11
ekaia
ZIENTZIA e a TEKNOLOGIA
ALDIZKARIA
ISSN 0214-9001 – eISSN 2444-3255
Ekaia, Ale be ezia 2025, 11-12
Hi zau ea
Go ka Azkune
HiTZ Zen oa - Ixa, Euskal He iko Unibe si a ea (UPV/EHU)
Adimen a i iziala bolo-bolo dabil denon aho an. 2022. u ea en amaie-
an Cha GPT ospe sua es eina u zene ik, giza eko a lo guz ie an age u
da adimen a i iziala: komunikabidee an, hezkun zan, indus ian e a a ean,
bes eak bes e. Baina adimen a i iziala Cha GPT baino askoz zaha agoa
e a zabalagoa da. Egia da azken hama -hamabi u ee an izuga izko sal oa
ikusi dugula adimen a i izialean, neu ona-sa een e a ikaskun za sakona en
esku ik. Ike kun za, o dea, au eko mendeko 50eko hama kada en ingu-
uan hasi zen, e a, be az, gau egungo au e apenak ezingo li a eke ule u
u e luze haue ako lanak kon uan ha u gabe. Hain zuzen e e, oina iak
ule zeak e a a loa en his o ia ezagu zeak gau egun dagoen za a a ika aga-
ia a buia zen lagun zen digu. Tamalez, adimen a i iziala en ingu uan za-
a a handia bai ago, hainba in e esen mesede an ia be i.
Za a ak za a a e a in e esak in e es, ona u beha a dago adimen a i i-
ziala en espa uan ga a u di en eknologiek po en zial handia du ela. Mi-
laka a azo an aplika dai ezke eknologiok, spam mezu gogaika ien de-
ekzio ik hasi e a p o einen oles u a-p ozesuak i aga ze aino. Ho i dela
e a, jada a i ga a aplikazioak ga a zen asko a iko espa ue an: me eo olo-
gian, kimikan, obo ikan, (Ne lix, Amazon e a ho elakoek e abil zen di-
uz en) aholku-sis eme an, medikun zan, biologian, as onomian e a bes e
hainba e an. Ziu enik, o aindik e e bes e milaka aplikazio au ki uko di a
denbo a ekin. Baina ez genuke aplikazio ho iekin i su u beha . Be i gogo-
a u beha dugu aplikazio ho iek guz iak ez zi ela posible izango oina izko
ike kun za ik ez bali z egin au e ik. Zien zia e a ike kun za bai i a ezagu-
za be ia so zeko di ugun esna ik bo e e suenak, e a aplikazioak, ezin-
bes ean, ezagu za en gainean so zen di a. Be az, zien zia ik gabe ez dago
aplikazio ik.
Tes uingu u ho e an ule u beha da Ekaia aldizka ia en ale be ezi
hau. Be an, adimen a i iziala en espa uan egindako ike kun za-lanen
be i emango diogu i aku lea i. Adimen a i iziala, zen zu ik zabalenean,
za a a e a in e ese a ik u un. Gu e ingu uko ike la ien lan in e esga iak
12 Ekaia, ale be ezia 2025, 11-12
lehen esku ik ezagu zeko auke a izango dugu. A ikulu ba zuk Hizkun-
za en P ozesamendua en ingu ukoak di a; hala, zenbai egilek Cha GPT
e edua az e u du e aplikazio konk e u ba zuen za , bai a ha en pa eko
euska azko e eduak nola ga a u azaldu e e: La xa e edua. Hizkun za en
P ozesamendua suizidio-zan zuak sa e soziale an hau ema eko nola e abil
dai ekeen e e azalduko dugu; gau ko asun e a ga an zi handiko gaia, ez-
pai ik gabe. Robo ika en espa uan e e ze esan handia du adimen a i izia-
lak. Ale hone an, obo sozialak, ho s, gizakiekin elka ekin zan lan egi en
du en obo ak age uko zaizkigu. Hizke a en sin esia e e p esen e egongo
da: gene o anbiguoko euska azko aho sen sin esia edo bioseinalee a ik aho-
sa so zeko gai di en sis emak azalduko di ugu. Ikaskun za au oma ikoa e-
kin lo u iko oina izko gaiak lan zen di uz en a ikuluak e e badaude. Ildo
ho e an, ebaluake a-sis emen ingu uko az e ke a be iak p oposa uko di-
ugu. Ikaskun za-pa adigma be ien analisia e e au kez uko dugu, ikaskun-
za au ogainbegi a ua i e epa a u a. Teknologia ho ien aplikaga i asun
zabala e akus eko, i aku gai izango di ugu kon ol-espa uan (indus ian)
adimen a i izialak izan duen e agina i e a gaixo asun neu ologikoen au -
kako bo ikak au ki zeko sis emei bu uzko lanak.
Bes alde, baka ik adimen a i iziala en onu ak e aku si beha ean,
a isku ba zuen ingu uko gogoe a e e p oposa uko dugu. Azken ba ean,
eknologia hauek esnak di a, e a, esna guz iak bezala, ondo ala gaizki
e abil di zakegu. Espa uko ike la i ospe su ba ek zioen bezala, mailuak
mailu di a, baina, pe sona ba en eskue an, mailu ba e xeak e aiki zeko
e abil dai eke; bai a, o dea, bes e pe sona ba zuei kolpeka min egi eko e e.
Teknologia en ezagu za sakonago ba ek ha en ezauga iak hobe o ule zea
daka , e a, be az, e abile a xa ak ekidi eko auke a gehiago.
Ho ela, be az, adimen a i iziala en ingu uko ike kun za en ikuspegi
zabal ba e aku siko dugu ale hone an: oina izko gaie a ik aplikazio be i-
zaileen ike kun za a, be ie e gogoe a ako espa uak eskainiz, adimen a i-
iziala en ola uan gabil zan hone an ezinbes ekoa bai a zien zian e a ike -
kun zan lanean ja ai zea, se io e a i mo, za a a i kasu handi ik egin gabe.
Ola ua pasa uko da, goiz edo be andu, baina egindako lana ho ge a uko
da, e o kizun hobe ba en oina iak inka zeko.
