es y de enseñanza p o esional. Seleccionando es udio a si ios in e ne , buscado que supe io es y p o esionales escuelas ue an de a iado pe il y de di e en es Li uania egions. a ículo El p incipal mé odo aplicado analí ico desc ipomasis. Aplicando es e mé odo, sis ema izadas y analizadas se ecopilan da os empí icos, esumidos los esul ados. Con es e mé odo, isanalízo os conc e os casos de palab as de uso daik a a dialmen e, se in en a mos a gene al con ex i as subs an i izai sus cijos aukš ųjų i p o esinių mokyklų in e ne o s e ainėse aizdą. Su anali iniu ap ašomuoju me odu de inama mo ologinė analizė. Ka ego inės kalbos dalių o mas signi ica i as impo an es a conc e as signi icadas léxicas, con el obje i o de ealiza la esci s ía de palab as de uso daik a a dialmen e en g upos emá icos. 1. KONTEKSTINĖ SUBSTANTYVIZACIJA KAIPENA VIŠ ITS SUSTANTYVIZACIONS ATMAIN Subs an i ización, uno de la ansposición ipos, es de o as pa es de la lengua e imas palab as daik a a džiais. Es iejo, bes iičian e semán ico y g ama ical eiškinys, una de el kalbino sink e ismo o mas. En lenguas Li u ias, según Kazimie o Gai enio y S asio Keinio, subs an i ización pa icula men e ca ac e ís ica a adje i os y nume jo jes, así como a pa icipan es (Gai enis, Keinys 1990: 41). Subs an i ización esul ado3 sudaik a a dėjusio de la palab a la in e elación con el menė o sink e ismo es discu ida po chekų kalbininkė Gab iela Lena o á (2017). Sink e ismo é mino, de iloso ía y a e ámbi os ans e minizaciones mane a pe ėjęs en kalbo y ą, ue empezado usa Lui Jelmsle o y kalbo y oje en endido como oposiciones neu alizando, unciones y signi icamien os con luencia. Así, según G. Lena o os, los signos del sinc e ismo son es os: 1. Sudaik a a dėjęs palab a pie de a ibu iné unción y ima eikš i daik ą con cie o cie o signou uno 3 En los abajos de Kalbo y os el esul ado de subs an i ización ing es a diyamos ne ienodai. En li e a u a ex anje a puede encon a se subs an y a o e miną ( ank monoñodis e mín es ikslus y pa ankus a o i). Los au o es de Li uania, en a ículos, además del más ecuen emen e u ilizado conjunción de palab as sudaik a a dėjęs palab a (o indicando conc e a pa e de la lengua), aún pasaba el conjunción de palab as subs an y uo as palab a (būd a dis, daly is) (ž . Malakauskas 1987, ambién Palionis 1961). LINA RUTKIENĖ 268 Ac a Linguis ica Li huanica XCI la palab a aba ca signi icados de dos pa es del lenguaje; 2.Adqui e mo ológicos asgos de daik a a džio, algunos sudaik a a dėję elacionadas palab as sólo con una kinés, sin emba go algunos han conse ado las mismas ca ac e ís icas de la kinés, como ad e bios o pa icipan es (Lena o á 2017). En lenguao y o Li uanos subs an i ización se examina an o aba iendo palab as de da ybos, an o mo ología ak ualías. Paula Aldonauskienė subs an i ización (kalbininkė a oja daik a a dėjimo e miną) conside a uncionales palab as doybos eiškiniu (Paulauskienė 1994: 4346). Analizando la subs an i ización como mo ologico eiškinį asignados de e min i g ados de mė pap as ai g ildenama i ian konk ečių kalbos dalių subs an y izaciją, o ne daik a a damien o, e dad, es a po esubs an i izacion en gene al. La g ama ica de la lengua Li uania (LKG 1965) asignan dos p incipales g ados de daik a a dzenia de a ibu os: sa a ankiški sudaik a a dėję būd a džiai ( a ojami como sa a ankiški daik a a džiai) y nesa a anki sudaik a a dėję būd a džiai (p endiendo del con ex o, puede ene la unción y el signi icado de daik a a džio y puede i como a ibu os (LKG 1965: 532). Da minimi simples adje i os, que en con ex o pueden ealiza daik a a džio unción, pe o sudaik a a dėjusiais nelaiky ini. Kon eks e muy al a la palab a señimioyo, él iene gal oje, plg. Lais ę pasiekia ik s i p ū s [žmonės]“ (LKG 1965: 532). Tačiau P anas Ska džius ne i kon eks iškai daik a a diškai a ojamus, „daik a a džių debe es einančius būd a džius llama sudaik a a dėjusiais (Ska džius 1996 [1943]: 558). Kniūkš a monog a ijoje P iesagos - P aninis būd a džiai dis inge cua o būd a džių daik a a dėjimo g ados (Kniūkš a 1976). S asys Keinys usa no daik a a dėjimo g ados, pe o daik a a dėjimo pakopų e miną y dis ingue dos daik a a dėjimo escalopas: apdaik a a dė i signi ica ene daik a a džio peculia idades, pe o aún no nebū i i usiam daik a a džiu, y sudaik a a dė i signi ica inalmen e pasa a la daik a a džio clase. Sudaik a a damien o ya se ha e minado p oceso. Además, S . Keinys p idu ia, Li u iški e mininai po in e nacionales pa ogesni, pues pueden exp esa di e en es el mismo yksmo g ados (Keinys 2005 [1973]: 380). Sin emba go con ex ual a la subs an i ización examina , man ina, pa anci a io anchos signi icado de la subs an i izació é mino, pues o lie u iškas daik a a dėjimo é mino más sie inas con p ocesiškumu, ęs inumu espec o del iempo. Hablando sob e la con ex ual subs an i ización ealizando sinc onís ico es udio de Li u iška o igen palab as, many ina, más p eciso se ía elegi la palab a daik a a diškumas, no daik a a dėjimas, po que en muchos casos con ex o daik a a džio posicion esan ys palab as no daik a a dėjan ys, sino sólo daik a a diškai pa a ojami. En gene al con ex ual omisión de loik a o djio puede le an a dudas, si es e enómeno á del odo se puede a ibui subs an i izacion. Ramunė Vaskelai ė, es udiusi į a džiuo inių daly ių su p iklausomaisiais žodžiais e inimą no minamojo pobūdžio y no mos S aipsniai / A icles 269 Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse sklaidos da buose, da o iš adą, kad „daik a a dinės a osenos i daik a a dėji- mo san ykis“ nė a aiškus (Vaskelai ė 2019: 25). Tačiau, emian is P. Kniūkš os daik a a diškas eo ía de g ados de daik a a damien o y o as adelan e p esen adas insplicaciones, sin emba go en es e a ículo o as pa es de la lengua el uso de palab as se á conside ado una subs an i izaciones a mainos. P. Kniūkš a [D]aik a a dialmen e pa a ojam[us] ok[ius] p e agos -inis edin[ius], que de modo habi ual como adje i os llama okaz sudaik a a dėjusiais adje i os y asigna de e ce g ado4 daik a a dėjančių - adje i os adje i os a un g upo5. P. Ska džius b ėžia, kad „a ski o žodžio unkcija i eikšmė labai daug p iklauso nuo kon- eks inės aplinkos, nuo pačios sakinio isybės“ (Ska džius 1996 [1943]: 559). paKad daik a a džio posicionamien o pa a o os de o as pa es de la lengua se ía posible conside a con ex i as en casos de subs an i ización, mos y ų es o, que ellos, como y pas o ieji sudaik a a dėję palab as, en el sakinyje adquija daik a a džio signi icado y desempeña sin aksines daik a a džio unciones. Sin emba go daik a a dío ca egó icos a ibu os ellos man ienen sólo en on o con ex o. O as pa es de la lengua palab as daik a a diškai en cie o con ex o pa a ojamos po elipsės, . i. pasadois o daik a a džio, y sus daik a a dinė signi icado comp endama del con ex o. Con ex ualmen e subs an i ización pa icula men e impo an e sin aksė en es e caso sin aksė cons i uye condiciones pa a el p oceso mo ológico. Elipsés są oka en gene al elacionado con sin axe. P aleidus daik a a dį, dependiomasis a ibu ino de la palab a compuño dėmuo asume unciones del p incipal dėmens, eiškiamo daik a a džiu. Daik a a djio omi ición, menė osios G. Lena o os opinión, puede se aplicado en onces, cuando daik a a džiu señalimas daik as es bien conocido. Ace ca de obik a a dí se piensa, pe o él no esš a iado (Lena o a 2017). 4 Laipsnio skaičius nu ody as pagal P. Kniūkš os pa eikiamą eiliškumą. 5 A. Paulauskienė okius a ejus ap a ia kalbėdama apie daik a a dišką būd a džio a oseną (Paulauskienė 1994: 39). LINA RUTKIENĖ 270 Ac a Linguis ica Li huanica XCI 2. EMPIRINIO KONTEKSTINS SUBSTANTYZACIOS LIETUVOS HAIŠTHOCYKL IR PROFESINIO TOKYMO ĮSTAIG INTERNETSEO SVETAIN (En inglés, "con ex o empí ico de la sus ancia de las isas" o "con ex o de la sus ancia de las isas" en inglés) es un é mino que se u iliza pa a e e i se a los es udios de educación supe io . RESULTADOS TIRIMO 2.1. In o mación gene al del es udio 2024 me ų asa io–gegužės mėnesiais apsilanky ose Lie u os aukš ųjų mo- kyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse iš iso bu o as i 149 kon eks inės subs an y izacijos a ejai, iš šio skaičiaus – 76 nesika ojan- ys daik a a diškai pa a o i de o as pa es del lenguaje palab as. Mínimamen e con ex ual subs an i ización di undusi al as de escuelas, más ampliamen e p o esiones escuelas si ios web de lengua. En las lenguas Li u ias daik a a dė i endusias di e sas pa es de la lengua. Como ha esc i o A. Paulauskienė, los daik a o džiais pueden anss i į a džiuo inės būd a džių i daly ių o mas, p eesagų -inis, -ė (málkinė), -ienė (bul iẽnė), -ė is ( a šk is) ediniai, sudu iniai y p iešdėliniai palab as (juodadabis, bep õ is, isų jų eikšmė i g ama inė s uk ū a inkama a lik i daik a a džio unkcijas“ (Paulauskienė 1983: 43). Ty imas pa odė, kad aukš ųjų i p o esinių mokyklų bega is), ya que en si ios in e ne daik a a diamen e se a an solo los adje i os y pa icipios, aigi adelan e la con ex i ización subs an i izada se examina en base a ellos. Cabe señala se que no siemp e es posible dis ingui , si la subs an i ización es con ex ual. Po ejemplo, meno de edad puede se an o adje i o, como daik a a dis, aí, coincidindo o mai, no es á comple amen e cla o, o, po ejemplo, en al sen encia Nepilnamečiai (has a 16 años) solici ud s o i en 9 clase jun o p opo cionan con pad e mad e o globėju, la palab a meno de edad se ía posible man ene u ilizadoam daik a a diškai. La ince idumb e o alece y lo que a menudo sudu inos a ib a djz y daik a a djz se aplican hace los mismos ipos de da ybos. Basándose en el común polinkiu en si ios web de las ins i uciones hablan es pasa daik a a dį pe sona, se ía posible pensa y sob e con ex ual subs an i ización. Sin emba go, sin emba go ales casos ambiguos ue on echazados. Al comenza la in es igación espe ábase que p incipalmen e casos de coik a a diedad con ex ual es a án en los ex os de los a ículos, sin emba go la in es igación mos ó que es os casos en ja in e ne o s e ainių an aš ėse i paan aš ėse. Reikė ų pasaky i, kad in e ne- si ios y au o se obse a no solo con ex ual subs an i ización consumada y ya comple amen e sudaik a a dėjusių ennomjuo inos adje i os y pa icipan es, ej., clasis, discapacusis, adul o, en es e caso la subs an i ización ya ha ocu ido, es e mini, ija en e minog a icos ecu sos A ículos A icles 271 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse (p.ej., Banco de Te minos de la República de Li uania). En o as palab as, es o es las pas o ieji sudaik a a dėję palab as. Algunos de ellos en an y en los nomb es de ins i uciones, ej. : Lie u os ku čiųjų i nep igi dinčiųjų ugdymo men as. A én iña la a ención que en 2007 años cen as, Lie u os aklųjų i silpna egių ugdymo cen as, Neįgaliųjų eikalų depa a- impa iame Enciklopediniame edukologijos žodyne (Jo aiša 2007) e as as uno sudaik a a dėjęs loodis (daly is), enandan i edukologijos e m, i iamasis. En es a dicciona ia, aunque y p opo cionados é minos, elacionados con los es ados de salud de las pe sonas, ej., ku čnebylys é, las denominaciones de las pe sonas según condición de salud como é minos no aplican. Se ha de señala que los paso íos sudaik a a dėję palab as pueden expe imen a con ex ual desubs an i ización: ej., Vilniaus dizaino kolegijos (VDK) en el si io web spus elėję an aš ę Neįgaliesiems andame paan aš ę Neįgaliųjų s uden ų ėmimas. En gene al con ex ual subs an i ización es ca ac e ís ico de la mayo ía de i as escuelas de si ios web de In e ne ca ac e es y co esponde al común lenguaje polinkį . y. lo que en nespecialiojoje co boje suelen en la ca ego ía de daik a a džio pe eina palab as, señalin ys pe sonas y o os i os daik us. Además, como a i ma la Daba inės lie u ių kalbos g ama ikoje discu iendo į a džiuo inius būd a džius, daik a a diškai especialmen e links ama a o i y iškosios giminės daugiskai os o mas, eiškiančias apib ėž ą žmonių g upę (DLKG 2005: 176). Como indica empi ica ma e ial, es a ase ción ap a no solo daik a a dialmen e u ilizados de si ios webs ecopilados į a džiuo iniams, sino po as iesiems būd a džims y pa icip iams. Es as emá icas g upos sudaik a a dėję palab as suelen man ene ambas a iškosios y a enciones, que di e en es o mas de la misma palab a ma can comple amen e di e en es concep os: baigiamieji (← baigiamieji egzaminai) baigian ieji baigian ieji, s ojamieji (← s ojamieji egzaminai) s ojan ieji (← s ojan ieji (← mo e iškosios – giminės o mas, ačiau šiam y imui su ink i isi in e ne o s e- ainėse daik a a diškai a o i žodžiai y a ik y iškosios giminės6. A k eip inas pe sonas). Algunas de las palab as consumidas daik a a diosamen e son apadas i as emplones lingüís icos de si ios web de ins i uciones educa i as. Po ejemplo, daik a a džio posición en la que se encuen a el pa icipio naudininkas s ojan iems (iesiems) no able en casi odos los si ios in e ne . Sólo en algunas uni e sidades, alu , po azones no mina i as es e es amblon cambia se yo oka o muluo e: ej., p iėmimas. Sin duda, el c i e io cuan i a i o impulsa a plan ea la p egun a de si es e ejemplo puede a ibui se a con ex ual subs an i ización. Según a osena polinkius se ía posible habla de es eu ó con ex o i. i. de una ins i ución si ios, y pla os con ex o i. i. la mayo ía je a o mas de gimines a iškės p esen adas y o mas de gimines eme iškės, ej., s ojan i (-čiosiom). 6 Tikslumo dėlei eikė ų pasaky i, kad, engian s aipsnį publikuo i, bu o ik inami kai ku ie duomenys. Ras a, kad Vilniaus uni e si e o in e ne o s e ainėje šiuo me u [žiū ė a 2024-10-05] LINA RUTKIENĖ 272 Ac a Linguis ica Li huanica XCI os s i as si ios web. Hagiéndose así, ales en a ios si ios web de ins i uciones educa i as besiku jan es daik a a diamen e u ilizados palab as se ían mencionado amplious con ex o con ex oinas subs an i izaciones ejemplos. Daik a a diamen e u ilizado adje i o y pa icipio el signi icado cambia en dos di ecciones: una ca a, ella se uel e es eu esnė, conc e esnė que habi ual adje i o y pa icipio. Po ejemplo, mencionado pa icipio bescola indo ma ca no señimį, ca ac e ís ico a muchos i os obje os (bescola indo camina kūdikis, bescola indo se i u i shunelis y e c.), pe o į a dia uno conc e os obje o bescola indo pe sona. Sin emba go, en esencia el lexinė signi icado no se cambia. Po o a pa e, el signi icado cons i uye no solo u e ada adje i o o pa icipio signi icado, sino ambién con ex o, en el cual ellos se incluyen, ocu e la plė imasis del signi icado. P e diclinís ica signi icación lengbinis unidad adqui e nue os signos de. Daik a a dialmen e u ilizado adje i o y pa icipio signi icado comp ende y daik a a džio signi icado se conjugaamas daik as (pe son o k .) y su acción, señymis, condicióné o būsena. Así al daik a a dialmen e se usa la palab a, ma cando an o ealiją, an o ella ca ac e ís ico dis in i o señamį, adqui a didelį seman inio ca gaį. Así subs an i ización jun o es y seman ína condensación. Es a seman ís ica condensación pa icula men e ac ual pa a i ula es y sub i ula es (plačiau é. 2.3 posky į). 2.2. Daik a a diškai u ojamų palab as emínas g upės i aiška Como se ha mencionado, de los si ios web de escuelas supe io es y p o esionales, la con ex ual subs an i ización es á más elacionada con los nomb es de pe sonas. Es o es comp ensible, po que la pe sona es el p incipal suje o y obje o del ámbi o educa i o. Ca u es o y p incipal concep oka, a la cual su gemiendo c ea se más de allado es a s i a pasaulė aizdis, e ec uada olesnė concep okų di e enciacija e nominacija. Habe á que deci que se puede p esumi que en los si ios web de las escuelas supe io es y de las ins i uciones de o mación p o esional p incipalmen e de las palab as de o as pa es del idioma que es án en posición de daik a a d (ž . ig. 2), apa ecen no ojando daik a a d (ž . ig. 2). Es e daik a a dis es uno na šy ų si ios web esenciales de palab as. Además, ejemplos mues an que en odos los i būd a džiai, i ai gali bū i o malusis požymis, kad jie į aukia komponen ą casos daik a a diškai se u ilizan a iškosios giminės pa icipan es pe sona. Así p incipal encon ada daik a a diamen e pa a o as palab as emá ica g upo nomb es de pe sonas (ją cons i uye 91 po cien o. de odos daik a a džio posicionamien o a ojamų palab as o palab as conjun os). Se puede dis ingui cua is es a emá ica g upo pog upius ellos dependen no sólo de la leksís ica signi icación, sino ambién de la pa e de lengua y o ma peculia idades. La dis ibución quan i a i a de los da os se p esen a en 3-iame imagenle. A ículos A icles 279 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse exp esa exp esa un signo de las cons o as. Es ayando, besapendiendo, que iendo compa abucio asgos, ca ac e izayan es pe sona, mien as él es ales condiciones (i. y., ej., s ojan is has a has a an o, has a en aja). Es os a ibu os limi ados en iempo, exp esúch lo en o ma de iempo p esen e. Ac iamaisiais pa icipan es se c ea un co espondien e mundialė aizdis dinamiskumas de las ins i uciones educa i as, būsenų kai a. Pas ebė a, no obs an e los si ios web de las ins i uciones educa i as de los daik a a diosamen e us ojamų palab as y palab as de conjunciones iene de iciencia semą. Po ejemplo, azėje eškan iem pašaukino numanome zauominą, que la pe sona es nesu adęs ocaukimo, y en s ojés en la ins i u ion esa pašaukimą as. F azée aún no inge idos de la educación p incipal podemos islumb a p omesa, que una pe sona ins i ución en esa educacimú adqui is. Quienes quie an do mabucio comp abu í ob end e c. El des ina a io, pa a co egi es a de iciencia, debe ealiza las acciones indicadas11. IŠVADOS 1. Con exs inė subs an i ización es uno de los signos del lenguaje de los si ios web de Li uania supe io es y p o esionales escuelas. Daik a a djio unción o as palab as de pa es de la lengua suelen cumple en i ados y paan aš es. La mayo ía (91 pe cen .) de es as palab as son esuel as de palab as de lengua no especializada conjun os […] daik a a diško sudė inių e minų šalu inių dėmenų casos de uso mucho que a os (9 pe cen .). Dado que el p incipal suje o y obje o del ámbi o educa i o es pe sona, en los na egi os si ios web de In e ne con ex ual subs an i ización más elacionada con los nomb amien os de pe sonas. La mayo ía de palab as y palab as conjun os de daik a a džio posición ocu e ne a ojando daik a a džio pe sona. 2.En los si ios web de las uni e sidades y de las escuelas p o esionales, las palab as y combinaciones de palab as u ilizadas daik a a diamen e se di is an en es g upos emá icos: nomb es de pe sonas (91%)), nomb es de o mas de adquisición de conocimien os y comp obación (7%) y nomb es de ipos de escuelas (2%). La más abundan e nomb es de pe sonas emá ica g upo cons i uye cua o subg upos: nomb es de pe sonas según a liekamą ( ečiau nea liekamą) acción, nomb es de pe sonas según alidadamąjį požymį, nomb es de pe sonas según cie a po exión y nomb es de pe sonas según o as ealizada acción. 3. En los si ios web in es igados daik a a diosamen e se usan sólo adje i os y pa icipan es o as pa es del lenguaje ( eiksmažodžio o moms) pe im i 11 Los si ios web de las Aukš ųjų y p o esiones mokyklų p esen ada ma e ial a menudo emena populia ėjančią sp endimų žu nalis iką (plačiau ž . Mu ay, S oud 2019): p is a p oblemą, se indica la mane a de su solución, su ašoma poz iška ins ukcija (plg. s ojančioji k oniai VSRC), se p esen a en onces la in o mación pozi y i: del homb e, esuel o p oblemą, la ida se uel e mejo . LINA RUTKIENĖ 280 Ac a Linguis ica Li huanica XCI daik a a džio unkcijas š ie imo įs aigų in e ne o s e ainėse nebūdinga. Daly iai suda o daugiau kaip 90 p oc. isų as ų kon eks inės subs an y- izacijos a ejų. Ty imas pa odė, kad daik a a džio pozicijoje gali bū i ne sólo una palab a, pe o y conjuninys de palab as, o mando una seman inio unie o. Vadinamasis esencialis palydo ( aldomasis palab a) seman iniam uni ui o ma se, da os del es udio, eque ido en onces, cuando pa icipio es hecho del es adose signi icmuncio accionmojodio. 4.La p incipaline con ex i as subs an i izaciones p íjas imi conside y inas p incipio de la economía del lenguaje. Uno de los p incipios de la economía de la dų y a elipsė, dėl ku ios, kaip ašy a, i a si anda daik a a diškoji a ose- na. Be jo, s a bi i publicis inio s iliaus speci ika, aip pa i daly io o mos lengua es el de la ealización de la i ienda. Daik a a dialmen e u ilizado la palab a o combinación de palab as a menudo ayuda a ealiza se la unción de e ec o, ac ualiza se dinamiskumu, es adosenų kai ą impo an es de las ins i uciones educa i as pasaulė aizdžio b uožus. AŞTJY y PROFESIONI TOCYCL ONLINE A LA VIDA DAITAVARIDISKAI USAUDAL VERBAS Y VERBAS YUNGINI SRAŠAS Apusgynieji bakalau o da bą LJŽKA; apsilankiusieji es i idad en LJŽKA; llegusísimo VDK, a ibusíosimos KEG, llegs an ísimo VDK; g adués BTMS, LSMU, g aduisus BTMC, VU, LSMU; baigusieji escuela DTVM, acabéses p og ama de es udios KK, acabé es udios LJŽKA, acabé colegía VK; e minales VSRC; bes ienzados po es udios VDK; bezigydan ieji LJŽKA; enseñan e APRC, VSRC, enseñan es KlEG, VTVP; los PMC pa icipan es; pensan es sob e la p o esión del ca je o LJŽKA; ganado es del luga KK; mejo VSRC, mejo es VSRC, VAVM; buscan es ocación ŠJKS; adqui iéndo el educacímono LMTA, VAVM; asis PMC; išmin ingieji VKPM; įs oję 2021 m. VK; į elkamieji ŠJKS („ isi jo- je [semina ijoje] gy enan ys klie ikai apo į ilk i į su anas“ ŠJKS); ke inan ys į egis uos udijuo i KK; c eado es VTVP; ku ian ys Lie u ą VAVM; cuojan es laukian ieji VDK; mokan ys kalbą ISM; mokan ys isą kainą VK; mo y uo- BTMC; i LJŽKA; no asus an es LJŽKA; incapujosos de la educación APRC, VKPM; no ing esé VK; no sumi gen es VU; nep i ampan es ISM; inquie imeces ISM; no aspi an es a adqui i la o mación de VAVM; no es udiando en LSMU; que no engan capacidad VKPM, que no engan co eo elec ónico KK; no in ys VAVM; no in ys esidi en com abu ía VU, no in ys es udia en KlEG, VSRC, KEG, no in ys adqui i desci ilización VSRC, no in ys cons i ui LJŽKA, VVK, no in ys A ículos A icles 281 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse keis i a obulin i k ali ikaciją VSRC, no in ys s ebė i gynimus VDK, no in ys ob ene beca VDK, no in ys es udia o i LJŽKA, LJŽKA, no in ys sužino i KK, no in ys pa icipa en in de semana ŠJKS, no in ys con e i se en ka ininkai LJŽKA; deseeikę localiza KTU, deseeikę lide iau i KTU, deseeikę cambia KTU; decididos a aspi a a especialidad VAVM; discon inuos es udios VK; deseosos de egis a se MRU; paki es asis ISM, VDK; in i iasis ap ende KTMC, VTVP, in i ieji KEG; oca es ieji el e o de gue a ŠJKS; pa amili a es VDK; decidyžé i ISM; au o consag an es ŠJKS; au odedicados ŠJKS; a ec ados aumų VD, KK; jan ys VSRC; pik naudžiaujan ys alkoholiu VDK; planuojan ys ka je ą KTMC; p adedan ysis PMC, VDK; p e enduojan ys į s ipendiją VDK, p e enduojan ys a anzengę, a anzusieji VDK; pe s oį los luga es inanciados VU; ap isionan es LJŽKA; p o esional VSRC; ikiuo ėje es acionan ieji LJŽKA; en e gan es LJŽKA; busca án la g aduación APRC, busca án más ISM; skęs an ysis LJŽKA; o alezas VAVM; es acionamíos VDK; KK s ojan ys, ILK, VVK, LMTA, BTMC, KTU, MRU, ŠPMC, VDA, VKPM, VSRC, s ojan ysis KTMC, VSRC VTVP, VDK, KEG, VDK, s ojan ieji ISM, LJŽKA, VKPM; es udiija ęs VKK, es udiojan ieji KK, VU; con a o concluído VSRC; in e esados VKPM; susi engusieji LJŽKA, ŠJKS; comp enden el signi icado LJŽKA; in e media ios PMC; u in ys desci ilización PMC, BTMC, DTVM, u in ys cali icación KEG, VTVP, u in ys discapacidadą VTVP, u in ys p oblemas VDK, KK; llenos de la solici ud VK; zai egis a usieji VAVM; es a ales VU; mayo es ISM. ŠALTINIAI APRC – Aukš ai ijos p o esinio engimo cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www.auks- ai ijosp c.l /. BTMC – Bi žų echnologijų i mokymo cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www.b mc. l /. DTVM – Daugų echnologijos i e slo mokykla. P ieiga in e ne e: h ps://www.d m. l /. h ps://www.del i.l /. h ps://www.ku s o i.l /. ISM – P ieiga in e ne e: h ps://www.ism.l /. Jo aiša Leonas 2007: Enciklopedinis edukologijos žodynas, Vilnius: Gim asis žodis. KEG – Klaipėdos E nes o Gal anausko p o esinio mokymo cen as. P ieiga in e ne e: h ps://www.gpmc.l /. KK – Kauno kolegija. P ieiga in e ne e: h ps://www.kaunokolegija.l /. LINA RUTKIENĖ 282 Ac a Linguis ica Li huanica XCI KMPMC Ka aliaus Mindaugo cen o de o mación p o esional. Acceso en In e ne : h ps:// www.kaupa.l /. KSU Uni e sidad Kazimie o Simona ičiaus. P iega en In e ne : h ps://ksu.l /. KTMC Klaipėda cen o de capaci ación ecnológica. Acceso en In e ne : h ps://k mc.l /. Banco de la República de Li uania e minos. Acceso en In e ne : h ps:// e minai. lkk.l /. LJŽKA Academia de gue a de Li uania Jono Zemaičio. P ieiga en in e ne : h ps://www.lka. l /. LMTA Academia Li uana de música y ea o. Acceso en In e ne : h pslm:// a.l /l /. LSMU Uni e sidad Li uana de ciencias de la salud. Acceso en In e ne : h ps://lsmu.l /. MRU Uni e sidad Mykolo Rome io. Acceso en In e ne : h ps://www.m uni.eu/. PMC Pane ėžio cen o de en enamien o. acceso en In e ne : h ps://www.pane eziomc.l /. ŠJKS Š en o Juozapo semina io pa a sace do es. P iega en in e ne : h ps://www.semina ija. l /. VAVM Vilniaus au omechanikos y escuela de negocio. Acceso en In e ne : h ps:// a m.l /. VDA Vilniaus dailės akademija. Acceso en In e ne : h ps://www. da.l /. VDK Vilniaus diseño kolegija. Acceso en In e ne : h ps://dizainokolegija.l /. VK Vilniaus kolegija. Acceso en In e ne : h ps://www. iko.l /. VKK – Vilniaus koope acijos kolegija. P ieiga in e ne e: h ps://www. kk.l /. VKPM – Vilniaus komunalinių paslaugų mokykla. P ieiga in e ne e: h ps://www. kpm.l /. VSRC Vilniaus cons uc o es cen o de o mación. Acceso en In e ne : h ps:// s c.l /. VTVP Visagino ecnología y cen o de o mación p o esional de negocios. Acceso en In e ne : h ps://www. pm.l /. VU Uni e sidad de Vilniaus. Acceso en In e ne : h ps:// u.l /. VVK Vilniaus negocio kolegija. Acceda en In e ne : h ps://www.kolegija.l /. LITERATŪRA Amb azas Vy au as 1979: Li u ias de lengua pa icipan es his ó ica sin aksė, Vilnius: Mokslas. Bedřicho á Lucie 2006: Headlines and subheadlines in newspape epo ing: based on discou se analysis o newspape a icles in he Gua dian (Decembe 2005 Feb ua y 2006): M. A. hesis. 6- acceso en In e ne : h psis.muni.cz/ h h psdqszDiplomo a_p ace.pd . A ículos A icles 283 / Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse DLKG Daba inės lie u ių kalbos g ama ika, ed. V. Amb azas, 4-as pa ais. ed., Vilnius: Mokslo y enciklopedías Ins i u o de Edición, 2005. Gai enis Kazimie as 2014 [1966]: Hö le S e an 2020: Subs an i iza ion o adjec i es. – Indo-Eu opean linguis ics 8, 181–204. Debido a algunos e minos de i opa ología. Kazimie as Gai enis. Rink iniai aš ai, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 504. Gai enis Kazimie as 2014 [1968]: Desde 2 y 3 dėmenų suda y ų sudė inių e minų ipai en la ac ual lengua li uana. Kazimie as Gai enis. Rink iniai aš ai, Vilnius: Lie u os kalbos ins i u o leidykla, 3446. Gai enis Kazimie as, Keinys S asys 1990: Kalbo y os e mų žodynas, Vilnius: Š iesa. Keinys S asys 2005 [1972]: Kele as ne ykusių apybos e minų. Daba inė lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 386389. Keinys S asys 2005 [1973]: Pas abos sob e é minos de ciencia del lenguaje. Daba inė lie u ių e minologija, Vilnius: Lie u ių kalbos ins i u o leidykla, 380384. Kniūkš a P anas 1976: P iesagos -inis būd a džiai: da yba, signi icaciones, g ama iniai sinonimai, Vilnius: Mokslas. Kudi ka Robe as 2021: P eesaginos de la je ga de las lenguas Li uanias būd a džiai y subūd a dėję pa y iai. Respec us Philologicus 45, 3547. acceso en in e ne : h pse alpykla.li uanis ika.l /objec /LT-LDB-0001:J.04~2016~1488988742847 J.04~2016~1488988742847.pd . / También se puede consul a el siguien e enlace: Lena o á Gab iela 2017: Sindc e ismo pa es de habla: subs an i ación прилагательных [Sink e izm čas ej eči: subs an i acija imen p ilaga el’nych]. – imen P zegląd usycys yczny 3(159), 114131. Seimas de la República de Li uania 2020: Ley de la República de Li uania de al a ciencia. Vals ybės žinios, 2000-03-31, No 27-715, No VIII-1586. Acceso en In e ne : h ps: e-seimas.l s.l /po al/legalAc ://l /TAD/TAIS.97866. LKG Lie u ių kalbos g ama ika 1: Fone ika i mo ologija, y . ed. K. Ul ydas, Vilnius: Min is, 1965. Malakauskas Algi das 1987: Veikiamosios ūšies esamojo iempo pa i iai sin aksinėje daik a a džio pozicijoje. Lie u os kalbos sanda os y inėjimai: académico Juozo Balčikonio a los cen ésimos ani e sa ios del nacimien o, se . Li u ians kalbo y os cues iones, 26, 122–127. LINA RUTKIENĖ 284 Ac a Linguis ica Li huanica XCI Ma ke ičius Au imas 2012: Las pa es del lenguaje pa ibio p oblemos. Ac a Linguis ica Li huanica 67, 140155. Mingyou Xiang 2017: Towa d a Neo-economy P inciple in p agma ics. Jou nal o P agma ics 107, 3145. La Comisión conside a que las medidas adop adas po el Es ado miemb o no cons i uyen ayuda es a al en el sen ido del a ículo 107, apa ado 1, del T a ado. Acceso en In e ne : h ps:www.sciencedi ec .com/science/ a icle://abs/pii/S0378216616300728. Ca oline Mu ay, S oud Na alie J. 2019: The keys o powe ul solu ions jou nalism. P iega en in e ne : Repo -Powe ul-Solu ions-Jou nalism.pd . Palionis Jonas 1961: Lie u ių kalbos dalykai naujesniuosiuose E. Niemineno ling- h psmediaengagemen .o g/wp-con en /uploads://2019/08/CME is en sus abajos. Kalbo y a 3, 248256. Paulauskienė Aldona 1983: Li u ias lengua mo ologías apyb aiža, Kaunas: Š iesa. Paulauskienė Aldona 1994: Lie u ių kalbos mo ologija: pascai os li uanis ams, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų leidykla. Pe ėnienė Ona 2011: Mokslo populia inančių eks ų kalbos ypa ybės: dak a o dise acija, Vilnius: Lie u os edukologijos uni e si e as. Sau baye Risha Zh., Zhe pisbay Aliya K., Demessino a Galina Kh., Kulbaye a Baglan T., Va ee Ra il A. 2021: The P inciples o Economy in Wo d-Fo ma ion in Func ional S yles o English. A ab Wo ld English Jou nal (AWEJ) 12(2), 424435. El Consejo de Segu idad de las Naciones Unidas ha adop ado una decisión po la que se p ohibe la impo ación de a mas nuclea es. Accesible en in e ne : h ps: pape s.ss n.com/sol3/pape s. c m?abs ac _id=3895209. Se ai ė Laimu ė 1984: Lie u os kalbos leksiniai s a y ai. Kalbo y a 35(1), 7785. Ska džius P anas 1996 [1943]: Lie u ių kalbos žodžių da yba. Rink iniai aš ai 1, Vilnius: Mokslo y enciklopedijų edi o ial. Sližienė Nijolė 1980: Subjek inimo y obje inimo ollo, es ableciendo el alen ingumo sin aksís ico del eiksmajodžio de la lengua li uánica. LTSR MA abajos 1(70), 93105. Valeckienė Adelė 1957: Daba inės lie u ių kalbos į a džiuo inių būd a džių a ojimas. Li e a u a y habla 2, 161328. Vaskelai ė Ramunė 2019: Į a džiuo iniai daly ai con dependiomais palab as: codi ikuo oji no ma y sus neaiškumai. Bend iné habla 92. Acceso en In e ne : h psjou nals.lki.l /bend inekalba/a icle:// iew/366. Vicen ini Alessand a 2003: The Economy P inciple in Language: No es and Obse a ions om Ea ly Mode n English G amma s. Mo s Palab as Wo ds 3, 3757. S aipsniai / A icles 285 Kon eks inė subs an y izacija aukš ųjų mokyklų i p o esinio mokymo įs aigų in e ne o s e ainėse Con ex ual Subs an i isa ion on he Websi es o Highe Educa ion and Voca ional T aining Ins i u ions SUMARY Basado en ejemplos ecogidos om he websi es o 25 Li huanian highe educa ion and oca ional aining ins i u ions, he a icle akes a synch onic pe spec i e o examine he ques ions o con ex ual subs an i isa ion. A o al o 149 cases o con ex ual subs an i isa ion we e ound on he websi es o hese educa ional ins i u ions, o which 76 we e unique wo ds meaning used in a subs an i e posi ion. These wo ds o ph ases a e om o he pa s o speech used as nouns in a speci ic con ex due o ellipsis, i.e., he omission o a noun, wi h hei nominal unde s ood om he con ex . The s udy e ealed ha con ex ual subs an i isa ion is a linguis ic ea u e o he websi es o Li huanian highe educa ion and oca ional aining ins i u ions. Wo ds used in a subs an i e posi ion a e mos commonly used in headings and subheadings, wi h mos o hem o med om common language wo d combina ions; cases o subs an i ized use o seconda y componen s in compound e ms a e much a e . Since he main subjec and objec in he ield o educa ion is a pe son, con ex ual subs an i isa ion on he b owsed websi es is mos ly ela ed o he names o pe sons. The majo i y o he wo ds used in a subs an i e posi ion a ise om he omission o he noun pe son. En los si ios web de highe educa ion and oca ional aining ins i u ions, wo ds used in a subs an i e posi ion a e used in is hema ic g oups: names o pe sons (91%), names o school ypes (2%), and names o knowledge acquisi ion and assessmen o ms (7%). The la ges hema ic g oup, consis ing o names o pe sons, es á di idido en ou subg oups: names o pe sons based on he ac ion pe o med (o , less commonly, no pe o med), names o pe sons based on he assessed ea u e, names o pe sons based on a speci ic need, o he pa s o speech ( e b o ms) do no ypically ake on he unc ion o a noun on he o and names o pe sons based on wha has been done o hem. On he b owsed websi es, only adjec i es and pa iciples a e subs an i ized, whe eas con ex ual subs an i isa ion. Acco ding o he esea ch, a wo d used in a subs an i e posi ion websi es o educa ional ins i u ions. Pa iciples make up o e 90% o all iden i ied ins ances can be no only a single wo d bu also a combina ion o wo ds ha o ms a single seman ic uni . The da a show ha he so-called necessa y companion (a go e ned wo d) is equi ed o o m a seman ic uni when he pa iciple is de i ed om a e b indica ing a s a e. The p inciple o linguis ic economy is conside ed he main eason o con ex ual subs an i isa ion. One way his p inciple is ealized is h ough ellipsis, which, as men ioned be o e, leads o he o ma ion o wo ds used in a subs an i e posi ion. People a e o en seen in he images on educa ional ins i u ions’ websi es, hus, he main objec o he illus a ion LINA RUTKIENĖ 286 Ac a Linguis ica Li huanica XCI in a way compensa es o he w i en ex pa he pe son in he posi ion o a noun. Además, he speci ics o he so-called publicis ic w i ing and he cha ac e is ics o pa icipial o ms a e also impo an ac o s. Wo ds used in a subs an i e posi ion o en help ul il he unc ion o impac and emphasize dynamism and changes in s a es, which a e impo an ea u es o he wo ld iew e lec ed by educa ional ins i u ions. In oducida 2024 m. sep iemb e 16 d. LINA RUTKIENĖ Lie u ių kalbos ins i u as Pe o Vileišio g. 5, LT-10308 Vilnius, Li uania lina. u [email protected]