The Radziwiłłs and Their Horses: Hipponyms in 17th- and 18th-Century Inventories of the Magnate Family’s Herds

Acta Linguistica Lithuanica 2025, vol. 92, pp. 1–23 Contents link / Turinio nuoroda ISSN 2669-218X (online / elektroninis) RADZIWIŁŁOWIE I ICH KONIE: HIPONIMY W INWENTARZACH STAD MAGNACKIEJ RODZINY Z XVIITH- I XVIIITH-WIECZNYCH Radziwiłłowie i ich konie: imiona koni z XVII i XVIII wieku w inwentarzach stad magnackiej rodziny KAMIL FREJLICH Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie E-mail: [email protected] ORCID ID: https://orcid.org/0000-0001-9142-8886 Obszary badań: historia Rzeczypospolitej Obojga Narodów, relacje człowiek–zwierzę, historia społeczna, historia kultury, metodologia historii. https://doi.org/10.35321/all92-03 ABSTRAKT Artykuł analizuje hiponimy (nazwy własne koni) odnotowane w inwentarzach stad rodziny Radziwiłłów z XVIIth i XVIIIth wieku, położonych głównie na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zidentyfikowano łącznie 434 jednostki leksykalne, w tym 106 form żeńskich i 328 męskich. Analiza tych nazw pokazuje, że nie były one przypadkowe, lecz stanowiły część przemyślanego systemu nazewniczego. Nazwy odnosiły się do różnych cech zwierząt, w tym ich wyglądu, zachowania, a być może także miejsc pochodzenia. Niektóre nazwy klaczy wiązały się z „kobiecością” i pięknem, podczas gdy nazwy koni płci męskiej często odnosiły się do walki, odwagi i urzędów. Mitologia grecka i rzymska stanowiła ważne źródło inspiracji dla wielu hiponimów, inne zaś wywodziły się od nazw gatunków zwierząt. Wiele nazw wiązało się również z szeroko rozumianym światem muzułmańskim. Językami najczęściej reprezentowanymi wśród nazw były polski, turecki i włoski. Autorzy źródeł prawdopodobnie pisali wyłącznie po polsku i nie byli dobrze wykształceni, co może wyjaśniać napotykane zniekształcone formy. SŁOWA KLUCZOWE: Radziwiłłowie, hiponimy, konie, zoonim, inwentarze. Copyright © 2025 Kamil Frejlich. Wydane przez Instytut Języka Litewskiego. Niniejszy artykuł jest artykułem o otwartym dostępie, rozpowszechnianym na warunkach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa, która zezwala na nieograniczone korzystanie, rozpowszechnianie i reprodukcję na dowolnym nośniku, pod warunkiem podania autora i źródła. // Wydane przez Instytut Języka Litewskiego. Niniejszy artykuł jest artykułem o otwartym dostępie, rozpowszechnianym na warunkach licencji „Creative Commons” Uznanie autorstwa, zezwalającej na nieograniczone korzystanie, rozpowszechnianie i odtwarzanie treści na dowolnym nośniku, pod warunkiem wskazania autora i źródła. Otrzymano: / Gauta: 2025-01-31. Zaakceptowano: / Priimta: 2025-04-18. 1 ABSTRAKT W artykule analizowane są nazwy koni zapisane w inwentarzach stad należących do rodu Radziwiłłów w XVII–XVIII wieku, położonych w większości na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Łącznie odnaleziono 434 jednostki leksykalne (w tym 106 form żeńskich i 328 męskich). Analiza nazw wykazała, że nie nadawano ich przypadkowo, lecz stanowiły one część przemyślanego systemu nazewniczego. Nazwy koni odnosiły się do różnych cech zwierząt, takich jak ich wygląd, zachowanie, a być może także miejsce pochodzenia. Niektóre nazwy klaczy wiązały się z „kobiecością” i urodą, natomiast nazwy ogierów – z walką, odwagą i służbą. Mitologia grecka i rzymska była ważnym źródłem inspiracji dla wielu nazw koni, inne wywodziły się od nazw gatunków zwierząt. Występowały także nazwy związane z szeroko pojmowaną rzeczywistością świata muzułmańskiego. Językami, z których najczęściej wywodziły się nazwy, były polski, turecki i włoski. Autorzy spisów najpewniej potrafili pisać jedynie po polsku, a ponadto nie byli wykształceni, co tłumaczy występowanie zniekształconych zapisów nazw. SŁOWA KLUCZOWE: Radziwiłłowie, nazwy koni, konie, zoonimy, inwentarze. WPROWADZENIE Istnieje kilka gatunków, poza ludźmi, które posługują się określonymi sekwencjami dźwięków, aby zwracać się do osobników swojego gatunku, co zaobserwowano między innymi u słoni afrykańskich (Pardo et al. 2024). Ludzie jednak nie tylko nadają imiona innym ludziom, lecz także przedstawicielom innych gatunków; praktyka ta sięga czasów Starego Państwa w Egipcie. Janusz Strutyński zdefiniował następujące funkcje współczesnych zoonimów: posesywną (wskazującą, że zwierzęta należą do osoby nadającej im nazwy), różnicującą (odróżniającą jedno zwierzę od drugiego) oraz fatyczno-konatywną (wykorzystywaną w przypadku niektórych gatunków do nawiązywania kontaktu ze zwierzętami, wywoływania ich reakcji itp.) (Strutyński 1996: 104–106). Dodałbym również, że pełnią one funkcję emotywną. Chociaż historycznym zoonimom nie można przypisywać tych samych funkcji we wszystkich kontekstach, są one niewątpliwie ważnym elementem pozwalającym zrozumieć, jak ludzie niegdyś traktowali, cenili i postrzegali zwierzęta, a tym samym stanowią źródło wiedzy o historii relacji człowiek–zwierzę. Ponadto reprezentują warstwę żywego języka, która wiele ujawnia o samych ludziach, w tym o zmianach kulturowych. Przykładowo, we współczesnych kontekstach obserwuje się wpływ kultury popularnej i bieżących wydarzeń na zoonimy (Strutyński 1996: 90–102; Duszyk 2011: 276–280). Badania nad zoonimami w Rzeczypospolitej Obojga Narodów są jak dotąd słabo rozwinięte. Opublikowano kilka artykułów poświęconych nazwom bydła w Królestwie Polskim w XVII–XVIII wieku (Mytlakowski 1889; Pawlik 1922; Zborowski 1922; Warchoł 1961; Bubak 1974–1977) oraz w księstwie siewierskim w XVIII wieku (Pluta 1988). Analizowano również nazwy psów myśliwskich zapisane przez wojewodę poznańskiego Jana Ostroroga (1565–1622) (Ziembicki 1934; Smetona, Smetonienė 2017). Dostępne są także pewne dane dotyczące nazw psów używanych w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI wieku, przed unią lubelską (Ragauskienė 2010: 34), oraz w drugiej połowie XVIII wieku (Frejlich 2025). Chociaż współczesne hiponimy w językach słowiańskich są przedmiotem licznych badań (Warchoł 2007: 119–268), przykłady z epoki wczesnonowożytnej są słabo reprezentowane w literaturze naukowej (zob. na przykład trzy XVIII-wieczne nazwy koni z księstwa siewierskiego 2 in Pluta 1988). However, we can point to the article by Evgenija N. Varnikova, who analysed the hipponyms mainly recorded in the inventories of Vologda monasteries, with a total of 430 forms from the 16th–18th centuries (Varnikova 2020). Marina Castiglione, in turn, analysed 164 hipponyms related to the stables of the noble Moncada family in central Sicily at the turn of the 16th and 17th centuries (Castiglione 2021). Ogólnie słaby stan badań nad historycznymi hipponimami można przypisać ich rzadkiemu występowaniu w materiałach źródłowych. Zauważono na przykład, że nie pojawiają się one w późnośredniowiecznych miejskich księgach rachunkowych (Meiers 2019: 23). Bogdan Walczak stwierdził, że występują bardzo rzadko w polskich materiałach źródłowych (Walczak 1996: 149–150). Niemniej źródła z XVIII wieku z ziem polskich zawierają przykłady nieznane dotąd badaczom (Charczowski I: 11; Charczowski II: 43). Prawdziwe bogactwo takich nazw znajdujemy jednak w materiałach dotyczących jednej z najbardziej wpływowych rodzin magnackich Wielkiego Księstwa Litewskiego – Radziwiłłów. 1. ŹRÓDŁA I STRATEGIE BADAWCZE W Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie znajduje się ogromny zbiór znany jako Archiwum Warszawskie Radziwiłłów, który został przewieziony z Nieświeża do Warszawy w 1919 i 1923 roku (Lewandowska 2008: 632–654). Znaczną część zbioru stanowią różnego rodzaju inwentarze, zarówno dóbr, jak i ruchomości. Wskazywano już, że inwentarze radziwiłłowskie to wartościowy i wieloaspektowy korpus źródeł, który można wykorzystywać do badań nie tylko nad historią kultury materialnej (co wydaje się oczywiste), lecz także nad historią życia codziennego, mentalności, historią społeczną i kulturową (Augustyniak 2003), a także historią nieantropocentryczną, w tym historią zwierząt (Frejlich 2025). Należy zauważyć, że inwentarze różnych dóbr należących do szlachty były już wykorzystywane w historycznych badaniach socjolingwistycznych. Na przykład Zigmas Zinkevičius posłużył się takimi dokumentami do analizy antroponimii i demografii w wybranych osadach XVII-wiecznej Litwy, w tym w Wace, należącej do Bogusława Radziwiłła. Doprowadziło go to do wniosku, że ludność tych osad była w większości etnicznie litewska (Zinkevičius 1997). Inwentarze dóbr i ruchomości stanowią cenną podstawę analiz socjolingwistycznych, ponieważ odzwierciedlają język używany w praktyce, mimo że nie taki był pierwotny cel ich sporządzania. W analizowanym zbiorze inwentarzy radziwiłłowskich znajduje się około 90 rejestrów różnych zwierząt należących do rodziny w XVII–XVIII wieku, w tym psów, bydła, owiec i wielbłądów. Większość dotyczy jednak koni – około 70, z czego tylko 10 zawiera jakiekolwiek hiponimy. Wszystkie rękopisy sporządzono po polsku (zob. Ilustracja 1). Hiponimy pochodzą z lat 1612–1742. Stada, w których używano tych nazw, należały do trzech członków rodziny Radziwiłłów: Krzysztofa (1585–1640), hetmana polnego (później wielkiego) litewskiego i wojewody wileńskiego (Inv. XXVI-17; Inv. XXVI-39; Inv. XXIX-249); Bogusława (1620–1669), wielkiego chorążego litewskiego i wielkiego 3 koniuszego litewskiego (Inv. XXVI–767); oraz Michała Kazimierza (1702–1762), który później został wojewodą wileńskim i hetmanem wielkim litewskim (Inv. XXVI–192; Inv. XXVI–261; Inv. XXVI–277; Inv. XXVI–320; Inv. XXVI–809; Inv. XXVI–988). Większość hiponimów odnotowanych w źródłach wiąże się z pierwszym z tych magnatów. Imiona koni ze źródeł XVIIIth-wiecznych stanowią zaledwie około jednej dziesiątej całości. Analizowane dane pochodzą ze stad znajdujących się przede wszystkim na terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego (Ageniškis, Astashyn, Belitsa, Berazavets, Dzyalyatsichy, Jašiūnai, Kapyl, Karelichy, Koydanava, Lyubcha, Naujamiestis, Nyasvizh, Papilys, Radviliškis, Slutsk, Usa, Vilnius, Vyžuonos, Zhuprany), ale także w regionach Wołynia (Olyka, Radyvyvliv, Rokhmaniv, Tsuman) i Podlasia (Orla), które należały do Królestwa Polskiego, oraz w lennym Księstwie Kurlandii i Semigalii (Kuldīga). Uzasadnione jest uwzględnienie nazw koni ze stad Radziwiłłów ze wszystkich tych terytoriów, ponieważ materiał źródłowy pokazuje, że zwierzęta przewożono między różnymi miejscowościami. Oznacza to, że powtarzające się hiponimy mogą niekiedy odnosić się do tego samego zwierzęcia. Na przykład w 1735 roku w Rokhmanivie wspomniano ogiera o imieniu Karaś, a w następnym roku pojawił się on w Tsumanie; przewieziono go również z Olyki do Nieświeża (Inv. XXVI–261: 1; Inv. XXVI–277: 1; Inv. XXVI–988: 1). W dalszej części tekstu wymieniam wszystkie odnalezione imiona koni, dzieląc je na żeńskie i męskie. Rozróżnienie to jest istotne, ponieważ płeć zwykle służyła do charakteryzowania zwierzęcia, nawet w przypadkach niejednoznacznych. Na przykład w jednym z późniejszych inwentarzy radziwiłłowskich z 1765 roku (Inv. XXVI–883: 1) wspomniano dwa konie „hermafrodyty”, określając je jednak jako „ogier” (ogier <…> armofrodyt). W wielu przypadkach analizowane źródła nie określają jednak płci zwierzęcia. W takich sytuacjach wybierałem najbardziej prawdopodobną płeć na podstawie rodzaju gramatycznego i znaczenia imienia. Niektóre formy nie są jednak oczywiste. Na przykład Katona – które ze względu na formę gramatyczną wydaje się imieniem żeńskim – okazało się imieniem ogiera. Nie wszystkie hiponimy były łatwe do odczytania, a w niektórych przypadkach piszący zniekształcili pewne formy. Ponadto zdarzało się, że nie było jasne, czy dane słowo odnosiło się do nazwy własnej, czy do cechy konia, takiej jak jego wygląd, usposobienie lub pochodzenie. Szczególnie trudne było to w przypadku form żeńskich, ponieważ autorzy inwentarzy często charakteryzowali klacze za pomocą przymiotników, z których część mogła być używana jako hiponimy. Mimo to udało mi się zidentyfikować 434 jednostki leksykalne (106 form żeńskich i 328 męskich), które niewątpliwie – lub, w niektórych przypadkach, najprawdopodobniej – były używane jako hiponimy. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie zasad nadawania imion koniom w stadach Radziwiłłów. Nie pomijając zawartych w nich informacji o koniach (takich jak płeć i cechy), należy pamiętać, że nazwy te tworzyli i stosowali ludzie. Dlatego rozważam również aspekty historii człowieka, które ujawniają. 4 Aby osiągnąć te cele, wszystkie formy zostały zestawione, a następnie poddane analizie. Szczególnie interesuje mnie ich etymologia, zwłaszcza ustalenie języka pochodzenia, oraz semantyka. Grupuję je w pola semantyczne i próbuję wywnioskować motywacje stojące za użyciem tych konkretnych form jako hiponimów. Prowadzi to do wniosków na temat twórców i użytkowników nazw – ich mentalności i horyzontów intelektualnych. W tekście stosuję analizę jakościową. Podejście to uzasadnia próba odpowiedzi na pytania, jak nazywano konie i dlaczego wybierano właśnie te nazwy. Materiał źródłowy jest prawdopodobnie niekompletny (możliwe, że znacznie więcej koni miało imiona, lecz ich nie odnotowano), a niektóre napotykane formy budzą wątpliwości, jak wspomniano wyżej. Ponadto nie zawsze możemy mieć pewność, czy powtarzająca się nazwa odnosi się do tych samych, czy do różnych zwierząt. Z tych powodów zrezygnowałem z ustalania częstotliwości występowania poszczególnych hiponimów lub ich grup, ponieważ wyniki byłyby prawdopodobnie wysoce wątpliwe. 2. HIPONIMY Poniżej nazwy zestawiono w kolejności alfabetycznej, w mianowniku. Zachowano oryginalną pisownię. Uwzględniono wszystkie warianty hiponimów (w tym błędne zapisy), rozdzielając je ukośnikami; najdokładniejszą formę podano jako pierwszą. Wszystkie źródła przytoczono w nawiasach i uporządkowano chronologicznie. Różne hiponimy oddzielono średnikami. Hiponimy żeńskie: Aisie (Inv. XXIX-249: 3); Antea (Inv. XXIX-249: 3); Arachna (Inv. XXVI-261: 4) / Rachna (Inv. XXVI-809: 6, 8); Ariadna (Inv. XXIX-249: 3; Inv. XXVI-809: 8) / Aryiadna (Inv. XXVI-261: 4) / Aryanna (Inv. XXVI-809: 6); Armida (Inv. XXIX-249: 3); Artemissia (Inv. XXVI-261: 4) / Archamissa (Inv. XXVI-809: 6, 8); Aspra (Inv. XXIX-249: 3); Astrea (Inv. XXVI-809: 8); Atalanta (Inv. XXVI-17: 50, 83, 89, 94; Inv. XXIX-249: 3; Inv. XXVI-192: 1) / Atalianta (Inv. XXVI-17: 75) / Athalanta (Inv. XXVI-17: 40) / Atalantas (Inv. XXVI-809: 8); Badessa (Inv. XXIX-249: 4); Baszanka (Inv. XXVI-17: 28, 31–32, 49, 63, 65, 67, 72–75, 83, 94, 101, 107) / Baszantka (Inv. XXVI-17: 20, 23–24, 60); Beladona (Inv. XXVI-17: 22, 29, 48–49, 60, 66, 75, 97, 108) / Belladona (Inv. XXVI-17: 27, 31–32, 69, 83, 101; Inv. XXIX-249: 1, 4) / Bella donna (Inv. XXVI-17: 40) / Beliadona (Inv. XXVI-17: 75) / Belatona (Inv. XXVI-17: 14); Bekulsza (Inv. XXVI-17: 28, 30, 32, 48, 66–68, 71, 83, 87) / Biekulsza (Inv. XXVI-17: 60, 107); Bellona (Inv. XXVI-192: 1; Inv. XXVI-809: 8); Betta (Inv. XXIX-249: 4); Białogrodka (Inv. XXVI-17: 23, 27, 29–30, 49, 53, 56, 60, 68, 72, 76, 82–83, 89, 94, 101, 105); Bisua (Inv. XXIX-249: 4); Blanka (Inv. XXVI-17: 102); Brodka (Inv. XXVI-17: 37, 84); Camilla (Inv. XXIX-249: 5); Ceres (Inv. XXVI-261: 4) / Cyrys (Inv. XXVI-809: 6, 8); Cicalina (Inv. XXIX-249: 5); Ciciliana (Inv. XXIX-249: 5); Cicliluzsa (Inv. XXIX-249: 5); 5 Ciciscatina (Inv. XXIX-249: 5); Cinthia (Inv. XXIX-249: 5); Corutea (Inv. XXIX-249: 5); Czeszka (Inv. XXVI-17: 63); Dama (Inv. XXVI-17: 21, 23, 48, 65, 89, 94, 105; Inv. XXIX-249: 6); Dąmzella (Inv. XXIX-249: 6); Deka (Inv. XXIX-249: 6); Diana (Inv. XXIX-249: 6) / Dianna (Inv. XXVI-192: 1) / Dyanna (Inv. XXVI-809: 8) / Dyianna (Inv. XXVI-261: 4); Dido (Inv. XXVI-809: 8); Dolatyczka (Inv. XXVI-17: 27, 29, 54, 57, 82) / Dolaticzka (Inv. XXVI-17: 72–73, 82); Dorinda (Inv. XXIX-249: 6); Dropka (Inv. XXVI-17: 32, 49, 83, 89, 95, 102, 106); Dryada (Inv. XXVI-809: 6, 8) / Dryiada (Inv. XXVI-261: 4); Emne (Inv. XXIX-249: 7); Farfarella (Inv. XXIX-249: 8); Fatima (Inv. XXVI-17: 101, 104); Fatma (Inv. XXIX-249: 8); Flora (Inv. XXVI-192: 1; Inv. XXVI-809: 6, 8); Fortuna (Inv. XXVI-17: 20, 23, 32, 50, 60, 67, 69, 75, 83, 87, 91, 102; Inv. XXIX-249: 8); Garbata (Inv. XXVI-17: 72–73, 76, 82, 101); Giul (Inv. XXIX-249: 9); Gwiazda (Inv. XXVI-17: 63; Inv. XXIX-249: 9); Hasanka (Inv. XXVI-17: 27, 29, 31–32, 53–54, 56, 69, 76, 82–83, 89, 95, 105–106) / Hasantka (Inv. XXVI-17: 24, 60) / Asanka (Inv. XXVI-17: 72); Io (Inv. XXVI-261: 4) / Iwa (Inv. XXVI-809: 6, 8); Irys (Inv. XXVI-809: 8); Juno (Inv. XXVI-192: 1; Inv. XXVI-261: 4; Inv. XXVI-809: 6, 8); Kadyn (Inv. XXIX-249: 13); Katonka (Inv. XXVI-17: 29, 54, 57, 63, 73, 76, 82, 107); Kawka (Inv. XXIX-249: 13); Kierime (Inv. XXIX-249: 13); Klorys (Inv. XXVI-261: 4) / Florys (Inv. XXVI-809: 6); Kmarica (Inv. XXIX-249: 2); Kornice (Inv. XXIX-249: 13); Korona (Inv. XXIX-249: 13); Kosata (Inv. XXVI-17: 63, 102, 105); Kosmirka (Inv. XXVI-17: 63); Kusiade (Inv. XXIX-249: 13); Laura (Inv. XXIX-249: 14); Lątka (Inv. XXVI-17: 63); Lucca (Inv. XXIX-249: 14); Lucina (Inv. XXVI-192: 1) / Lucyna (Inv. XXVI-809: 8); Luna (Inv. XXVI-17: 27, 29, 50, 67, 101); Lysica (Inv. XXVI-17: 63); Łachewka (Inv. XXVI-809: 8); Ładna (Inv. XXVI-809: 7; Inv. XXVI-320: 4); Mała (Inv. XXVI-809: 7); Mamka (Inv. XXVI-17: 63); Marszałkowna (Inv. XXVI-17: 102); Martica (Inv. XXIX-249: 15); Menica (Inv. XXIX-249: 15); Misurka (Inv. XXVI-17: 24, 27, 29, 31–32, 49, 55, 60, 65, 67, 69, 72–73, 77, 82, 87, 95, 101) / Mysurka (Inv. XXVI-17: 83); Musulmanka (Inv. XXVI-17: 101); Narcissa (Inv. XXIX-249: 16); Nisz czycha (Inv. XXVI-17: 65, 67, 72–73, 75, 82, 101); Nizka (Inv. XXIX-249: 16); Nozderka (30, 32, 48, 60, 63, 66, 68, 73, 87, 101, 108) / Nasderka (Inv. XXVI-17: 83) / Nozdorka (Inv. XXVI-17: 82); Nożka (Inv. XXVI-17: 63); Orlianka (Inv. XXVI-17: 63); Ortega (Inv. XXIX-249: 17); Oszmianka (Inv. XXVI-17: 63); Pallas (Inv. XXVI-809: 8); Pandora (Inv. XXVI-192: 1; Inv. XXVI-809: 8); Panna (Inv. XXVI-17: 40, 103; Inv. XXIX-249: 1, 18); Paraska (Inv. XXVI-17: 90); Persa (Inv. XXVI-17: 32, 52, 56, 60, 72, 76, 82, 85, 89, 94, 105); Piękna (Inv. XXVI-809: 7; Inv. XXVI- 6 320: 4); Podlaszanka (Inv. XXVI–17: 63); Pomona (Inv. XXVI–192: 1; Inv. XXVI–809: 6, 8); Ponczoska (Inv. XXVI–17: 41); Prozerpina (Inv. XXVI–192: 1; Inv. XXVI–261: 4); Ilustracja 1. Inv. XXVI-39: 1 7 Ilustracja 2. Inv. XXVI-192: 1 8 Ilustracja 3. Inv. XXVI-277: 1 9 Saracenka (Inv. XXVI-17: 30, 32, 48, 60, 66, 68, 83) / Saracynka (Inv. XXVI-17: 65) / Saracyntka (Inv. XXVI-17: 19) / Saracintka (Inv. XXVI-17: 24); Saracina (Inv. XXIX-249: 20); Sazarenka (Inv. XXVI-17: 107); Selima (Inv. XXIX-249: 20); Sołtana (Inv. XXVI-17: 19, 31, 32, 65, 69, 101; Inv. XXIX-249: 20) / Sultana (Inv. XXVI-17: 90; Inv. XXIX-249: 1); Srzednia (Inv. XXVI-17: 32, 72, 76, 82, 85, 89); Szarefa (Inv. XXVI-17: 24, 27–28, 48, 66, 72, 82–83, 87, 101, 106; Inv. XXIX-249: 2, 20) / Szareffa (Inv. XXVI-17: 30, 32, 68) / Szarofa (Inv. XXVI-17: 82); Szumna (Inv. XXVI-17: 24, 30, 48, 60, 66, 68, 71, 77, 83, 87, 101); Wentura (Inv. XXVI-17: 101; Inv. XXIX-249: 23); Wenus (Inv. XXVI-261: 4; Inv. XXVI-809: 6, 8) / Venus (Inv. XXVI-192: 1); Wizunka (Inv. XXVI-17: 36, 84, 91); Żamoiska (Inv. XXVI-17: 101). Hipponimy męskie: Abaza (Inv. XXVI-767: 1); Abazibasa (Inv. XXIX-249: 3); Abdula (Inv. XXIX-249: 3); Abubakir (Inv. XXIX-249: 3); Achmet (Inv. XXVI-767: 1); Admet (Inv. XXIX-249: 3); Adnaga (Inv. XXIX-249: 1, 3); Adonis (Inv. XXIX-249: 3); Adrast (Inv. XXVI-39: 2; Inv. XXIX-249: 3); Adzgar (Inv. XXIX-249: 2–3); Aga (Inv. XXIX-249: 3); Ahuilin (Inv. XXVI-39: 1); Aiu (Inv. XXIX-249: 3); Aladin (Inv. XXIX-249: 3); Albadzar (Inv. XXIX-249: 3); Albаtraz (Inv. XXVI-39: 1); Algazaga (Inv. XXIX-249: 3); Alibey (Inv. XXVI-39: 1; Inv. XXIX-249: 1, 3); Alizan (Inv. XXIX-249: 1, 3); Almadin (Inv. XXIX-249: 3); Almat (Inv. XXIX-249: 3); Almostan (Inv. XXIX-249: 3); Ał (Inv. XXIX-249: 3); Ałgaman (Inv. XXIX-249: 3); Amurat Basza (Inv. XXIX-249: 3); Apollo (Inv. XXIX-249: 3); Aquila (Inv. XXIX-249: 3); Aquilone (Inv. XXIX-249: 3); Arab (Inv. XXIX-249: 3); Arabin (Inv. XXIX-249: 3); Argon (Inv. XXIX-249: 3); Arłan (Inv. XXIX-249: 3); Arszember (Inv. XXIX-249: 1, 3) / Arsambek (Inv. XXVI-17: 103); Artanaga (Inv. XXIX-249: 3); Asłan (Inv. XXIX-249: 3); Assan (Inv. XXVI-17: 40); Aten Agn (Inv. XXIX-249: 3); Atytbasza (Inv. XXIX-249: 3); Azgar (Inv. XXVI-17: 40); Azmon (Inv. XXIX-249: 3); Babor (Inv. XXIX-249: 4); Bachmat (Inv. XXVI-17: 103); Bachur (Inv. XXIX-249: 2); Baiazет (Inv. XXVI-17: 104; Inv. XXIX-249: 4) / Bayazet (Inv. XXVI-17: 78); Baio (Inv. XXIX-249: 4); Baisangor (Inv. XXIX-249: 4); Bandel (Inv. XXIX-249: 4); Barbarczyk (Inv. XXIX-249: 4); Bason (Inv. XXIX-249: 4); Basor (Inv. XXIX-249: 4); Basza (Inv. XXVI-17: 3, 14, 18, 22, 24, 60, 73, 82, 97, 101–103, 108; Inv. XXVI-39: 1; Inv. XXIX-249: 4; Inv. XXVI-767: 1); Bazat (Inv. XXIX-249: 4); Beas (Inv. XXIX-249: 4); Beglerbek (Inv. XXIX-249: 1) / Beklerbek (Inv. XXIX-249: 4); Bek (Inv. XXVI-17: 40, 78, 104; Inv. XXIX-249: 4); Belax (Inv. XXVI-39: 1); Bellumor (Inv. XXIX-249: 4); Berber (Inv. XXIX-249: 4); Berdebusz (Inv. XXIX-249: 2, 4); Bezlierbeg (Inv. XXVI-39: 1); Bielak (Inv. XXIX-249: 2); Biskup (Inv. XXVI-192: 1–2) / Bysкup (Inv. XXVI-192: 2); Bizarro (Inv. XXIX-249: 4); Bojownik (Inv. XXIX-249: 4); Bonaroba (Inv. XXIX-249: 4); Brolis (Inv. XXVI-17: 40); Busader (Inv. XXIX-249: 4); Busman (Inv. XXIX-249: 4); 10 Celebi (Inv. XXVI–39: 2); Ceruo (Inv. XXIX–249: 5); Chidalgo (Inv. XXIX–249: 5); Cigno (Inv. XXIX–249: 5); Cursir (Inv. XXIX–249: 5); Cwerk (Inv. XXVI–17: 104) / Cwerka (Inv. XXVI–17: 41) / Czwyrka (Inv. XXVI–17: 78); Czaban (Inv. XXVI–809: 6; Inv. XXVI–809: 8); Czaus (Inv. XXVI–767: 1); Czerkies (Inv. XXVI–767: 1); Czerniec (Inv. XXIX–249: 5); Czuprynka (Inv. XXVI–261: 4; Inv. XXVI–277: 1); Daraga (Inv. XXIX–249: 6); Deli (Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 6); Delikazy (Inv. XXIX–249: 6); Deresz (Inv. XXIX–249: 1, 6); Derwisz (Inv. XXIX–249: 6); Dewedzi (Inv. XXVI–767: 1); Diarbek (Inv. XXIX–249: 6); Dominikan (Inv. XXVI–192: 1–2); Dorgut (Inv. XXIX–249: 6, 11); Dragaman (Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 6); Drago (Inv. XXIX–249: 6); Dragone (Inv. XXIX–249: 6); Dromeder (Inv. XXIX–249: 6); Druh (Inv. XXIX–249: 6, 11) / Druch (Inv. XXVI–17: 78, 104) / Druha (Inv. XXVI–17: 41); Dundar (Inv. XXVI–767: 1); Dziafer (Inv. XXIX–249: 6); Dziambas (Inv. XXIX–249: 6); Dźianet (Inv. XXVI–17: 28, 34, 36–37, 41, 70, 84); Dziedzic (Inv. XXIX–249: 6); Dziwosz (Inv. XXVI–39: 2; Inv. XXIX–249: 6); Dzułdam (Inv. XXIX–249: 1) / Dziułdam (Inv. XXIX–249: 6); Emit (Inv. XXIX–249: 7); Erdeli (Inv. XXIX–249: 7); Esmer (Inv. XXIX–249: 7); Ezergel (Inv. XXVI–767: 1); Falkone (Inv. XXIX–249: 8); Fanax (Inv. XXIX–249: 8); Farkacz (Inv. XXVI–17: 78, 103; Inv. XXIX–249: 1, 8); Farzand (Inv. XXIX–249: 8); Faworit (Inv. XXVI–17: 103; Inv. XXIX–249: 8); Fedweresz (Inv. XXIX–249: 8); Feraz (Inv. XXIX–249: 8); Fraidun (Inv. XXIX–249: 8); Frank (Inv. XXVI–17: 103; Inv. XXIX–249: 8); Frez (Inv. XXVI–17: 40); Furman (Inv. XXIX–249: 1); Galfit (Inv. XXIX–249: 9); Gallant (Inv. XXIX–249: 9); Gałga (Inv. XXIX–249: 9); Ganzaga (Inv. XXIX–249: 9); Gardar (Inv. XXVI–39: 2); Gatto (Inv. XXIX–249: 9); Gazi (Inv. XXIX–249: 9); Gazun (Inv. XXIX–249: 9); Gernelino (Inv. XXIX–249: 9); Gieyk (Inv. XXIX–249: 9); Gnatos (Inv. XXVI–17: 104); Greczyn (Inv. XXIX–249: 9); Haban (Inv. XXVI–17: 2); Hagmed (Inv. XXIX–249: 10); Halibasza (Inv. XXVI–17: 15, 19, 23–24, 26–30, 32, 40, 48, 52, 60, 62, 65–68, 76–77, 82–83, 87–89, 94, 102, 105, 107) / Halybasza (Inv. XXVI–17: 56) / Allibasza (Inv. XXVI–17: 72–73) / Alijbasza (Inv. XXIX–249: 3) / Chalibasza (Inv. XXVI–17: 3, 74); Hamed (Inv. XXIX–249: 10); Hamza (Inv. XXIX–249: 10); Han (Inv. XXIX–249: 10); Harun (Inv. XXIX–249: 10); Hasan (Inv. XXIX–249: 2, 10); Hemetbasza (Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 10); Herkules (Inv. XXIX–249: 10); Hildrin (Inv. XXIX–249: 10); Hodzy (Inv. XXIX–249: 10); Homar (Inv. XXIX–249: 10); Hospodar (Inv. XXIX–249: 10); Imperial (Inv. XXVI–17: 26, 33–34, 40, 70, 85, 103–104; Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 12) / Imperyal (Inv. XXVI–17: 79) / Imperian (Inv. XXVI–17: 28); Jafar (Inv. XXIX–249: 12); Janczar (Inv. XXIX–249: 12); Janczaraga (Inv. XXVI–17: 103; Inv. XXIX–249: 12); Jazgierd (Inv. XXIX–249: 12); Jelonek (Inv. XXIX–249: 1, 12); Jorga (Inv. XXVI–767: 1); Junak (Inv. XXVI–17: 31–32, 40, 66, 69, 72, 76, 78, 88–89, 94, 97, 101–103, 105, 107–108; Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 12); 11 Kader (Inv. XXIX–249: 13); Kadey (Inv. XXVI–39: 2; Inv. XXIX–249: 13) / Kadei (Inv. XXVI–17: 103); Kaimar (Inv. XXIX–249: 13); Kamoty (Inv. XXIX–249: 13); Kantimir murza (Inv. XXIX–249: 13); Kantymier (Inv. XXVI–767: 1); Kapitan (Inv. XXIX–249: 13) / Capitan (Inv. XXVI–17: 103–104; Inv. XXIX–249: 2) / Kapytan (Inv. XXVI–17: 78); Kapłan (Inv. XXIX–249: 13); Kara (Inv. XXIX–249: 13); Karakaszbasza (Inv. XXIX–249: 13); Karaman (Inv. XXVI–17: 26, 28, 33, 36–37, 40, 78, 84, 104; Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 13); Karaś (Inv. XXVI–261: 1; Inv. XXVI–277: 1; Inv. XXVI–988: 1); Karga (Inv. XXIX–249: 13); Katafrakt (Inv. XXVI–17: 78; Inv. XXIX–249: 13) / Katafract (Inv. XXVI–17: 103); Katarasz (Inv. XXIX–249: 2, 11, 13) / Kataraz (Inv. XXIX–249: 13); Katona (Inv. XXVI–17: 1, 3, 16, 23, 26–29, 36–38, 40, 60, 63, 65, 78, 82; Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 13); Kawałek (Inv. XXIX–249: 11); Kaymakan (Inv. XXIX–249: 13); Kermon (Inv. XXIX–249: 13); Kezay (Inv. XXVI–39: 1); Kiczyn (Inv. XXIX–249: 2, 13); Kieskin (Inv. XXIX–249: 13); Kihay (Inv. XXIX–249: 1, 13); Kir (Inv. XXIX–249: 13); Kiral (Inv. XXIX–249: 13); Kislaraga (Inv. XXIX–249: 13); Kitasit (Inv. XXIX–249: 13); Kmarik (Inv. XXIX–249: 2); Knecht (Inv. XXIX–249: 2, 13); Knyazyk (Inv. XXVI–17: 78); Konillo (Inv. XXIX–249: 13); Korno (Inv. XXIX–249: 13); Krolewic (Inv. XXVI–17: 33–34, 41, 70, 86, 103); Krzywoszyja (Inv. XXVI–277: 1) / Krzywoszyja (Inv. XXVI–809: 6, 8); Kuła (Inv. XXIX–249: 13); Kurcyusz (Inv. XXVI–17: 78) / Kurciuss (Inv. XXVI–17: 104); Kurd (Inv. XXIX–249: 13); Kursit (Inv. XXIX–249: 11); Kuzgun (Inv. XXIX–249: 13); Lampart (Inv. XXVI–17: 41); Leon (Inv. XXIX–249: 14); Leone (Inv. XXIX–249: 14); Leopardo (Inv. XXIX–249: 14); Lewkur (Inv. XXVI–17: 104); Liardo (Inv. XXIX–249: 14); Liaszek (Inv. XXIX–249: 2); Lisek (Inv. XXIX–249: 14); Lupo Ceruiero (Inv. XXIX–249: 14); Łopot (Inv. XXVI–320: 3); Magrasz (Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 15) / Magrarz (Inv. XXIX–249: 2); Mallatesta (Inv. XXIX–249: 15); Mamakona (Inv. XXIX–249: 15); Mandrut (Inv. XXIX–249: 15); Manswelt (Inv. XXIX–249: 15); Marwan (Inv. XXIX–249: 15); Mascaoren (Inv. XXIX–249: 15); Masulman (Inv. XXVI–39: 2); Maur (Inv. XXVI–39: 1; Inv. XXIX–249: 1, 15); Mesitele (Inv. XXIX–249: 15); Miser (Inv. XXIX–249: 15); Mokafi (Inv. XXIX–249: 15); Moktaden (Inv. XXIX–249: 15); Mondar (Inv. XXIX–249: 15); Montan (Inv. XXIX–249: 15); Morad (Inv. XXIX–249: 15); Mosello (Inv. XXIX–249: 15); Motady (Inv. XXIX–249: 15); Mroczek (Inv. XXVI–261: 1, 3; Inv. XXVI–277: 1); Mufty (Inv. XXIX–249: 15); Murtazibasza (Inv. XXIX–249: 15); Murza (Inv. XXVI–17: 40, 103; Inv. XXIX–249: 1, 15); Mustafa (Inv. XXIX–249: 15); Musulman (Inv. XXIX–249: 1, 15); Mysy r (Inv. XXIX–249: 1); Narsi (Inv. XXIX–249: 16); Noscic (Inv. XXVI–277: 1); Ociali Basza (Inv. XXIX–249: 17); Omar (Inv. XXIX–249: 17); Orlando (Inv. XXIX–249: 17); Orso (Inv. XXIX–249: 17); Osman (Inv. XXIX–249: 17); Otman (Inv. XXIX–249: 17); Otmar (Inv. XXIX–249: 17); Ozon (Inv. XXIX–249: 17); Padiszach (Inv. XXIX–249: 18); Panic (Inv. XXIX–249: 18); Pardur (Inv. XXIX–249: 18); Patoczy (Inv. XXIX–249: 18); Pebratim (Inv. XXIX–249: 18); Pegazo (Inv. XXIX–249: 18); Pei (Inv. XXIX–249: 18); Pellik an (Inv. XXIX–249: 18); Pereni (Inv. XXIX–249: 18); Pers (Inv. XXIX-249: 18); Pieszczοch (Inv. XXVI-17: 26–29, 31–32, 56, 69, 74, 83, 91; Inv. XXIX-249: 18) / Pieszczох (Inv. XXVI-17: 25, 48, 53, 62, 67, 77, 87–89) / Pieszczioch (Inv. XXVI-17: 40); Płatek (Inv. XXVI-17: 40, 104) / Płatek (Inv. XXVI-17: 78); Podolec (Inv. XXIX-249: 18); Pollito (Inv. XXIX-249: 18); Popek (Inv. XXVI-320: 3); Pospiech (Inv. XXVI-39: 1; Inv. XXIX-249: 18); Princ (Inv. XXIX-249: 18); Rabikan (Inv. XXVI-17: 40, 78, 103; Inv. XXIX-249: 19); Rabikanik (Inv. XXIX-249: 2); Raches Beg (Inv. XXIX-249: 19); Rasis (Inv. XXIX-249: 19); Razi (Inv. XXIX-249: 19); Roan (Inv. XXIX-249: 19); Rokun (Inv. XXIX-249: 19); Rostambek (Inv. XXIX-249: 19); Roszkopek (Inv. XXIX-249: 2, 19); Rura (Inv. XXVI-192: 1–2); Rurka (Inv. XXVI-261: 3); Safa (Inv. XXIX-249: 20); Sal adyn (Inv. XXIX-249: 20); Sander Beg (Inv. XXIX-249: 20); Sar acyn (Inv. XXIX-249: 20); Sardak (Inv. XXVI-17: 2); Sardar (Inv. XXIX-249: 20); Sart (Inv. XXIX-249: 2, 20); Sarus (Inv. XXIX-249: 20); Scandar (Inv. XXIX-249: 20); Seg (Inv. XXIX-249: 20); Selim (Inv. XXIX-249: 20); Sinon Basza (Inv. XXIX-249: 20); Skoczek (Inv. XXVI-17: 85, 91–92, 103; Inv. XXVI-261: 4; Inv. XXVI-277: 1); Skrzydlicz (Inv. XXIX-249: 20); Smoczek (Inv. XXIX-249: 1, 20); Solficar Beg (Inv. XXIX-249: 20); Sołtan (Inv. XXVI-39: 1; Inv. XXIX-249: 1; Inv. XXVI-767: 1); Spadek (Inv. XXVI-17: 26, 28, 40); Sperniero (Inv. XXIX-249: 20); Strocka (Inv. XXVI-17: 28, 33, 70, 103) / Strocka (Inv. XXVI-17: 41) / Sroczka (Inv. XXVI-17: 86); Sufar (Inv. XXIX-249: 20); Sulfikar (Inv. XXIX-249: 1) / Sulficar (Inv. XXIX-249: 20); Suliman (Inv. XXIX-249: 1, 20); Sułach (Inv. XXIX-249: 20); Sułak (Inv. XXVI-17: 60, 65) / Sulak (Inv. XXVI-17: 40); Sułtan (Inv. XXIX-249: 20); Syndziach (Inv. XXIX-249: 20); Szahin (Inv. XXIX-249: 20); Szahinaga (Inv. XXIX-249: 20); Szahingierey (Inv. XXIX-249: 20); Szamski (Inv. XXIX-249: 20); Szapur (Inv. XXIX-249: 20); Szaszawar (Inv. XXIX-249: 20); Szpay (Inv. XXIX-249: 20) / Szp aii (Inv. XXIX-249: 2); Szpayłaga (Inv. XXIX-249: 20); Szturnel (Inv. XXIX-249: 1, 20); Szumny (Inv. XXIX-249: 20); Taimur (Inv. XXIX-249: 21); Tamerlan (Inv. XXVI-17: 103; Inv. XXIX-249: 1, 21) / Temerlan (Inv. XXVI-39: 1) / Temerlyan (Inv. XXVI-17: 78); Tamur (Inv. XXIX-249: 21); Tarant (Inv. XXVI-17: 30–34, 40, 55, 57, 69–70, 78, 85–86, 102, 104); Testa de Cinoro (Inv. XXIX-249: 21); Tigre (Inv. XXIX-249: 21); Turalibek (Inv. XXIX-249: 21); Turek (Inv. XXVI-17: 26, 28, 33, 70, 78, 85, 104); Turtumir (Inv. XXIX-249: 21); Ułak (Inv. XXIX-249: 22); Unimel (Inv. XXIX-249: 22); Wara (Inv. XXVI-17: 26, 28, 38, 63, 84; Inv. XXIX-249: 1, 23) / Warra (Inv. XXVI-17: 40); Wayda (Inv. XXVI-17: 78; Inv. XXIX-249: 23) / Waida (Inv. XXVI-17: 104); Welibek (Inv. XXVI-39: 1; Inv. XXIX-249: 23); Wernulo (Inv. XXIX-249: 23); Wezyr (Inv. XXVI-17: 103; Inv. XXIX-249: 1, 23) / Wezer (Inv. XXVI-17: 97, 101, 102, 108) / Wezir (Inv. XXVI-39: 1–2); Wilenczyk (Inv. XXVI-809: 8) / Wilęnczyk (Inv. XXVI-809: 6); Witeż (Inv. XXVI-17: 21, 25–28, 31, 33, 50, 54, 57, 66–67, 71–72, 74, 76–77, 83, 87–89, 95, 102, 106–107) / Witeś (Inv. XXVI-17: 69, 72) / Witez (Inv. XXIX-249: 1, 23) / Wites (Inv. XXVI-17: 40) / Wytesz (Inv. XXVI-17: 78); Witro (Inv. XXVI-39: 1); Wojewoda (Inv. XXVI-261: 13 1–2; Inv. XXVI-988: 1); Wolpe (Inv. XXIX-249: 23); Woltore (Inv. XXIX-249: 23); Workutab (Inv. XXIX-249: 1, 23); Wrony (Inv. XXVI-17: 85); Żafa (Inv. XXIX-249: 23); Żmika (Inv. XXVI-17: 41); Żołdat (Inv. XXIX-249: 1, 23); Żołnierz (Inv. XXVI-17: 40, 104; Inv. XXIX-249: 23) / Żolnyerz (Inv. XXVI-17: 78); Żorkieszy (Inv. XXIX-249: 23); Żydek (Inv. XXIX-249: 2, 23). 3. KONWENCJA NAZEWNICTWA Nie wszystkie wymienione powyżej hiponimy są jasne. W wielu przypadkach można jednak ustalić ich etymologię i znaczenie. Można stwierdzić, że nazwy te nie były przypadkowe, lecz odnosiły się do kilku pól semantycznych, tworząc w ten sposób przemyślany system nazewnictwa. Część nazw opisuje cechy zwierząt. Niektóre odnoszą się do wyglądu, na przykład: Baio (wł. „gniady”), Bielak (← pol. biały), Blanka (← hiszp. blanco „biały”; w inwentarzu klacz opisana została jako biała), Garbata (pol. „garbata”), Kara (tur. „czarny”), Krzywoszyja / Krzywoszyja (← pol. krzywy + szyja), Lysica (← pol. łysy), Ładna (pol. „ładna”), Mała (pol. „mała”), Piękna (pol. „piękna”) i Wrony (pol. „czarny”). Myląca jest forma Karaś, która dosłownie oznacza po polsku rybę z gatunku karaś. Inwentarz podaje jednak, że ogier był kary, co sugeruje, że hiponim odnosi się do wyglądu konia. Nazwa opiera się na podobieństwie fonetycznym obu wyrazów. Inna grupa hiponimów odnosi się do zachowania, na przykład: Niszcz ycha (← pol. niszczyć), Pospiech (pol. „pośpiech”) i Skoczek (pol. „skoczek”). Niektóre nazwy pochodzą od toponimów (wyłącznie w ich polskich wersjach) i mogą wskazywać na miejsca pochodzenia koni, na przykład: Orlianka (← Orla), Oszmianka (← Oszmiana), Podlaszanka (← Podlasie), Wilenczyk / Wileńczyk (← Wilno), Wizunka (← Wiżuny). W przypadku klaczy spotykamy nazwy związane z „kobiecością”, takie jak: Dama (pol. „dama”), Kadyn (← tur. kadın „kobieta”), Mamka (pol. „mamka”), Panna (pol. „panna”), lub wywodzące się z wyrazów kojarzonych z pięknem: Gi ul (← tur. gül „róża”) czy Gwiazda (pol. „gwiazda”). W przypadku samców używano natomiast nazw odnoszących się do walki i odwagi, zazwyczaj pochodzenia polskiego, takich jak: Bojownik („bojownik”), Janczar („janczar”), Junak („dzielny młodzieniec”), Knecht („piechur”), Witeś / Witez / Wites / Witesz („dzielny rycerz”) i Żołnierz / Żolnyerz („żołnierz”). Kolejna grupa nazw odnosi się do ważnych urzędów związanych z władzą, na przykład: Biskup / Bys kup (pol. „biskup”), Hospodar, Imperial / Imperyal / Imperian (← łac. imperialis), Krolewic (pol. „królewicz”), Princ (← niem. Prinz „książę”) i Wojewoda (pol. „wojewoda”). Mitologia grecka i rzymska stanowiła istotne źródło inspiracji, szczególnie dla form żeńskich. Przykłady to: Adonis, Apollo, Bellona, Ceres / Cyrys, Dido, Dryada / 14 Dryiada („dríada”), Flora, Fortuna, Herkules („Herkules”), Irys („Iris”), Juno, Luna, Pallas, Pegazo (← wł. Pegaso „Pegaz”), Pomona i Wenus / Venus. Wiele z wymienionych hiponimów odnosi się do szeroko rozumianego świata muzułmańskiego. Oprócz zapożyczeń tureckich niektóre nazwy pochodzą od imion i nazw własnych osób, takich jak: Achmed („Ahmed”), Aladin („Aladyn”), Baiazet / Bayazet („Bajazyd”), Fatima, Fatma, Mustafa, Omar, Osman, Suliman („Sulejman”), oraz od etnonimów, takich jak: Arab; Czerkies („Czerkies”); Maur („Maur”); Pers („Pers”); Saracenka / Saracynka / Saracynka / Saracintka, Saracina, Saracyn („Saracen”); i Turek („Turek”). Inne hiponimy odnoszą się do islamu: Derwiz („derwisz”); Masulman, Musulman, Musulmanka („muzułmanin”). Osobną grupę stanowią nazwy wywodzące się od nazw urzędów, zawodów i tytułów, takie jak: Aga („aga”); Basza („pasza”); Dragaman („dragoman”); Mufty („mufti”); Padiszach („padyszach”); Soltan, Soltana / Sultana, Sultan (← sultan „sułtan”); oraz Wezyr / Wezer / Wezir („wezyr”). Kilka nazw odnosi się do postaci historycznych, między innymi: Kantimir murza, Kantymier (Kantemir Murza, tatarski wódz, zm. 1637); Karakaszbasza (Karakasz Mehmed Pasza, bejlerbej Budy, który zginął w bitwie pod Chocimiem w 1621 r.); Saladyn (Saladyn, sułtan Egiptu i Syrii, zm. 1193); oraz Taimur, Tamerlan / Temerlan / Temerlyan, Tamur (Timur, założyciel imperium Timurydów, zm. 1405). Niezależnie od pochodzenia językowego wszystkie te formy były przekazywane za pośrednictwem języka polskiego. Ważnym źródłem hiponimów były nazwy pospolite innych gatunków zwierząt. Ssaki reprezentują: niedźwiedź (Aiu ← tur. ayı; Orso – wł.), kot (Gatto – wł.), jeleń (Ceruo ← wł. cervo; Gieyk ← tur. geyik; Jelonek ← zdrobnienie od pol. jeleń), dromader (Dromeder – pol.), lis (Lisek ← zdrobnienie od pol. lis; Wolpe ← wł. volpe), lampart (Leopardo – prawdopodobnie z wł.), lew (Arhan ← zniekształcone tur. aslan; Aslan; Leon ← hiszp. león; Leone – wł.), ryś (Lupo Cerviero – wł.), królik (Konillo ← wł. coniglio), tygrys (Tigre – prawdopodobnie z wł.) i wilk (Kurd ← tur. kurt). Myląca jest forma Kaplan (pol. „kapłan”), która w inwentarzu została przetłumaczona jako Lampart (w Inv. XXIX-249 niektóre nazwy w innych językach przełożono na polski – zob. ilustrację 4). W rzeczywistości pochodzi ona od tur. kaplan („tygrys”). Forma Pardur została w inwentarzu przetłumaczona jako Ryś, ale prawdopodobnie jest zniekształconą pisownią wyrazu pardus (łac. „lampart”). Wśród nazw ptaków występują: wrona (Karga – tur., Kornice ← wł. cornacchia), orzeł (Aquila – wł./łac.), sokół (Falkone ← wł./łac. falco), kawka (Kawka – pol.), pelikan (Pellikan – pol.), kruk (Korno ← wł. corvo, Kuzgun – tur.), krogulec (Sperniero ← wł. sparviero), łabędź (Cigno – wł.) i sęp (Woltore ← wł. vùlture). Jedynym gadem jest żmija (Zmijka ← zdrobnienie od pol. żmija). Inspiracją były również smoki (Drago, Dragone – wł.; Smoczek ← zdrobnienie od pol. smok). Są też nazwy, które nie pasują do żadnej z tych kategorii, choć ich znaczenie jest zrozumiałe. Przykłady to: Dziwosz (← pol. dziwny); Dziedzic (pol. „dziedzic”); Kawałek (pol. „kawałek”); Rura, Rurka (pol. „rura”); oraz Wernulo (← wł. vermiglio „cynobrowy”). 15 Warto zauważyć, że analizowane przez E. Varnikovą przykłady rosyjskie w pewnym stopniu odnosiły się do tych samych pól semantycznych: wyglądu zwierząt, etnonimów, toponimów, urzędów, antroponimów i innych gatunków zwierząt. Nie były jednak zapożyczone z innych języków (Varnikova 2020). Podobne motywacje stały za nazwami koni Moncadów na Sycylii; również one opierały się niemal wyłącznie na języku lokalnym, z jednym wyjątkiem łacińskim (Castiglione 2021). Ilustracja 4. Inv. XXIX-249: 23 16 Nie wiadomo dokładnie, jak przebiegał proces tworzenia hiponimów w stadach Radziwiłłów. Materiał źródłowy wskazuje jedynie, że niekiedy córki nazywano imionami ich matek (Inv. XXVI-17: 27, 32). Jak wskazano w toku analizy, hiponimy wywodziły się ze słów z różnych języków, przy czym najczęściej wykorzystywano polski, turecki i włoski. W przypadku postaci mitologicznych występują również przykłady z łaciny i starożytnej greki (prawdopodobnie za pośrednictwem łaciny). Nazwy pochodzące bezpośrednio z łaciny są rzadkie. Kilka przykładów można wywieść z wyrazów hiszpańskich — do wymienionych wyżej form możemy dodać Chidalgo (← hidalgo ‘szlachcic’) i Ortega (nazwisko). Tylko jedna nazwa zdaje się wywodzić bezpośrednio z niemieckiego. Przykładem litewskim jest Brolis (‘brat’). WNIOSKI Hiponimy używane w stadach Radziwiłłów tworzą bogaty i zróżnicowany zbiór jednostek leksykalnych. Jak wykazano, nazwy te składają się na przemyślany system nazewniczy, który można rozpatrywać również w kontekście szerszych zjawisk historycznych i kulturowych. Występowanie nazw koni nawiązujących do świata muzułmańskiego wyłącznie w inwentarzach z 17thwieku można powiązać z polityczną i militarną historią Rzeczypospolitej Obojga Narodów, zwłaszcza z konfliktami z Imperium Osmańskim i najazdami tatarskimi. Po pokoju w Karłowicach (1699) kwestie te w dużej mierze zniknęły z historycznego horyzontu, choć wcześniej miały istotne znaczenie dla mieszkańców państwa. Niezależnie od ich pochodzenia językowego wszystkie hiponimy były przetwarzane przez system języka polskiego. Wymownym przykładem jest odmienna forma Arachna zamiast oryginalnej nieodmiennej Arachne. Należy pamiętać, że wszystkie inwentarze spisano po polsku, który był prawdopodobnie jedynym językiem, w jakim ich autorzy potrafili pisać. Fakt, że niektóre obce nazwy przetłumaczono na polski w Inv. XXIX-249, dodatkowo potwierdza kluczową rolę języka polskiego. Można przypuszczać, że autorzy nie znali języków obcych, z których wywodziły się hiponimy, co może wyjaśniać zniekształcenie niektórych z nich. Autorzy inwentarzy prawdopodobnie nie byli dobrze wykształceni. Na przykład Inv. XXVI-809 zapewne sporządziła osoba mająca niewielką wiedzę o mitologii lub nieznająca jej wcale, która zapisywała imiona postaci mitologicznych tak, jak je słyszała. Pomaga to wyjaśnić obecność zniekształconych form, takich jak Iwa, Rachna i Cyrys zamiast Io, Arachne i Ceres. Większość nazw mitologicznych można przypisać okresowi Michała Kazimierza Radziwiłła, który uczył się literatury i sztuki klasycznej (Kucharski 2022: 82–83, 92) i mógł odegrać rolę w tworzeniu tych hiponimów. Jasne jest, że niektórych nazw używano z czasem w odniesieniu do różnych koni. Na przykład Skoczek odnotowano zarówno w latach 1620–1621, jak i 1735–1736. Nawet konie żyjące w tym samym czasie 17 could share the same name, as evidenced, for instance, in 1629, when two animals were named Wezir, one of which was characterised as “old” (Inv. XXVI-39: 1–2). Badania wskazują, że konie potrafią reagować na pojedyncze słowa, pod warunkiem że używa się ich konsekwentnie. Dotyczy to także ich imion (Stachurska et al. 2024). Nie wiadomo jednak, jak – i czy w ogóle – analizowane hiponimy były używane w praktyce w stadach Radziwiłłów. Niektóre imiona, ze względu na długość lub trudną fonetykę (np. Karakaszbasza), wydają się wysoce niepraktyczne w codziennym użyciu. Należy również zauważyć, że nie wszystkie konie należące do Radziwiłłów odnotowano z imionami. W rzeczywistości więcej zwierząt po prostu opisywano na podstawie cech fizycznych, na przykład jako „jednego karego konia” (Inv. XXVI-310: 2), albo jedynie liczono (np. Inv. XXVI-445). Sugeruje to, że konie, których imiona zapisano, były uważane przez właścicieli za cenniejsze. Potwierdzają to również inwentarze, w których podkreślano rodowody zwierząt i stosowane strategie hodowlane (najwyraźniej ukazano to w Inv. XXVI-17 – zob. także Ilustracje 2 i 3). Zwierzęta te prawdopodobnie postrzegano jako oznaki prestiżu, a nie jedynie siłę roboczą. Biorąc pod uwagę wyrafinowany charakter wielu hiponimów, można przypuszczać, że imiona te pełniły podobną funkcję symboliczną. Ze względu na ich wyrafinowanie i obcą etymologię były one prawdopodobnie mniej praktyczne niż rosyjskie i włoskie przykłady analizowane odpowiednio przez E. Varnikovą i M. Castiglione (Varnikova 2020; Castiglione 2021), choć we wszystkich trzech przypadkach hiponimy miały podobną motywację. Kwestia ta pozostaje jednak otwarta dla badań porównawczych, które wymagałyby dalszej eksploracji zasobów archiwalnych w poszukiwaniu nieznanych dotąd przykładów. Warto byłoby ponadto porównać hiponimy z innymi zoonimami. Na przykład artykuł Kamila Frejlicha (2025), choć nie koncentruje się przede wszystkim na zoonimach, dostarcza wiedzy o imionach psów należących do Radziwiłłów. Podobnie jak imiona koni, również te nadawano na podstawie cech zwierząt. W przeciwieństwie do hiponimów nawiązywały one jednak także do polowań, do których wykorzystywano psy, oraz do dźwięków i instrumentów muzycznych, przywodzących na myśl szczekanie i wycie. Obfitość wczesnonowożytnych imion psów w Archiwum Warszawskim Radziwiłłów, a także potencjalnie innych form zoonimicznych w odmiennych zbiorach archiwalnych z tego okresu, stanowi obiecujący obszar dalszych badań. Jak wykazano powyżej, analiza hiponimów ze stad Radziwiłłów może prowadzić do wniosków na temat mentalności i horyzontów intelektualnych magnatów, a być może także ich otoczenia: ich fascynacji światem muzułmańskim (choć przynajmniej częściowo podsycanej przez zagrożenie militarne), zainteresowania mitologią klasyczną, nieco ekscentrycznego pociągu do języków obcych, przynależności do polskojęzycznego kręgu kulturowego oraz szacunku, jakim darzyli konie w swoich stajniach, najpewniej te reprezentacyjne. Zniekształcenia form językowych pozwalają z kolei wnioskować o ograniczonych kompetencjach kulturowych niższej, lecz piśmiennej służby Radziwiłłów. Niewątpliwie analogiczne badania, rzucające światło na różne aspekty historii społecznej i kulturowej, można by przeprowadzić również na podstawie innych przykładów. 18 SOURCES Charczowski I: Rejestr porządku stajennego i rekwizytów różnych, tudzież koni stajennych <…> Pana Charczo[w]skiego, kasztelanica słońskiego, June 1774, Archiwum Państwowe w Przemyślu [further: AP Przemyśl], Archiwum Zamku Leskiego Krasickich [further: AZLK], no. 7. Charczowski II: Inwentarz, czyli zbiór rzeczy ruchomych <…> sukcesorów <…> Pana Władysława Charczowskiego, kasztelana słońskiego, 15 May 1775, AP Przemyśl, AZLK, no. 27. Inv. XXVI-17: [Registers of horses of Krzysztof Radziwiłł], 1612–1621, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [further: AGAD], Archiwum Warszawskie Radziwiłłów [further: AR], dz. XXVI, no. 17. Inv. XXVI-39: Rejestry koni jeznych, parep i cugów J[e[g]o Ks[iążecej] M[ości], które zostały przy mnie po odjeździe z Słucka Je[go] Ks[iążecej] M[ości], 21 September 1629, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 39. Inv. XXVI-192: Rejestr klacz stanowionych i źrebięta pod sobą mających, 1726, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 192. Inv. XXVI-261: [Registers of herds], 1735, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 261. Inv. XXVI-277: Rejestr koni, które są odprowadzone z Ołyki do Nieświeża, 7 August 1736, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 277. Inv. XXVI-310: Opisanie stajni tudzież i ekwipażu J.O. Książęcia Imci, Olyka, 18 April 1741, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 310. Inv. XXVI-320: Szczepkowski Jan, Rejestr specyfikowanych klacz w stadach trzech, źrebiąt i źrebców, after 28 June 1742, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 320. Inv. XXVI-445: Durucki Beryeter Aleksander, Tabella stad J.O. Ks[ię]cia Radziwiłła wojewody wileńskiego, hetmana wielkiego, 8 June 1755, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 445. Inv. XXVI-767: Rejestr koni, które posłane są do Ks[ię]cia Je[g]o M[o]ś[c]i do Prus, 15 March 1658, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 767. Inv. XXVI-809: [Registers of mares], 1741, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 809. Inv. XXVI-883: Rejestr stada klacz i ogierów oraz bydła rogatego i nierogatego z klucza pohoskiego przypędzonych, May–June 1765, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 883. Inv. XXVI-988: Rejestr stanowionych klaczy w folwarku cumańskim za wolą J.O. Książęcia Imci Dobrodzieja, 1736, AGAD, AR, dz. XXVI, no. 988. Inv. XXIX-249: Rejestr koni, jako teraz w kop y lskiej stajni stoją, 12 September 1634, AGAD, AR, dz. XXIX, no. 249. 19 REFERENCES Augustyniak Urszula 2003: Inwentarze mienia radziwiłłowskiego z XVI–XVII wieku jako źródło do historii mentalności i życia codziennego – możliwości badań [The Inventories of Radziwiłł Property from the 16ᵗʰ–17ᵗʰ Centuries as a Source for the History of Mentality and Everyday Life – Research Perspectives]. – Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 51(2), 231–248. Bubak Józef 1974–1977: Nazwy zwierząt domowych z terenu Sądecczyzny w dokumencie z końca XVII wieku [The Names of Domestic Animals from the Sądecczyzna Region in a Document from the Late 17ᵗʰ Century]. – Rocznik Sądecki 15/16, 391–403. Castiglione Marina 2021: I cavalli di casa Moncada: un repertorio “di razza” di inizio Seicento [The Horses of the Moncada Family: A “Pedigree” Collection from the Early 17ᵗʰ Century]. – Rivista Italiana di Onomastica 27(2), 609–643. Duszyk Kinga 2011: Tendencje w kreowaniu współczesnych imion zwierząt na tle polskiej tradycji zoonimicznej [Trends in Creation of Contemporary Animal Names Against the Backdrop of Polish Zo onymic Tradition]. – Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica 6, 273–282. Internet Access: https://studialinguistica.uken.krakow.pl/article/view/5080. Frejlich Kamil 2025: Zwierzęta Radziwiłłów: Anny Luizy z Mycielskich i Michała Kazimierza „Rybeńki” (1754–1762) [Animals of the Radziwiłłs: Anna Luiza née Mycielska and Michał Kazimierz “Rybeńko” (1754–1762)]. – Miasto – społeczeństwo – kultura: studia ofiarowane prof. dr. hab. Andrzejowi Karpińskiemu w 75. rocznicę urodzin, eds. K. Frejlich, E. Kalinowski, E. Nowosielska, Warszawa: Instytut Historii PAN [in print]. Kucharski Adam 2022: Michał Kazimierz Radziwiłł „Rybeńko” jako uczeń [Michał Kazimierz Radziwiłł “Rybeńko” as a Student]. – Biuletyn Historii Wychowania 47, 79–99. DOI: https://doi.org/10.14746/bhw.2022.47.5. Lewandowska Dorota, ed., 2008: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym [The Central Archives of Historical Records in Warsaw. Guide to the Archival Holdings], Warszawa: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych, Archiwum Główne Akt Dawnych. Meiers Fabienne 2019: Equestrian Cities: The Use of Riding Horses and Characteristics of Horse Husbandry in Late Medieval Urban Agglomerations. – The Horse in Premodern European Culture, eds. A. Ropa, T. Dawson, Berlin, Boston: De Gruyter, 13–26. Mytlakowski Władysław 1889: O nazwach krów na podstawie rękopisu z zeszłego wieku [On the Names of Cows Based on the Manuscript from the Last Century]. – Wisła 3(4), 901–906. Pardo Michael A., Fristrup Kurt, Lolchuragi David S., Poole Joyce H., Granli Petter, Moss Cynthia, Douglas–Hamilton Iain, Wittemyer George 2024: African Elephants Address 20 One Another with Individually Specific Name-Like Calls. – Nature Ecology & Evolution 8, 1353–1364. DOI: https://doi.org/10.1038/s41559-024-02420-w. Pawlik Stefan 1922: Nazwy krów w początkach XVIII wieku [The Names of Cows in the Early 18th Century]. – Lud 1(3–4), 203–209. Pluta Feliks 1988: Nazwy zwierząt domowych z XVIII wieku [The Names of Domestic Animals from the 18th Century]. – Wokół języka: rozprawy i studia poświęcone pamięci profesora Mieczysława Szymczaka, eds. M. Basaj, H. Borek, D. Buttler, B. Kreja, W. Lubaś, F. Pluta, S. Skorupka, T. Skubalanka, W. Śmiech, S. Urbańczyk, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 325–328. Ragauskienė Raimonda 2010: „Cave canem“: žmogus ir šuo Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje XVI a. [“Beware of the Dog”: The Man and the Dog in the Grand Duchy of Lithuania in the 16th Century]. – Istorija 80(4), 21–49. Internet Access: https://www.vdu.lt/cris/entities/publication/6fb3ad32-719b-4f52-8b77-89afe5ea08c6. Smetona Marius, Smetonienė Anželika 2017: XVI–XVII a. šunų vardų motyvacija (remiantis J. Ostrorugo Nomenklatura ogarów) [The Motivation Behind Dog Names in the 16th–17th Centuries (Based on J. Ostroróg’s Nomenclature of Hounds)]. – Lituanistica 63(3), 149–167. DOI: https://doi.org/10.6001/lituanistica.v63i3.3571. Stachurska Anna, Skowerska-Wiśniewska Anna, Kędzierski Witold, Tkaczyk Ewelina, Janicka Wiktoria, Łuszczyński Jarosław, Janczarek Iwona 2024: How Important is the Familiarity of a Human’s Voice in Teaching Horses a Novel Word? – Applied Animal Behaviour Science 273, 106231. DOI: https://doi.org/10.1016/j.applanim.2024.106231. Strutyński Janusz 1996: Urbozoonimia polska [Polish Urban Zoonyms], Kraków: Wydawnictwo Tomasz Strutyński. Varnikova Evgenija N. 2020: Semantičeskie i slovoobrazovatelnye osobennosti kliček lošadej v istorii russkogo jazyka (po dannym perepisnyh knig vologodskih monastуrej XVI – načala XVIII v.) [Semantic and Word-Formation Features of Horse Names in the History of the Russian Language (Based on the Data from the Inventories of Vologda Monasteries from the 16th to the Early 18th Century)]. – Voprosy onomastiki 17(1), 47–83. DOI: https://doi.org/10.15826/vopr_onom.2020.17.1.003. Walczak Bogdan 1996: Polskie zoonimy historyczne [Polish Historical Zoonyms]. – Systemy zoonimiczne w językach słowiańskich, ed. S. Warchoł, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 147–158. Warchoł Stefan 1961: Nazwy własne krów w kilku zabytkach rękopiśmiennych małopolskich z końca XVII i XVIII wieku [Proper Names of Cows in Several Manuscript Monuments from the End of the 17th and 18th Centuries]. – Onomastica 7, 327–351. 21 Warchoł Stefan 2007: Słownik etymologiczno-motywacyjny słowiańskiej zoonimii ludowej. Słowiańskie nazwy własne zwierząt domowych i udomowionych zwierząt dzikich w środowiskach wiejskich [Etymological and Motivational Dictionary of Slavic Folk Zoonyms. Slavic Proper Names of Domestic Animals and Tame Wild Animals in Rural Environments] 1: Bawoły. Byki. Konie. Woły [Buffaloes. Bulls. Horses. Oxen], Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Zborowski Juliusz 1922: Nazwy krów w XVIII wieku [The Names of Cows in the 18th Century]. – Lud 1(1), 56–60. Zięmbicki Witold 1934: Jana Ostroroga „Nomenklatura ogarów” [Jan Ostroróg’s “Nomenclature of Hounds”], Lwów: Drukarnia Księgarni Polskiej B. Połonieckiego. Internet Access: https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/show-content/publication/edition/236265?id=236265. Zinkevičius Zigmas 1997: XVII a. dvarų inventoriai – Rytų Lietuvos antroponimikos ir demografijos šaltinis [17th-Century Manor Inventories – A Source for Eastern Lithuania’s Anthroponymy and Demography]. – Lietuvių kalbotyros klausimai 38, 63–80. Internet Access: https://journals.lki.lt/actalinguisticalithuanica/article/view/1344. Radvilos ir jų arkliai: XVII ir XVIII amžiaus žirgų vardai magnatų šeimos bandų inventoriuose SANTRAUKA Straipsnyje analizuojami 1612–1742 m. inventoriuose užfiksuoti žirgų vardai, vartoti trijų Radvilų giminės magnatų Kristupo, Boguslavo ir Mykolo Kazimiero bandose. Pirmiausia šios bandos buvo laikomos Lietuvos Didžiojoje Kunigaikštystėje, taip pat Palenkėje, Voluinėje, Kuršo ir Žiemgalos kunigaikštystėje. Iš viso išaiškinti 434 vardai, iš kurių 106 moteriškos ir 328 vyriškos formos. Straipsnyje šie vardai išvardyti, atlikta kokybinė jų analizė. Analizės rezultatai atskleidžia apgalvotą įvardijimo sistemą. Žirgų vardai dažnai nurodo gyvūnų ypatybes, įskaitant jų išvaizdą, elgesį ir greičiausiai kilmės vietą. Be to, keletas vardų, suteiktų kumelėms, buvo siejama su „moteriškumo“ ir grožio sąvokomis, o žirgų patinams – su kova, drąsa ir tarnyba. Graikų ir romėnų mitologija – reikšmingas vardų įkvėpimo šaltinis, ypač moteriškos giminės žirgų vardų. Kiti vardai kilo iš bendrųjų įvairių gyvūnų rūšių, ypač žinduolių ir paukščių, pavadinimų. Daugelis vardų taip pat susiję su musulmonų pasauliu, parenkant vardus remtasi pareigybėmis, titulais, etnonimais, religija, istorinių asmenybių ir žmonių asmenvardžiais. Šias įvardijimo aplinkybes greičiausiai lėmė politiniai ir kariniai santykiai tarp Abiejų Tautų Respublikos ir Osmanų imperijos bei jos santykiai su totoriais. Dauguma žirgų vardų 22 grindžiami lenkiškais, turkiškais, itališkais žodžiais, nors pasitaikė ir lietuvių bei kitų kalbų žodžių. Daugelis inventorių vardų yra iškraipytai užrašyti, o tai gali būti susiję su tuo, kad autoriai, be lenkų kalbos, užsienio kalbų greičiausiai nemokėjo ar neišmanė klasikinės mitologijos. Galiausiai šių žirgų vardų tyrimas suteikia vertingos informacijos apie Radvilų šeimos mentalitetą ir intelektualinius horizontus. 23