Espainiako sektore farmazeutikoaren analisi ekonomiko-finantzarioa
Abstract
Gradu Amaierako Lan honetan zehar Espainiako sektore farmazeutikoaren parte diren hiru enpresen analisi ekonomiko-finantzarioa burutzen da. Hain zuzen ere, Pfizer S.L,U, Janssen Cilag S.A eta Cofares S.Coop. enpresek 2020-2023 urteen bitartean izandako garapena aztertzen da, aldagai ekonomiko-finantzario ezberdinei erreparatuz. Hiru enpresen urteko kontuei erreparatuz enpresen inbertsio zein finantza egituren azterketa burutu izan da, era berean enpresen emaitzek izandako hazkundea ere aztertu izan da. Enpresen egoeren diagnostiko bat burutu nahian, ratio ezberdinen kalkulua aurrera eraman da enpresen kaudimena, likidezia zein errentagarritasuna nolakoak diren identifikatua ahal izateko. Zentsu honetan aukera izango dugu COVID-19-aren ondoriozko pandemiak zein horren amaierak sektore farmazeutikoan izandako eragina zein izan den aztertzeko.
Full text
GRADU BIKOITZA: ENPRESEN ADMINISTRAZIO ETA ZUZENDARITZA
+ ZUZENBIDEA
2024-2025 IKASTURTEA
GRADU AMAIERAKO LANA
ESPAINIAKO SEKTORE FARMAZEUTIKOAREN ANALISI
EKONOMIKO-FINANTZARIOA.
EGILEA: AMAIA IGLESIAS HOLGADO
TUTOREA: BLANCA AROSA DE LA TORRE
Bilbon, 2025eko ekainak 20
AURKIBIDEA
1. SARRERA.............................................................................................................................4
2. SEKTORE FARMAZEUTIKOAREN ANALISIA...........................................................5
2.1. Sek o e a mazeu ikoa en ingu uko da u esangu a suenak...........................................5
2.2. Sek o e a mazeu ikoa en be ezi asuna: Gas u publikoa en ga an zia........................ 9
2.3. COVID-19- en e aginak sek o e a mazeu ikoan....................................................... 11
3. AUKERATUTAKO ENPRESEN AURKEZPENA.........................................................13
3.1. P ize S.L.U.................................................................................................................13
3.2. Janssen Cilag SA.........................................................................................................13
3.3. Co a es S.Coop. Fa maceu ica Española.................................................................... 14
4. METODOLOGIA.............................................................................................................. 15
5. ANALISI EKONOMIKO-FINANTZARIOA................................................................. 15
5.1. Enp esen egi u a en analisia........................................................................................16
5.1.1. Onda e analisia: Inbe sio-egi u a en analisia....................................................16
5.1.2. Onda e analisia: Finan zake a-egi u a en analisia..............................................27
5.2. Enp esa en inan za-o eka en analisia.........................................................................37
5.2.1. E o azio ondoa.................................................................................................38
5.2.2. E o azio ondoa en beha en aldake a en analisia............................................ 40
5.3. Enp esa en inan za-egonko asuna en analisia.......................................................... 70
5.3.1. Epe labu eko kaudimen e a likidezia en analisia..............................................70
5.3.2. Kaudimen o ala en analisia............................................................................... 77
5.3.3. Finan za au onomia en analisia..........................................................................78
5.4. Enp esa hazkundea en analisia....................................................................................83
5.4.1. Galdu i abazi kon ua en analisia........................................................................ 83
5.4.2. Poli iken analisia................................................................................................ 98
5.5. Enp esen e en aga i asuna en analisia.................................................................... 111
5.5.1. E en aga i asun ekonomikoa..........................................................................111
5.5.2. E en aga i asun inan za ioa.......................................................................... 115
5.6. Enp esen di u- luxuen egoe a o ien analisia............................................................122
6. ONDORIOAK.................................................................................................................. 132
7. BIBLIOGRAFIA..............................................................................................................137
8. ERANSKINAK.................................................................................................................138
1
GRAFIKOEN AURKIBIDEA
1. G a ikoa: Espainiako a mazia-enp esen ak u azioa 2012-2022 u een bi a ean, miloi
eu o an........................................................................................................................................6
2. G a ikoa: P oduk u a mazeu ikoen espo azioen bilakae a Espainian 2010-2023 u een
bi a ean, milio dola e an.......................................................................................................... 7
3. G a ikoa: P oduk u a mazeu ikoen inpo azioen bilakae a Espainian 2010-2023 u een
bi a ean, mila milioi dola e an................................................................................................. 8
4. G a ikoa: Sendagaien e a a mazia-p oduk uen me ka a i za Eu opan, 2002-2023 u een
bi a ean, bilioi eu o an.............................................................................................................. 9
5. G a ikoa: Gas u a mazeu ikoak BPG-ean e a Gas u Publiko To alean duen pisua,
ehuneko an................................................................................................................................11
6. G a ikoa: P ize -en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean...................................................16
7. G a ikoa: Janssen-en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean................................................20
8. G a ikoa: Co a es-en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean................................................23
9. G a ikoa: P ize -en inan za egi u a 2020-2023 bi a ean....................................................27
10. G a ikoa: Janssen-en inan za egi u a 2020-2023 bi a ean...............................................30
11. G a ikoa: Co a es-en inan za egi u a 2020-2023 bi a ean...............................................34
12. G a ikoa: P ize -en emai zen eboluzioa 2020-2023 u een bi a ean.................................84
13. G a ikoa: Janssen-en emai zen eboluzioa 2020-2023 u een bi a ean..............................89
14. G a ikoa: Co a es-en emai zen eboluzioa 2020-2023 u een bi a ean..............................94
TAULEN AURKIBIDEA
1. Taula: P ize -en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean...................................... 17
2. Taula: Janssen-en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean................................... 21
3. Taula: Co a es-en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean................................... 24
4. Taula: P ize -en balan ze labu ua (Pasiboa+OG) 2020-2023 bi a ean...............................28
5. Taula: Janssen-en balan ze labu ua (Pasiboa+OG) 2020-2023 bi a ean............................31
6. Taula: Co a es-en balan ze labu ua (Pasiboa+OG) 2020-2023 bi a ean............................34
7. Taula: P ize -en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean.............................................38
8. Taula: Janssen-en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean..........................................39
9. Taula: Co a es-en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean..........................................39
10. Taula: P ize -en e o azio ondoa en aldakun za en eskema..............................................41
11. Taula: Janssen-en e o azio ondoa en aldakun za en eskema...........................................52
12. Taula: Co a es-en e o azio ondoa en aldakun za en eskema...........................................61
13. Taula: Epe labu eko kaudimen a ioa en kalkulua............................................................71
14. Taula: Likidezia a ioa en kalkulua....................................................................................72
15. Taula: E abilga i asun a ioa en kalkulua......................................................................... 74
16. Taula: Kaudimen To ala en a ioa en kalkulua.................................................................. 77
17. Taula: Finan za au onomia a ioa en kalkulua................................................................... 79
2
18. Taula: Kapi al i aunko en osake a a ioa en kalkulua...................................................... 80
19. Taula: Zo pe ze a ioa en kalkulua.....................................................................................82
20. Taula: P ize -en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua.................................................99
21. Taula: P ize -en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua.................................99
22. Taula: Janssen-en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua............................................ 101
23. Taula: Janssen-en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua............................101
24. Taula: Co a es-en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua............................................103
25. Taula: Co a es-en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua............................103
26. Taula: P ize -en pe sonal poli ika....................................................................................105
27. Taula: Janssen-en pe sonal poli ika.................................................................................106
28. Taula: Co a es-en pe sonal poli ika.................................................................................107
29. Taula: P ize -en poli ika inan za ioa............................................................................... 109
30. Taula: Janssen-en poli ika inan za ioa............................................................................ 109
31. Taula: Co a es-en poli ika inan za ioa............................................................................ 110
32. Taula: P ize -en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua............................................112
33. Taula: Janssen-en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua......................................... 113
34. Taula: Co a es-en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua.........................................114
35. Taula: P ize -en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua............................................ 116
36. Taula: Janssen-en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua..........................................118
37. Taula: Co a es-en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua......................................... 120
38. Taula: P ize -en di u- luxuen egoe a o ia....................................................................... 123
39. Taula: P ize -en so u ako baliabideen analisia................................................................125
40. Taula: Janssen-en di u- luxuen egoe a o ia.................................................................... 126
41. Taula: Janssen-en so u ako baliabideen analisia............................................................. 128
42. Taula: Co a es-en di u- luxuen egoe a o ia.................................................................... 129
43. Taula: Co a es-en so u ako baliabideen analisia.............................................................131
3
1. SARRERA.
Hu engo o ie an zeha , Espainiako sek o e a mazeu ikoa en pa e di en hi u
enp esen analisi ekonomiko- inan za ioa bu u u egingo da. Hain zuzen e e, analisia au e a
e ama eko auke a u ako enp esak P ize SLU, Janssen Cilag SA e a Co a es S.Coop. izan
di a, hala, eu en u eko kon ue a ik e a o i ako in o mazioa en bi a ez sek o e
a mazeu ikoa en adie azle di en da uen analisia bu u uko da. Zen su hone an, be eziki
in e esga ia da aipa zea analisia 2020-2023 u ee ako da ue an oina i uz bu u uko dela,
COVID-19-a en ondo iozko pandemiak zein ho en amaie ak sek o e a mazeu ikoan
izandako e agina zein izan den az e zeko auke a zabal zen duena.
Gai hau auke a u izan da kon abili a e analisia i akasgaia bu u u os ean, a lo honek
lan oso e a sakon ba bu u zeko auke a eskain zen zuela us e izan delako. Modu hone an lan
in e esga i ba bu u zeaz gain kon abili a eko kon zep uak inka u ahal iza eko auke a
pa egabe za jo da. Zehazki sek o e a mazeu ikoa auke a u izan da COVID-19-a en
ondo iozko pandemiak sek o e hone an izan zuen e agina ezbe dina izan dai ekeela us e
delako, izan e e, sek o e gehienen za pandemia meha xu a gi ba izan zen bi a ean sek o e
a mazeu ikoa en za auke a gisa plan ea u li za eke. Hala, lan honen bi a ez sek o e
a mazeu ikoa engan pandemiak ze nolako e agina izan zuen az e u ahal izango dugu.
Pandemia en e agina modu a giagoan az e u ahal iza eko COVID-a en aukako xe oa ga a u
zu en bi enp esa auke a u di a e a xe o ik ga a u ez zuen bes e ba , haien a eko
ezbe din asunak e e az e u ahal iza eko.
Lana en egi u a i dagokionez, lehenik e a behin sek o e a mazeu ikoa en au kezpen
xiki ba bu u uko da, sek o ea en da u esangu a suenei aipamen eginez zein pandemiak
sek o ean plan ea u ako e onka nagusiei e e e en zia eginez. Ja ai zeko, lanean zeha
az e uko di en enp esen au kezpena bu u uko da, haie ako bakoi za ezagu u ahal iza eko.
Ondo en lana au e a e ama eko ja ai u ako me odologia azalduko da. Behin, a al hauen
os ean, enp esen analisi ekonomiko- inan za ioa bu u uko da, lana en e digunea dena.
Analisia au e a e ama eko pun uz-pun u aldagai ezbe dine an ja iko da a e a, hala,
enp esen egi u a, inan za-o eka, inan za-egonko asuna, hazkundea, e en aga i asuna e a
di u luxuen egoe a o ia az e uko di a. Lana ekin buka zeko, landu ako a al guz ien ondo io
nagusienak bilduko di a.
4
2. SEKTORE FARMAZEUTIKOAREN ANALISIA.
Has eko, auke a u ako enp esen analisian ba ne a u baino lehen, ezinbes ekoa
sue a zen da az e uko den sek o ea en au kezpen ba bu u zea. Hala, pun u hone an zeha
az e gai dugun sek o e a mazeu ikoa en ingu uko da u esangu a suenak bilduko di a,
sek o ea en es uingu u o oko ba esku a u nahian. E a be ean, COVID-19-a en ondo iozko
pandemiak sek o ean izandako e aginei aipamen egingo zaie, sek o e hone an pandemia en
ondo iozko k isiak izan zuen hedadu a ezagu u nahian.
2.1. Sek o e a mazeu ikoa en ingu uko da u esangu a suenak.
Indus ia a mazeu ikoa, gaixo asun ezbe dinak senda zeko edo a saihes eko
helbu ua ekin, sendaga iak di en p oduk u kimikoak ekoiz eaz zein me ka u a zeaz
a du a zen den sek o ea da. Hain zuzen e e, sek o ea en helbu u nagusia pe sonen osasuna
e a bizi-kali a ea hobe zen du en sendaga iak ike zea e a ga a zea li za eke, ondo en ho iek
me ka uan zeha zabal zeko. Tes uingu u ho e an, age ikoa da sek o ean be ebiziko
ga an zia esku a zen du ela I+G a loan bu u u ako ike ke ek, a amendu be i zaile e a
hobe uak esku a u nahian. Hala, sek o ea en ba ne, ike ke a e a ga apenean ez ezik,
p oduk uen ekoizpenean zein me ka u a zean espezializa u ako enp esa ezbe dinak opa
di zakegu.
Sek o e a mazeu ikoak Espainia ekonomian duen e agina ule zeko, kon uan izan
beha ko dugu sek o eak 25.000 miloi eu o baino gehiagoko ak u azioa izan zuela 2023.
u ean zeha , azken u ee ako al uena, ho ek age ian uz en duela ik sek o e a mazeu ikoak
Espainia ekonomian duen pisua. Hain zuzen e e, modu zuzen zein zeha kako ba ean,
sek o eak 27.000 miloi eu o baino gehiagoko balio e an sia so zen lagundu zuen u e
ho e an, Espainiako BPG- en %1,9-a ingu u suposa zen duena1.
1 A i. (2025). Con ibución socioeconómica de los medicamen os y de la indus ia a macéu ica en España,
46-49 o .
5
1. G a ikoa: Espainiako a mazia-enp esen ak u azioa 2012-2022 u een bi a ean, miloi eu o an.
I u ia: Elabo azio p opioa S a is a-ko da ue an oina i uz.
Au eko g a ikoan (1. G a ikoa) sek o e a mazeu ikoan ja du en du en enp esen
ak u azioa en eboluzioa ikus dezakegu 2012-2022 u ee an zeha . Ikus dai ekeen moduan,
adie az en di en hama u ee an zeha sek o ea en ak u azioak go anzko joe a a gia ja ai u
izan du, 2012. u e ik 2022. u e a ak u azioak ia 10 miloi eu oko igoe a jasan duela ik.
Aipaga ia da sek o ea en ak u azioak hazkunde naba iena opa u duela 2021-2022 u een
bi a ean, ho en a zean opa dezakegun a azoi a giena COVID-19-a en ondo iozko
pandemia li za ekeela ik. Izan e e, age ikoa den moduan, pandemian p oduk u
a mazeu ikoen kon sumoa naba menki handi u egin zen, xe ake a-kanpainek indus ia
a mazeu ikoa en hazkundea e e bul za u zu ela ik.
Ho e az gain, sek o eak ekonomian duen inpak ua neu zeko indus ia
a mazeu ikoak so u ako lanpos uei e epa a u beha ko diegu. Hala, Giza e Segu an za en
a iliazio da uen a abe a, sek o eak modu zuzenean 60.000 mila lanpos u baino gehiago so u
zi uen 2023an. Zenbaki ho i sek o e a mazeu ikoak zeha ka e agindako lanpos uak gehi uz
ge o, guz i a 242.000 lanpos u ingu u man en zen di uela ondo ioz a dezakegu, 2023an
lan-me ka uan zeuden langileen %1,2-a suposa zen duena2.
Aldez au e ik au e a u den bezala, sek o e a mazeu ikoa en kasuan be ebiziko
ga an zia du ike ke a e a ga apenean (I+G) egindako inbe sioak. Izan e e, sendagai zein
a amendu be ien ga apene ako ezinbes ekoa sue a zen da baliabide ekonomiko handiak
2 A i. (2025). Con ibución socioeconómica de los medicamen os y de la indus ia a macéu ica en España,
46-49 o .
6
ike kun za a bide a zea. Hala, 2022. u ean sek o e a mazeu ikoko hama enp esa ik zo zik
I+G-n inbe i u zu en, guz i a 1.400 milioi eu o baino gehiagoko inbe sio me a ua bu u u
zu ela ik. Da u hauek suposa zen du e sek o e a mazeu ikoa ike ke a a baliabide absolu u
gehien bide a zen di uen biga en indus ia ja due a dela, Espainiako I+G a loko inbe sio
osoa en %18a en a du aduna dela ik.
Sek o ea en ingu uko da u esangu a suenekin buka zeko, azken u eo ako espo azio
zein inpo azioei e epa a zea komeniga ia li zake e, izan e e, ho ien bi a ez sek o ea en
eboluzioa zein izan den e e ezagu u dezakegu.
2. G a ikoa: P oduk u a mazeu ikoen espo azioen bilakae a Espainian 2010-2023 u een bi a ean,
milio dola e an.
I u ia: Elabo azio p opioa S a is a-ko da ue an oina i uz.
Goiko g a ikoan (2. G a ikoa) Espainia ik a ze i a bu u u ako p oduk u
a mazeu ikoen espo azioen balioa en bilakae a adie az en da, 2010 e a 2023 u een
bi a ean. Ikus dai ekeen bezala, 2010 e a 2020 u een bi a ean p oduk u a mazeu ikoen
espo azioe a ik e a o i ako di u sa e ek hazkunde mo ela izan zu en, zenbai go abehe a
hau eman dai ezkeela ik. Aldiz, 2021. u e ik au e a a gi ikus dai eke hazkundea modu
naba iago ba ean ema en has en dela, espo azioen maila al uena 2022. u ean ema en dela ik.
Hain zuzen e e, 2022. u ean 28.000 miloi dola baino gehiagoko ak u azioa lo u zen
sek o eko p oduk uen espo azioa i eske . Dena den, 2023. u ean ez zi en espo azio maila
al u ho iek man endu e a espo azioen balioa %22-an mu iz u egin zen. Be iz e e, g a ikoan
adie az en di en da uak COVID-19-a en ondo iozko pandemia ekin e laziona di zakegu,
age ikoa bai a pandemiak ze ikusi a gia izan zuela espo azio mailen hazkundean.
7
3. G a ikoa: P oduk u a mazeu ikoen inpo azioen bilakae a Espainian 2010-2023 u een bi a ean,
mila milioi dola e an.
I u ia: Elabo azio p opioa S a is a-ko da ue an oina i uz.
Aldiz, goiko g a iko hone an (3. G a ikoa) a ze i ik Espainia a bu u u ako p oduk u
a mazeu ikoen inpo azioen eboluzioa azal zen da, be iz e e 2010 e a 2023 u een a ean.
Au eko kasuan bezala, 2010 e a 2020 u een bi a ean hazkundea oso mo ela izan dela ikus
dezakegu, go abehe a asko ekin u ee an zeha . Hala, 2021. u ean p oduk u a mazeu ikoen
inpo azioak ha en balio maximoa opa u zuen 24.000 milioi dola eko balioa ekin. Hu engo
bi u ee an, inpo azioak nahiko al u man endu a en, 2021-eko da uekin konpa a uz ge o
inpo azioak pixka jai si egin di ela ikus dai eke. Azken honek e e, e lazioa izan dezake
pandemia en momen u k i ikoene an sek o eak izandako go akada ekin.
Behin Espainiako p oduk u a mazeu ikoen espo azio zein inpo azioak az e u a,
in e esga ia sue a zen da zenba eko ho iek Eu opa he ialdee ako ba ezbes ekoa ekin
konpa a zea. Ho e a ako hu engo g a ikoan (4. G a ikoa) ikus dezakegu zein izan den
Eu opa he ialdeen eboluzioa inpo azio zein espo azioe an, bai a ho ien a eko balan zea
zein izan den e e. Espo azioei dagokienez, iden i ika dai eke Espainia en kasuan ema en zen
enden zia e epika zen dela, 2022. u ean espo azioek eu en balio maximoa lo u zu ela ik.
Ho en os ean, ikus dezakegu nola Eu opa mailan espo azioek jai sie a naba ia jasan zu en
2023. u ean. Aldiz, inpo azioen kasuan Eu opa mailan izandako hazkundea askoz
mo elagoa izan dela hau eman dai eke, go abehe ak egon a en inpo azioen maila nahiko
be din sua man en zen dela ik. Dena den, g a ikoak age ian uz en du Eu opa mailan p oduk u
a mazeu ikoen espo azioa inpo azioa baino askoz al uago dela. Espainia en kasuan azken
8
4. METODOLOGIA.
Hu engo o ie an zeha bu u uko den analisi ekonomiko- inan za ioa au e a
e ama eko beha ezkoak izan di en da uak, o oko ean, SABI da u base ik esku a u izan di a.
Hala e e, Janssen Cilag SA e a Co a es S.Coop. Fa maceu ica Española enp esen kasuan
2021-2023 u een bi a eko memo iak e e kon sul a u egin di a, beha ezkoa izan den
kasue an in o mazioa osa zeko helbu ua ekin.
Lan hau au e a e ama eko be ebiziko ga an zia izan du e hi u enp esen u eko
kon uek, hala, egoe a balan zea, galdu-i abazi o ia e a di u- luxuen egoe a o ia lan honen
oina i nagusiak izan di a. Da u base zein memo ie a ik e a o i ako da u ho ie an oina i uz,
enp esen analisi ekonomiko zein inan za ioa bu u zeko beha ezkoak izan di en kalkulu zein
a ioak bu u u di a10. E a be ean, in o mazioa modu a giagoan au kez eko helbu ua ekin aula
zein g a iko ezbe dinak ba ne a u di a lanean zeha , ule ga i asuna e az eko nahia ekin.
Analisia en pun u bakoi zean esna ezbe dinak e abili izan di a enp esen a eko
konpa ake a egin ahal iza eko. Hala, enp esen inbe sio zein inan za egi u en analisia
bu u ze akoan enp esen balan zea izan da euska i nagusia, be an pa ida bakoi za en balio
ho izon al zein e la iboak kalkula u di ela ik. Finan za-o eka en analisi ako enp ese ako
bakoi za en e o azio ondoa kalkula u izan da, az e u ako u ee an zeha azken honek
jasandako aldake ak iden i ika u ahal iza eko. Aldiz, enp esen inan za egonko asuna en
analisi ako epe labu eko zein epe luzeko a io ezbe dinak kalkula u izan di a, enp esen
kaudimena zein likidezia ezagu u ahal iza eko. Ja ai zeko enp esen hazkundea en analisi ako
galdu i abazi kon ua ha u da oina i za , enp esek lo u ako emai zen konpa ake a egin ahal
iza eko. E a be ean, emai ze an emandako aldake ak ule zeko poli ika ezbe dinen analisia
bu u u da. Bes e ik, enp esen e en aga i asuna en analisi ako a io ezbe dinak kalkula u
izan di a, ikuspun u ekonomiko e a inan za io ba e ik. Azkenik, enp esen di uzain zan
emandako aldake ak iden i ika zeko di u- luxuen egoe a o ien analisia bu u u izan da.
5. ANALISI EKONOMIKO-FINANTZARIOA.
Lanean zeha az e uko den sek o ea zein auke a u ako enp esen au kezpen labu a
bu u u os ean, lana en mamia den analisi ekonomiko- inan za ioan mu gildu gai ezke.
10 Hu engo es eka en bi a ez lanean zeha bu u u ako kalkulu guz iak zein aula osoak bil zen di uen excel-a
dago esku aga i: Link-a
15
Ho e a ako hu engo o ie an zeha auke a u ako enp esen egoe a ekonomikoei e epa a uko
zaie, banan-banan aldagai ezbe dinei a e a ja iz.
5.1. Enp esen egi u a en analisia.
Lehenik e a behin, enp esa bakoi za en egi u a en analisia bu u uko da,
inbe sio-egi u a i zein inan zake a-egi u a i e epa a uz. Analisi honen bi a ez enp esek
bu u u ako inbe sioak ezagu u ahal izango di ugu, e a be ean, inbe sio ho ien inan zake a
i u iak zein zuk izan di en e e az e u ahal izango dugu. Honako analisi hau bu u zeko
enp ese ako bakoi za en egoe a balan zea izango dugu oina i, balan zeko pa idek az e gai
di ugun u ee an zeha izandako bilakae a ike uz.
5.1.1. Onda e analisia: Inbe sio-egi u a en analisia.
Has eko, enp ese ako bakoi za en inbe sio-egi u a i e epa a uko diogu, ho e a ako
enp esa bakoi za en ak iboa az e uz. Be an enp esek epe luze (ak ibo ez ko on ea) zein
labu ean (ak ibo ko on ea) bu u u ako inbe sioen analisia gauza uko da.
6. G a ikoa: P ize -en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Au eko g a ikoan P ize enp esa en inbe sio-egi u ak 2020 e a 2023. u een
bi a ean izandako bilakae a adie az en da. Be an a gi ikus dezakegu P ize -en kasuan epe
labu ean bu u u ako inbe sioek epe luzekoek baino pisu askoz handiagoa du ela, inbe sio
gehiena enp esa en ak ibo zi kula zaile a bide a zen dela ondo ioz a dai ekeela ik. Hala, esan
dezakegu inbe i u ako 100€ bakoi zeko 2020. u ean 84,10€ epe labu eko inbe sioe a a
16
bide a u zela, zenba eko ho i haziz joan dela ik, 2021. u ean 87,24€-koa, 2022an 86,02€-koa
e a buka zeko, 2023an 90,32€-koa iza e a i i siz. Aldiz, 2020. u ean inbe i u ako 100€
bakoi zeko, soilik 15,90€ bide a u zi en ibilge u a, epe luzeko inbe sioak baxuagoak iza en
ja ai u du ela ik hu engo u ee an, 12,76€-koak 2021ean, 13,98€-koak 2022an e a
9,68€-koak 2023-n. Be az, o oko ean esan dezakegu P ize -ek inbe sio egi u a nahiko
egonko a man endu duela az e u ako u ee an zeha , non epe labu eko inbe sioen
ga an zia handi uz joan den.
1. Taula: P ize -en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Balan zean ikus dai ekeen bezala P ize -en inbe sio o ala u ez u e haziz joan izan
da, oina i za 2020. u ea ha uz ikus dezakegu u e ho e an ak ibo o ala en balioa
419.672.000€-koa izan zela. Aldez au e ik aipa u den bezala, az e u ako u e guz ie an zeha
epe labu eko inbe sioen nagusi asuna naba ia da, hain zuzen e e, 2020. u ea en kasuan epe
labu eko inbe sioek 352.929.000€-ko balioa iza e a i i si zi en. Azken hauen ba ne
zenba eko handiena izakine an bu u u ako inbe sioen esku ik e o i izan zen,
181.509.000€- ekin inbe sio o ala en %43,25-a suposa u zuena. Ho en a ze ik, aipaga ia
da u e ho e an zo dun kome zialek e a kob a zeko bes e kon u ba zuek izandako ga an zia,
170.682.000€-ko balioa iza e a i i si bai zi en ( o ala en %40,67-a). Epe luzeko inbe sioei
dagokienez, esan bezala, zenba eko askoz xikiago ba suposa u zu en, 66.743.000€ zehazki.
Inbe sio ik esangu a suenak ibilge u ukiezina i (26.807.000€) e a ibilge u ma e iala i
(21.013.000€) bide a u akoak izan zi en, hala e e, inbe sio o ala ekiko soilik %6,39 e a
%5,01-a suposa u zu en, hu enez hu en. Ibilge u ukiezina en ba ne me ka a i za ondoa en
pisua azpima a u beha a dago, 23.927.000€-ko balioa ekin inbe sio o ala en %5,7-a izan
17
zena. Aldiz, ibilge u ma e iala en kasuan pa ida ik esangu a suena lu a e a e aikun zei
dagokiena izan zen, 18.481.000€-ko inbe sioa ekin ( o ala en %4,40-a).
2021. u ean P ize -en inbe sio o alek %34,89-ko hazkundea jasan zu en
566.084.000€-ko balioa iza e a i i siz. Ak iboak jasandako igoe a hau epe luzeko zein epe
labu eko inbe sioen go akada en esku ik e o i zen, izan e e, biek eu en balioa handi ua
ikusi zu en au eko u ea ekin konpa a uz ge o. Epe labu eko inbe sioek %39,92-ko
hazkundea izan zu en, 493.832.000€-ko inbe sioa suposa u zu ela ik. Hazkunde hau be eziki
bi pa iden esku ik e o i izan zen, alde ba e ik, zo dun kome zialek 326.812.000€-ko balioa
esku a u zu en, %91,47-ko hazkundea suposa zen duena, bes e ik, eskudi ua e a bes elako
ak ibo likido baliokideek, izuga izko hazkundea jaso izan zu en (%271,82-koa au eko
u ea ekiko) 2.283.000€-ko inbe sio a i i siz. Hala e e, aipa zekoa da izakine an bu u u ako
inbe sioa au eko u ea ekiko %9,35 mu iz u egin zela, 165.545.000€- a jai siz. Epe luzeko
inbe sioe a a iga oz, haie an bu u u ako inbe sioa %8,25 hazi egin zen 2021ean,
72.252.000€- a a i i siz. Balio e la iboei e epa a uz ge o, ikus dezakegu epe luzeko
inbe sioek 2020. u ean %15,90 suposa zen zu en bi a ean, 2021. u ean %12,76-a
suposa zen du ela, honek adi ze a ema en du epe luzean bu u u ako inbe sioak handi u a en,
epe labu ean bu u u ako inbe sioak a e gehiago handi u zi ela. Ondo ioz, epe luzeko
inbe sioek izandako go akada ho i ez da ha en balio e la iboe an isla zen. Hain zuzen e e,
hazkunde ho i ze ga ge o a uen ak iboen esku ik e o i zen, pa ida honek eu en balioan
%41,87-ko hazkundea jasan bai zuen, 25.856.000€-ko inbe sioa ekin. Ai zi ik, ibilge u
ukiezinean bu u u ako inbe sioek %16,67-ko mu izke a pai a u zu en, pa ida ik
ga an zi suena iza ea i u ziz.
Hu engo u ean, 2022an, enp esa en inbe sioak be iz e e egin zuen go a
668.005.000€-koa iza e a i i siz, honek %59,17-ko hazkundea suposa zen du oina i
u ea ekiko e a %18-ko hazkundea au eko u ea ekiko. Inbe sio o ala en hazkundea epe
labu eko zein epe luzeko baliabideen go akada en ondo io dela ikus dezakegu, nahiz e a epe
labu eko baliabideen nagusi asuna man endu egi en den. Hain zuzen e e, epe labu eko
baliabideen balio absolu ua 574.590.000€- a igo egin zen, 2020 u ea ekiko %62,81
hazkundea suposa zen duena e a %16,35-koa 2021 u ea ekiko. Hazkunde hau be eziki
aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioen igoe a en ondo io
zuzena dela baiez a u dezakegu, izan e e, 2021ean pa ida ho e a a bide a u ako inbe sioa
hu sa izan zen, aldiz, 2022an 159.406.000€-ko inbe sioa bil zen du pa ida ho ek. Gaine ako
18
pa ida nagusiene an, o oko ean, mu izke ak hau eman di zakegu, hala, izakinen balioan
%11,69-ko mu izke a an zeman dai eke 2021 u ea ekiko e a %18,13-ko mu izke a zo dun
kome ziale an. Bes e ik, epe luzeko inbe sioe an %29,29-ko igoe a suma u dai eke 2021
u ea ekiko, %39,96koa, aldiz, 2020. u ea oina i za ha uz ge o, 93.415.000€-ko balio
absolu ua suposa zen duena. Epe luzeko inbe sioen go akada en a zean epe luzeko inan za
inbe sioen igoe a egongo legoke, eu en balioa naba menki handi u bai a 27.685.000€-koa
izanik (kon uan izanda pa ida ho en balioa 2021ean 436.000€-koa zela). Gaine ako epe
luzeko inbe sioek jai sie a xiki ba jasan du e au eko u ea ekin konpa a uz, ibilge u
ukiezinak jasandako jai sie a naba iena izanik (%20,01-koa).
Az e gai dugun azken u ean, 2023an, ak ibo o alak be iz e e egin zuen go a
789.258.000€-ko balio a i i siz. Honek %18,15-eko hazkundea suposa zen du au eko
u ea ekiko e a %88,07-ko hazkundea 2020. u ea ekiko. Inbe sioen hazkunde hau epe
labu eko inbe sioen go akada en ondo io izan da, epe luzeko baliabidee an egindako
inbe sioek behe a egin bai u e. Esan bezala, ak ibo ko on ea en kasuan %24,06-ko go akada
hau eman dai eke au eko u ea ekiko konpa a uz ge o, 712.824.000€-ko inbe sioa
suposa zen duena. Hazkunde ik naba ienak aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako epe
labu eko inbe sioe an, au eko u ea ekiko %41,27-ko hazkundea ekin (225.200.000€ balio
absolu uan), e a epe labu eko inan za inbe sioe an hau eman dai ezke, aipa u ako azken
pa ida hone an lehenengo aldiz bu u zen dela ik 4.648.000€-ko inbe sioa. Ho e az gain,
modu apalago ba ean baldin bada e e, izakin zein zo dun kome ziale an bu u u ako
inbe sioe an e e hazkundea naba i dai eke. Esan bezala, ak ibo ez ko on ea en kasuan
mu izke a ba ikus dezakegu au eko u ea ekiko konpa a uz ge o, hain zuzen e e,
%18,18-koa. Dena den balio absolu ua 76.434.000€-koa izanda, honek oina i u ea ekiko
%14,52-ko hazkundea suposa zen du. Pa ida bakoi za i e epa a uz ge o, ikus dezakegu
aldeko enp ese an e a elka ue an bu u u ako epe luzeko inbe sioak alde ba e a u zi a, hauek
kons an e man en zen bai i a u e guz ie an zeha , gaine ako pa ida guz iek mu izke ak
jasan di uz ela 2022. u eko balioekin konpa a uz ge o. Jai sie a naba iena epe luzeko
inan za inbe sioe an eman da, ha en balioak %40,91-ko mu iz eka jasa en bai u,
16.459.000€- a i i siz. Ho en a ze ik ibilge u ukiezinak pai a u ako behe akada aipa u
beha a dago, %25-eko jai sie a ekin 13.402.000€-ko inbe sio a i is en dena.
Labu bilduz, P ize -en inbe sio egi u a nahiko egonko man endu dela baiez a u
dezakegu, non ak ibo ko on ea en, hau da, epe labu eko inbe sioen ga an zia age ikoa den.
19
Az e gai di ugun u ee an zeha gehien hazi den pa ida aldeko enp esa e a elka ue an
bu u u ako epe labu eko inbe sioena li za eke 2020an 14.000€-koa iza e ik 2023an
225.200.000€-koa iza e a iga o zen dena. Aldiz, gehien xiki u den pa ida ibilge u
ukiezina ena li za eke, ha en balioa e di a mu iz ua ikusi bai u, 26.807.000€- ik
13.402.000€- a, 2023an ha en minimo a i i siz.
7. G a ikoa: Janssen-en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen-en inbe sio egi u a en kasuan, 7. g a ikoan ikus dai ekeen bezala, be i o e e
age ikoa sue a zen da epe labu eko inbe sioen ga an zia. P ize enp esa ekin ge a zen zen
bezala, ak ibo zi kula zailean bu u u ako inbe sioa ibilge uan bu u u akoa baino askoz
handiagoa sue a zen da. Hala, 2020. u ean inbe i u ako 100€-ko 88,57€ epe labu eko
inbe sioe a a bide a u zi en, epe luzeko inbe sioe a a soilik 11,43€ bide a uz. 2021. u ean
ak ibo zi kula zailea en pisua pixka gehiago handi u egin zen 100€ bakoi zeko 89,19€
be a a zuzendu zi ela ik, ibilge u a soilik 10,81€ bide a uz. Aldiz, 2022. u ean enden zia
alda u e a epe labu eko inbe sioek pisua gal zen has en di ela ikus dezakegu, inbe i u ako
100€-ko 84,35€ bide a uz haie a a e a 15,65€ epe luzeko inbe sioe a a. Tenden zia hau 2023.
u ean e epika zen da, ak ibo zi kula zaile a inbe i u ako 100€ bakoi zeko 81,06€ bide a uz,
e a aldiz, ibilge u a 18,94€- a zuzenduz. Be az, az e gai di ugun u eo an egi u a nahiko
egonko man endu a en iden i ika dezakegu nola azken bi u eo an epe luzeko inbe sioek
ga an zia pixka gehiago esku a zen du en.
20
2. Taula: Janssen-en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen enp esa en inbe sio egi u ak izandako bilakae a xehe asun gehiago ekin
az e u ahal iza eko goiko balan ze labu ua i e epa a uko diogu, be an 2020-2023 u een
bi a ean enp esak bu u u ako inbe sio ezbe dinen balioa adie az en da. Has eko, 2020.
u ea i dagokionez, ak ibo o alean bu u u ako inbe sioa 453.944.000€-koa izan zela esan
dezakegu. Aldez au e ik adie azi den bezala, u e ho e an epe labu ean bu u u ako
inbe sioek epe luzekoek baino askoz pisu handiagoa izan zu en. Hain zuzen e e, enp esak
402.079.000€ bide a u zi uen epe labu eko inbe sioe a a, di u gehiena zo dun
kome ziale a a (183.817.000€, inbe sio o ala en %40,49-a) e a aldeko enp esa e a
elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioe a a (143.120.000€, o ala en %31,53-a)
zuzenduz. Aldiz, epe luzeko inbe sioe a a soilik 51.865.000€ bide a u zi en, pa ida ik
esangu a suenak ibilge u ma e iala ena (23.036.000€) e a ze ga ge o a uen ak iboa ena
(27.294.000€) izanik. Hala e e, pa ida hauek, hu enez hu en, inbe sio o ala en %5,07 e a
%6,01 suposa u zu en soilik, age ian u ziz epe luzeko inbe sioen ga an zia xikia. Ibilge u
ma e iala en kasuan pa ida ik esangu a suena lu a e a e aikun zena izan zen,
14.549.000€-ko inbe sioa bildu zuela ik.
Hu engo u ean, 2021ean, ak ibo o ala en balioak %14,89 egin zuen go a,
521.534.000€- a i i siz. Inbe sio egi u a be din man endu zen, epe labu ean bu u u ako
inbe sioak al uagoak iza en ja ai uz, o aingoan 465.137.000€-koak. Honek suposa zen du
ak ibo zi kula zaileak %15,68-ko go akada jasan zuela, ho en a azoi nagusiena epe
labu eko pa ida gehienen hazkundea izanik. Izan e e, eskudi ua e a bes elako ak ibo likido
baliokideak kendu a, ha en balioak %67,61-ko mu izke a jasan bai zuen, gaine ako pa ida
nagusiek hazkunde naba ia jasan zu en. Hala, aldeko enp esa e a elka ue an bu u u iko epe
21
labu eko inbe sioak %71,69 hazi zi en, 245.729.000€-ko balio a i i siz, ia inbe sio
o ala en e dia (zehazki %47,12). Epe labu eko pe iodi ika zeek e e %65,94-ko hazkundea
izan zu en, hala e e, eu en balio absolu ua 1.218.000€-koa izanik, soilik inbe sio o ala en
%0,23-a suposa zen zu en. Izakinekin, an zeko gauza ge a zen da, au eko u ea ekiko
go akada handia jasan a en, zenbaki e la iboe an inbe sioa en %0,10 soilik adie az en zu en.
Epe luzeko inbe sioei dagokienez, %8,74-ko go akada hau eman dai eke e e,
56.397.000€-ko balio absolu u a i i siz. Higiezine ako inbe sioek (%11,24 jai sie a) zein epe
luzeko inan za inbe sioek (%0,94 jai sie a) eu en balioa mu iz u a en, gaine ako pa iden
go akadak epe luzeko inbe sioen hazkundea e agin zuen. Hain zuzen e e, ibilge u ukiezinak
%46,51-ko hazkundea jasan zuen, 126.000€-ko balioa i i siz, bes e ik, ibilge u ma e ialak
%8,43-ko hazkundea jasan zuen 24.978.000€- a i i siz.
Aldez au e ik adie azi den bezala, 2022. u ean Janssen enp esa en enden zia pixka
alda u egin zen. Has eko, ikus dezakegu ak ibo o alak %11,9-ko mu izke a pai a u zuela
2021eko balioa ekin konpa a uz ge o, aldiz, oina i u ea ekiko konpa a uz %1,21-eko
hazkundea jasan zuen, 2022ko balio absolu ua 459.552.000€-koa izanik. Inbe sio o ala en
jai sie a hau epe labu eko baliabideen esku ik e o i izan zen, hauen balioa 387.551.000€- a
mu iz u bai zen (%16,68-ko jai sie a 2021 u ea ekiko). Zo dun kome zialen pa ida
(277.565.000€) e a eskudi ua en pa ida (27.444.000-ko) kendu a, hauek eu en balioa
handi u a ikusi bai zu en, gaine akoek 2022. u ean behe akada handia jasan zu en. Alde
ba e ik, aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako inbe sioa %66,64 mu iz u zen,
81.985.000€- a jai siz; bes e ik, izakine an bu u u ako inbe sioa ze o a mu iz u egin zen.
Azken hau, izakinen balioa ze o iza ea, deiga ia sue a zen da, hala e e, Janssen-en 2023-ko
memo ia a joz ge o, ikus dezakegu be an azal zen dela 2014. u ean enp esak be e izakinak
alde mul inazionaleko konpainia elka uei sal zea i ekin ziola, ondo ioz, da a ho e a ik
au e a enp esak ez du izakinik be e jabe zan. Hala, i xie a da an balan zean age dai ekeen
izakinen zenba ekoa (2020 e a 2021. u een kasua adibidez), i xie a momen uan
mugimenduan zeuden izakinei dagokie, salmen a baldin zenga ik sozie a ea i dagozkionak
azken beze oak izakin ho iek jaso zen di uen momen u a a e. Epe luzeko baliabidee an,
aldiz, au eko u ea ekiko hazkundea eman zela naba i dezakegu, %27,49-koa, hain zuzen
e e, 71.901.000€- a i i siz. Epe luzeko inbe sioen hazkunde hau be eziki ze ga ge o a uen
ak iboen esku ik e o i izan zen, hauek %48,47-ko hazkundea jasan bai zu en, 44.513.000€- a
i i siz.
22
Buka zeko, az e gai dugun azken u ea i dagokionez, 2023-an ak ibo o ala be iz e e
jai si egin zen 438.099.000€-ko inbe sio a i i siz, honek %4,65-eko jai sie a suposa u zuen
2022 u ea ekiko e a %3,49-koa 2020 u ea ekiko. Epe labu eko inbe sioek be iz e e egin
zu en behe a 355.138.000€- a jai siz, au eko u ea ekiko %8,36-ko mu izke a suposa zen
duena. Mu izke a honen a zean aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako epe labu eko
inbe sioak ze o a mu iz u izana legoke, izan e e, gaine ako kon uek hazkunde xikiak naba i
izan zi uz en. Hala, zo dun kome ziale an %17,08-ko hazkundea eman zen, epe labu eko
pe iodi ika zee an %194,79-koa e a eskudi uan %3,95-ekoa, kasu guz ie an da uak 2022.
u ekoekin konpa a uz ge o. Ak ibo ez ko on ea i, hau da, epe luzeko inbe sioei dagokienez,
au eko u eko enden zia ekin ja ai uz, 82.961.000€- a hazi zi en. Hazkunde hau be eziki
ze ga ge o a uen ak iboen esku ik e o i izan zen, 56.362.000€- a i i siz, %26,62-ko
hazkundea suposa zen duena. Kasu hone an in e esga ia sue a zen da aipa zea, epe luzeko
baliabideek az e u ako lau u eo an zeha hazkunde a gi ba izan du ela, izan e e, 2023.
u eko da uak %59,96-ko hazkundea suposa zen du 2020. u eko da uekiko.
Labu bilduz, Janssen-en kasuan be iz e e ikus dezakegu nola inbe sio egi u a nahiko
egonko man en zen den, u e guz ie an epe labu eko baliabideek epe luzekoek baino pisu
al uagoa man en zen du ela ik. Dena den, azken u eo an epe luzeko baliabideen pisua
handi uz joan den bi a ean epe labu eko baliabideena jai siz joan izan da. Honen a zean
ze ga ge o a uen ak iboek izandako hazkundea legoke, e a bes e ik, izakinen e a aldeko
enp esa zein elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioak ze o a mu iz u izana.
8. G a ikoa: Co a es-en inbe sio egi u a 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
23
Azkenik, Co a es enp esa en inbe sio egi u a i e epa a uko diogu, be iz e e, 2020
e a 2023 u een bi a ean. Au eko bi enp esekin ge a zen zen bezala, o aingoan e e epe
labu eko inbe sioen nagusi asuna naba ia da, u e guz ie an zeha inbe sio o ala en %80
baino gehiago suposa zen duela ik ak ibo zi kula zaileak. Hain zuzen e e, 2020. u ean
inbe i u ako 100€ bakoi zeko 85,03€ epe labu eko baliabidee a a bide a u zi en, 14,97€
zuzenduz epe luzeko inbe sioe a a. 2021. u ean ak ibo zi kula zaileak pisu pixka galdu
zuen inbe i u ako 100€ bakoi zeko 83,95€ zuzenduz epe labu eko inbe sioe a a, aldiz,
ibilge u a 16,05€ bide a u zi uz en. 2022. u ean Co a es-en inbe sio egi u a 2020. u eko
balioe a a hu bildu zen be iz e e, hala, inbe i u ako 100€ bakoi zeko 85,69€ bide a u zi en
epe labu eko inbe sioe a a e a 14,31€ epe luzeko inbe sioe a a. Buka zeko, 2023. u ean
inbe sio egi u a 2021. u ekoa en an zekoa iza e a buel a u zen, epe labu eko inbe sioe a a
100€ bakoi zeko 83,37€ zuzenduz e a ibilge u a 16,63€. Be az, age ikoa da inbe sio egi u a
oso egonko man en zen dela, non aldake a xiki ba zuk eman a en, epe luze e a labu eko
balioak an zeko a e ba ean man en zen di en.
3. Taula: Co a es-en balan ze labu ua (Ak iboa) 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Balan ze labu ua i begi a ikus dezakegu Co a es enp esa en inbe sio o ala au eko
bi enp esena baino askoz al uagoa dela, hain zuzen e e, enp esa en ak ibo o alak 2020.
u ean 1.681.060.353€-ko balioa izan zuen. Inbe sio ho en za i ik handiena, %85,03-a, epe
labu eko baliabidee a a bide a u zen, 1.429.414.374€ zeha z meha z. Ho en ba ne,
pa ida ik esangu a suena zo dun kome zialena izan zen, be a a 471.383.957€ bide a u
zi ela ik, inbe sio o ala en %28,04-a suposa zen duena. Ho en a ze ik, hu enez hu en,
izakine an ( o ala en %22,66-a), aldeko enp esa e a elka ue an ( o ala en %16,61-a) e a
eskudi uan ( o ala en %15,93-a) bu u u ako inbe sioak di a aipaga ienak. Aldiz, epe luzeko
24
o ala en %75,64-a izan zen, ondo ioz, ba ne inan zake ak soilik inan zake a o ala en
%24,36-a es ali zuen. 2021. u ean kanpo inan zake ak modu apalean egin zuen go a,
o ala en %76,43-a iza e a i i siz, ho ek ba ne inan zake a %23,56- a jais ea e agin zuela ik.
Aldiz, 2022. u ean enden zia alda u egin zela ikus dezakegu, kanpo inan zake ak jai sie a
xiki ba jasan zuela ik %73,70- a mu iz uz, honek ba ne inan zake a en hazkunde ba
suposa u zuen inan zake a o ala en %26,40 izanik. Buka zeko, 2023-an au eko u ean
hasi ako enden zia i ja aipena eman zi zaion e a kanpo inan zake ak a e gehiago egin zuen
behe a %66,34- a jai siz. Ondo ioz, ba ne inan zake ak az e u ako u ee ako balio ik al uena
esku a u zuen, inan zake a o ala en %33,66-a ba ne baliabideen bi a ez bu u zea suposa u
zuena.
5. Taula: Janssen-en balan ze labu ua (Pasiboa+OG) 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Balan zeko da u zeha zei e epa a uz ge o, ikus dezakegu 2020. u ean inan zake a
o ala 453.944.000€-koa izan zela. Ba ne baliabideen bi a ez inan zake a o ala en %24,36-a
es ali izan zen, honek 110.582.000€ inan zake a suposa u zuela ik. Ba ne inan zake a en
zenba eko ho i gehien ba eki aldiko emai za en e a e ese ben esku ik e o i izan zen,
57.638.000€ e a 48.540.000€ bildu bai zi uz en hu enez hu en. Epe luzeko kanpo
baliabideei dagokienez, inan zake a o ala en %4,77-a suposa u zu en, 21.666.000€ hain
zuzen e e. Ho en ba ne epe luzeko ho nidu ak zein epe luzeko zo ak ezbe din di zakegu,
inan zake a o ala en %3,06-a e a %1,71-a adie az en du ela ik. Hala e e, esan bezala,
inan zake a gehiena epe labu eko kanpo baliabidee a ik e o i izan zen, inan zake a
o ala en %70,87-a izan zena (321.693.000€). Finan zake a gehiena (%69,97-a) ha zekodun
31
kome zial e a o dain zeko bes e kon u ba zue a ik e o i zela ikus dezakegu, kon zep u
ho en bi a ez 317.624.000€ inan za u zi ela ik.
2021. u ean inan zake a o alak %14,89 egin zuen go a 521.534.000€- a i i siz.
Zenba eko ho e a ik 122.885.000€ (%23,56-a) ba ne inan zake a en bi a ez inan za u
zi en, au eko u ea ekiko %11,12-ko hazkundea adie az en duena. Hazkunde hau eki aldiko
emai zak izandako go akada en ondo io izan zen, 72.378.000€- a igo bai zen %25,57 haziz.
Enp esa en kapi ala kons an e man endu zen, baina e ese ba zein jaso ako suben zioe an
behe akadak ema ea en ondo ioz, ba ne baliabideen balio e la iboan ez da hazkunde ik
hau ema en. Pasibo ez ko on ean, hau da, epe luzeko kanpo baliabidee an, %3,14-ko jai sie a
eman izan zen, inan zake a i u i hau 20.985.000€- a mu iz uz ( o ala en %4,02-a). Honako
hau epe luzeko ho nidu en behe akada en ondo io izan zen, hauen balioa 12.597.000€- a
mu iz u bai zen. Hala, inan zake a gehiena be iz e e epe labu eko kanpo baliabideen
esku ik e o i zen inan zake a o ala en %72,41-a suposa uz (377.664.000€). Epe labu eko
pa ida guz ien balioek go a egin zu en, ho nidu ek zein zo ek eu en balioe an %42,66-ko
e a %16,57-ko hazkundea izan zu ela ik. Dena den, pa ida ik esangu a suena o aindik e e
ha zekodun kome zialena iza en ja ai u zuen, 372.223.000€- ekin inan zake a o ala en
%71,37-a suposa u zuena. Ha zekodun kome zialen ba ne, pa ida ik esangu a suena
“ho ni zaileak, aldeko enp esa e a elka uak” izenekoa izan zen, 212.844.000€-ko
balioa ekin. Pa ida honen zenba eko handia ule zeko gogo a u beha ko dugu aldez au e ik
inbe sio analisian izakinen ingu uan aipa u akoa, izan e e, Janssen-ek ez du be e jabe zan
izakinik aldeko enp esen bi a ez ho ni zen dela ik, azken pa ida honen ga an zia age ian
uz en duena.
Hu engo u ean, 2022-an, aldake a xiki ba zuk eman zi en enp esa en inan za
egi u an. Has eko aipa u beha a dago inan zake a o ala au eko u ea ekiko %11,90 jai si
zela, 459.452.000€- a mu iz uz. Finan zake a o ala en mu izke a honek ba ne baliabideen
balio e la iboe an hazkunde apal ba ema ea e agin zuen, %26,30-e a igoz. Hala e e, balio
absolu ue an ba ne inan zake ak behe a egin zuen 120.841.000€- a jai siz. Izan e e, kapi ala
e a eki aldiko emai za en pa idak kendu a, gaine ako pa idek mu izke a handiak jasan
zi uz en, a giena suben zioen %57,52-ko behe akada izanda. Epe luzeko kanpo baliabidee an
au eko u ea ekiko %2,19-ko hazkundea eman zen, 21.444.000€- a i i siz. Hazkunde hau
epe luzeko ho nidu en go akada en esku ik e o i izan zen %11,14-koa izan zena e a epe
luzeko zo en behe akada en e ek uak es ali zi uena. Buka zeko, epe labu eko kanpo
32
baliabidee an behe akada naba i ba hau eman dezakegu bai balio absolu u zein e la iboe an.
Balio absolu ue an inan zake a 317.167.000€- a jai si egin zen (%16,02-ko jai sie a), balio
e la iboe an inan zake a o ala en %69,03-a iza ea suposa u zuena. Epe labu eko inan za
i u i guz iek jasan zi uz en mu izke ak, naba ienak ho nidu ek, zo ek e a ha zekodun
kome zialek izandako behe akadak izanik.
Az e gai dugun azken u ean, 2023an, inan zake a o alak be iz e e egin zuen behe a
438.099.000€- a jai siz. Hala e e, ba ne inan zake an hazkunde a gi ba hau eman dezakegu,
%22,03-koa hain zuzen e e, inan zake a i u i honen balioa 147.466.000€-koa iza ea e agin
zuena ( o ala en %33,66). Ba ne baliabideen hazkundea e ese ben go akada en ondo io izan
zen, hauen balioa %76,77 handi u bai zen 76.994.000€- a i i siz. E ese ben go akadak
eki aldiko emai za zein suben zioen behe akaden e ek ua es al zea lo u zuela azpima a u
beha a dago. Epe luzeko kanpo inan zake a en balioa %1,66-an jai si izan zen,
21.088.000€- a jai siz. Behe akada hau epe luzeko zo en jai sie a en ondo io izan zen, hauen
balioa %13,58 mu iz u bai zen. Dena den, balio e la iboe an epe luzeko kanpo
inan zake a en balioak hazkunde xiki ba izan zuen %4,81-e a igoz, honen a azoia epe
labu eko kanpo inan zake ak izandako jai sie a handia legoke. Esan bezala, epe labu eko
kanpo inan zake ak %15,01-ko behe akada pai a u zuen, inan zake a i u i hau
269.545.000€- a mu iz uz. Jai sie a hau ha zekodun kome zialen ondo ioz eman zen,
pa ida ho en balioa %28,75 mu iz u bai zen 312.722.000€- ik 222.805.000€- a jai siz.
Gaine ako epe labu eko pa iden balioa handi u a en, ho ien hazkundea ez zen nahikoa izan
ha zekodun kome zialen e ek u nega iboa ezaba zeko.
Labu bilduz, Janssen-en inan za egi u a nahiko egonko man endu dela esan
genezake non u e guz io an zeha kanpo inan zake a en nagusi asuna a gia izan den.
P ize -ekin ge a zen zen bezala kanpo inan zake a gehiena epe labu e a du Janssen-ek e e,
epe luzeko kanpo inan zake a en balioa oso xikia dela ik. U ez u ez inan zake a o ala
jai siz joan den ahala, ikusi ahal izan dugu nola ba ne inan zake a en pisua hasiz joan den,
enden zia hau guz iz age ikoa izanik 2023. u ean. Honek, Janssen-en inan zake a e eduan
aldake ak bu u zen a i di ela adie azi dezake.
33
11. G a ikoa: Co a es-en inan za egi u a 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Buka zeko, Co a es-en inan za egi u a i e epa a uko diogu, au eko bi kasue an
bezala kanpo inan zake an oina i zen dena, o aingoan kanpo inan zake a en balio e la iboa
a e handiagoa izanda gaine a. Izan e e, ikus dezakegu nola ba ne inan zake a nahiko
kons an e man en zen den, u e guz ie an zeha %16- ik behe a koka uz. Has eko, 2020.
u ean ba ne inan zake ak o ala en %14,56-a suposa u zuen, aldiz, kanpo inan zake ak
%85,44-a, epe luze e a labu eko baliabideen bi a ez. Hu engo u ean, egi u a oso an zeko
man endu zen, ba ne baliabideen bi a ez inan zake a en %14,70-a esku a uz e a kanpo
baliabideen bi a ez %85,30-a. 2022-an inan za egi u a nahiko an zeko man endu a en ba ne
inan zake an jai sie a xiki ba eman zen %13,70-a jai siz, aldiz, kanpo inan zake a
%86,30-e a igo egin zen. Az e gai dugun azken u ean, ba ne inan zake ak go a egin zuen,
%15,80- a igoz, e a kanpo inan zake a aldiz, %84,20- a jai si zen.
6. Taula: Co a es-en balan ze labu ua (Pasiboa+OG) 2020-2023 bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
34
Balan zea i begi a ikus dezakegu nola Co a es-en kasuan inan zake a o ala au eko
bi enp esena baino askoz handiagoa den, 2020. u ean 1.681.060.353€- a i i siz. Finan zake a
ho e a ik 244.785.368€ ba ne baliabideen bi a ez lo u zi en, o ala en %14,56-a hain zuzen
e e. Be an pa ida ik esangu a suena kapi ala i dagokiona izan zen 180.216.558€ bildu
zi uela ik ( o ala en %19,72-a), ho en a ze ik e ese ben pisua aipa u beha a dago
59.816.318€- ekin. Kanpo inan zake a i dagokionez, epe luzeko baliabideen bi a ez,
Co a es-ek 171.007.298€ bildu zi uen, inan zake a o ala en %10,17-a suposa zen duena.
Epe luzeko baliabide ho ien a ean aldeko enp esa e a elka uekin izandako zo en pisua
azpima a u beha a dago, inan zake a o ala en %9,32-a izan bai zi en 156.621.918€- ekin.
Hala e e, au eko enp esekin ge a zen zen bezala inan zake a gehiena epe labu eko kanpo
baliabideen bi a ez esku a u zen, zehazki, inan zake a o ala en %75,27-a esku a u zen
modu hone an. Epe labu eko baliabide haue an bi pa ida azpima a u beha ko di ugu, alde
ba e ik, aldeko enp esa e a elka uekin izandako zo ena, inan zake a en %54,79-a izan zena
(920.981.084€), e a bes e ik, ha zekodun kome zialena, inan zake a en %19,83-a ekin
(333.328.024€).
2021. u ean inan zake a o alak %1,68-an egin zuen go a 1.709.253.707€- a i i siz.
Hazkunde hau, alde ba e ik, ba ne inan zake a en esku ik e o i izan zen, honek ha en balioa
%2,66-an ikus bai zuen handi ua, 251.294.171€- a i i siz. Go akada honen a zean kapi ala en
zein e ese ben zenba ekoen hazkundeak egon zi en, hu enez hu en, %2,18-ko e a
%6,03-ko hazkundea izan bai zu en. Modu hone an kapi ala i eske 184.138.083€ inan za u
ahal izan zi en e a e ese ben esku ik 63.424.289€. Epe luzeko kanpo baliabidee an, aldiz,
behe akada xiki ba hau eman dezakegu, hain zuzen e e, %19,94-koa, 136.911.275€-ko
inan zake a a jai siz. Ze ga ge o a uen pasiboak kendu a, gaine ako epe luzeko baliabideek
eu en balioa mu iz ua ikusi zu en, inan zake a i u i honen behe akada eka i zuena. Hala,
behe akada a giena epe luzeko zo e an eman zen, balioa %67,6-an mu iz uz (4.362.582€).
Epe labu eko kanpo baliabidee an go akada xiki ba eman zen, %4,41-ekoa izan zena,
1.321.048.261€- a igoz. Pa ida ik esangu a suena aldeko enp esa e a elka uekin izandako
epe labu eko zo ena iza en ja ai u zuen 966.940.476€-ko balioa ekin ( o ala en %56,57-a),
honek, %4,99-ko hazkunde jasan zuela ik. Aipa zekoa epe labu eko zo ek %47,55-eko
hazkundea izan zu ela, 10.979.982€- a i i siz.
35
Hu engo u ean, 2022-an, inan zake a o alak be iz e e egin zuen go a
1.922.465.514€- a igoz (%12,47-ko hazkundea au eko u ea ekiko). Tenden zia be dina ekin
ja ai uz, ba ne inan zake ak hazkunde xiki ba izan zuen %4,79-koa, hain zuzen e e,
263.332.394€- a igoz. Eki aldiko emai za kendu a, honek ha en balioa %12,23-an mu iz ua
ikusi bai zuen, gaine ako baliabide p opioek eu en balioa handi ua ikusi zu en. Hala, kapi ala
195.239.331€- a igo egin zen e a e ese ben pa ida 64.813.691€- a. Epe luzeko kanpo
baliabidee an be iz e e mu izke a xiki ba eman zen %13,65-ekoa, 118.216.789€-ko
balioa ekin u ziz ( o ala en %6,15). Jai sie a hau epe luzeko zo en e a aldeko enp esa zein
elka uekin izandako zo en behe akada en ondo io izan zen, hu enez hu en, %37,23-koa
e a %15,45-koa izan zi enak. Hala, nahiz e a epe luzeko ho nidu en balioa modu a gian
handi u izan honako hau ez zen nahikoa izan gaine ako pa iden behe akada gaindi zeko.
Azkenik, epe labu eko kanpo baliabideek be iz e e inan zake a en zenba eko handiena
adie az en ja ai u zu en, %80,15-a zeha z meha z (1.540.916.331€). Honako hau
ha zekodun kome zialek zein aldeko enp esa e a elka uekin izandako epe labu eko zo en
go akada en ondo io izan zen. Hala, aldeko enp esa e a elka uekin izandako zo ek
inan zake a o ala en %55,51-a suposa u zu en 1.067.101.438€-ko inan zake a adie aziz.
Az e gai dugun azken u ean, 2023an, Co a es-en inan zake a o alak %7,32-ko
mu izke a jasan zuen, 1.781.690.676€-ko balio a jai siz. Jai sie a hau kanpo baliabideen
behe akada en ondo ioz izan zen, ba ne inan zake a izanik hazkundea pai a u zuen i u i
baka a. Hala, ba ne baliabideen bi a ez 281.470.656€ inan za u zi en, inan zake a o ala en
%15,80-a suposa zen duena. Be az, ikus dezakegu balio e la iboe an hazkunde xiki ba
ema en dela kanpo inan zake a en behe akada en ondo io dena. Ba ne baliabideen hazkunde
hau ondo p opioen pa ida ia guz ie an isla zen dela ikus dezakegu, pa ida ik naba iena
kapi ala ena iza en ja ai u zuela ik (207.563.691€). Esan bezala, epe luzeko kanpo
baliabidee an mu izke a eman zen, hain zuzen e e, %19-koa (95.759.747€). Epe luzeko
zo en balioa naba menki handi u zen a en, hazkunde ho i ez zen nahikoa izan aldeko
enp esekin izandako zo en behe akada gaindi zeko e a ondo ioz epe luzeko baliabidee an
aipa u ako mu izke a eman zen. Epe labu eko kanpo inan zake an gauza be a ge a u zela
esan genezake, inan zake a i u i honek %8,86-ko mu izke a jasan bai zuen, inan zake a
o ala en %78,83-a iza e a iga oz. Kasu hone an epe labu eko zo en go akada
(25.442.498€- a i i si zena) ez zen nahikoa izan aldeko enp esekiko zo en behe akada
(%6,94-koa) e a ha zekodun kome zialen behe akada (%18,58) gaindi zeko.
36
Labu bilduz, au eko bi enp ese an bezala, Co a es-en kasuan e e kanpo inan zake ak
du pisu handiena. Gaine a, enp esa en inan za egi u a nahiko egonko a dela esan dezakegu,
u eak iga o ahal aldake a handi ik ema en ez bai a. Kanpo inan zake a en kasuan, be iz e e,
epe labu eko baliabideen nagusi asuna a gia da, epe luzeko baliabideek inan zake a
o ala en zenba eko xiki ba adie az en du ela ik.
Behin hi u enp esen inan za egi u ei e epa a u os ean, esan dezakegu hi u ek
komunean du ela kanpo inan zake a en nagusi asuna, nahiz e a ezbe din asun a giak opa u
po zen ai be ikale an. Janssen e a be eziki P ize -en kasuan ba ne baliabide e a kanpo
baliabideen a eko ezbe din asuna ez da hainbes e akoa, aldiz, Co a es-en kasuan ba ne
baliabideen zenba ekoa naba menki xikiagoa sue a zen da. Honako hau in e esga ia
sue a zen da, izan e e, Co a es da inan zake a handiena duen enp esa e a e a be ean kanpo
inan zake a a gehien jo zen duen enp esa e e bada. Dena den, kasu guz ie an baiez a u
dezakegu kanpo inan zake a o oko ean epe labu e a bu u zen du ela, epe luzeko kanpo
baliabideen zenba ekoa oso baxua bai a enp esa guz ien kasuan.
5.2. Enp esa en inan za-o eka en analisia.
O ain a e, enp esen inbe sio zein inan za egi u ak az e ze akoan, balan zea
ikuspun u be ikal ba e ik az e u izan dugu, hala e e, analisi oso ba bu u zeko balan zea
modu ho izon al ba ean e e az e zea beha ezkoa sue a zen da. Ikuspun u ho izon al
hone a ik abia uz bi enp esa-ziklo ezbe din di zakegu, epe luzeko zikloa e a epe labu eko
zikloa, aldi be ean e a modu e epika uan ema en di enak.
Epe luzeko zikloan enp esak ak ibo ez ko on ean isla u ako inbe sioak bu u zen di u,
kapi al i aunko en (onda e ga bia e a pasibo ez ko on ean) bi a ez inan za zen di enak.
Epe luzeko zikloak hainba eki aldi beha di u behin osa u ahal iza eko. Aldiz, epe labu eko
zikloan, enp esak epe labu eko inbe sioak bu u zen di u ak ibo ko on ean bil zen di enak,
e a be ean, inbe sio hauek inan za zeko epe labu eko inan zake a e abil zen da, pasibo
ko on ea, hain zuzen e e. Biga en ziklo hau behin baino gehiago an osa zen da eki aldi
ba ean zeha .
Enp esa zikloen de inizioa abiapun u za ha u ik, gu xieneko o eka inan za ioa en
a aua ondo ioz a zen da. Ho en a abe a, enp esak inbe sio jakin ba inan za zeko e abil zen
37
di uen kapi alak enp esa en ba ne man endu beha di a gu xienez inbe sioa en i aupena en
adinako denbo a. Hau da, e abili ako inan zake a en galdaga i asun epeak, inbe sioa en
likidezia be esku a zeko epea en an zekoa izan beha ko du o eka inan za ioa man en zeko.
Honek suposa zen duela ik epe luzeko inbe sioak epe luzeko baliabideen bi a ez inan za u
beha ko li a ekeela e a epe labu eko inbe sioak, aldiz, epe labu eko baliabideen bi a ez.
Hala e e, e eali a ean a au hau ja ai zea nahiko zaila sue a zen da, be eziki epe labu eko
inan zake a muga uagoa iza en delako. Ho ega ik enp esek segu asun ma gen ba so u ohi
du e e o azio ondo gisa ezagu zen dena. E o azio ondoa en bi a ez, epe luzeko
inbe sioak inan za zeko e abil zen ez den epe luzeko kapi alen zenba ekoa epe labu eko
inbe sioak inan za zeko e abili egi en da. Hu engo a alean, hain zuzen e e, az e gai di ugun
hi u enp esen e o azio ondoei e epa a uko diegu.
5.2.1. E o azio ondoa.
Esan bezala, a al hone an 2020-2023 u een bi a eko e o azio ondoei e epa a uko
diegu. Ho e a ako, hi u enp esen e o azio ondoen kalkulua bu u u izan da, bai epe
labu e ik zein epe luze ik.
7. Taula: P ize -en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
P ize enp esa en kasuan a gi ikus dezakegu nola az e u ako u e guz ie an zeha
e o azio ondo posi ibo ba duen. Honek adie azi egi en du epe labu ean bu u u ako
inbe sioa epe labu eko inan zake a baino handiagoa dela, hau da, enp esa en ak ibo
ko on ea pasibo ko on ea baino handiagoa dela. Ondo ioz, epe labu ean beha inan za io
ba so zen da, epe labu eko inan zake a ez delako nahikoa inbe sioa es al zeko. Aldiz, epe
luzeko inbe sioa epe luzeko inan zake a baino askoz xikiagoa da, epe luzean inan za
sobe akina ema en dela age ian u ziz. Hala, epe labu eko beha inan za ioak epe luzeko
38
inan za sobe akinekin es ali beha ko di a, kapi al i aunko en bi a ez epe labu eko
inbe sioa en za i ba inan za zea suposa zen duena.
Hain zuzen e e, 2020. u ean epe luzeko inan za sobe akina 100.877.000€-koa izan
zen, epe labu eko inbe sio a bide a u zena. U eak iga o ahala, epe labu eko beha
inan za io ho i handi uz joan dela ikus dezakegu, 2021. u ean 157.214.000€- a, 2022. u ean
218.525.000€- a e a 2023. u ean 325.377.000€- a i i siz. Hala, u e guz ie an zeha epe
luzeko inan zake ak lagun za eman beha izan dio epe labu eko inbe sioa i.
8. Taula: Janssen-en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen-en kasuan be iz e e u e guz ie an zeha e o azio ondo posi ibo ba en
au ean opa zen ga a. Be az, au eko kasuan bezala, epe labu ean beha inan za io ba
opa zen dugu (AK>PK), aldiz, epe luzean inan za sobe akina ema en da (AEK<KI).
Ondo ioz, epe labu eko inbe sioa en za i ba kapi al i aunko en bi a ez inan za u beha ko
da, epe labu eko inan zake ak ez bai u epe labu eko inbe sioa es al zen. Kasu hone an,
2020. u ean epe labu eko beha inan za ioa 80.386.000€-koa izan zen, zenba eko ho i epe
luzeko inan zake a en bi a ez es al zeko beha a so uz. 2021. u ean epe labu eko beha
inan za ioak 87.473.000€- a go a egin zuen, 2022. u ean 70.284.000€- a jai siz e a
buka zeko, 2023. u ean 85.593.000€- a igoz.
9. Taula: Co a es-en e o azio ondoa 2020-2023 u een bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
39
Buka zeko, Co a es enp esa i e epa a uko diogu, be i o e e, e o azio ondo
posi ibo ba en au ean koka zen gai uenak. Au eko bi kasue an ge a zen zen bezala, honek
suposa u egi en du ak ibo ko on ean egindako inbe sioa pasibo ko on ea en bidez lo u ako
inan zake a baino handiagoa dela. Ondo ioz, epe labu ean so u ako beha inan za io ho i
es al zeko kapi al i aunko en bi a ez inan za u beha ko da ak ibo ko on ea en za i ba , epe
luzean inan za sobe akina bai ago. Hala, u eak iga o ahala ikus dezakegu epe labu eko
beha inan za ioa mu iz uz doala, 2020. u ean 164.146.687€-koa iza e ik 2023. u ean
80.954.584€-koa iza e a iga o zen bai a. Bi a ean, 2021-ean 113.906.306€-koa izanik e a
2022-an 106.454.397€-koa, hain zuzen e e.
Hi u enp esen e o azio ondoen az e ke a labu a bu u u os ean, a gi ikus dezakegu
hi u enp ese an e edu be a e epika zen dela, hi u ek bai u e e o azio ondo posi ibo ba .
Gaine a, aipa zekoa da hi u enp ese an e o azio ondoa posi ibo man en zen dela az e u ako
u e guz ie an zeha , enp esen inan za e eduan egonko asun a gi ba ema en dela adie az en
duenak. Hala, hi u enp esek epe labu ean beha inan za io ba du ela baiez a dezakegu,
P ize izanik beha handiena duen enp esa.
5.2.2. E o azio ondoa en beha en aldake a en analisia.
Behin enp esa bakoi za en e o azio ondoa au kez u a, e o azio ondo ho iek
jasandako aldake ei e epa a u beha ko diegu. Ho e a ako e o azio ondoa en aldakun za en
eskema e abiliko dugu, be an modu e azago ba ean iden i ika dai ezkeela ik eki aldiz
eki aldi emandako aldake ak.
Hain zuzen e e, e o azio ondoa en aldakun za en eskema i eske us iapena ekin
lo u ako aldake ak bai a us iapene ik kanpo emandakoak iden i ika u ahal izango di ugu.
Us iapenean emandako aldake en ja o ia hobe o ule zeko, enp esa kome zialen au ean
gauden heinean (p oduk uen me ka a i zan oina i zen di enak), bil egi a ze-salmen a,
o dainke a e a kob an za azpieki aldiek izandako e agina az e uko da. Modu hone an,
izakine an, beze oe an zein ho ni zailee an emandako mugimenduen a zean dauden a azoiak
zein zuk di en ezagu u ahal izango di ugu.
40
handi zea lo u duelako, aldi be ean ho ni zailee a ik esku a u ako inan zake a handi uz.
Aipa zekoa da, au eko u ean ez bezala, 2022an P ize -ek d3-a luza zea lo u zuela,
ho ni zaileengan duen negoziazio bo e ea hobe u zuela adi ze a ema en duenak, be az,
enp esa en ja ai u ako poli ika pe ek ua sue a zen da.
Ondo ioz, 2022. u ean zeha , us iapenean, 241.240.000€-ko e abilga i asun
inan za ioa esku a u zuen P ize -ek. Honek adie az en du 2021. u ean us iapena en ondo ioz
izandako beha inan za ioak 2022an izandakoak baino al uagoak izan zi ela, hala e e,
2022an o aindik e e us iapenean 157.297.000€-ko beha inan za ioak izan zi uen P ize -ek.
Beha en aldake a hau alde ba e ik, izakinen zein beze oen jai sie a en ondo io izan zen, e a
bes e ik, ho ni zaileen inan zake a en hazkundea en ondo io. Hala, enp esa en egoe a ona
dela esan dezakegu, beha inan za ioak jais ea lo u duelako ak ibi a e bolumenenean
hazkundea izan duen bi a ean.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien een zenba ekoa 161.051.000€- an hazi
egin zen, beha inan za ioak zenba eko ho e an haz ea e aginez. Hazkunde handi honen
a zean 2022. u ean aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioen
go akada egongo legoke, 159.406.000€-koa izan zena. Bes elako pasibo ko ien eei
dagokienez, eu en balioa 141.686.000€- an jai si egin zela ikus dezakegu, us iapen kanpoko
e abilga i asun inan za ioa zenba eko ho e an mu iz ea e agin zuena. Us iapen kanpoko
inan zake a en jai sie a hau be eziki aldeko enp esa e a elka uekiko zo en behe akada en
ondo io izan zela ondo ioz a dezakegu. Labu bilduz, 2022. u ean us iapene ik kanpo
P ize -ek beha inan za io gehiago esku a u zi uen, us iapen kanpoko inbe sioak
inan zake a baino handiagoak izan zi elako. Hain zuzen e e, us iapene ik kanpo
302.737.000€-ko beha inan za ioak izan zi uen P ize -ek 2022an zeha , kon uan izanik
inbe sioa handi u egin zela e a inan zake a mu iz u.
Ondo ioz, 2022. u ean zeha P ize -ek ha en beha inan za ioak handi u zi uen. Izan
e e, nahiz e a us iapene ik 241.240.000€-ko e abilga i asuna esku a u, hu a ez zen nahikoa
izan us iapen kanpo ik so u ako beha inan za ioak es al zeko, esan bezala,
302.737.000€-koak izan zi enak. Be az, azkenean, 61.497.000€-ko beha inan za ioa izan
zuen P ize -ek 2022. u ean zeha . Azken honi di uzain za ik e a o i ako beha inan za ioak
e e gehi u beha zaizkiola ik, 2.097.000€-koak izan zi enak, au eko u ekoak baino 186.000€
baxuagoak, be az di uzain za ik e a o i ako beha ak mu iz ea lo u zuen P ize -ek.
47
Guz i a, P ize -en e o azio ondoa 2022. u ean 61.311.000€- an hazi egin zen,
au eko u ea ekiko beha inan za ioen hazkunde ba adie az en duena. Zehazki,
218.525.000€-ko balio a i i si zen e o azio ondoa. Beha inan za ioen hazkunde hau,
be eziki us iapen kanpo ik e o i izan zen, ak ibo ko ien een hazkundea naba ia izan zelako
e a aldi be ean, pasibo ko ien eek behe akada handia jasan zu elako. Ondo ioz, us iapen
kanpo ik beha inan za ioak esku a u zi uen P ize -ek, e o azio ondoa handi zea e agin
zu enak.
2023. u ean P ize enp esa en beha inan za ioek go a egi en ja ai u zu en,
325.377.000€- a i i siz. Honek 106.852.000€-ko go akada suposa zen du enp esa en beha
inan za ioe an, honen a zean hu engo a azoiak opa di zakegu:
Izakinen balioak 31.292.000€-ko hazkundea jasan zuen az e gai dugun u ean,
176.606.000€-ko balio a i i siz. Honek inbe sioan hazkunde ba suposa zen duen heinean,
us iapeneko beha inan za ioak haz ea e agi en du e a ho ekin ba e a e o azio ondoa
haz ea e e. Hazkunde hau bil egi a ze azpieki aldia en (d1) edo a salmen en kos ua en
go akada en ondo io izan dai eke. Bil egi a ze-salmen a azpieki aldia i (d1) e epa a uz ge o,
ikus dezakegu 2022- ik 2023- a modu a gian hazi egin zela, 35,86 egunekoa iza e ik 112,80
egunekoa iza e a i i siz. Bil egi a ze asean emandako hazkunde honek izakinen balioa haz ea
e agi en du, us iapeneko beha inan za ioak handiagoak iza ea e agi en duena. Hazkunde hau
o oko ean ez da ba e e komeniga ia, izan e e, poli ika egokiena bil egi a ze asea ahalik e a
labu ena iza ea li za eke. Bil egi a ze asea en luzapenak adie azi egi en du izakinak denbo a
gehiago man en zen di ela bil egian, salgaiak sal zeko denbo a luza u egi en bai a e a honek
kos uak handi zea suposa dezake. Ho ega ik, enp esa saia u beha ko li za eke ase honen
i aupena mu iz en, ho e a ako behe apenak edo eskain zak eskainiz. Bil egi a ze ase honen
luzapena, be iz e e, pandemia ekin e laziona dezakegu, ha en amaie a ekin, hain zuzen e e.
2023. u ean COVID kasuen behe akada ekin, xe oen zein bes elako sendagaien eska ia
jai si egin zen, ondo ioz pen sa genezake P ize -en kasuan eska ia en behe akada ho ek
p oduk uen bil egi a ze asea luza zea e agin zuela. Salmen en kos ua i dagokionez,
mu izke a handi ba eman zela ikus dezakegu, 2022an 1.458.979.000€-koak iza e ik, 2023an
563.646.000€-koa iza e a iga oz. Honako hau osa zeko salmen a ga biei e epa a u beha ko
diegu, kasu hone an ikus dezakegu hauek e e mu izke a a gia jasan izan zu ela
1.685.612.000€- ik 751.259.000€- a jai siz. Salmen en kos ua en zein salmen en behe akadak
age ian uz en du e enp esa en ak ibi a e bolumena naba menki jai si egin zela 2023an,
48
enp esak ba ne baliabide gu xiago iza ea e agingo zuenak. Be az, nahiz e a salmen en
kos ua en behe akadak izakinen balioa jai si e a ondo ioz beha inan za ioen jai sie a ba
suposa u, honako egoe a hau ez da ba e e egokia. Hala, age ikoa da izakinen balioa en
go akada d1-a en hazkundea en esku ik e o i izan zela, beha inan za ioak handi zea
e aginez. 2023. u ean zeha enp esa en egoe a asko oke u zela ikus dezakegu, izan e e,
izakinen hazkundeak beha inan za ioak handi u zi uen, baina salmen ak jais ea en ondo ioz
ak ibi a e bolumena mu iz u zenez, enp esak ba ne baliabide gu xiago izango di u inan za
beha ei au e egi eko. Be az, P ize -ek poli ika guz iz ezbe dina ja ai u beha ko luke egoe a
honi au e egi eko. Pen sa genezake salmen en jai sie a hau COVID-19- en ondo iozko
pandemia en amaie a ekin e lazioa izan dezakeela, izan e e, 2023. u e ako jadanik xe ake a
ez zen de igo ezkoa, e a ho ek P ize -en di u sa e a zein ak ibi a ean e agin nega ibo ba
izan zezakeen.
Beze oei dagokienez, eu en balioa 39.879.000€- an hazi zen, beha inan za ioak zein
e o azio ondoa zenba eko ho e an e e haz ea e agin zuena. Aldake a hau kob an za
azpieki aldia en (d2) edo a salmen a ga bien aldake a en ondo io izan dai eke. Kob an za
azpieki aldia (d2) 2022an 56,60 egunekoa izan zen, aldiz, 2023an 146,11 egunekoa iza e a
iga o zen. Kob an za asea en luzapenak beze oen balioa en igoe a suposa zen du, beha
inan za ioen hazkundea daka ena. Honako hau posi iboa den zehaz eko salmen a ga biei
e epa a u beha ko diegu, kasu hone an behe akada handia jaso zu ela ikus dezakegula ik.
Hain zuzen e e, 2022an 1.685.612.000€-koak iza e ik 2023an 751.259.000€-koak iza e a
iga o zi en. Salmen en jai sie a honek adi ze a ema en du enp esa en ak ibi a e bolumena
naba menki jai si egin zela, e a ho i nahiz e a beha inan za ioak mu iz u ez da poli ika
egokia. Be az, age ikoa den moduan beze oen zenba ekoa en igoe a d2 asea luza u izana en
ondo io izan zen. Honek a gi uz en du enp esa en egoe a ez zela ba e e ona izan 2023. u ean
zeha , izan e e, kob o asea en luzapenak adi ze a ema en du enp esak denbo a luzeagoa
i xa on beha ko duela beze oei kob a zeko. Gaine a ho i enp esa en ak ibi a e bolumena
jai si izana gehi u beha zaio, be az, enp esak zail asunak izango di u beha inan za ioei
au e egi eko ba ne baliabide gu xiago izango di uelako. Izakinekin ge a zen zen bezala
egoe a hau ez da ba e e desi aga ia e a pandemia en amaie a ekin e laziona u dezakegu.
Hala, zi kula zaileko inan zake a beha go dine an 71.171.000€-ko hazkundea eman
zen, guz i a 481.514.000€-ko beha ak izan zi uela ik enp esak. Gehikun za hau izakin zein
beze oen esku ik e o i izan zen, hain zuzen e e, d1 e a d2 aseen hazkundea en ondo io.
49
Kon uan izan beha ko dugu beha inan za ioen hazkunde hau ak ibi a e bolumena en
behe akada ba i lo u a e o i zela, be az P ize -en egoe a ez da ba e e egokia, a azoak izan
di zakeelako beha inan za ioak es al zeko. Be az, honek age ian uz en du 2023. u ean
P ize -en egoe a guz iz alda u egin zela.
Ho ni zaileen inan zake a i dagokionez, 2022. u e ik 2023. u e a 3.259.000€-ko
hazkundea eman zela ikus dezakegu. Honek beha inan za ioak mu iz ea e a e a be ean
e o azio ondoa en mu izke a suposa zen du. Ho ni zailee an emandako aldake a hau
o dainke a azpieki aldia i (d3) lo u a age dai eke edo a e oske ei lo u a. O dainke a
azpieki aldia (d3) 2022. u ean 63,27 egunekoa izan zen, aldiz, 2023. u ean 155,09 egune a
igo zen. Age ikoa denez, honek o dainke a asea en luzapen a gi ba suposa zen du,
ho ni zaileei o dain zeko duen epea luzeagoa dela adi ze a ema en duena. Be az, d3-a handi u
ahala enp esa en inan zake a handiagoa izango da, ho ni zaileen zenba ekoa handi uz.
Ho ek enp esa en e abilga i asuna handi zen duenez beha inan za ioak e a e o azio
ondoa mu iz ea e agi en du. E oske a ga biei dagokienez eu en balioa naba menki jai si zela
ikus dezakegu, 2022an 1.430.748.000€-koak izan bai zi en e a, aldiz, 2023an
594.938.000€-koak izan zi en. Honek ho ni zaileen zenba ekoa mu iz en du, beha
inan za ioak e a e o azio ondoa handi zea suposa zen duena. E oske en jai sie a hau
salmen en jai sie a ekin e laziona u beha dugu, enp esa en ak ibi a e bolumena mu iz u egin
zela adi ze a ema en duena. E a be ean, gogo a u beha dugu 2023an P ize -en bil egi a ze
asea asko luza u egin zela, ondo ioz logikoa da egoe a ho en au ean e oske ak mu iz u
izana. Be az, enp esa en egoe a desegokia iza en ja ai zen du, izan e e, ak ibi a e
bolumena en mu izke ak beha inan za ioei au e egi eko baliabide gu xiago iza ea
suposa zen du. Hala e e, ja ai u ako o dainke a poli ika i dagokionez, posi iboa izan zela
esan dezakegu, izan e e, askoz gu xiago e osi zuen enp esak e a gaine a ho ni zaileei
be anduago o dain zea lo u zuen. Azken honek, be iz e e age ian uz en du nola enp esak
ha en ho ni zaileekiko negoziazio bo e ea handi u duen.
Ondo ioz, us iapen guz ia kon uan izanik, us iapeneko e o azio ondoa en beha e an
67.912.000€-ko hazkundea eman zela ikus dezakegu. Be az, us iapenean zeha 2023. u ean
beha inan za ioek go a egin zu en, ho en a azoi nagusia beze o zein izakine an emandako
go akada izanik. Nahiz e a ho ni zaileen inan zake a handi u hu a ez zen nahikoa izan
us iapeneko beha ei au e egi eko. Egoe a hau kezkaga ia sue a zen da, izan e e,
50
enp esa en ak ibi a e bolumenak behe a egin duenez zail asunak izan di zake beha
inan za ioei au e egi eko.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien ee an 68.189.000€-ko go akada eman
zen, beha inan za ioak zenba eko ho e an handi uz. Hazkunde hau aldeko enp esa e a
elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioak handi u izana en ondo io izan zen. Bes e ik,
bes elako pasibo ko ien een balioa 28.123.000€- an hazi egin zen, be eziki beze oen
au e akinek e aginda. Ondo ioz, us iapene ik kanpo inbe sioa zein inan zake a hazi egin
zi en, hala e e, inbe sioen hazkundea naba iagoa izanik us iapene ik kanpo beha
inan za ioak esku a u zi uen P ize -ek.
Us iapen zein us iapen kanpoko egoe ak kon uan izanik, 2023an enp esak ha en beha
inan za ioak 107.978.000€- an handi u zi uen. Gaine a, di uzain za ik e e 971.000€-ko beha
inan za ioak esku a u zi uen, au eko u ekoak baino 1.126.000€ baxuagoak izan zi enak,
di uzain za ik e a o i ako beha inan za ioak mu iz uz.
Labu bilduz, 2023. u ean zeha P ize -en e o azio ondoak 106.852.000€-ko
hazkundea jasan zuen, 325.377.000€-ko balio a i i siz. Honek beha inan za ioen hazkunde
handi ba suposa u zuen, be eziki izakinen zein beze oen go akada en esku ik e o i zena,
nahiz e a us iapene ik kanpo beha inan za ioek e e go a egin zu en. Au eko u ee an ez
bezala, 2023. u ean P ize -ek ja ai u ako poli ika ez zen ba e e egokia izan, beha
inan za ioak naba menki handi u zi elako, ha en negozio bolumenak jai sie a ba soma u
zuen bi a ean. Be az, ho ela ja ai uz ge o P ize -ek a azoak izan ahal di zake beha
inan za ioei au e egi eko.
2021 e a 2022 u een bi a ean P ize -en ak ibi a e bolumena e engabe haziz joan izan
da, e a ho ek beha inan za ioen hazkundea suposa u a en, ba ne baliabideen hazkunde ba i
lo u a ze o enez ez zuen a azo ik suposa zen. Aldiz, 2023. u ean enp esa en egoe ak guz iz
alda u egi en du e a ak ibi a e bolumen zein salmen e an behe akada a gia hau eman dai eke,
ziu enik pandemia en amaie a ekin lo u a. Hala, P ize -ek ha en negozio poli ikan aldake ak
bu u u beha ko li uzke beha inan za ioak mu iz uz e a ha en e abilga i asun inan za ioa
handi uz.
51
11. Taula: Janssen-en e o azio ondoa en aldakun za en eskema.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Ja ai zeko, Janssen enp esa en e o azio ondoak pai a u ako aldake ei e epa a uko
diegu. Ho e a ako, lehenik e a behin, aipamen labu ba egingo diogu 2020. u ean enp esak
izandako e o azio ondoa en banake a i, u e ho e an enp esa en epe labu eko beha
inan za ioak 80.386.000€-koak izan zi ela kon uan izanda. Beha ho ien zenba eko handiena
beze oen esku ik e o i izan zen, hain zuzen e e, 164.941.000€. Aldiz, izakinen esku ik soilik
145.000€-ko beha inan za ioak izan zi uen enp esak. Ho ni zaileen inan zake a i eske
Janssen-ek 131.105.000€-ko e abilga i asun inan za ioa esku a u zuen, us iapeneko
e o azio ondoa en beha ak 33.981.000€-koak iza ea e agin zuena. Us iapene ik kanpo,
enp esak 162.730.000€-ko beha inan za ioak esku a u zi uen bes elako ak ibo ko ien een
ondo ioz, e a be ean, bes elako pasibo ko ien eei eske 190.588.000€-ko e abilga i asuna
esku a u zuen. Hala, us iapene ik kanpo lo u ako e abilga i asuna i eske e o azio
ondoa en beha ak 6.123.000€-ak izan zi en. Dena den, di uzain zak e agindako beha
inan za ioak di ela e a, e o azio ondoa en balioa 74.263.000€- an igo zen, 80.386.000€-ko
balio a i i siz.
E o azio ondoak jasandako aldake en analisia ekin ja ai u baino lehen, Janssen
enp esak izakinen ingu uan duen poli ika be ezia i aipamen egin beha ko diogu, honek gu e
analisian e agina izango bai u. Izan e e, inbe sio egi u a az e zean au e a u den bezala,
2014. u ean Janssen-ek be e izakinak alde mul inazionaleko enp esa elka uei sal zea i ekin
zion, ondo ioz, da a ho e a ik au e a Janssen-ek ez di u izakinak be e jabe zan man en zen.
Hala, be e balan zean age zen di en izakinen balioak i xie a momen uan mugimenduan
zeuden izakinei egi en die e e e en zia, enp esa en eskue an daudenak azken beze oa i i i si
a e. Honek adi ze a ema en du Janssen-en kasuan bil egi a ze asea en e aginak az e zea ez
52
duela zen su ik, izan e e, ondo ioz a dezakegu enp esak e os en duena zuzenean sal zen
duela, be e bil egian izakinik man endu gabe. Ho ega ik, Janssen-en e o azio ondoa en
analisia bu u ze akoan ez zaio aipamenik egingo izakinen aldakun za i, alde ba e ik, izakinek
ez du elako suposa zen beha inan za io handi ik (azken u ee an zeha ze o hain zuzen e e),
e a bes e ik, bil egi a ze azpieki aldia en (d1) analisiak ez duelako ba egi en enp esak
izakinen ingu uan ja ai u ako poli ika ekin.
Behin izakinen ingu uan ema en den be ezi asuna a gi u a, az e gai di ugun u ee an
zeha Janssen-en e o azio ondoak pai a u ako aldake ei e epa a u ahal diegu. Hala, 2021.
u ean Janssen-en beha inan za ioak 7.087.000€- an hazi egin zi ela esan dezakegu,
87.473.000€- a i i siz. E o azio ondoa en aldake a honen a zean hu engo a azoiak opa
di zakegu:
Beze oen balioa i dagokionez, eu en balioa 6.601.000€- an hazi zen, beha
inan za ioak zein e o azio ondoa zenba eko ho e an e e haz ea e agin zuena. Beze oe an
emandako go akada honen a zean kob an za azpieki aldia en (d2) edo a salmen a ga bien
aldakun zak egon dai ezke. Kob an za azpieki aldia i (d2) dagokionez, 2020. u ean 60,01
egunekoa izan zen bi a ean, 2021. u ean 49,34 egune a a jai si egin zen. Kob an za asea en
mu izke ak beze oen zenba ekoa en mu izke a e agi en du, beha inan za ioak xiki zen
bai i u. Be az, age ikoa da beze oen zenba ekoa en hazkundea salmen en go akada en
ondo io izan zela. Izan e e, salmen ak 989.465.000€-koak iza e ik 1.251.670.000€-koak
iza e a iga o zi en. Salmen en hazkundeak beha inan za ioak handi u egi en di u, ho ekin
ba e a e o azio ondoa e e handi uz. Hala e e, honako hau oso posi iboa da enp esa en
ak ibi a e bolumena handi u egin dela adie az en duelako. Ondo ioz, enp esak ja ai u ako
poli ika oso egokia izan zela esan dezakegu, izan e e, ha en ak ibi a e bolumena haz ea lo u
izan du, salmen en go akadan isla zen dena. Gaine a, kob an za azpieki aldia mu iz ea lo u
du, ase hau ahalik e a labu ena iza ea komeniga ia dela ik.
O oko ean, zi kula zaileko inan zake a beha go dine an (ZFBG) 6.964.000€-ko
hazkundea eman zen, 171.050.000€-ko beha ak iza ea suposa u zuena. Az e u be i dugun
bezala, aldake a hau be eziki beze oen esku ik e o i izan zen, salmen ak handi zea en
ondo ioz ho iei lo u iko beha inan za ioak handi u bai zi en. Hazkunde hau enp esa en
ak ibi a e bolumena handi zea en ondo io izan den heinean, Janssen-en egoe a egokia dela
53
esan dezakegu. Izan e e, enp esak ba ne baliabide gehiago lo uko di u e a ondo ioz ez du
a azo ik izango beha handiago ho iek es al zeko.
Ho ni zailee a ik esku a u ako e abilga i asuna i dagokionez, 2021. u ean zeha
81.739.000€- an hazi egin zen, 212.844.000€- a i i siz. Ho ni zaileen e abilga i asuna en
hazkundeak us iapeneko beha inan za ioen behe akada suposa zen du, e o azio ondoa
mu iz ea e agi en duena. Hazkunde hau o dainke a azpieki aldia en (d3) ondo io edo a
e oske en ondo io izan dai eke. O dainke a azpieki aldia 2020. u ean 59,84 egunekoa izan
zen, aldiz, 2021ean 75,64 egunekoa iza e a iga o zen. O dainke a azpieki aldia en
hazkundeak ho ni zaileen balioa haz ea e agi en du, beha inan za ioak zein e o azio ondoa
mu iz uz. O dainke a asea luza u izana posi iboa de enp esa en za , izan e e, epe luzeagoa
izango du ho ni zaileei o dain zeko e a ho ek e abilga i asun inan za io handiagoa
eskain zen dio enp esa i. E oske ei dagokienez, 2020. u e ik 2021. u e a 224.188.000€
hazkundea eman zen haie an, be iz e e, ho ni zaileen balioa handi zea e agin zuenak.
E oske e an emandako hazkunde hau salmen ekin e laziona u beha ko dugu, azken haue an
e e hazkunde a gi ba eman zela ikus dezakegula ik. E oske en zein salmen en hazkundeak
adi ze a ema en du enp esa en ak ibi a e bolumena handi u egin dela, be az, 2021. u ean
zeha enp esak poli ika egokia ja ai u zuela ondo ioz a dezakegu. Hala, age ikoa da kasu
hone an ho ni zaileen hazkundea bi aldagaien hazkundea en ondo io izan zela, o dainke a
asea en e a e oske en ondo io alegia.
Ondo ioz, 2021. u ean zeha us iapene ik Janssen-ek 74.775.000€-ko e abilga i asun
inan za ioa esku a u zuen, au eko u ea ekin konpa a uz ge o. Honek adi ze a ema en du
u e ho e an zeha esku a u ako inan zake a inbe sioa baino al uagoa izan zela. Hala,
Janssen-ek ja ai u ako poli ika egokia izan zela esan dezakegu, kob o asea labu u e a
o dainke a asea luza zea lo u zuelako; gaine a egoe a e e bikaina izan zen enp esa en
ak ibi a e bolumena hazi egin bai zen.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien een balioak 106.303.000€-ko hazkundea
jasan zuen, 269.033.000€-ko beha inan za ioak so uz. Hazkunde hau be eziki aldeko
enp esa e a elka ue an bu u u ako epe labu eko inbe sioe an emandako go akada en
ondo io izan zen. E a be ean, bes elako pasibo ko ien ee an 25.768.000€-ko mu izke a
eman zen, us iapene ik kanpo lo u ako e abilga i asuna 164.820.000€- a mu iz uz.
54
Ondo ioz, us iapene ik kanpo Janssen-ek beha inan za ioak esku a u zi uen, inbe sioa
handi u e a inan zake a mu iz u egin zelako.
Hala, us iapeneko e a us iapen kanpoko balioak kon uan izanda, 2021. u ean
Janssen-en beha inan za ioak 57.296.000€- an hazi egin zi en. Be az, age ikoa da 2021.
u ean zeha enp esak askoz beha inan za io gehiago esku a u zi uela, be eziki us iapene ik
kanpo ik e o i zi ela ik beha ho iek. Ondo ioz, nahiz e a us iapene ik e abilga i asun
inan za ioa esku a u izan, e abilga i asun ho i ez zen nahikoa izan us iapen kanpoko
beha ak es al zeko. Ho e az gain, aipa u ako beha inan za ioei di uzain za en ondo ioz
so u akoak gehi u beha zaizkio 24.054.000€-koak izan zi enak, au eko u ekoak baino
50.296.000€ baxuagoak izanda beha inan za ioa mu iz en lagundu zu enak.
Guz i a, 2021. u ean Janssen-en e o azio ondoak 7.087.000€-ko hazkundea jasan
izan zuen, 87.473.000€- a i i siz. Age ikoa den moduan, u e ho e an zeha enp esa en beha
inan za ioek go a egin zu en, beha ho iek be eziki us iapene ik kanpo eman zi ela ik. Hala,
nahiz e a us iapene ik e abilga i asun inan za ioa lo u izan, hu a ez zen nahikoa izan
us iapen kanpoko beha ei au e egi eko.
2022. u ean zeha Janssen-ek 17.089.000€-ko e abilga i asun inan za ioa esku a u
zuen, beha inan za ioak 70.384.000€- a mu iz u zi ela ik. E o azio ondoa en mugimendu
honen a zean hu engo a azoiak opa di zakegu:
2022an beze oen balioa 92.024.000€- an hazi egin zen, ho ek beha inan za ioen
zein e o azio ondoa en hazkunde ba suposa zen duela ik. Aldake a hau kob an za
azpieki aldia en (d2) edo a salmen en hazkundea en ondo io izan dai eke. Kob an za
azpieki aldia i dagokionez, 49,34 egune ik 72,99 egune a igo egin zela ikus dezakegu, 23
eguneko hazkunde ba en au ean koka zen gai uenak. Fase honen luzapenak us iapeneko
beha inan za ioak hazi egi ea e agi en du, e o azio ondoa en hazkundea e e e aginez.
Honako hau posi iboa edo nega iboa den zehaz eko salmen ei e epa a zea beha ezkoa
sue a zen da. Janssen-en kasuan 2022. u ean salmen ek go a egin zu en 1.299.969.000€-ko
balio a i i siz. Honek ak ibi a e bolumena en hazkunde ba adie az en duenez, nahiz e a beha
inan za ioak handi u egoe a guz iz posi iboa da enp esa en ba ne baliabideak handi zen
di elako. Be az, age ikoa da beze oen hazkundea kob an za asea en zein salmen en
hazkundea en esku ik e o i zela. Salmen en igoe a a gi ba eman den heinean kob an za
55
asea luza u izana ez da guz iz nega iboa, hala e e, komeniga ia li za eke hu a labu zen
saia zea. Zenbai kasu an ase hau kudea zea zaila sue a u dai eke, izan e e, gehiegi labu uz
ge o beze oak gal zea eka lezake, ho ega ik, Janssen-en kasua ez da guz iz la ia. Dena den,
esan bezala, gomendio moduan Janssen-ek beze oekiko negoziazio bo e ea hobe u beha ko
luke e a d2 asea labu zen saia u.
Ondo ioz, zi kula zaileko inan zake a beha go dine an (ZFBG) au eko u ea ekiko
91.516.000€-ko hazkundea eman zen, us iapeneko beha inan za ioak 263.566.000€-koak
izan zi ela ik. Hazkunde hau beze oe a ik e a o i ako inbe sioa en ondo io izan zen,
beha ak modu naba menean haz ea e agin zuenak. Esan bezala, beha en hazkundea
ak ibi a e bolumena en hazkundea i lo u a eman denez, egoe a ona dela esan dezakegu.
Ho ni zailee a ik esku a u ako inan zake a i dagokionez, 2022. u ean zeha
5.876.000€- an mu iz u egin zen. Mu izke a honek enp esa en e abilga i asun inan za ioa
mu iz u egin zuen, us iapeneko beha ak haz ea e agin eginez e a ondo ioz, e o azio ondoa
handi uz. Ho ni zaileen inan zake a en behe akada en a zean o dainke a azpieki aldia (d3)
edo e oske ak egon dai ezke. O dainke a azpieki aldia 75,64 egunekoa iza e ik 69,49
egunekoa iza e a iga o zen, mu izke a xiki ba eman dela age ian ge a zen dela ik.
O dainke a asea en mu izke ak beha inan za ioen hazkundea e agi en du, e a ondo ioz
e o azio ondoa en hazkundea e e. d3-a en mu izke a hau ez da ba e e komeniga ia, izan
e e, hobe li za eke hu a ahalik e a luzeen man en zea modu hone an inan zake a handiagoa
iza eko. Be az, Janssen-ek ho ni zaileekiko negoziazio bo e ea galdu duela pen sa dezakegu.
E oske ei dagokienez, 1.012.947.000€-koak iza e ik 1.072.165.000€-koak iza e a iga o zi en,
honek ho ni zaileen balioa handi zea e agi en duela ik. E oske en hazkunde hau salmen en
hazkundea ekin e laziona u beha ko dugu, enp esa en ak ibi a e bolumena hazi egin dela
adi ze a ema en duenak, be az egoe a posi iboa da. Hala, age ikoa den moduan ho ni zaileen
balioa en mu izke a o dainke a azpieki aldia labu u izana en ondo io izan zen. Hau esanda,
Janssen-en poli ika ez dela guz iz egokia esan dezakegu, izan e e, gehiago e osi duen a en
e oske a ho iek lehenago o daindu beha ko di u, ho ni zaileekiko negoziazio bo e e gu xi
duela age ian u ziz. Be az, egoe a hobe zeko d3-a luza zen saia u beha ko luke, modu
hone an enp esa en inan zake a hobe uz.
Hala, us iapen osoan zeha Janssen-en e o azio ondoak aldake a posi ibo ba pai a u
zuen. Hain zuzen e e, 97.392.000€ handiagoak izan zi en 2022. u eko us iapenean zeha
56
posi iboa sue a zen da enp esa en za , izan e e, enp esak ha en ak ibi a e bolumena haz ea
lo u zuen, beha inan za ioak xiki zea ekin ba e a. Honek adi ze a ema en du enp esak
ja ai u ako kudeake a poli ikak egokiak izan zi ela.
Ho ni zaileen inan zake a 2021. u ean zeha 6.974.532€- an handi u egin zen,
enp esa en e abilga i asun inan za ioa en e e handi uz, e a ondo ioz, e o azio ondoa
xiki uz. O dainke a azpieki aldia (d3) 33,76 egunekoa iza e ik 34,92 egunekoa iza e a iga o
zen, hazkunde oso xiki ba eman zela adie az en duenak. O dainke a azpieki aldia en
luzapenak ho ni zaileen balioa handi u egi en du, us iapeneko beha inan za ioak mu iz uz.
Be az, epe hau luza zea posi iboa sue a zen da enp esa en za , hala e e, kasu hone an esan
beha a dago asea en luzapena oso xikia izan zela, nahiko kons an e man endu zela ik.
Enp esa en za hobe izango li za eke epe ho i ahalik e a gehien luza zea, inan zake a
handiagoa esku a u ahal iza eko, be az, Co a es-ek ho ni zaileekiko duen negoziazio bo e ea
hobe u beha luke. E oske a ga biei dagokienez, 3.385.572.206€- ik 3.345.209.294€- a
mu iz u egin zi en, ho ni zaileen balioa mu iz ea e aginez. E oske en mu izke a hau
kezkaga ia sue a zen den e abaki zeko salmen en zenba ekoa i e epa a u beha ko diegu.
Hala, 2021. u ean zeha salmen ak hazi egin zi enez, e oske en behe akada ez da kezkaga ia
sue a zen. Izan e e, honek adi ze a ema en du enp esa bil egiko izakinak sal zen a i u dela,
d1- en mu izke an isla zen dena. Be az, honako egoe a hau enp esa en za posi iboa dela
esan dezakegu, gu xiago e osiz gehiago sal zea lo u duelako. Ondo ioz, age ikoa da
ho ni zaileen balioa en hazkundea d3-a en go akada en ondo io izan zela.
Ondo ioz, us iapene ik 2021. u ean zeha Co a es-ek 41.700.472€-ko e abilga i asun
inan za ioa esku a u zuen. Izan e e, ikusi be i dugun bezala 2021ean izakin zein
beze oe a ik e a o i ako beha inan za ioak mu iz eaz gain, ho ni zaileengandik
esku a u ako e abilga i asuna handi u egin zen. E abilga i asun handia lo u a en,
us iapeneko beha ak o aindik e e 476.762.926€ izan zi en. Hala e e, enp esa en egoe a
egokia dela esan dezakegu, izan e e, beha inan za ioak mu iz ea lo u du ak ibi a e
bolumena hazi den ahala.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien eek 28.483.024€-ko go akada jasan
zu en, beha inan za ioen hazkunde ba suposa uz. Go akada hau be eziki epe labu eko
inan za inbe sioen hazkunde ik e o i izan zen, aldeko enp ese an bu u u ako inbe sioek
e e hazkundea jasan zu ela ik. Bes elako pasibo ko ien ee a ik e a o i ako inan zake a e e
63
hazi egin zen, 48.806.042€- an hain zuzen e e, enp esa en e abilga i asuna handi uz. Honen
a zean aldeko enp esa e a elka uekiko epe labu eko zo en go akada opa zen dugu. Be az,
us iapene ik kanpo Co a es-ek e abilga i asun inan za ioa esku a u zuen, inan zake a
inbe sioak baino handiagoa izan zelako.
Hala, us iapeneko e a us iapen kanpoko egoe ak kon uan izanda 2021. u ean zeha
Co a es-ek 62.023.490€-ko e abilga i asun gehiga ia esku a u zuen, guz i a 165.682.640€
e abilga i asune a i i ziz. Di uzain za ik e a o i ako beha ak 11.783.109€- an hazi egin
a en, beha ho iek lo u ako e abilga i asuna ekin es ali zi uen enp esak, o aindik e e
50.24.381€-ko sobe akina izan zuela ik.
Labu bilduz, 2021. u ean zeha Co a es-en e o azio ondoa 50.240.381€- an
mu iz u zen, eki aldian lo u ako e abilga i asuna i eske . Esan bezala, e abilga i asun hau
us iapene ik zein us iapen kanpo ik e o i izan zen, o oko ean inbe sioen mu izke a eman
zelako e a inan zake a en hazkundea.
2022. u ean zeha Co a es-en beha inan za ioak 7.452.909€- an mu iz u egin
zi en, e o azio ondoa 106.454.397€- a jai si zela ik. Eki aldian esku a u ako e abilga i asun
inan za ioa hu engo mugimendue an du ja o i:
Izakinen ondo ioz us iapeneko beha inan za ioak 39.834.933€- an hazi egin zi en,
honek e o azio ondoa haz ea e agi en duela ik. Hazkunde honen a zean
bil egi a ze-salmen a asea en (d1) luzapena egon li za eke, hain zuzen e e, kasu hone an
2022ean 38,81 eguneko iza e ik 40,63 egunekoa iza e a iga o zela ik. Hazkunde xiki honek
izakinen balioa handi u egi en du, be a ik e a o i ako beha inan za ioak e e handi uz.
Bil egi a ze asea haz ea p in zipioz ez da posi iboa, komeniga iena hu a labu zen saia zea
delako, ho ela bil egi kos uak mu iz uz. Be az, p in zipio enp esak ja ai u ako poli ika ez
da guz iz egokia, hala e e, egia da luzapena soilik bi egun ingu ukoa izan dela, nahiko xikia
alegia. O oko ean Co a es-ek ha en bil egi a ze asea nahiko kons an e man endu izan duela
hau eman dezakegu, hala, komeniga iena asea mu iz ea izan a en egoe a ez dela guz iz
la ia esan dezakegu. Bes e ik, izakinen hazkundea salmen en kos ua en aldake a en ondo io
e e izan dai eke, 2022. u ean 202.293.832€- an hazi zena. Salmen en kos ua i lo u ik
salmen a ga bien zenba ekoak izandako ga apena kon uan izan beha ko dugu, 2022. u ean
zeha salmen ak naba menki hazi zi ela iden i ika dezakegula ik. Ondo ioz, nahiz e a
64
salmen en kos ua en hazkundeak beha inan za ioak e e handi u, honako hau ak ibi a e
bolumena en hazkunde ba i lo u a age zen denez enp esa en egoe a ona dela esan dezakegu.
Be az, age ikoa da izakinen balioa en hazkundea bi aldagaien hazkundea en ondo io izan
zela. O oko ean enp esak ja ai u ako poli ika posi iboa dela esan dezakegu, ak ibi a e
bolumena haz ea lo u duelako ba ne baliabide gehiago so uz, hala e e, ha en bil egi a ze
asea mu iz en saia u beha ko luke.
Beze oe a ik e a o i ako beha inan za ioe an e e hazkunde naba ia eman zen, hain
zuzen e e, 90.589.320€-koa. Hazkunde honen a zean, alde ba e ik kob an za azpieki aldia en
luzapena opa zen dugu 2021ean 44,72 egunekoa iza e ik 2022an 50,82 egunekoa iza e a
iga o zena. Kob an za asea en luzapena, p in zipioz, ez da guz iz posi iboa sue a zen,
enp esa i ahalik e a azka en kob a zea komeni zaiolako. Hala e e, kasu hone an asea en
luzapena salmen a ga bien go akada ekin ba e a eman denez egoe a ez da guz iz kezkaga ia.
Esan bezala, 2022an salmen a ga biak 218.280.508€- an hazi zi en, honek e e beze oe a ik
e a o i ako beha inan za ioak haz ea e agi en duela ik. Hala, salmen en hazkundeak
enp esa en ak ibi a e bolumena hazi egin dela adi ze a ema en du, enp esak ba ne baliabide
gehiago izango di uela ik beha ei au e egi eko. Enp esa en egoe a ona izan a en,
komeniga ia li za eke beze oekiko negoziazio bo e e hobe zea e a kob an za asea mu iz en
saia zea. Hala e e, pen sa genezake kob an za asea en luzapen honek salmen ak bul za zeko
es a egia ba i e an zu en diola, beze oei e az asunak emanez e oske ak sus a zea bila zen
duena.
Hala, 2022. u ean zeha zi kula zaileko inan zake a beha go dine an
130.424.253€-ko hazkundea eman izan zen, beha inan za ioak 931.696.139€-koak izan
zi ela ik. Kasu hone an hazkunde hau izakin zein beze oen esku ik e o i zen, biek e agin
zu ela ik e o azio ondoa haz ea. Enp esa en ak ibi a e bolumena hazi egin zen heinean,
enp esa en egoe a ona dela esan dezakegu, ba ne baliabide gehiago di uelako beha ei au e
egi eko. Hala e e, komeniga ia li za eke enp esa en za d1 zein d2 aseak labu zen saia zea,
modu ho e an kos uak mu iz uz.
Ho ni zaileen inan zake a 2022. u ean zeha 127.043.119€- an hazi egin zen,
enp esak e abilga i asun handia esku a u zuela adie az en duenak. Honen a zean o dainke a
azpieki aldiak edo a e oske a ga biek jasandako aldake ak egon dai ezke. O dainke a
azpieki aldia (d3) 34,92 egune ik 46,12 egunekoa iza e a iga o zen 2022an zeha , honek
65
ho ni zaileen zenba ekoa handi zen duela ik, beha inan za ioak mu iz uz. Be az, o dainke a
asea luza u izana guz iz egokia sue a zen da enp esa en za , e abilga i asun inan za io
handiagoa eskain zen bai io. E oske a ga biei dagokienez, 179.379.489€-ko hazkundea jasan
zu en, be iz e e, honek ho ni zaileen balioa handi zen duela ik. Kon uan izanik e oske en
hazkundea salmen a ga bien go akada ba i lo u ik eman zela, enp esa en egoe a posi iboa
dela esan dezakegu, ha en ak ibi a e bolumena hazi egin dela adi ze a ema en bai u.
O oko ean enp esak poli ika egokia ja ai u duela esan dezakegu, izan e e, ak ibi a e
bolumena handi zeaz gain ho ni zaileekiko duen negoziazio bo e ea e e hobe u du.
Ondo ioz, 2022ko us iapenean zeha Co a es-ek 3.381.134€-ko beha inan za ioak
esku a u zi uen. Nahiz e a ho ni zailee a ik esku a u ako inan zake a handi u, hu a ez zen
nahikoa izan beze o zein izakine a ik e a o i ako beha gehiga iak gaindi zeko, ondo ioz
us iapene ik beha inan za ioak izan zi uen enp esak. Dena den, beha en hazkundea
ak ibi a e bolumena en hazkundea ekin ba e a e o i zi enez, enp esak ez luke a azo ik izan
beha ho iei au e egi eko, izan e e, ba ne baliabide gehiago e e izango di u.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien een balioa 18.694.215€- an mu iz u
egin zen, beha inan za ioak zenba eko ho e an mu iz ea e agin zuenak. Mu izke a hau
be eziki epe labu eko inan za inbe sioen zenba ekoa naba menki mu iz u izana en ondo io
sue a u zen. Aldiz, bes elako pasibo ko ien ee a ik e a o i ako e abilga i asuna
92.824.951€- an handi u egin zen, aldeko enp esa e a elka uekiko epe luzeko zo ek
jasandako hazkundea en ondo ioz. Be az, us iapene ik kanpo 111.519.166€-ko
e abilga i asuna esku a u zuen Co a es-ek, inbe sioak mu iz u e a inan zake a handi u egin
bai zen.
Ondo ioz, us iapen zein us iapen kanpoko egoe ak kon uan izanda Co a es-ek
108.138.032€-ko e abilga i asuna esku a u zuen 2022an zeha . Izan e e, us iapen kanpo ik
eman zen e abilga i asuna en hazkundea i eske us iapene ik esku a u ako beha
inan za ioak es ali ahal izan zi uen enp esak. Hala, 2022an 273.820.672€-ko
e abilga i asuna ekin buka u zuen enp esak, zenba eko ho i di uzain za ik e a o i ako
beha ak gehi u beha zaizkiola ik. Hain zuzen e e, 2022an zeha di uzain za en beha
inan za ioek 100.686.123€ko hazkundea jasan zu en, 380.275.069€-koak iza e a i i siz.
66
Be az, guz i a 2022an Co a es-en e o azio ondoak 106.454.397€-ko balioa esku a u
zuen, eki aldian zeha 7.451.909€-ko e abilga i asuna esku a u zuela ik. Esan bezala, u ean
zeha esku a u ako e abilga i asuna us iapen kanpo ik e o i zen, e a ho i eske us iapene ik
zein di uzain za ik e a o i ako beha ak es ali ahal izan zi uen enp esak, o aindik e e
7.451.909€ sobe akina izan zuela ik.
2023. u ean Co a es enp esa en beha inan za ioek be iz e e egin zu en behe a,
25.499.813€ behe akada jasan zu ela ik. Eki aldian esku a u ako e abilga i asun inan za io
ho en ja o ia hu engo aldagaie an opa dezakegu:
Izakinen balioa i dagokionez, 19.895.860€-ko go akada jasan zuela ikus dezakegu,
us iapeneko beha inan za ioak haz ea e agi en duena. Honen a zean bil egi a ze
azpieki aldia (d1) edo salmen en kos ua en aldake a egon dai eke. Bil egi a ze asea 40,63
egunekoa iza e ik 41,27 egunekoa iza e a iga o zen, hazkunde xiki ba eman zela ik. Aldez
au e ik aipa u den bezala, Co a es-en kasuan bil egi a ze asea nahiko kons an e man en zen
da az e u ako u e guz ie an zeha , be i 40 egunen ingu uan mugi zen dela ik. Egokiena
bil egi a ze asea ahalik e a labu ena iza ea li za eke, hala e e, kasu hone an hazkundea soilik
egun ba ekoa izanda ezin dezakegu esan egoe a kezkaga ia dela. P ize -en kasuan ge a zen
ez zen bezala Co a es-ek nahiko egonko man en zen du be e bil egi a ze asea, be az
ondo ioz a dezakegu Co a es-ek pandemiak e agindako eska i aldake ei au e egi en jakin
izan duela, P ize -en kasuan eska i aldake ek e agin handiago izan du ela ik ha en bil egi a ze
asean. Salmen en kos ua i dagokionez, 2022an 3.566.221.091€-koa iza e ik 2023an
3.684.950.759€-koa iza e a iga o zen, hazkunde a gi ba eman zela adie az en duenak.
Honako hau salmen a ga bien go akada a gi ba en esku ik eman izan zen, izan e e, salmen ak
121.031.514€- an hazi egin zi en. Ondo ioz salmen en kos ua en hazkundean nahiz e a beha
inan za ioak handi u, salmen en hazkundea ekin ba e a eman zenez enp esa en egoe a ona
dela esan dezakegu. Izan e e, enp esa en ak ibi a e bolumena hazi izana en adie azle
sue a zen da, enp esak ba ne baliabide gehiago iza ea suposa zen duena. Be az, age ikoa da
izakinen hazkundea d1 zein salmen en kos ua en hazkundea en ondo io izan zela, beha
inan za ioak handi zea e agin zuena. Nahiz e a bil egi a ze asea mu iz ea komeniga ia
li za ekeen, enp esa en egoe a ona dela esan dezakegu, izan e e, ha en ak ibi a e bolumena
haz en ja ai u izan du.
67
Beze oen balioa 32.601.405€- an mu iz u egin zen, us iapeneko beha inan za ioak
mu iz ea e agi en duena. Honako hau kob an za azpieki aldia mu iz u izana en ondo io
li za eke, izan e e, 2022an 50,82 egunekoa iza e ik 2023an 46,19 egunekoa iza e a iga o zen.
Kob an za azpieki aldia mu iz u izana kasu hone an oso posi iboa sue a zen da, kon uan
izanik 2023an Co a es-en salmen ak naba menki hazi egin zi ela. Hain zuzen e e, salmen ak
3.748.887.745€-koak iza e ik 3.869.919.259€-koak iza e a iga o zi en, honek adi ze a ema en
duela ik enp esa en ak ibi a e bolumena naba menki handi u egin zela. Be az, age ikoa da
enp esak ja ai u ako poli ika pe ek ua sue a zen dela kob an za asea mu iz ea lo u bai u
ak ibi a e bolumena hazi egin den ahala, ondo ioz enp esak ba ne baliabide gehiago izango
di u. Ondo ioz, ikus dezakegu nola P ize zein Janssen-en kasue an ez bezala, Co a es-en
kasuan pandemia en amaie ak ez zuela negozio bolumena en za a azo ba suposa u,
Co a es-ek salmen ak handi zea lo u bai zuen bes e biek ez bezala. Hasie an aipa u akoa
gogo a aziz, Janssen e a P ize -ek COVID 19- en au kako xe oak ekoiz u zi uz en,
Co a es-ek aldiz, ez zuen halako ik ekoiz u. Pen sa genezake honako hau izan dai ekeela
salmen en aldake a en a zean egon dai ekeen a azoia, izan e e, xe oen banake an a i u zi en
enp esek modu a giagoan soma u ahal izan zu en pandemia en amaie a.
Hala, zi kula zaileko inan zake a beha go dinak 12.075.545€- an mu iz u zi en,
918.990.594€-koak iza e a iga o zi ela ik. Mu izke a hau beze oe a ik e a o i ako inan za
e abilga i asuna en ondo io izan zen, kob an za asea mu iz u izana en ondo io izan zena.
O oko ean enp esa en egoe a pa egabea dela esan dezakegu, izan e e, ha en ak ibi a e
bolumena handi u egin du ba ne baliabide gehiago so uz.
Ho ni zaileen inan zake a 2023. u ean zeha 81.572.181€- an jai si egin zen,
369.979.898€- a mu iz uz. Honek beha inan za ioen hazkunde ba suposa u zuen,
enp esa en e abilga i asun inan za ioa mu iz u zela ik. Mu izke a honen a zean o dainke a
azpieki aldia en aldake a edo a e oske en aldake a egon dai eke. O dainke a azpieki aldia (d3)
10 egune an xiki u egin zen, 46,12 egune ik 36,33 egune a mu iz uz. O dainke a
azpieki aldia mu iz eak ho ni zaileen balioa xiki zen du, us iapeneko beha ak haz ea
e aginez. Honako hau ez da ba e e posi iboa, izan e e, o dainke a asea ahalik e a luzeena
iza ea komeni da, enp esa en inan zake a hobeagoa izan dadin. E oske a ga biei dagokienez,
3.524.588.783€-koak iza e ik 3.666.234.435€-koak iza e a iga o zi en. E oske en hazkundeak
ho ni zaileen zenba ekoa handi zen duenez, us iapeneko beha inan za ioen zein e o azio
ondoa en mu izke a e agi en du. Dena den, e oske en hazkunde hau salmen en
68
hazkundea ekin ba e a eman denez, egoe a posi iboa dela esan dezakegu. Izan e e, honek
ak ibi a e bolumena en hazkundea suposa zen du, ba ne baliabide gehiago so uz. Be az,
enp esak ja ai u ako poli ika egokia den a en, ho ni zaileekiko duen negoziazio bo e ea
hobe zen saia u beha ko luke, d3-a luza uz.
Hau esanda, us iapeneko beha inan za ioak 68.866.636€- an handi u egin zi en,
549.010.696€- a i i siz. Nahiz e a beze oe a ik e abilga i asun inan za ioa esku a u hu a ez
zen nahikoa izan ho ni zailee a ik e a o i ako beha gehiga iei au e egi eko. Esan bezala,
enp esa en ak ibi a e bolumena handi u egin denez, enp esa en egoe a ez da kezkaga ia,
ba ne baliabide nahikoak di uelako beha ei au e egi eko.
Us iapene ik kanpo, bes elako ak ibo ko ien een balioa 60.984.891€- an hazi egin
zen, beha inan za ioak zenba eko ho e an e e handi uz. Hazkunde honen a zean aldeko
enp esa zein elka ue an bu u u ako inbe sioe an e a epe labu eko inan za inbe sioe an
egondako go akada opa dezakegu. Aldiz, bes elako pasibo ko ien ee a ik e a o i ako
inan zake a 54.883.877€- an mu iz u zen, aldeko enp esa zein elka uekiko zo ak zein
bes elako ha zekodunekiko zo ak mu iz ea en ondo ioz. Hala, us iapene ik kanpo beha
inan za io handiak esku a u zi uen Co a es-ek, inbe sioa hazi e a inan zake a jais ea en
ondo ioz.
Us iapen zein us iapen kanpoko egoe ak kon uan izanik, 2023. u ean zeha
Co a es-en beha inan za ioak 184.735.404€- an hazi egin zi en. Hala e e, o aindik e e
89.085.268€-ko e abilga i asuna iza ea lo u zuen enp esak. Azken honi di uzain za ik
e a o i ako beha inan za ioak gehi u beha zaizkio, 170.039.852€-koak izan zi enak. Hain
zuzen e e, honek adie azi egi en du au eko u ea ekin konpa a uz ge o di uzain za ik
210.235.069€-ko e abilga i asuna esku a u zuela, inbe sioa naba menki mu iz u zelako.
Labu bilduz, 2023. u ean zeha Co a es-ek 25.499.813€-ko e abilga i asuna
esku a u zuen, di uzain za en mu izke a ik eman zena, e a ondo ioz e o azio ondoa en
balioa 80.954.584€- a mu iz u zen. Honek beha inan za ioen mu izke a a gi ba
suposa zen du, be eziki di uzain zak jasandako mu izke a en ondo io izan zena. Co a es-ek
ja ai u ako poli ika i dagokionez, egokia izan dela esan dezakegu, izan e e, enp esak ha en
ak ibi a e bolumena a e gehiago handi zea lo u du, ho ek enp esa en ba ne baliabideak
hobe zen di uela ik.
69
Co a es-en kasuan, aldez au e ik aipa u den bezala, pandemia en e aginak ez zi en
bes e enp ese an bezain a giak izan. Hala, bes e bi enp esen egoe a 2023. u ean naba menki
xa e a egi en zu en bi a ean, Co a es-en kasuan salmen ek go a egi en ja ai u zu en
enp esa en ak ibi a e bolumena e e handi uz. Be az, age ikoa da Co a es-ek ja ai u ako
poli ika guz iz egokia izan dela, u e o ha en beha inan za ioak egoki zea lo u duela ik.
Pen sa genezake Co a es-en kasuan ha en ak ibi a ea agian ez zela hain lo u a egon
COVID-a en ondo iozko pandemia ekin, e a ondo ioz, pandemia en amaie ak ez zuela
hainbes e e aginik izan enp esa engan. Aldiz, bes e bi enp esek baliabide asko bide a u
zi uz enez xe ake a kanpainei, hauen amaie an ho ie a ik e a o i ako sa e ak jais ean
enp esen ak ibi a e bolumena e e jai si egin zen.
5.3. Enp esa en inan za-egonko asuna en analisia.
Hu engo a al hone an zeha az e gai di ugun enp esen inan za egonko asuna
az e uko da, hau da, enp ese ako bakoi zak ha en baliabideekin zo ei au e egi eko duen
gai asuna az e uko da. Analisi hau bu u zeko a io ezbe dinei e epa a u beha ko diegu,
enp esa bakoi za en egoe a ezagu u ahal iza eko.
5.3.1. Epe labu eko kaudimen e a likidezia en analisia.
Has eko, enp esek epe labu ean du en kaudimena zein likidezia nolakoa den
az e uko dugu, epe labu eko ak iboen bi a ez epe labu eko zo ei au e egi eko du en
gai asuna nolakoa den ikus eko. Honako hau zehaz eko hu engo a ioen analisia bu u uko
da: epe labu eko kaudimen a ioa, likidezia a ioa e a e abilga i asun a ioa.
a) Epe labu eko kaudimen a ioa.
Ra io honen bi a ez, enp esa ba ek epe labu eko zo e a obligazioen
galdaga i asuna i au e egi eko duen gai asuna neu zen da. O oko ean, modu eo ikoan,
a io honen balioa egokia dela esa en da [1,8-2] a ea en bi a ean koka zen denean.
Hu engo aulan az e gai di ugun enp esen a ioa en balioak ikus di zakegu:
70
13. Taula: Epe labu eko kaudimen a ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
P ize -en kasuan, ikus dezakegu nola az e gai di ugun u e guz ie an zeha enp esa
kaudimenduna den, izan e e, a ioa en balioa 1 baino al uagoa da. Honek adie azi egi en du
enp esak epe labu eko zo ei au e egi eko epe labu eko nahiko ondasun e a eskubide
di uela. Hain zuzen e e, 2020. u ean epe labu eko zo en 100€ bakoi zeko 140€ di u
inbe i u a epe labu eko ondasun e a eskubidee an zo ho iei au e egi eko. Egia da a ioa ez
dela balio op imoe a a i is en, hala e e, behin za baliabide nahiko di u epe labu eko zo ei
au e egi eko. Hu engo u ean, 2021ean, a ioa nahiko an zeko man en zen da, epe labu eko
zo en 100€ bakoi zeko 146,7€ di uela ik epe labu eko ondasun e a eskubidee an. 2022an
a ioak go a egi en ja ai zen duela ikus dezakegu, epe labu eko ondasun e a eskubidee an
161,4€ di uela ik epe labu eko zo en 100€ bakoi zeko. Az e gai dugun azken u ean,
2023an, a ioa ha en balio op imo a i is en da, enp esak epe labu eko zo en 100€
bakoi zeko 184€ di uela ik epe labu eko ondasun e a eskubidee an. Be az, a io honi begi a
enp esa kaudimenduna dela esa eaz gain, ha en egoe a u eak iga o ahal hobe uz joan dela
esan dezakegu, u ez u e balio op imoe a a hu bilduz joan bai a.
Janssen-en kasuan e e, enp esa kaudimenduna dela esan dezakegu, u e guz ie an
zeha a ioa en balioa 1- en gaine ik koka zen bai a. Be az, p in zipioz enp esak epe
labu ean nahiko ondasun zein eskubide di u epe labu eko zo ei au e egi eko. 2020-2022
u een bi a ean a ioa nahiko kons an e man en zen dela ikus dezakegu, go abehe a xiki
ba zuk ema en di ela ik. Hala, u e ho ie an zeha epe labu eko zo en 100€ bakoi zeko
122-125€ ingu u di u inbe i u a epe labu eko ondasun e a eskubidee an, zo ei au e egi eko
auke a ema en diona. 2023. u ean enp esa en kaudimena hobe u egi en da 131,8€ di uela ik
ondasun e a eskubidee an epe labu eko zo ei au e egi eko. Hala e e, esan beha a dago,
enp esa en kaudimena hobe u a en, o aindik e e ez dela balio op imoe a a i is en.
Buka zeko Co a es-en kasua i dagokionez, be iz e e, u e guz ie an zeha a ioa 1
baino al uagoa dela ikus dezakegu, enp esa p in zipioz kaudimenduna dela adie az en duena.
71
2020. u ean enp esak epe labu eko zo en 100€-ko 113€ di u epe labu eko ondasun e a
eskubidee an zo ho iei au e egi eko, be az a e nahiko es ua izan a en p in zipioz zo ei
au e egi eko beha ezkoak di en baliabideak di u enp esak. Hala e e, hu engo u ee an
enp esa en kaudimenak xa e a egi en duela ikus dezakegu, 2021ean 108,6€, 2022an 106,9€
e a 2023an 105,8€ di uela ik epe labu eko ondasune an epe labu eko zo en 100€
bakoi zeko. Honek adie azi egi en du enp esa kaudimenduna izan a en, balio op imoe a ik
oso u un dagoela e a enp esa o eka inan za io a i is eko a iskuan dagoela, non ak ibo
ko on ea e a pasibo ko on ea be dinak di en.
Hi u enp esen egoe ak konpa a uz ge o, age ikoa da kaudimena i dagokionez P ize
dela egoe a onena duen enp esa. Izan e e, balio op imoe a a hu bil zen den enp esa baka a
da. Aldiz, egoe a kezkaga iena Co a es-ena li za eke, ha en kaudimenak u eak iga o ahala
xa e a egi en bai u, Janssen-en kaudimenak 2023an go a egi ea lo zen duen bi a ean.
b) Likidezia a ioa.
Ra io honek, ha en izenak adie az en duen bezala, enp esa ba ek duen likidezia
neu zen du. Hau da, enp esak modu azka ba ean likido bihu dai ezkeen zenba ondasun e a
eskubide di uen epe labu eko zo ei au e egi eko adie az en digu. Ra io honen kalkulu ako,
izakinen zenba ekoa ezaba zen da, likidezia gu xien duen zi kula zailea iza eaga ik, e a epe
labu eko kaudimen a ioa ekiko ema en den ezbe din asuna az e zen da. Teo ikoki a io
honen balio op imoa [0,8-1] a ean koka zen da.
14. Taula: Likidezia a ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
P ize -en kasuan, epe labu eko kaudimena ekin ge a zen zen bezala enp esa en
likidezia u ez u e hobe zen doala ikus dezakegu. Hala, 2020an epe labu eko zo en 100€
bakoi zeko likido azka bihu u dai ezkeen ondasun e a eskubidee an soilik 68€ zi uen zo
ho iei au e egi eko. Age ikoa denez, balio hau ez da aipa u ako balio op imoe a a i is en,
be az, enp esak likidezia a azoak zi uela esan beha ko dugu. Epe labu eko kaudimen
72
handiago au kez uko du enp esak, inan za au onomia indizea e e al uagoa izango dela ik.
Be az, a ioa ahalik e a handiagoa izan hobe, o oko ean 0,5 balioa en ingu uan koka zea
gomenda zen dela ik.
17. Taula: Finan za au onomia a ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Has eko, P ize -en kasuan ikus dezakegu nola ha en inan za au onomiak 2022- a a e
go anzko joe a ba ja ai u izan duen, 2023. u ean enden zia guz iz alda zen dela ik. Hala,
2020. u ean enp esak ak iboan zi uen 100€ bakoi zeko 37,5€ baliabide p opioen bi a ez
inan za zen zi uen. Hu engo u ee an jasandako go akada en ondo ioz, 2022. u ean inan za
au onomia naba menki haz ea lo u zuen ak iboa en 100€ bakoi zeko 41,7€ inan za zen
zi uela ik baliabide p opioen bi a ez. Nahiz e a gomenda zen den balio op imo a ez i i si
2022. u ean enp esa en inan za au onomia en egoe a nahiko ona zela esan beha a dago,
izan e e, ia ak ibo o ala en e dia ba ne baliabideen bi a ez inan za zea lo u zuen. Hala e e,
esan bezala, 2023an egoe a hau alda u egin zen enp esa en inan za au onomia be iz
mu iz u zela ik, ondo ioz ak iboa en 100€-ko 39,8€ baliabide p opioen bi a ez inan za ze a
iga o zen. Azken u ean a ioa mu iz u egin zela ikusi a, pen sa genezake pandemia en
amaie ak e aginda, P ize -en inan za au onomia pixka baxua dela esan genezake.
Janssen-en kasuan enp esa en inan za au onomia nahiko egonko man endu zen
2020-2022 u een bi a ean, ondo en 2023. u ean go akada a gi ba pai a u zuela ik.
Az e u ako lehenengo hi u u ee an zeha enp esa en inan za au onomia %23-26 bi a ean
man endu izan zen, go abehe a xikiak jasan zi uela ik. Honek adie azi egi en du ak iboa en
za i gehiena hi uga enen inan zake a en bi a ez inan za zen dela, baliabide p opioen
bi a ez za i xikiago ba es al zen dela ik. Hala e e, 2023. u ean inbe sioa jai si e a baliabide
p opioak haz ea en ondo ioz, enp esa en inan za au onomia hobe u egin zen, ak iboa en
100€ bakoi zeko 33,7€ baliabide p opioen bi a ez inan za u zi ela ik. Nahiz e a kanpo
inan zake a handiagoa iza en ja ai u baliabide p opioen hobekun za honek enp esa en
au onomia hobe u zuen.
79
Azkenik, ikus dezakegu Co a es-en egoe a dela la iena, ha en inan za au onomia
be eziki xikia sue a zen bai a. Az e u ako u e guz ie an zeha enp esa en inan za
au onomia nahiko kons an e man en zen da, %15-e ik igo gabe. Age ikoa da a ioak da u
be eziki baxuak au kez en di uela 2022an ak iboa en 100€ bakoi zeko soilik 13,7€ inan za u
zi ela ik baliabide p opioekin. Aldiz, da u ik al uena 2023an eman zen, ak iboa en 100€-ko
15,8€ inan za u zi uela ik ba ne baliabideekin. Da u hauek adie az en du e Co a es-ek
menpeko asun handia duela hi uga enekiko, ba ne baliabideekin inbe sioa en za i oso xiki
ba es al zen duela ik. Be az, enp esa en inan za au onomia nahiko oke a izan a en azken
u ean behin za pixka hobe u dela esan dezakegu.
Ra io honen analisia en os ean esan dezakegu P ize dela hi uga enekiko
independen zia handiena duen enp esa, aldiz, Co a es li za eke gehien zo pe u ako enp esa.
Honek ba egi en du kaudimena en analisian lo u ako emai zekin, be an e e P ize -ek
zuela ik egoe a onena e a Co a es-ek desegokiena. Dena den, esan beha a dago hi u
enp esek au onomia inan za io desegokia au kez en du ela.
b) Kapi al i aunko en osake a a ioa.
Ra io honek auke a ema en digu ikus eko epe luze ik so u ako inan zake a oso ik
zein ehuneko da o en ha zekodune a ik. Hala, a ioa en balioa zenba e a handiagoa izan,
o duan e a handiagoa izango da galdaga ia den epe luzeko inan zake a en pisua. Ho ega ik,
inan za au onomia en ikuspun u ik, a io hau ahalik e a xikiena iza ea komeni da, % 50eko
edo ho ik behe ako ehunekoa gomenda zen dela ik.
18. Taula: Kapi al i aunko en osake a a ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
P ize -en kasuan kapi al i aunko en osake a a ioak a gi e akus en du nola enp esak
epe luzeko ha zekodunekiko menpeko asun xikia duen. Izan e e, 2020. u ean epe luzeko
inan zake a o ala en %6-a soilik e o i zen ha zekodune a ik, 2021ean zenba ekoa %2,7- a
jai si zela ekin. Honek adi ze a ema en du epe luzean behin za , enp esa en baliabide
80
p opioak hi uga enenak baino al uagoak izan zi ela u e ho ie an, honek enp esak epe luzean
inan za au onomia handia duela e akus en duela ik. 2022an nahiz e a a ioa hazi egin
o aindik e e epe luzeko inan zake a o ala en soilik %10,6-a suposa zen zu en kanpo
baliabideek. 2023. u ean go anzko enden ziak ja ai u egin zuen a ioak %21,9 balioa
esku a u zuela ik. Nahiz e a azken u eo an a ioa en balioa handi u o aindik e e %50-e ik
behe a man en zen dela ikus dezakegu, ba ne baliabideen nagusi asuna man en zen dela
age ian ge a zen bai a. Be az, age ikoa da P ize -ek epe luzean hi uga enekiko
menpeko asun xikia man endu duela, epe luzean baliabide p opioe a ik esku a zen duela ik
inan zake a gehien.
Janssen-en kasuan az e u ako u e guz ie an zeha ehunekoa nahiko kons an e
man endu dela ikus dezakegu. Hala, a ioa en balio ik al uena 2020. u ean eman zen epe
luzeko inan zake a o ala en %16,4-a inan za u zela ik hi uga enen bi a ez. Aldiz,
a ioa en balio ik onena 2023. u ean opa zen dugu, bi a eko u ee an go abehe a ezbe dinak
eman os ean a ioa %12,5-ean koka u zela ik. Age ikoa denez u e guz ie an zeha a ioa
gomenda u ako balioen azpi ik man endu zen, adi ze a ema en duenak epe luzean baliabide
p opioek kanpo baliabideek baino ga an zia gehiago du ela enp esa en ba ne.
Azkenik, Co a es-en kasuan u eak iga o ahala a ioak hobe a egin duela ikus
dezakegu. Hala, 2020. u ean a ioa en balio xa ena opa zen dugu epe luzeko
inan zake a en %41,1-a hi uga enen inan zake ak es ali zuela ik. Nahiz e a gomenda u ako
%50-eko balioa ekin azpi ik koka u, muga a naba menki hu bil zen dela ikus dezakegu,
ha zekodunekiko menpeko asun handiagoa iza ea suposa zen duenak. Hala e e, esan bezala,
a ioa en balioa hobe uz joan zen 2021ena %35,3- a jai siz, 2020an %31- a e a buka zeko
2023an %25,4- a jai siz. Honek adi ze a ema en du u eak iga o ahala Co a es-ek epe luzeko
ha zekodune a ik da o en inan zake a mu iz uz joan dela, baliabide p opioek ga an zia
esku a uz joan di ela ik.
O oko ean kapi al i aunko en osake a a io ik e a o i ako emai zen ba egi en du e
inan za au onomia a io ik e a o i ako emai zekin. Hala, Co a es-en kasuan guz iz a gi
geldi zen da hi uga enekiko duen menpeko asuna, inan za au onomia baxuena duen enp esa
bai a. P ize e a Janssen-en kasue an inan za au onomia al uagoa izanik, e e be e zen da
kapi al i aunko en osake a a ioa baxuagoa iza ea.
81
c) Zo pe ze a ioa.
Zo pe ze a ioak adie azi egi en du zein den kanpo baliabideei dagokien
inan zake a en p opo zioa akziodunei dagokiena ekin konpa a uz. Be az, ho en bi a ez
enp esa en e edu inan za ioa zehaz u dezakegu, ea kanpo edo ba ne baliabidee an oina i zen
den. Finan za au onomia en ikuspun u ik a ioa ahalik e a xikiena iza ea komeni da, ho ek
enp esak inan za au onomia handiago duela adie az en bai u.
19. Taula: Zo pe ze a ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
P ize enp esa en kasuan ikus dezakegu ha en zo pe ze a ioa nahiko kons an e
man en zen dela, hala, u e guz ie an 1-e ik go a koka zen denez age ian ge a zen da enp esak
kanpo inan zake a a jo zeko beha a izan duela. Ra io honek adie azi egi en du, adibidez,
2020. u ean baliabide p opioen bi a ez lo u ako inan zake a en 100€ bakoi zeko,
hi uga enengandik 166,4€ esku a u zi uela. Be az, enp esak kanpo baliabidee a a jo zeko
beha a du inan zake a lo zeko, enp esa en inan za au onomia mu iz en duena. Hala e e,
2023an enp esa en zo pe zea mu iz u zela ikus dezakegu %151,5-e a mu iz uz. Be az,
nahiz e a a ioa mu iz u, o aindik al ua den heinean egoe a ez da be eziki ona.
Janssen-en kasuan 2020. u ean baliabide p opioen bi a ez esku a u ako
inan zake a en 100€ bakoi zeko hi uga enengandik 310,5€ esku a u zi uen. Zenba eko
honek, nahiko al ua izanik, age ian uz en du enp esak hi uga enekiko duen menpeko asuna
al ua zela. Hala e e, aipa zekoa da enp esa zo pe ze a io ho i mu iz uz joan dela, 2023.
u ean zo pe ze a ioa %197,1-ekoa iza e a i i siz. Zo pe zea en jai sie a hau onda e ga bia en
hazkundea en e a enp esa en pasiboa en mu izke a en ondo io izan zen, kanpo
inan zake a a jo zeko beha a mu iz u zuela ik enp esak. Be az, enp esak hi uga enekiko
menpeko asuna duen a en posi iboa da menpeko asun ho i mu iz uz joa ea lo u izana.
Honako hau enp esa en kaudimena ekin e laziona dezakegu, enp esa en zo pe zeak behe a
egin duen ahala kaudimena hobe uz joan bai a.
82
Azkenik, Co a es enp esa en kasuan ha en zo pe zea oso al ua sue a zen dela ikus
dezakegu. Hain zuzen e e, 2020. u ean zo pe ze a ioa %586,7-an koka u zen, enp esak
kanpo baliabidee a a jo zeko enden zia a gia duela age ian u ziz. Honek adi ze a ema en du
enp esak ha en inan zake a gehiena kanpo baliabidee a ik esku a zen duela, ba ne
baliabideen zenba ekoa naba menki baxuagoa izanik. 2022an enp esa en zo pe zea ha en
maximo a i i si zen %630,1-e a i i siz, honen os ean 2023an enp esak zo pe ze a ioa
mu iz ea lo u zuen %533- a. Be az, az e u ako azken u ean baliabide p opioen bidez
esku a u ako inan zake a en 100€ bakoi zeko, hi uga enen inan zake a en bi a ez 533€
esku a u zi uen enp esak. Kasu hone an ba ne e a kanpo inan zake a en a eko
ezbe din asuna guz iz age ikoa sue a zen da, enp esak inan za au onomia xikia e a
hi uga enekiko menpeko asun handia duela adi ze a ema en duela ik.
Behin hi u a ioak az e u a baiez a u dezakegu, hi u enp esen a ean Co a es dela
inan za au onomia gu xien duen enp esa. Izan e e, be a da zo pe ze a gehien jo zen duen
enp esa e a p opo zioan ba ne baliabide gu xien di uenak. Aldiz, P ize li za eke egoe a ik
onena duen enp esa, a gi ge a u bai a zo pe ze a gu xien jo zen duen enp esa dela. Janssen-en
kasuan kapi al i aunko en osake a a ioa en bi a ez ha en epe luzeko egoe a hain
kezkaga ia ez dela ondo ioz a u a en, zo pe ze a ioak age ian u zi du ikuspun u global
ba e ik enp esa en egoe a ez dela hain ona.
5.4. Enp esa hazkundea en analisia.
Analisi ekonomiko- inan za ioa ekin ja ai zeko, hu engo a alean zeha enp esek
jasandako hazkundea i e epa a uko diogu. O oko ean enp esa ba en hazkundea, enp esak
eki aldi ezbe dine an zeha lo u ako eki aldiko emai zen menpe ego en da, modu zuzen edo
zeha kako ba ean. Ho ega ik, enp esen hazkundea nolakoa izan den az e zeko galdu-i abazi
kon uaz balia uko ga a, ho en bi a ez eki aldiko emai zak jasandako aldake ak iden i ika u
ahal iza eko. E a be ean, enp esa en emai zengan e agi en du en poli ika ezbe dinen analisia
e e bu u uko da.
5.4.1. Galdu i abazi kon ua en analisia.
Esan bezala, enp esa hazkundea en analisia i hasie a ema eko, lehenik e a behin
enp esen galdu i abaziei e epa a uko diegu. Modu hone an u eak iga o ahala eki aldiko
emai ze an emandako eboluzioa nolakoa izan den ikusi ahal izango dugu.
83
12. G a ikoa: P ize -en emai zen eboluzioa 2020-2023 u een bi a ean.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Goiko g a ikoan, P ize enp esak 2020-2023 u een bi a ean izandako emai za
ezbe dinen ga apena nolakoa izan den ikus dezakegu. Be an, aipaga ia sue a zen den
lehenengo da ua, az e u ako u e guz ie an zeha enp esak eki aldiko emai za posi iboa izan
duela li za eke. Hain zuzen e e, 2020. u ean 17.246.000€- ko i abaziak izan zi uen enp esak,
honek adie az en duela ik saldu ako 100€ bakoi zeko 2,67€ i abazi zi uela enp esak eki aldi
bukae an. Hau da, behin gas u guz iei au e egin os ean 2,67€ ge a u zi zaizkion lib e nahi
bezala kudea zeko.
Mozkin hauek enp esak us iapene ik esku a u zi uela iden i ika dezakegu, izan e e,
enp esa en us iapeneko emai za e e posi iboa izan zen, 25.100.000€-koa, hain zuzen e e.
Kon uan izan beha ko dugu salmen ez gain, us iapeneko bes elako sa e e a ik saldu ako
100€ bakoi zeko 8,48€ gehiago i abazi zi uela enp esak. Ondo ioz, us iapeneko gas uak es ali
os ean, saldu ako 100€-ko 3,89€-ko mozkina lo u zuela enp esak us iapenean.
Us iapeneko gas u ezbe dinei dagokienez, age ikoa den moduan, gas u ik
esangu a suena salmen en kos ua i dagokiona izan zen. Hala, saldu ako 100€ bakoi zeko
enp esak 79,04€ salmen en kos uek e agindako gas uak es al ze a bide a u zi uen. Honek
suposa zen du me ka a i za ma jin go dina 20,96€-koa izan zela, hau da, salmen en kos uak
es ali os ean 20,96€ izan zi uen aske P ize -ek bes elako gas uak es al zeko. Bes elako gas u
84
ho ien a ean, pe sonal gas uak aipa u beha ko di ugu, izan e e, ho ie a a enp esak 14,94€
bide a u zi uen.
Emai za inan za ioa i dagokionez, nega iboa izan zela ikus dezakegu, -232.000€-koa
hain zuzen e e. Hala e e, honako hau ez da kezkaga ia sue a zen, izan e e, salmen en 100€
bakoi zeko soilik 0,04€-ko gas ua suposa u zu en. Emai za honen a zean opa zen dugu gas u
inan za ioak sa e a inan za ioak baino al uagoak izan zi ela e a ondo ioz sa e ek ez
zi uz ela gas uak es ali. Hala e e, esan bezala, gas u inan za ioak salmen en ehuneko xiki
ba suposa zen du en heinean, ez du ga an zia handi ik.
2021. u ean eki aldiko emai za naba menki handi u egin zen, 60.092.000€- a a
i i siz, honek au eko u ea ekiko %248,44-ko hazkundea suposa zen duela ik. Hazkunde
honek eki aldiko emai za en balio e la iboa e e haz ea e agin zuen %3,94- a igoz, be az,
saldu ako 100€ bakoi zeko P ize -ek 3,94€ i abazi zi uen eki aldi amaie an.
Hazkunde ho en a azoiak opa zeko us iapenean emandako aldake ei e epa a u
beha ko diegu. Has eko, salmen ak %136,26-an hazi zi ela ikus dezakegu, 1.525.588.000€
esku a u zi uela ik enp esak salmen a ga bien bi a ez. Age ikoa denez, salmen en
hazkundeak salmen en kos ua e e haz ea e agin zuen, kasu hone an salmen en kos ua
%160,32-an hazi egin zen, salmen ek baino hazkunde handiagoa izan zuela ik. Ondo ioz,
nahiz e a balio absolu ue an me ka a i za ma jin go dinak %45,54-ko hazkundea jasan, balio
e la iboe an ha en balioa %12,91-e a jai si egin zen, honen a azoia salmen en kos ua
salmen en gaine ik hazi izana li za eke. Be az, saldu ako 100€ bakoi zeko enp esak 87,09€
bide a u beha izan zi uen salmen en kos uak es al zeko, me ka a i za ma jin go dina, hau da,
enp esa i bes elako gas uei au e egi eko lib e ge a zen zaion zenba ekoa, 12,91€- a mu iz u
zela ik.
Us iapeneko bes elako sa e ei dagokionez, hauek e e eu en balio absolu ua handi ua
ikusi zu en %5,67 ba ean. Hala e e, salmen en zenba ekoa en azpi ik hazi zi enez, eu en balio
e la iboa jai si egin zen, salmen en 100€-ko 3,79€ gehiago i abazi zi uela ik enp esak
bes elako sa e en bi a ez. E a be ean, pe sonal gas uekin gauza be a ge a u zen, nahiz e a
%10,53-ko hazkunde jasan, enp esak soilik salmen en 100€-ko 6,99€ bide a u beha izan
zi uen gas u hauek es al zeko, salmen en hazkundea naba iagoa iza ea en ondo ioz. Hala,
us iapeneko emai za modu a gian hazi egin zen 83.801.000€- a i i siz, honek adi ze a ema en
85
du us iapeneko gas u guz iak es ali os ean salmen en 100€ bakoi zeko 5,49€ i abazi zi uela
enp esak us iapene ik.
Emai za inan za ioa i dagokionez, honako hau hazi egin zela esan dezakegu, izan e e,
2021ean zeha nega ibo asuna galdu egin zuen -182.000€- a igoz. Honen a zean, be eziki,
gas u inan za ioak %63,73-an mu iz u zi ela aipa u beha a dago. Ondo ioz, salmen en
100€ bakoi zeko enp esak soilik 0,01€ bide a u beha izan zi uen gas u inan za ioei au e
egi eko. Be az, age ikoa da eki aldiko emai za en hazkundea en a zean us iapeneko
emai za en hazkundea zein emai za inan za ioa en hazkundea egon zi ela. Hala, mozkinen
gaineko ze ga o dain zeko salmen en 100€-ko 1,54€ bide a u os ean, P ize -i 3,94€ ge a u
zi zaizkion lib e nahi bezala kudea zeko.
2022. u ean eki aldi amaie an P ize -ek mozkinak iza en ja ai u zuen, hala e e, kasu
hone an au eko u ea ekiko konpa a uz ge o mozkinak %18,2-an mu iz u egin zi en,
49.158.000€- a jai siz. Ondo ioz, salmen en 100€ bakoi zeko eki aldi amaie an 2,92€
i abaz e a iga o zen, jai sie a a gi ba suposa zen duena.
Honen a zean opa zen dugu us iapeneko emai za e e mu iz u egin zela, %18,1-ean
hain zuzen e e, 68.630.000€- a jai siz. Be az, ikus dezakegu eki aldiko emai zak e a
us iapeneko emai zak an zeko jai sie a soma u zu ela, eki aldiko emai za en mu izke a
us iapene ik e o i zela adie az en duenak. Hala e e, ikus dezakegu us iapeneko emai za en
mu izke a ez zela salmen en esku ik e o i, izan e e, salmen a ga biak au eko u ea ekiko
%10,49-an hazi zi en, 1.685.612.000€-ko balio a i i siz. Au eko u ean bezala, salmen en
hazkundeak salmen en kos ua en go akada suposa u zuen, o aingoan salmen en kos ua
%9,81ean hazi zen, salmen en hazkundea en azpi ik. Ondo ioz, saldu ako 100€ bakoi zeko
enp esak 86,55€ bide a u zi uen salmen en kos uak es al zeko. Hala, salmen en kos ua es ali
os ean, me ka a i za ma jin go dina en balioa 226.663.000€-koa izan zen, balio e la iboe an
honek suposa zen du salmen en 100€ bakoi zeko salmen en kos uak e agindako gas uen
os ean 13,45€ ge a u zi zaizkiola lib e enp esa i.
Be az, age ikoa da us iapeneko emai za en mu izke a bes elako gas uen
hazkundea en ondo io izan zela. Nahiz e a us iapeneko bes elako sa e en esku ik salmen en
100€ bakoi zeko 3,70€ i abazi, bes elako gas uen hazkundea naba iagoa izan zen. Hala,
pe sonal gas ue an %38,38 hazkundea eman zela ikus dezakegu, salmen en 100€ bakoi zeko
86
8,75€ bide a u zi uela ik enp esak ho ie a a. E a be ean, us iapeneko bes elako gas ue an e a
ibilge ua en amo izazio gas uan, hu enez hu en, %10,84-ko e a %9,03-ko hazkundeak
eman zi en. Gas uen hazkunde honek us iapeneko emai za en mu izke a suposa u zuen e a
ondo ioz, 2022an salmen en 100€ bakoi zeko 4,07€-ko i abazia lo u zuen enp esak
us iapenean.
Emai za inan za ioa i dagokionez, honek hazkunde a gi ba izan zuela ikus dezakegu,
izan e e, balio nega iboa iza e ik balio posi iboa iza e a iga o zen, 587.000€-koa hain zuzen
e e. Honen a azoi nagusia 2022an enp esa en sa e a inan za ioak 1.402.000€-koak izan
zi ela li za eke, au eko u ee an eu en balioa ze okoa zen bi a ean. Be az, nahiz e a gas u
inan za ioak e e handi u sa e en hazkundea naba iagoa izanda, emai za inan za io posi iboa
izan zuen enp esak, salmen en 100€-ko 0,03€-ko i abazi inan za ioak lo uz. Be az age ikoa
da eki aldiko emai za en mu izke a us iapenean izan zuela ja o ia, emai za inan za ioak
hazkundea jasan bai zuen. Hala, balio e la iboe an mozkinen gaineko ze ga a 1,19€ bide a u
os ean, P ize -i 2,92€ ge a u zi zaizkion lib e.
Azkenik, 2023. u ean eki aldiko emai zak be iz e e egin zuen behe a, o aindik e e
posi ibo man enduz. Kasu hone an, eki aldiko emai zak au eko u ea ekiko %39,98-ko
mu izke a jasan izan zuen 29.503.000€-ko balio a jai siz. Honek suposa u egi en du
salmen en 100€ bakoi zeko P ize -ek 2023an 3,93€ i abazi zi uela eki aldi amaie a, be az,
nahiz e a balio absolu ue an eki aldiko emai za mu iz u balio e la iboe an i abazia hazi egin
zela ikus dezakegu.
Eki aldiko emai za en mu izke a hau us iapeneko emai za en mu izke a en ondo io
izan zela ikus dezakegu, izan e e, azken honek %45,36-ko mu izke a jasan izan zuen. Be az,
kasu hone an us iapeneko emai za en mu izke a eki aldiko emai za en mu izke a baino
naba iagoa izan zela ikus dezakegu, emai za inan za ioak eki aldiko emai za hainbes e
jais ea ekidin zuela ondo ioz a ze a e ama en gai uenak. Us iapeneko emai za en mu izke a
salmen en mu izke a en esku ik e o i izan zen, hauen balioa %55,43-an mu iz u bai zen,
751.259.000€ balio a jai siz. Au eko a ale an azaldu den moduan, salmen en jai sie a hau
pandemia en amaie a ekin e laziona dezakegu. Salmen en jai sie a honek salmen en
kos ua en mu izke a a gi ba e agin zuen, %61,37-koa hain zuzen e e, be az, salmen en
mu izke a en gaine ik jai si egin zen salmen en kos ua. Honek e agin zuen salmen en 100€
bakoi zeko enp esak 75,03€ bide a u beha izan zi uela salmen en kos uak es al zeko.
87
Me ka a i za ma jin go dina i dagokionez, ha en balio absolu ua 187.613.000€- a jai si egin
zen, hala e e, salmen en kos ua salmen en gaine ik jai si egin zenez, ho ek e agin zuen balio
e la iboe an me ka a i za ma jin go dina en balioa haz ea. Hala, salmen en kos uak es ali
os ean salmen en 100€ bakoi zeko 24,97€ ge a u zi zaizkion lib e enp esa i.
Us iapeneko bes elako sa e e a ik salmen en 100€-ko 5,53€ i abazi zi uen enp esak,
go akada ba suposa zen duena. Hala e e, enp esak di u gehiago bide a u beha izan zuen
bes elako gas uei au e egi eko. Pe sonal gas ue an adibidez, nahiz e a %24,52-eko
mu izke a jasan, salmen ek baino mu izke a xikiagoa pai a u zu enez eu en balio e la ibo
hazi egin zen e a P ize -ek 14,82€ bide a u beha izan zi uen gas u ho iei au e egi eko.
Us iapeneko bes elako gas uek, aldiz, %12,54-ko hazkundea jasan zu enez, enp esak 10,06€
bide a u beha izan zi uen ho iei au e egi eko. Ondo ioz us iapeneko emai za mu iz u egin
zen, esan bezala, %45,36 ba ean. Hala e e, honen mu izke a salmen ena baino apalagoa
izanda balio e la iboe an salmen en 100€-ko 4,99€ izan zi uen lib e enp esak us iapeneko
gas uei au e egin os ean, au eko u ean baino zenba eko handiagoa.
Azkenik, emai za inan za ioa i dagokionez honek hazkunde naba i ba izan zuela
ikus dezakegu, 5.128.000€-ko balio a i i si zela ik. Honen a zean dauden a azoiak, alde
ba e ik, gas u inan za ioak ze o a mu iz u zi ela, e a bes e ik, sa e a inan za ioek
hazkunde a gi ba izan zu ela li a eke. Gas u inan za ioak ze okoak iza ea en a azoia u e
ho e an ha zekodun kome zial ez ko on een pisua oso handia izan zela li za eke,
kome zialak iza ean kos u ik so u ez zi uz ela ik. Ondo ioz, sa e a inan za ioek bul za u a
salmen en 100€-ko 0,68€-ko i abazi inan za ioak izan zi uen enp esak. Be az, age ikoa da
eki aldiko emai za en mu izke a us iapene ik e o i zela, hala e e, eki aldiko emai za en
mu izke a salmen ena baino apalagoa izan zenez zenbaki be ikalei begi a enp esa en
i abaziak handiagoak izan zi en. Hain zuzen e e, 2022-ko eki aldi amaie a P ize -ek
salmen en 100€-ko 2,92€ i abaz en zi uen, aldiz, 2023an 3,93 i abaz e a iga o da.
Labu bilduz, ikus dezakegu P ize -en eki aldiko e a us iapeneko emai zek ga apen
nahiko an zekoa ja ai u zu ela, 2021ean opa u zu ela ik biek pun u ik al uena. U e
ho e a ik au e a bi emai zek behe anzko joe a ba i hasie a eman zio en, hala e e, 2023.
u eko balioak 2020. u ekoak baino al uagoak izan zi en. 2021an enp esak izandako i abazi
al uak pandemia ekin e laziona di zakegu, e a be ean, 2023ko behe akada e e pandemia ekin
e laziona dai eke, ha en amaie a ekin hain zuzen e e. Emai za inan za ioa i dagokionez,
88
emai za 8.647.748€-koa izan zen, enp esak us iapene ik salmen en 100€ bakoi zeko 0,25€
i abazi zi uela ik.
Emai za inan za ioa i dagokionez, enp esa en sa e a inan za ioak 5.759.717€-koak
izan zi en, aldiz, gas u inan za ioak 8.648.672€-koak izan zi en. Ondo ioz, 2020-ko emai za
inan za ioa nega iboa izan zen (-2.889.054€), enp esak salmen en 100€-ko 0,08€ bide a u
bea izan zi uela ik gas u ho iek es al zeko. Hala, mozkinen gaineko ze ga es ali os ean
enp esa en eki aldiko emai za, esan bezala, 4.721.327€-koa izan zen.
2021. u ean eki aldiko emai za %21,62 ba ean mu iz u egin zen, 3.700.634€ balio a
jai siz. Ondo ioz, salmen en 100€ bakoi zeko 0,10€ i abazi zi uen enp esak eki aldi amaie an,
au eko u ea ekiko behe akada ba adie az en duenak.
Eki aldiko emai za en mu izke a en a zean us iapeneko emai za en mu izke a
opa zen dugu, %12,73 ba ean mu iz u zena 7.546.549€- a jai siz. Hala e e, us iapeneko
emai za en mu izke a ez zen salmen en esku ik e o i, izan e e, salmen a ga biek %0,19-ko
hazkundea jasan zu en, 3.530.607.237€- a i i siz. Salmen ekin ba e a, salmen en kos uak
%0,18-ko hazkundea jasan zuen, enp esak salmen en 100€ bakoi zeko 95,28€ bide a u beha
izan zi uela ik salmen en kos uak es al zeko. Hala, me ka a i za ma jin go dinak %0,47-ko
hazkundea pai a u zuen 166.579.978€-ko balio a i i siz, salmen en 100€ bakoi zeko 4,72€
bes elako gas uei au e egi eko lib e ge a u zi zaizkiola ik enp esa i.
Be az, ondo ioz a dezakegu us iapeneko emai za en mu izke a bes elako gas uen
hazkunde ik e o i zela. Hala, hazkunde a giena us iapeneko bes elako gas ue an opa zen
dugu, %8,29-koa, ondo ioz gas u ho iek es al ze a salmen en 100€ bakoi zeko 4,08€ bide a u
beha izan zi uen enp esak. Us iapeneko bes elako sa e ek, nahiz e a hazkunde handia
pai a u, ho ie a ik soilik salmen en 100€ bakoi zeko 0,47€ i abaz ea lo u zuen enp esak.
Ondo ioz, gas uen hazkundeak us iapeneko emai za en mu izke a suposa u zuen, esan
bezala, %12,73-ko jai sie a pai a u os ean us iapenean salmen en 100€ bakoi zeko 0,21€
i abaz e a iga o zela ik enp esa.
Dena den, kasu hone an eki aldiko emai za en mu izke a emai za inan za ioa a e
nega iboagoa bihu u izana en ondo io e e izan zen, -3.278.005€-ko balioa ha u zuela ik.
Honen a zean sa e a inan za ioak %14,59 ba ean mu iz u izana opa zen dugu, gas u
inan za ioak soilik %5,22 ba ean mu iz u zi ela ik. Ondo ioz, gas uen mu izke a apalagoa
95
izanda, enp esak emai za inan za io nega iboagoa lo u zuen, salmen en 100€ bakoi zeko
0,09€ bide a u beha izan zi uela ik gale a inan za ioei au e egi eko. Hala, us iapeneko
emai za en e a emai za inan za ioa en ondo ioz, eki aldiko emai za %21,62 ba ean mu iz u
egin zen, salmen en 100€ bakoi zeko 0,10€ ge a u zi zaizkiola ik lib e enp esa i.
2022. u ean eki aldiko emai za be iz e e mu iz u egin zen, o aingoan au eko
u ea ekiko %12,23-ko mu izke a jasan zuela ik. Ondo ioz, ha en balioa 3.248.207€- a jai si
egin zen, salmen en 100€ bakoi zeko 0,09€ i abazi zi uela ik, au eko u ean baino pixka
gu xiago.
Eki aldiko emai za en mu izke a us iapeneko emai za e e mu iz u izana en ondo io
izan zen, azken honek ha en balioa %6,05 ba ean mu iz u zuela ik. Hala e e, kasu hone an
us iapeneko emai za en mu izke a ez zen salmen en mu izke a ba e ik e o i, salmen a
ga biak %6,18 ba ean hazi bai zi en 3.748.887.745€ i i siz. Salmen en kos ua ia zenba eko
be dinean handi u egin zen, %6,01 ba ean hain zuzen e e, saldu ako 100€ bakoi zeko
enp esak 95,13€ bide a u beha izan zi uela ik ho iek es al zeko. Ondo ioz, 2022. u eko
me ka a i za ma jin go dinak %9,66-ko hazkundea jasan zuen, salmen en 100€ bakoi zeko
4,87€ ge u zi zaizkiola ik lib e enp esa i salmen en kos uak es ali os ean. Be az, salmen ak
salmen en kos uen gaine ik hazi zi enez, me ka a i za ma jin handiagoa iza ea lo u zuen
enp esak.
Ondo ioz, us iapeneko emai za en mu izke a us iapeneko bes elako gas uen esku ik
e o i zela age ikoa sue a zen da. Hain zuzen e e, bes elako gas uek %24,20-ko hazkundea
jasan zu en, enp esak ho iek es al ze a salmen en 100€-ko 4,77€ bide a u beha izan
zi uela ik. Hala, nahiz e a us iapeneko bes elako sa e e a ik, salmen en 100€ bakoi zeko
0,92€ i abaz ea lo u zuen enp esak, sa e a ho iek ez zi en nahikoak izan gas uei au e
egi eko. Be az, us iapeneko emai zak %6,05-eko mu izke a jasan zuen, 7.090.210€ balio a
jai siz, salmen en 100€ bakoi zeko 0,19€ i abazi zi uela ik enp esak us iapene ik.
Emai za inan za ioa i dagokionez, honek hazkundea pai a u zuela ikus dezakegu,
izan e e, 2022an zeha nega ibo asuna galdu egin zuen -2.541.447€- a igoz. Honen a zean bi
a azoi opa di zakegu, alde ba e ik, sa e a inan za ioak %13,12 ba ean hazi egin zi en,
salmen en 100€ bakoi zeko enp esak 0,15€ i abazi zi uela ik ho iei eske . Bes e ik, gas u
inan za ioak %1,12 ba ean mu iz u zi en, ho ie a a enp esak salmen en 100€ bakoi zeko
96
0,22€ bide a u beha izan zi uela ik. Ho e az gain, mozkinen gaineko ze ga en zenba eko
handi u egin zen -1.300.556€- a i i siz. Ondo ioz, us iapeneko emai za en mu izke a en e a
mozkinen gaineko ze ga en hazkundea en ondo ioz, eki aldiko emai za en balioa
3.248.207€- a jai si egin zen, enp esak salmen en 100€-ko 0,09€ i abazi zi uela ik, au eko
u ean baino pixka gu xiago.
Azkenik, 2023. u ean eki aldiko emai zak hazkunde xiki ba pai a u zuen,
%6,01-koa hain zuzen e e, 3.443.403€-ko balio a i i siz. Hala e e, hazkundea hain xikia
izanda o aindik e e salmen en 100€ bakoi zeko 0,09€-ko i abaziak iza en ja ai u zuen.
Us iapeneko emai za, aldiz, 2023. u ean %59,15 ba ean mu iz u egin zen,
3.534.682€-ko balio a jai siz, be az, age ikoa da eki aldiko emai za en hazkundea ez zela
us iapene ik e o i. Dena den, salmen a ga biek go a egi en ja ai u zu en %3,23-ko
hazkundea ekin 3.869.919.259€-ko balio a i i siz. Salmen ekin ba e a salmen en kos ua e e
handi u egin zen, o aingoan salmen en gaine ik haziz %3,33 ba ean. Ondo ioz, salmen en
100€ bakoi zeko 95,22€ bide a u beha izan zi uen enp esak salmen en kos ua es al zeko.
Hala, me ka a i za ma jin go dina zenbaki absolu ue an %1,26-an hazi egin zen, baina
salmen en kos ua salmen en gaine ik hazi zenez, balio e la iboe an salmen en 100€
bakoi zeko 4,78€ lib e iza e a iga o zen enp esa.
Be az, us iapeneko emai za en mu izke a bes elako gas ue a ik e o i zela age ikoa
sue a zen da. Hain zuzen e e, us iapeneko bes elako gas uen pisua aipa u beha a dago,
%12,72-ko hazkundea jasan os ean 201.416.346€-ko balio a i i si bai zi en. Ondo ioz,
salmen en 100€ bakoi zeko 5,20€ bide a u beha izan zi uen ho ie a a enp esak. Ho ien
a ze ik, pe sonal gas ue a a 0,66€ bide a u zi uen enp esak, hauen zenba ekoa au eko
u ea ekiko %14,94-an mu iz u bai zen. Hala e e, aipa u beha a dago us iapeneko bes elako
sa e ek %29,81-eko hazkundea jasan zu ela, ondo ioz, ho ie a ik salmen en 100€ bakoi zeko
enp esak 1,18€-ko mozkinak esku a u zi uen. Us iapeneko bes elako gas u e a sa e e an
emandako aldake ek e aginda, us iapeneko emai za 3.534.682€-ko balio a mu iz u egin zen,
salmen en 100€ bakoi zeko us iapeneko gas uei au e egin os ean 0,09€ ge a u zi zaizkiola ik
lib e enp esa i.
Emai za inan za ioa i dagokionez, honek hazkunde a gia jasan zuela ikus dezakegu,
izan e e, nega iboa iza e ik posi iboa iza e a iga o zen, hain zuzen e e, 632.869€-koa. Honen
97
a azoia sa e a inan za ioak gas u inan za ioen gaine ik hazi zi ela li za eke. Izan e e,
sa e ek %107,64-ko hazkundea jasan izan zu en, salmen en 100€ bakoi zeko 0,31€-ko
i abaziak suposa uz. Aldiz, gas u inan za ioek %39,74-ko hazkundea pai a u zu en,
salmen en 100€ bakoi zeko 0,29€-ko gas uak suposa uz. Ondo ioz, emai za inan za ioak
hazkunde a gia jasan zuen, Co a es-ek salmen en 100€ bakoi zeko 0,02€-ko i abaziak iza e a
iga o zela ik. Aldake a honi e a mozkinen gaineko ze gak jasandako mu izke a i eske , 2023.
u eko Co a es-en eki aldiko emai za 3.443.403€-ko balio a i i si zen, salmen en 100€
bakoi zeko 0,09€-ko i abaziak izan zi uela ik.
Labu bilduz, Co a es enp esak bes e bi enp esek ja ai u ako enden zia guz iz
ezbe dina ja ai u izan duela ikus dezakegu. Izan e e, Janssen e a P ize -ek 2020. u ean
izandako eki aldiko emai zak hobe zea lo u zu en bi a ean, Co a es-en za 2020-ko
eki aldiko emai za izan zen onena. Hala e e, salmen a ga biei e epa a uz ge o Co a es izan
da enp esa baka a u e guz ie an zeha salmen ak handi zea lo zen. Dena den, salmen a
kos u al uenak di uen enp esa e e bada, u e guz ie an %95-ingu u man en zen di ela ik.
Balio e la iboei begi a, hi u enp esen egoe ak konpa a uz, esan dezakegu Janssen dela
salmen en 100€ bakoi zeko i abazi handiena iza ea lo zen duena, Co a es-en egoe a be eziki
ha iga ia izanda, izan e e, salmen a handienak di uen enp esa izan a en ho ie a ik i abazi
gu xien lo zen di uen enp esa da.
5.4.2. Poli iken analisia.
Lehenago au e a u den bezala, eki aldiko emai za engan e agi en du en aldagaien
eboluzioa hobe o ule u ahal iza eko, enp esak kudea zen di uen poli ikei e epa a uko diegu.
Hain zuzen e e, hi u di a az e gai izango di ugun poli ikak: poli ika kome ziala, pe sonal
poli ika e a poli ika inan za ioa.
a) Poli ika kome ziala.
Poli ika honen bi a ez, me ka a i za ma jin go dinak izandako eboluzioa az e zen da,
ma jinak jasan di uen aldake ak ze k e agin di uen az e uz. Ho e a ako, kon uan izan
beha ko dugu me ka a i za ma jin go dina en aldake en a zean enp esa en salmen a
bolumena en aldake a edo salmen a bakoi zean aplika u ako ma jina en aldake a egon
dai ezkeela.
98
20. Taula: P ize -en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Has eko, P ize enp esak ja ai u ako poli ika kome ziala i e epa a uko diogu.
Ho e a ako goiko aulan P ize -en me ka a i za ma jin go dinak izandako eboluzioa ikus
dezakegu, ho en a abe a ma jin posi iboa izan du enp esak az e u ako u e guz ie an zeha .
21. Taula: P ize -en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
2020-2021 u een bi a ean me ka a i za ma jin go dinak 61.643.000€-ko hazkundea
izan zuen. Hazkunde ho en ja o ia zein den ezagu zeko salmen ek jasandako aldake a zein
ma jin po zen ualak jasandako aldake a az e u beha ko di ugu. Salmen ei dagokienez, ikus
dezakegu u e ba e ik bes e a hauek handi u egin zi ela. Ondo ioz, P ize -ek 2020-ko ma jin
po zen uala kons an e man endu izan balu, 184.439.652€ gehiago i abaziko li uzke 2021.
u ean salmen ak hazi egin zi elako. Hala e e, ikus dezakegu me ka a i za ma jinak ez zuela
hazkunde hain handia izan, ho ek adie az en duela ik ma jin po zen uala en aldake a en
ondo ioz enp esak di ua galdu egin zuela. Hain zuzen e e, P ize -ek 2021-eko salmen ekin
122.796.652€ galdu zi uen salmen a bakoi zean aplika u ako ma jina mu iz u zuelako. Izan
e e, ma jin po zen uala 0,2096- ik 0,1291- a jai si egin zen, mu izke a ho ek me ka a i za
ma jin go dinean e agin zuela ik. Ma jin po zen uala en mu izke a honen a zean salmen en
hazkundeak salmen en kos ua e e haz ea e agin zuela opa zen dugu, enp esak salmen en
kos uak jasandako hazkundea ezin izan zuela ik p oduk ue a a pasa u e a ondo ioz be e
ma jine a pasa u zuen, hu a xiki uz. Hala, ikus dezakegu salmen en kos ua balio absolu u
zein e la iboe an handi u egin zela, aldiz, me ka a i za ma jin go dina balio absolu ue an hazi
99
a en, balio e la iboe an xiki u egin zen. Hain zuzen e e, balio ho izon alei begi a ikus
dezakegu salmen en kos ua %60,32-an handi u egin zela, me ka a i za ma jin go dina en
hazkundea soilik %45,54-koa izan zela ik. Esan bezala, honek adie azi egi en du salmen en
kos ua en hazkundea ez zuela p oduk u a pasa u e a enp esak be ak jasan beha izan zuela.
Be az, poli ika ez da guz iz egokia ma jin po zen uala xiki u egin zelako. Hala e e,
ma jina en xiki zeak salmen ak haz ea e agin zuen, salmen a bolumenean so u ako
gehikun zak ma jina en mu izke a en e ek u nega iboa es ali zuela ik. Ondo ioz, nahiz e a
poli ika desegokia izan egoe a ez da xa a, salmen en kos ua es ali zelako e a salmen ei eske
gehiago i abazi zuelako.
2022. u ean me ka a i za ma jin go dina be iz e e hazi egin zen, o aingoan
29.634.000€-ko hazkundea jasan zuela ik. Salmen ei dagokienez, hauek be iz e e hazkunde
a gi ba pai a u zu en, ondo ioz, enp esak 2021-eko ma jin po zen uala kons an e man endu
izan balu 20.663.880€ gehiago i abaziko li uzke 2022-an salmen ak hazi egin zi elako. Hala
e e, me ka a i za ma jin go dina en hazkundea handiagoa izan zela ikus dezakegu, ma jin
po zen uala en aldake ak ho e an e e e agin zuela adie az en duenak. Hain zuzen e e,
P ize -ek 2022. u eko salmen ekin 8.970.120€ gehiago i abazi zi uen salmen a bakoi zean
aplika u ako ma jin po zen uala 0,1291- ik 0,1344- a hazi egin zelako. Honek age ian uz en
du ja ai u ako poli ika guz iz egokia izan dela, salmen ak handi zea zein salmen a bakoi zean
aplika u ako ma jina handi zea lo u bai u enp esak. Aipa u beha a dago, kasu hone an
salmen en hazkundeak e agindako kos uen gehikun za p oduk u a pasa zea lo u duela
enp esak, salmen en kos ua en balio e la iboa en jai sie an adie az en dena. Be az, age ikoa
da poli ika egokiena en au ean koka zen ga ela, ma jina zein salmen ak handi zeaz gain,
salmen en kos ua en hazkundea p oduk u a pasa zea lo u bai u enp esak.
Azkenik, 2023. u ean, me ka a i za ma jin go dinak mu izke a ba pai a u zuela
ikus dezakegu, 39.020.000€-ko mu izke a, hain zuzen e e. Honen a zean, alde ba e ik,
salmen a ga biak mu iz u egin zi ela opa zen dugu. Ondo ioz, P ize -ek 2022-ko ma jin
po zen uala kons an e man endu izan balu 125.625.128€ gu xiago i abaziko li uzke
salmen en jai sie a en ondo ioz. Hala e e, age ikoa da me ka a i za ma jin go dina en
mu izke a ez zela hainbes e akoa izan, ondo ioz, ma jin po zen uala en aldake a en
e aginak az e u beha ko di ugu. Kasu hone an, 2023. u eko salmen ekin P ize -ek
86.605.128€ gehiago i abazi zi uen salmen a bakoi zean aplika u ako ma jin po zen uala
hazi egin zelako. Hain zuzen e e, ma jin po zen uala 0,1344-koa iza e ik 0,2497-koa iza e a
100
iga o zen. Be az, enp esak ja ai u ako poli ika kome ziala egokia izan zela esan dezakegu,
ma jin po zen uala handi zea lo u zuelako. Hala e e, gehikun za ho ek salmen ak xiki zea
e agin zuen, me ka a i za ma jin go dina xiki zea e agin zuena. Ondo ioz, poli ika egokia
izan a en, egoe a ez da ona, ma jin po zen uala en hazkundeak salmen ak jais ea e agin
bai u e a ho ek me ka a i za ma jin go dina en mu izke a suposa u dio enp esa i.
22. Taula: Janssen-en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Ja ai zeko, Janssen enp esa en me ka a i za ma jin go dinak jasandako aldake ei
e epa a uko diegu, enp esak ja ai u ako me ka a i za poli ika nolakoa izan den zehaz eko.
Taulan ikusi dai ekeen bezala u e guz ie an zeha Janssen-ek me ka a i za ma jin go din
posi iboa izan du.
23. Taula: Janssen-en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
2021. u ean me ka a i za ma jin go dinak 38.017.000€-ko hazkundea pai a u izan
zuen au eko u ea ekiko konpa a uz ge o. Alde ba e ik, ikus dezakegu salmen ek hazkunde
a gi ba pai a u zu ela, ondo ioz, Janssen-ek 2020-ko ma jin po zen uala kons an e man endu
izan balu 53.186.436€ gehiago i abaziko li uzke, 2021ean salmen ak handi u egin bai zi en.
Hala e e, me ka a i za ma jin go dina en hazkundea ez zenez hainbes e akoa izan ondo ioz a
dezakegu ma jin po zen uala en aldake ak e agin nega ibo ba so u zuela. Hain zuzen e e,
2021. u eko salmen ekin enp esak 15.169.436€ galdu zi uen salmen a bakoi za i aplika u ako
ma jin po zen uala mu iz u zuelako. Zehazki, ma jin po zen uala 0,2028-koa iza e ik
0,1907-koa iza e a iga o zen. Ma jin po zen uala en mu izke a hau salmen en kos ua en
101
hazkundeak e agin zuen, izan e e, salmen ak haz ean salmen en kos ua e e hazi egin zen,
baina enp esak ezin izan zuen kos uen hazkunde ho i p oduk u a pasa u e a ondo ioz ma jin
po zen uale a pasa u zen, hu a xiki uz. Honako hau salmen en kos uen balio absolu u zein
e la iboei begi a ikus dezakegu, izan e e, biak handi u egin zi en; me ka a i za ma jin
go dina en kasuan, nahiz e a balio absolu ue an hazi, balio e la iboe an mu iz u egin zen
bi a ean. Ho e az gain, balio ho izon alei begi a modu a gian ikus dezakegu nola salmen en
kos ua %28,42-an handi u zen bi a ean, me ka a i za ma jin go dina en hazkundea soilik
%18,94-koa izan zen. Be az, ma jin po zen uala mu iz u egin zen heinean poli ika ez da
guz iz egokia, hala e e, ma jina en xiki zeak salmen ak haz ea e agin zuenez egoe a ez da
guz iz xa a. Izan e e, salmen a bolumena en gehikun za ekin salmen en kos ua es ali ahal
izan zen.
2021-2022 u een bi a ean, me ka a i za ma jin go dina 10.919.000€- an mu iz u
egin zen. Salmen ei dagokienez, ikus dezakegu hauek u e ba e ik bes e a handi u egin zi ela.
Hala, enp esak 2021. u eko ma jina kons an e man endu izan balu 9.211.759€ gehiago
i abaziko li uzke salmen ak handi zea en ondo ioz. Dena den, kasu hone an me ka a i za
ma jin go dina mu iz u egin zela ikus dezakegu, be az, age ikoa da ma jin pon zen uala en
aldake ak e agin nega ibo ba izan zuela. Hain zuzen e e, Janssen-ek 2022. u eko
salmen ekin 20.130.759€ galdu zi uen salmen a bakoi zean aplika u ako ma jin po zen uala
0,1907- ik 0,1752- a jai si zelako. Au eko u ean bezala, ma jin po zen uala en hazkundeak
adi ze a ema en du salmen en kos ua en hazkundea ez zela p oduk u a pasa u e a ondo ioz
ma jin po zen uala mu iz u egin zen. Hala e e, kasu hone an, nahiz e a ma jina en
mu izke ak salmen ak haz ea e agin, salmen en hazkunde ho i ez zen nahikoa izan ma jin
po zen uala en mu izke ak e agindako gale ak es al zeko, ho ega ik me ka a i za ma jin
go dina mu iz u egin zen. Be az, poli ika desegokia iza eaz gain, enp esa en egoe a e e
kezkaga ia sue a zen da.
Azkenik, 2023. u ean me ka a i za ma jin go dina 15.601.000€- an mu iz u egin
zen. Honen a zean ikus dezakegu u e ba e ik bes e a salmen ak mu iz u egin zi ela.
Ondo ioz, Janssen-ek 2022. u eko ma jina kons an e man endu izan balu 2.460.868€ galduko
li uzke salmen ak mu iz u egin zi elako. Hala e e, kasu hone an me ka a i za ma jin
go dinak jasandako mu izke a a e handiagoa izan zen, be az, ma jin po zen uala en
aldake a i e epa a u beha ko diogu. Honi dagokionez, 2023. u eko salmen ekin enp esak
13.140.132€ galdu egin zi uen salmen a bakoi zean aplika u ako ma jin po zen uala mu iz u
102
egin zelako, 0,1752-ekoa iza e ik 0,1650-koa iza e a iga oz. Be az, age ikoa da me ka a i za
ma jin go dina en mu izke a bi ak o een ondo io izan zela. Hala, poli ika kome zial xa
ba en au ean koka zen ga a, izan e e, ma jin po zen uala mu iz u egin da e a ho ekin
ba e a salmen ak e e. Balio ho izon alei begi a ikus dezakegu nahiz e a salmen ak %1,08-an
mu iz u, salmen en kos ua %0,15-ean handi u egin zela. Honek adie az en du salmen en
kos ua en pa e handiagoa jasa en a i dela enp esa, hu a p oduk u a pasa gabe, poli ika
kome zial xa a ho ik da o kiola.
24. Taula: Co a es-en me ka a i za ma jin go dina en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Buka zeko, Co a es enp esa en me ka a i za poli ika az e uko dugu. Kasu hone an
e e, enp esak u e guz ie an zeha me ka a i za ma jin go din posi iboa izan du, dena den
be an emandako aldake ei e epa a u beha ko diegu.
25. Taula: Co a es-en me ka a i za ma jin go dina en aldake en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
2020-2021 u een bi a ean me ka a i za ma jin go dinak 787.471€-ko hazkundea
jasan izan zuen. Honen a zean salmen ek hazkunde ba jasan zu ela ikus dezakegu, ondo ioz
enp esak 2020. u eko ma jina kons an e man endu izan balu 322.758€ gehiago i abaziko
li uzke 2021ean salmen ak handi u izana en ondo ioz. Hala e e, me ka a i za ma jin
go dina en hazkundea handiagoa izan zela ikus dezakegu, ma jin po zen uala en aldake ak
ho e an e e e agin zuela age ian uz en duenak. Hain zuzen e e, Co a es-ek 2021. u eko
103
salmen ekin 464.713€ gehiago i abazi zi uen salmen a bakoi zean aplika u ako ma jin
po zen uala 0,0470- ik 0,0471- a igo zelako. Be az, age ikoa da me ka a i za ma jin
go dina en hazkundea bi ak o een esku ik e o i zela, honako hau poli ika on ba en adie azle
dela ik. Izan e e, enp esak salmen ak handi zea zein salmen a bakoi zean aplika u ako
ma jina handi zea lo u zuen. Gaine a, salmen en kos ua en balio e la iboa jai si egin zen
hainean, ondo ioz a dezakegu enp esak salmen en hazkundeak e agindako kos uen
gehikun za p oduk uen p ezio a pasa zea lo u zuela. Hala, enp esa egoe a ik onenean
koka zen da salmen a bakoi zean aplika u ako ma jina handi u du e a gaine a salmen ak e e
handi u di u. Honek adie azi egi en du poli ika ez ezik egoe a e e oso ona dela.
2022. u ean me ka a i za ma jin go dina be iz e e hazi egin zen, 16.086.676€- an
hain zuzen e e. Salmen ei dagokienez, hauek be iz e e hazi egin zi ela ikus dezakegu,
ondo ioz Co a es-ek 2021. u eko ma jin po zen uala kons an e man endu izan balu,
10.298.000€ gehiago i abaziko li uzke 2022-an salmen ak hazi egin zi elako. Be az, age ikoa
da ma jin po zen uala en aldake ak me ka a i za ma jina en hazkundean e e e agin zuela.
Hala, enp esak 2022. u eko salmen ekin 5.787.835€ gehiago i abazi zi uen salmen a
bakoi zean aplika u ako ma jina 0,0471- ik 0,0487- a igo zelako. Honako hau, au eko u ean
bezala poli ika kome zial posi ibo ba en adibidea da. Izan e e, salmen ak go a egin zu en,
salmen en kos ua e e handi uz, baina enp esak salmen en kos ua en gehikun za p oduk uen
p ezio a pasa zea lo u zuen, salmen a bakoi zean aplika zen den ma jin po zen uala
handi uz.
Azkenik, 2023. u ean me ka a i za ma jin go dina 2.301.846€- an hazi egin zen.
Hazkunde ho en a zean, ikus dezakegu u e ba e ik bes e a salmen ak handi u egin zi ela.
Ondo ioz, Co a es-ek 2022-ko ma jin po zen uala man endu izan balu 5.897.328€ gehiago
i abaziko li uzke 2023an salmen ak handi u egin zi elako. Dena den, ikus dezakegu
me ka a i za ma jin go dina en hazkundea ez zela hainbes e akoa izan, ho ek adie az en
duela ik ma jin po zen uala en aldake ak e ek u nega ibo ba izan zuela. Hain zuzen e e,
Co a es-ek 2023. u eko salmen ekin 3.595.482€ galdu zi uen salmen a bakoi zean
aplika u ako ma jin po zen uala 0,0487- ik 0,0477- a jai si egin zelako. Honen a zean
opa zen dugu salmen en hazkundeak salmen en kos uen igoe a e agin zuela, egoe a ho e an
enp esak ezin izan zuen kos uen gehikun za ho i p oduk uen p ezioe a a pasa u e a ho ek
ma jin po zen uala en mu izke a suposa u zuen. Be az, ez gaude poli ika guz iz egoki ba en
au ean, izan e e, egokiena ma jin po zen uala haz ea li za eke, e a kasu hone an mu iz u
104
jai sie a xiki ba pai a u zuela ik. Hala e e, 2023. u ean zo en kos u e ek iboak be iz egin
zuen pixka go a %0,7-an koka u zela ik.
Labu bilduz, az e u ako a ioen a abe a hi u enp ese an gas u inan za ioek oso
e agin xikia du e galdu i abazia engan. P ize e a Co a es enp esen kasue an sa e a
inan za ioek e e ga an zia xikia suposa zen du e, aldiz, Janssen-en kasuan sa e a
inan za ioek galdu i abazian nolabai eko e agina du ela ikus dezakegu.
5.5. Enp esen e en aga i asuna en analisia.
Esku a ean daukagun analisia ahalik e a osoena izan dadin, enp esen
e en aga i asuna nolakoa den az e u beha ko dugu. Honako hau be eziki ga an zi sua
sue a zen da ez soilik enp esa en za , baizik e a in e esa du en hi uga enen za e e, haien
a ean akziodunen za . E en aga i asuna en analisia ikuspun u bikoi z ba e ik bu u zen da,
ho ega ik lehenik e a behin e en aga i asun ekonomikoa i e epa a uko diogu, e a
ja ai zeko, e en aga i asun inan za ioa i.
5.5.1. E en aga i asun ekonomikoa.
E en aga i asun ekonomikoak bu u u ako inbe sioekin e a enp esak di uen
baliabideekin, e ekinak lo zeko enp esak duen gai asuna neu zen du. Be az, enp esa en
zuzenda i edo kudea zaileen e ikazia neu zen du, enp esak hauen eskue an ja i ako
baliabideen kudeake a ona egin du en zehaz uz. E en aga i asun ekonomikoa en bi a ez
alde ba e a uz en di a enp esa en izae a inan za ioa ekin e laziona u ako alde diak, soilik
enp esa en izae a ekonomikoan zen a uz. Hala, e en aga i asun ekonomikoa en
kalkulu ako ROI (Re u n on In es men ) a ioa e abiliko da, enp esa en ak ibo o ala e a
eki aldiko emai za e laziona zen di uenak. Gu e kasuan ROI-a en kalkulu ako BAII-a
e abiliko dugu, eki aldiko emai za go dina alegia, in e esen e a mozkinen gaineko ze ga en
e agina kendu a. Izan e e, enp esen a eko konpa ake ak bu u ze akoan honako hau
sue a zen da egokiena.
111
32. Taula: P ize -en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
O oko ean, P ize enp esa en e en aga i asun ekonomikoak 2020-2023 u een
bi a ean hainba go abehe a jasan zi uela ikus dezakegu. Hala, enp esak 2021. u ean izan
zuen ha en e en aga i asun ekonomiko al uena, u e ho e a ik au e a behe anzko
enden zia ba ean mu gildu zela ik. Ondo ioz, 2023. u eko e en aga i asun ekonomikoa
2020. u ekoa baino xa agoa izan zen. Aldake a hauen ja o ia zehaz eko, ma jina i e a
e o azioa i e epa a u beha ko diegu.
2020. u ean, P ize -en e en aga i asun ekonomikoa %6,11-koa izan zen, honek
adi ze a ema en duela ik ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko 6,11€ i abazi zi uela. 2021ean
enp esa en e en aga i asunak go a egin zuen %14,82- a, ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko
14,82€ i abazi zi uela ik enp esak. Hazkunde honen a zean ma jina zein e o azioa en
hazkundeak egon zi ela ikus dezakegu. Ma jina i dagokionez, %3,97-koa iza e ik
%5,50-ekoa iza e a iga o zen, salmen en 100€ bakoi zeko 3,97€ i abaz e ik 5,50€ i abaz e a
iga o zela adie az en duenak. E a be ean, e o azioa e e hazi egin zela ikus dezakegu,
inbe sioa en eu o bakoi zeko 1,54€-ko salmen ak iza e ik 2,69€-ko salmen ak iza e a iga o
bai zen enp esa. Hala, ondo ioz a dezakegu e en aga i asun ekonomikoa en hazkundea
eki aldiko emai za en (BAII) hazkunde a giak bul za u zuela, aldi be ean, salmen ak e a
ak iboa e e hazi zi ela ik.
2022an P ize -en e en aga i asun ekonomikoak behe a egin zuen %10,52- a jai siz,
ondo ioz, enp esak ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko 10,52€ i abaziak izan zi uen, au eko
u ea ekiko behe akada ba suposa zen duena. Mu izke a hau ma jina zein e o azioa en
esku ik eman izan zen, biak mu iz u bai zi en. Ma jina %4,17- a mu iz u egin zen,
saldu ako 100€ bakoi zeko 4,17€ i abaz e a iga o zela ik, au eko u ean 5,50€ i abaz en
zi uenean. E o azioa i dagokionez, inbe i u ako eu o bakoi zeko 2,52€-ko salmen ak iza e a
112
iga o zen, mu izke a xiki ba e e suposa zen duena. Kasu hone an, esan dezakegu eki aldiko
emai za en mu izke a izan zela e en aga i asuna xiki zea en e agilea.
Azkenik, 2023. u ean enp esa en e en aga i asunak behe a egi en ja ai u zuen,
%5,40- a jai siz. Age ikoa denez honako hau mu izke a naba ia da, ak ibo o ala en 100€
bakoi zeko lo u ako i abaziak ia e di a mu iz u bai zi en au eko u ea ekin konpa a uz
ge o. O aingoan, e en aga i asuna en mu izke a e o azioa en jai sie a en ondo io izan zen,
ma jina handi u egin bai zen. Hain zuzen, e o azioa 0,95- a mu iz u egin zen, inbe i u ako
eu o bakoi zeko lo u ako salmen ak naba menki mu iz u zi ela adie az en duenak. Honen
a azoia li za eke, eki aldiko emai za e a salmen ak mu iz u egin zi en bi a ean ak ibo
o alak go a egi en ja ai u egin zuela.
33. Taula: Janssen-en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen-en kasuan naba men zekoa da ha en e en aga i asun ekonomikoa
2020-2023 u een bi a ean oso kons an e man endu izan dela. Aldake a xikiak eman a en
enp esak ROI-a %14-a en ingu uan man en zea lo u izan du. Dena den, aipa zekoa da
enp esak 2023. u ean 2020an baino e en aga i asun ekonomiko hobea iza ea lo u zuela.
2020. u ean enp esa en e en aga i asun ekonomikoa %13,52-koa izan zen,
enp esak ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko 13,52€ i abazi zi uela ik. Hu engo u ean
Janssen-en e en aga i asunak hazkunde ba pai a u zuen %14,61-e a igoz. Hazkunde honen
a zean e o azioa en hazkundea egon zela ikus dezkagu, izan e e, ma jinak mu izke a xiki
ba jasan zuen. Hain zuzen e e, ma jina %6,20-koa iza e ik %6,09-koa iza e a iga o zen,
salmen en 100€ bakoi zeko 6,2€ i abaz e ik 6,09€ i abaz e a iga o zela ik. Aldiz, e o azioak
go a egin zuen 2021ean inbe i u ako eu o bakoi zeko 2,40€-ko salmen ak izan zi uela ik,
2020an 2,18€-koak izan zi en bi a ean.
113
2022an enp esa en e en aga i asun ekonomikoak hazkunde xiki ba izan zuen
%14,78- a igo zela ik. Ondo ioz, ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko enp esa 14,78€ i abaz e a
iga o zen, esan bezala, honek i abazien go akada xiki ba suposa u zuen. Au eko u ean
bezala, o aingoan e e ma jinak behe a egi en ja ai u izan zuen, e o azioak, aldiz, go anzko
enden zia ekin ja ai u zuen. Hala, ma jina %5,22- a mu iz u egin zen, e o azioa 2,83- a
igo egin zen bi a ean.
2023an Janssen-en e en aga i asunak mu izke a ba pai a u izan zuen, hala e e,
o aindik e e 2020. u eko balioa en gaine ik man endu zen. Hain zuzen e e, 2023an
e en aga i asun ekonomikoa %14,52-koa izan zen, ak ibo o ala en 100€-ko 14,52-ko
i abaziak izan zi uela ik enp esak. Au eko u ee an bezala, ma jinak behe a egi en ja ai u
zuen, e o azioak hazkunde xiki ba izan zuen bi a ean. Hala, ondo ioz a dezakegu azken
u e hone an ma jina en mu izke a e o azioa en hazkundea baino naba iagoa izan zela e a
ho ek e agin zuela e en aga i asun ekonomikoa en mu izke a. Zehazki ma jina %4,95-e a
mu iz u egin zen, salmen en 100€ bakoiz eko 4,95€ i abazi zi uela ik enp esak. Aldiz,
e o azioa i dagokionez, inbe i u ako eu o bakoi zeko 2,94€-ko salmen ak iza e a iga o zen.
34. Taula: Co a es-en e en aga i asun ekonomikoa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Co a es-en kasuan, ikus dezakegu enp esak au kez en duen e en aga i asun
ekonomikoa oso baxua sue a zen dela, az e u ako u e guz ie an zeha %1-a en azpi ik
man en zen dela ik. Honako hau enp esa en ma jina be eziki baxua iza ea en esku ik da o ,
ondo ioz, e o azioa da balio al uagoe an koka zen den aldagai baka a.
Az e u ako lehenengo u ean, 2020an, e en aga i asun ekonomikoa %0,86-koa izan
zen, ak ibo o ala en 100€ bakoi zeko enp esak soilik 0,86€ i abazi zi uela adie az en duenak.
2021ean enp esa en e en aga i asun ekonomikoak mu izke a xiki ba izan zuen %0,73- a
mu iz u zela ik. Mu izke a hau ma jina zein e o azioa en jai sie en ondo io izan zen.
114
Ma jina, %0,86-ko iza e ik 0,73-koa iza e a iga o zen, salmen en 100€ bakoi zeko enp esa
0,86€ i abaz e ik 0,73€ i abaz e a iga o zela adie az en duenak. E a be ean, e o azioak e e
mu izke a xiki ba pai a u zuen, hala, inbe sioen eu o bakoi zeko 2,10€-ko salmen ak
iza e ik 2,07€-ko salmen ak iza e a iga o zen. Ondo ioz a dezakegu, kasu hone an
e en aga i asun gale a eki aldiko emai za en (BAII) mu izke a ik e o i zela.
2022an e en aga i asun ekonomikoak be iz e e behe a egin zuen, %0,66- a
mu iz uz. Mu izke a hau be iz e e ma jina zein e o azioa en ondo io izan zen, biak
mu iz u bai zi en. Ma jina en jai sie a oso xikia izan zen %0,35-e ik %0,34- a mu iz u zen
hain zuzen e e. E o azioa en mu izke a pixka naba iagoa izan zen, hala inbe i u ako eu o
bakoi zeko 2,07€- salmen ak iza e ik 1,95€-koak iza e a iga o zen.
Azkenik, 2023. u ean Co a es-en e en aga i asunak go a egin zuen, 2020. u eko
balioa gaindi uz. Hain zuzen e e, %0,87-ko e en aga i asuna izan zuen, ak ibo o ala en
100€ bakoi zeko 0,87€-ko i abaziak izan zi uela ik. Hobekun za hau ma jina zein
e o azioa en esku ik e o i izan zen, biak hobe u bai zi en. Ma ijna %0,40- a hazi egin zen,
salmen en 100€ bakoi zeko 0,40€ i abaziak izan zi uela ik enp esak. E a be ean, e o azioa
2,17- a handi u egin zen, inbe i u ako eu o bakoi ze ik Co a es-ek 2,17€-ko salmen ak izan
zi uela adie az en duenak. Be az, e en aga i asuna en hobekun za hau eki aldiko emai za en
zein salmen en hazkundea en esku ik e o i zela ondo ioz a dezakegu.
Hi u enp esen egoe ak az e u os ean age ikoa da Janssen-ek duela e en aga i asun
ekonomiko ik onena, e a ondo ioz, ha en baliabideen kudeake a ik onena egi en a i den
enp esa e e bada. Aldiz, Co a es-en egoe a be eziki kezkaga ia sue a zen da ha en
e en aga i asun ekonomikoa oso baxua bai a, nahiz e a ak ibo zein salmen a handienak
di uen enp esa izan, age ikoa da ez duela baliabideen kudeake a egokia egi en
e en aga i asun xikiena lo zen duen enp esa bai a. P ize -en kasua i dagokionez 2023.
u ean ha en e en aga i asunak naba menki egi en duela behe a ikus dezakegu, pandemia en
amaie a ekin e laziona dezakeguna.
5.5.2. E en aga i asun inan za ioa.
E en aga i asun inan za ioa edo ROE (Re u n on Equi y) enp esa en inan za
egi u a en e en aga i asuna az e zeaz a du a zen da. Ha en bi a ez, kos ua en ikuspun u ik,
enp esa en za egokiena sue a zen den e edu inan za ioa zein den zehaz u dezakegu,
115
baliabide p opioen edo zo pe zea en a ean auke a uz. Ondo ioz, kalkulu honek be ebiziko
ga an zia du akziodunen za , enp esan inbe i zea en ingu uko e abakiak ha u ahal iza eko,
zein enp esa en za , inan za e edua en egoe a ezagu zeko. Analisi hau bu u zeko hi u a io
nagusiei e epa a u beha ko diegu: Baliabide p opioen e en aga i asuna i ( 1),
e en aga i asun inan za io osoa i ( 2) e a zo a en kos u e ek iboa i ( 3). Kalkuluak
bu u zeko, hi u enp esen kasuan, %28-ko ze ga asa aplika uko da konpa ake a zuzena egin
ahal iza eko.
35. Taula: P ize -en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Az e gai dugun lehenengo u ean, 2020an, P ize -en apalankamendu inan za ioa
posi iboa izan zen, 2> 3 iza ea en ondo ioz. Honek adie azi egi en du, zo a en kos u
e ek iboa ( 3) baliabide p opioen e en aga i asuna ( 1) baino xikiagoa dela, ondo ioz,
ha zekodunek ha zen ez du en e en aga i asuna en za ia akziodunek ha zen du e
( 1> 2> 3). Enp esa en helbu ua baliabide p opioen e en aga i asuna ( 1) handi zea den
heinean, P ize -ek hu engo gomendioak ja ai u beha ko li uzke. Alde ba e ik, enp esa en
e en aga i asun inan za io osoa ( 2) handi zen saia u beha ko li za eke, ho e a ako ma jina
edo e o azioa handi uz. Bes e ik, apalankamendu posi ibo ba en au ean koka zen ga en
heinean, enp esak zo pe ze a jo beha ko luke inan za i u i me keena sue a zen delako.
Kasu hone an, zo pe ze a jo zea gomendaga ia sue a zen da enp esa en kaudimen o ala
1,601-ekoa delako, o oko ean balio egokia 1,5-e ik go akoa kon side a zen dela ik. Be az,
p in zipioz enp esak ez luke a isku ik ha uko zo pe ze a jo ezke o.
2021. u ean, 1-a naba menki handi u egin zela ikus dezakegu, %10,95-e ik
%26,91- a haziz. Hazkunde honen a zean ikus dezakegu enp esak au eko u ean
komen a u ako gomendioak ja ai u di uela. Has eko, enp esak 2-a handi zea lo u izan du,
116
e en aga i asun inan za io osoa %16,49- a hazi egin den heinean. Ho e az gain,
gomenda u zi zaion bezala zo pe ze a jo egin du enp esak, ha en zo pe ze a ioa %41,47- ik
%63,80- a hazi egin bai a. Be az, age ikoa da enp esak ha en pasiboa naba menki handi u
egin duela gomenda u egin zi zaion bezala. Gaine a, zo a en kos u e ek iboa ( 3) %0,87- ik
%0,15-e a jai si egin zela esan beha a dago. Hala, 1-a en hazkundea komen a u ako
gomendioen ondo io izan zela ikus dezakegu, enp esak ha en helbu ua lo u egin zuela ik.
Ondo ioz, 2021ean enp esa en apalankamendua posi iboa iza en ja ai u zuen ( 2> 3),
ha zekodunek ha u ez zu en e en aga i asuna akziodunek e aman zu ela ik. Au eko
u eko egoe a be dinean koka zen ga en heinean, enp esak 1-a handi zen ja ai u dezan
gomendio be dinak ja ai u beha ko li uzke. Alde be e ik, 2-a handi u beha ko luke,
e o azioa edo ma jina handi uz. Bes e ik, ha en kaudimen o ala ona iza en ja ai zen duenez
(1,651) enp esak be iz e e zo pe ze a jo beha ko luke.
2022. u ean ikus dezakegu 1-a mu iz u egin zela, %26,91- ik %17,64- a jai siz.
Mu izke a hau nondik da o en zehaz eko au eko u ean emandako gomendioak be e di uen
az e u beha ko dugu. Lehenik e a behin, ikus dezakegu 2-a, gu xi baldin bada e e, handi zea
lo u zuela enp esak %16,49- ik %16,75-e a igoz. Be az, hazkundea minimoa izan a en
enp esak lehenengo gomendioa be e zuela esan dezakegu. Biga enik, enp esa en zo pe zea i
dagokionez, honek mu izke a handi ba jasan zuela ikus dezakegu %63,80-koa iza e ik
%6,96-koa iza e a iga o bai zen. Gaine a, nahiz e a zo pe zea mu iz u, zo a en kos u
e ek iboa %3,94- a hazi egin zen. Ondo ioz, age ikoa da enp esak ez duela gomenda u ako
biga en ja aibidea be e, ez duela ik zo pe ze a jo, izan e e, pasiboa mu iz u e a baliabide
p opioak handi u egin zi uen. Hala, emandako bi gomendioe a ik baka a be e zuen enp esak,
ho i ez zela ik nahikoa izan 1-a handi zeko. Dena den, 2022-ko apalankamendua posi iboa
iza en ja ai u zuen, o aindik e e 2> 3 e egela be e bai zen. Be iz e e, apalankamendu
posi ibo ba en au ean egonda 1-a hobe zeko enp esak 2-a handi u e a zo pe ze a jo beha ko
luke. 2-a handi zeko, enp esak ha en e o azioa edo ha en ma jina handi u beha ko li uzke.
Zo pe zea i dagokionez, gomendaga ia sue a zen da inan za i u i me keena iza en
ja ai zen duelako. Be az, enp esa en kaudimen o ala ona den heinean enp esak ha en
pasiboen zenba ekoa handi u beha ko luke.
Azkenik 2023. u ean, P ize -en 1-a be iz e e mu iz u egin zen %9,4- a jai siz.
Kasu hone an, ondo en az e uko den bezala, ikus dezakegu enp esak ez zi uela
p oposa u ako gomendioak ja ai u. Alde ba e ik, 2-a handi u beha ean, hu a naba menki
117
mu iz u egin zuen %16,75-e ik %9,07- a jai siz. Bes e ik, zo pe ze a jo beha ean baliabide
p opioak handi zen ja ai u izan zuen, zo pe ze a ioa %6,96- ik %3,67- a mu iz ea e agin
zuena. Honi lo u a, aipa u beha a dago gas u inan za ioak 0- a mu iz u egin zi ela, zo a en
kos u e ek iboa nulua iza ea e agin zuena. Be az, esan bezala, emandako gomendioe a ik ez
zuen ba e e be e, baliabide p opioen e en aga i asuna mu iz ea e agin zuena. Hala e a
guz iz e e, enp esa en apalankamendua posi iboa iza en ja ai u zuen ( 2> 3), ha zekodunek
ha u ez zu en e en aga i asuna akziodunek ha u zu ela ik. Ondo ioz, helbu ua 1-a
handi zea izanda, enp esak au eko u ee an emandako gomendio be dinak ja ai u beha ko
li uzke. Alde ba e ik, enp esa en e en aga i asun inan za io osoa ( 2) hobe zen saia u
beha ko li za eke, e o azioa edo ma jina handi zea en bi a ez. Bes e ik, enp esa en
kaudimena 1,5-e ik go akoa iza en ja ai zen duenez, 1,66-koa hain zuzen e e, P ize -ek
zo pe ze a jo beha ko luke ho i delako inan za i u i me keena.
36. Taula: Janssen-en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen-en kasuan, 2020an, apalankamendu inan za ioa posi iboa izan zen, 2> 3
iza ea en ondo ioz. Be az, esan dezakegu zo a en kos u e ek iboa ( 3) baliabide p opioen
e en aga i asuna ( 1) baino xikiagoa izan zela, hala, ha zekodunek ha u ez zu en
e en aga i asuna en za ia akziodunek ha u izan zu en. Egoe a hone an enp esak baliabide
p opioen e en aga i asuna ( 1) handi u nahi baldin badu hu engo ja aibideak ja ai u
beha ko li uzke. Alde ba e ik, enp esak 2-a handi u beha ko luke, ho e a ako ma jina zein
e o azioa handi uz. Bes e ik, apalankamendua posi iboa denez, enp esak zo pe ze a jo
beha ko luke inan za i u i me keena iza eaga ik. Hala e e, enp esa en kaudimen o ala i
e epa a uz ge o, ikus dezakegu honen balioa gomenda u ako 1,5-a en azpi ik man en zen
dela, 1,322-an hain zuzen e e. Ondo ioz, egoe a hone an ezin zaio enp esa i zo pe zea
gomenda u, izan e e, ha en kaudimena ona ez den heinean gehiago zo pe zeak enp esa en
118
po o a eka dezake. Be az, nahiz e a ga es iagoa izan baliabide p opioak e abili beha ko di u
Janssen-ek.
2021. u ean, baliabide p opioen e en aga i asuna ( 1) pixka handi u egin zen,
%52,12- ik %58,90- a haziz. Honen a azoia enp esak 2-a handi u egin zuela li za eke, ha en
e en aga i asun inan za io osoa %48,11- ik %54,42- a hazi egin bai zen. E a be ean, ha en
kaudimena xa a zenez, ikus dezakegu enp esak zo pe ze a jo beha ean baliabide p opioak
e abili izan di uela, e a ondo ioz ha en zo pe ze a ioa %8,36- ik %8,25-e a mu iz u egin
zen. Ho ek zo a en kos u e ek iboa e e pixka mu iz ea e agin zuela ik. Be az, age ikoa da
Janssen-ek eman zi zaizkion ja aibideak be e egin zi uela, 2-a en hazkundeak 1-a handi u
zuela ik. Ondo ioz, 2021ean enp esa en apalankamendua posi iboa iza en ja ai u zuen, 2> 3
man endu zela ik. Au eko u eko egoe a be dinean egonda enp esak 1-a handi zeko
gomendio be dinak ja ai u beha ko li uzke. Hala, 2-a handi zen ja ai u beha ko luke,
ma jina edo e o azioa handi uz. Ho e az gain, p in zipioz zo pe ze a jo zea gomenda u
beha ko genioke, me kagoa sue a zen bai a, hala e e, enp esa en kaudimen o ala o aindik
e e xa a iza en ja ai zen duenez (1,357) enp esak baliabide p opioe a a jo beha ko du
be i o e e.
2022an, Janssen-en 1-a be iz e e handi u egin zen %58,9- ik %60,77- a igoz. Honen
a zean ikus dezakegu enp esa en e en aga i asun inan za io osoa ( 2) handi u egin zela,
%56,64- a i i siz. E a be ean, enp esa en zo pe ze a ioa mu iz u egin zela e e ikus dezakegu
%7,30-e a jai siz, izan e e, pasibo galdaga ia zein baliabide p opioak mu iz u a en,
pasiboa en jai sie a baliabide p opioena baino naba iagoa izan zen. E a be ean zo a en kos u
e ek iboa nulua iza e a a e jai si egin zen. Be az, enp esak au eko u ean emandako bi
gomendioak ja ai u zi uela ikus dezakegu. Ho az, hu engo u ean 1-a handi zen ja ai zeko
au eko bi u ee ako gomendio be dinak ja ai u beha ko li uzke. Alde ba e ik, 2-a handi u
beha ko luke ma jina edo e o azioa en bi a ez. Bes e ik, enp esa en kaudimena xa a iza en
ja ai zen duen heinean, ezin du zo pe ze a jo, be az, be iz e e baliabide p opioak e abili
beha ko di u enp esak.
Azkenik, 2023. u ean, Janssen-en 1-a naba menki mu iz u egin zen %60,77- ik
%45,32- a jai siz. Mu izke a honen a azoia zein izan den az e zeko enp esak au eko
u eko gomendioak ja ai u di uen az e u beha ko dugu. Alde ba e ik, ikus dezakegu 2-a
naba menki mu iz u egin zela, ma jina mu iz u izana en ondo ioz, be az aldagai honi
119
dagokionez Janssen-ek ez zuen ja ai u emandako gomendioa. Bes e ik, zo pe ze a ioak
hazkunde naba ia jasan zuela ikus dezakegu, %7,30-e ik %33,96- a igoz. Honek adie azi
egi en du enp esak baliabide p opioe a a jo beha ean zo pe ze a jo egin zuela, pasibo
galdaga ia en hazkunde a gian adie az en dena. E a be ean, zo pe zea en igoe ak zo a en
kos u e ek iboa ( 3) %0,33- a haz ea e agin zuen. Be az, zo pe zea i dagokionez e e enp esak
emandako gomendioa be e ez duela ikus dezakegu. Hala, esan bezala, emandako
gomendioe a ik ez zuen ba e e be e, baliabide p opioen e en aga i asuna mu iz ea e agin
zuena. Dena den enp esa en apalankamendua posi ibo man endu egin zen ( 2> 3), ondo ioz
1 handi u ahal iza eko enp esak hu engo gomendioak ja ai u beha ko li uzke. Alde ba e ik,
enp esa en e en aga i asun inan za io osoa ( 2) hobe zen saia u beha ko li za eke,
e o azioa edo ma jina handi uz. Bes e ik, 2023. u ean enp esa en kaudimena hobe u egin
denez (1,507) enp esak zo pe ze a jo beha ko luke, hu a delako inan za i u i me keena.
37. Taula: Co a es-en e en aga i asun inan za ioa en kalkulua.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Buka zeko, Co a es-i dagokionez, 2020an enp esak apalankamendu inan za io
posi iboa izan zuela ikus dezakegu. Au eko enp esen kasue an bezala 2> 3 izan zen, hala
e e, o aingoan bien a eko ezbe din asuna oso xikia izan zela aipa u beha a dago. Dena den,
egoe a hone an ha zekodunek ha u ez zu en e en aga i asuna en za ia akziodunek ha u
zu en. Tes uingu u hone an, baliabide p opioen e en aga i asuna ( 1) handi zeko hu engo
gomendioak ja ai u beha ko li uzke Co a es-ek. Alde ba e ik, enp esak 2-a handi u beha ko
luke, ho e a ako ma jina zein e o azioa handi uz. Bes e ik, apalankamendua posi iboa
denez, o oko ean enp esak zo pe ze a jo beha ko luke inan za i u i me keena iza eaga ik.
Hala e e, kasu hone an enp esa en kaudimen o ala 1,170-koa denez, 1,5-a en azpi ik,
gomendioa ezin dai eke izan gehiago zo pe zea, ho ek enp esa en po o a eka dezakeelako.
Be az, nahiz e a ga es iagoa izan baliabide p opioe a a jo beha ko du Co a es-ek.
120
e a. Inbe sio-ja due e ako di u luxuei (IJDF) dagokienez, hauek nega iboak izan zi en
87.502.000€-ko beha ak e agin zi uz ela ik. Beha ho iek be eziki aldeko enp esa e a
elka ue an bu u u iko inbe sioe a ik e o i izan zi en, enp esak ibilge uan e e inbe i u
zuela ik. Buka zeko, inan zake a ja due e ako di u luxuak (FJDF), nega iboak e e izan
zi en, -31.016.000€-koak. Nega ibo asun hau, be eziki, enp esak akziodunei bana u ako
dibidendue a ik e o i izan zen. Be az, esan dezakegu us iapeneko ja due e a ik e a o i ako
di u luxuei eske , enp esak inbe sio zein inan zake a di u luxuen beha ak es ali ahal izan
zi uela. Egoe a hau ikusi a badi udi 2020. u ean Janssen heldu asun ase ba ean zegoela,
inbe sioak inan za zeko edo a dibidenduak bana zeko di uzain za e abil zen duela ik.
2021. u ean, di uzain zak 50.209.000€-ko mu izke a pai a u izan zuen. Dena den,
us iapen-ja due e ako di u luxuak posi iboak iza en ja ai u zu en (117.957.000€), eki aldiko
emai za e e posi ibo man endu zen bezala (76.167.000€). Emai zen doikun zek posi ibo asun
hau 1.193.000€- an mu iz u egin zu en, be iz e e, sa e a ez mone a ioen doikun zen
ondo ioz. Kapi al ko on ea en aldakun zek e e di uzain za 52.291.000€- an handi u egin
zu en, e ek u posi ibo ho i ha zekodunen o dainke ak a ze a ze ik e o i zela ik hein handi
ba ean. Aldiz, us iapeneko bes elako di u luxuek di uzain za mu iz ea e agin zu en,
-9.308.000€-ko balioa izan zu ela ik. Mu izke a hau gehien ba mozkinen gaineko ze ga en
ondo io izan zen. Inbe sio ja due e ako di u luxuak (IJDF) 2021ean nega iboak izan zi en,
di uzain za en beha ak 107.157.000€ haz ea e agin zu ela ik. Honako hau enp esak egindako
inbe sioen ondo io izan zen, be eziki aldeko enp esa e a elka ue an inbe i u zuela ik.
Buka zeko, inan zake a ja due e ako di u luxuak (FJDF) nega iboak izan zi en, enp esak
60.000.000€-ko dibidenduak bana u izana en ondo ioz. Hala, UJDF- ik e a o i ako sa e ak
ez zi en nahikoak izan IJDF e a FJDF-e a ik e a o i ako di uzain za en beha ei au e egi eko
e a ondo ioz di uzain za en balioa mu iz u egin zen. Au eko u ean bezala heldu asun ase
ba ean man endu zen Janssen 2021ean.
Hu engo u ean, 2022an, di uzain za en balioa 3.390.000€- an hazi egin zen.
Eki aldiko emai za 67.915.000€-koa izan a en, us iapen ja due a ik e a o iko di u luxuak
(UJDF) nega iboak izan zi en, -81.459.000€-koak hain zuzen e e. Izan e e, emai zen
doikun zen ondo ioz di uzain za 1.103.000€- an mu iz u egin zen, be eziki sa e a
inan za ioen doikun zek bul za u ik. Kapi al ko on ea en aldakun za e e nega iboa izan zen,
alde ba e ik enp esak 92.442.000€-ko zo dunen kob an zak a ze a u egin zi uelako, e a
bes e ik, ha zekodunei 59.673.000€-ko o dainke a egin zielako. Aldiz, us iapen ja due e ako
127
bes elako di u luxue a ik di uzain za en zenba ekoa 1.903.000€- an hazi egin zen, be eziki,
in e esen kob an zek bul za u ik. Inbe sio ja due e ako di u luxua (IJDF) posi iboa izan zen,
di uzain za 159.931.000€- an hazi egin zela ik. Posi ibo asun hau aldeko enp esa e a
elka ue an egindako desinbe sioen kob an zen ondo io zuzena izan zen. Azkenik,
inan zake a ja due e ako di u luxuak (FJDF), nega iboak izan zi en, -75.460.000€-koak,
enp esak bana u ako dibidenduen ondo ioz. Hala, IJDF posi iboek UJDF nega iboak zein
FJDF nega iboak es ali zi uz en, di uzain za en hazkundea posible eginez. Honek adie azi
egi en du enp esa likidazio ase ba ean dagoela, ak iboak salduz e abilga i asun a azoei au e
eginez.
Azkenik, 2023. u ean Janssen-en di uzain za 1.083.000€- an handi u egin zen. Hala
e e, au eko u ean bezala UJDF-ak nega iboak izan zi en, -81.551.000€-koak. Nahiz e a
eki aldiko emai za 63.383.000€-koa izan, zenba eko ho i emai zen doikun zen ondo ioz
6.523.000€- an mu iz u egin zen. E a be ean, kapi al doikun zek 146.126.000€-ko
mu izke a suposa u zu en, ha zekodunei bu u u ako o dainke ek e a zo dunen a ze apenek
e aginda. Dena den, in e esen kob an zei eske us iapen ja due e ako bes elako di u
luxue a ik 8.715.000€- an handi u zen di uzain za. Inbe sio ja due e ako di u luxua (IJDF)
119.314.000€-koa izan zen, be iz e e aldeko enp esa e a elka ue an bu u u ako
desinbe sioen kob an zek e aginda. Buka zeko, inan zake a ja due e ako di u luxuak
(FJDF) -37.825.000€-ko balioa izan zuen, enp esak dibidenduak bana u izana en ondo ioz.
Be az, be iz e e enp esa likidazio ase ba ean egon zela esan dezakegu.
41. Taula: Janssen-en so u ako baliabideen analisia.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Janssen-en kasuan, 2020 e a 2021. u ee an enp esa likidezia nahikoko egoe a ba ean
koka u zen (UJDF>0 e a SB>0). Honako egoe a hau posi iboa sue a zen da enp esa en za
ha en ja due a ik ba ne baliabideak lo zen a i delako e a gaine a kob an za e a o dainke a
poli ika egokiei eske baliabide ho iek di uzain zan bihu zen a i di elako. Enp esa egoe a
hau man en zen saia u beha ko li za eke, hala e e, ikus dezakegu kasu hone an ez duela
helbu u ho i lo u. Izan e e, 2022 e a 2023. u ee an enp esa likidezia eza en a du a egoe a a
128
iga o da. Honen a zean ikus dezakegu 2021. u e ik 2022. u e a kob an za azpieki aldia (d2)
24 egune an handi u egin zela, o dainke a asea (d3) 6 egune an mu iz u zela ik. Be az, bi
poli ikek xa e a egin zu ela ikus dezakegu, 2023. u ean naba iagoa izan zela ik poli iken
oke ze ho i. Likidezia eza en a du ak adie azi egi en du nahiz e a enp esa en ja due ak
baliabideak so zen ja ai u izan, enp esak ez di uela baliabide ho iek di uzain zan bihu u
kob an za-o dainke a poli ika desegokien ondo ioz. Be az, enp esa poli ika ho iek hobe zen
saia u beha ko li za eke us iapenean bu u u ako kudeake a man enduz.
42. Taula: Co a es-en di u- luxuen egoe a o ia.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Co a es enp esa i dagokionez, 2020. u ean, ha en di uzain za 61.638.705€- an
handi u egin zen. Ha en eki aldiko emai za 5.758.694€-koa izan a en, us iapen ja due e a ik
e a o i ako di u luxuak -50.819.292-ko balioa izan zu en. Emai zen doikun zei eske
enp esa en di uzain za handi u egin zen, na iadu enga iko balio zuzenke ek zein gas u
inan za ioen doikun zek e aginda. Hala, e e kapi al ko on ea en aldakun zek
-59.871.860€-ko mu izke a suposa u egin zu en. Honen a zean ikus dezakegu enp esak
izakine an inbe sio handia egi eaz gain, zo dunen kob an zak a ze a u egin zi uela, ho ek
di uzain za mu iz ea e agin zuela ik. Us iapeneko bes elako di u luxuek e e di uzain za
mu iz u egin zu en 3.897.712.€- an, mozkinen gaineko ze gak e a in e esen o dainke ak
bul za u ik. Bes e ik, inbe sio-ja due e ako di u luxuak (IJDF) posi iboak izan zi en,
11.696.517€-koak hain zuzen e e. Honen a azoia desinbe sioe a ik lo u ako kob an zak
129
inbe sio be ien o dainke ak baino handiagoak izan zi ela li za eke. Buka zeko, inan zake a
ja due e ako di u luxuak (FJDF), 100.761.525€-koak izan zi en, di uzain za haz ea e agin
zuenak. Posi ibo asun hau enp esek zo en jaulkipene ik esku a u zuen. Hala, IJDF-e a ik e a
be eziki FJDF-e a ik esku a u ako zenba ekoa i eske UJDF-ak so u ako beha ak es ali ahal
izan zi uen enp esak, di uzain za en hazkundea bul za uz. Be az, 2020an enp esa
be egi u a ze ase ba ean zegoela esan dezakegu, enp esak us iapeneko gale ak desinbe sio
e a zo pe zea en bidez es ali zi uela ik.
2021. u ean, Co a es-en di uzain za 11.783.109€- an hazi egin zen. UJDF-ak
posi iboak izan zi en, be a ik di uzain zak 10.997.034€ esku a u zi uela ik. Izan e e, ze ga
au eko eki aldiko emai za 4.268.494€-koa izan zen, emai zen doikun zen ondo ioz
11.654.243€- an hazi egin zela ik. Hazkunde hau be iz e e gas u ez mone a ioen zein
na iadu aga iko balio zuzenke en doikun zen ondo io izan zen. Dena den, kapi al
ko on ea en aldakun zek zenba eko ho i mu iz u egin zu en, zo dunen kob an zen
a ze apenek e a bes elako ak ibo ko ien eek e aginda. E a be ean, us iapeneko bes elako di u
luxuek be iz e e di uzain za mu iz ea e agin zu en, enp esak bu u u ako in e esen
o dainke a handia dela e a. Inbe sio ja due e ako di u luxuak (IJDF) 2021ean nega iboak
izan zi en, di uzain za en beha ak 18.671.011€ haz ea e agin zu ela ik. Honen a azoia
li za eke u e ho e an enp esak inbe sioak bu u u egin zi uela, be eziki, aldeko enp esa e a
elka ue an. Buka zeko, inan zake a ja due e ako di u luxuak (FJDF) posi iboak izan zi en
(19.457.422€), enp esak zo pe ze a jo zen ja ai u bai zuen. Ondo ioz, us iapen zein inan za
ja due e a ik lo u ako di u sa e ek inbe sio ja due en nega ibo asuna es ali ahal izan zu en,
di uzain za handi zea e aginez. Be az, enp esa hazkun za ase ba ean dagoela esan dezakegu,
inbe sioen inan zake a be eziki zo pe zea en bi a ez e a us iapeneko lagun za ekin es al zen
duela ik.
2022. u ean, enp esa en di uzain zak be iz e e egin zuen go a, o aingoan
100.686.123€- an haziz. Nahiz e a ze ga au eko eki aldiko emai za 4.548.763€-koa izan,
us iapen ja due e ako di u luxuak nega iboak izan zi en -18.935.296€-koak hain zuzen e e.
Emai zen doikun zek e agin posi iboa izan zu en, 16.631.715€-ko hazkundea suposa u
zu ela ik na iadu aga iko balio zuzenke en doikun zek bul za u ik. Aldiz, kapi al
ko on ea en aldakun zek di uzain za en 36.942.505€-ko mu izke a suposa u zuen, be eziki
izakine an egindako inbe sioa en e a zo dunen kob an zen a ze apena en ondo ioz. Azkenik,
in e esen o dainke a dela e a, us iapen ja due e ako bes elako di u luxue a ik 3.173.269€-ko
130
mu izke a jaso zuen UJDF-ak. Inbe sio ja due e ako di u luxua (IJDF) posi iboa izan zen,
di uzain za 39.343.117€- an hazi egin zela ik. Posi ibo asun hau bes elako ak iboe an
egindako desinbe sioen kob an zen ondo io zuzena izan zen. Azkenik, inan zake a
ja due e ako di u luxuak (FJDF), posi iboak izan zi en 80.278.710€-koak. Izan e e,
Co a es-ek aldeko enp esa e a elka uekiko zo ak jaulki zen ja ai u izan zuen. Hala, IJDF
e a FJDF-ei eske us iapene ik esku a u ako beha ak es ali ahal izan zi uen enp esak. Be az,
enp esa be egi u a ze ase ba e a buel a u zela ikus dezakegu, us iapeneko gale ak
desinbe sio e a zo pe zea en bi a ez es aliz.
Azkenik, 2023. u ean Co a es-en di uzain zak 210.235.217€-ko mu izke a pai a u
izan zuen. Izan e e, UJDF-ak nega iboak izan zi en, -131.798.437€-koak. Eki aldiko emai za
4.167.551€-koa izan zen, e a doikun zei eske 4.669.415€-ko hazkundea pai a u izan zuen.
Hala e e, enp esa en di uzain zak 140.730.399€-ko mu izke a pai a u zuen kapi al
ko on ea en aldakun zen ondo ioz. Izan e e, nahiz e a zo dunen kob an zak jaso di u gehiago
inbe i u beha izan zuen ha zekodunen o dainke e an. Us iapeneko bes elako di u
luxue a ik 94.996€ lo u zi uen, in e esen kob an za in e esen o dainke a baino handiagoa
izan zelako. Inbe sio ja due e ako di u luxua (IJDF) -21.679.335€-koa izan zen, enp esak
aldeko enp esa zein ibilge uan bu u u ako inbe sioen ondo ioz. Buka zeko, inan zake a
ja due e ako di u luxuak (FJDF) -56.757.233€-ko balioa izan zuen, zo en i zulke a e a
amo izazioek e aginda. Be az, di u luxu guz iak nega iboak izanda age ikoa da enp esa en
egoe a ez dela ba e e ona, likidezia gale a handi ba e a hu bil zen bai a.
43. Taula: Co a es-en so u ako baliabideen analisia.
I u ia: Elabo azio p opioa Sabi-ko da ue an oina i uz.
Co a es-en egoe a pixka kezkaga iagoa dela ikus dezakegu, izan e e, 2021. u ea
kendu a, gaine ako u e guz ie an likidezia eza en a du a egoe an dagoela ikus dezakegu.
Be az, enp esak u e gehiene an kob an za e a o dainke a poli ika desegokiak ja ai u di uela
ondo ioz a dezakegu, ho ek us iapen ja due a ik so u ako baliabideak di uzain za a ez
iga o zea e agin duela ik. Hala, ikus dezakegu nola 2021. u ean kob an za azpieki aldia
au eko u ea ekiko konpa a uz ge o labu u egi en zen, 2022. u ean be iz e e hazi egin
131
zela ik. Aldiz, o dainke a azpieki aldia 2021. e a 2022. u ee an luza u a en, 2023an
naba menki mu iz u egin zen. Be az, enp esak us iapeneko kudeake a man enduz kob an za
e a o dainke a poli ikak hobe zen saia u beha ko li za eke, modu ho e an likidezia egoe a a
iga oz 2021. u ean egin zuen bezala.
6. ONDORIOAK.
Behin az e gai izan di ugun hi u enp esen 2020-2023 u een bi a eko analisi
ekonomiko- inan za ioa bu u u ondo en azken a al hone an analisi ik e a o i ako ondo io
nagusiak bildu egingo di a.
Enp esen inbe sio egi u a i dagokionez, ikus dezakegu hi u enp esek an zeko egi u a
au kez en du ela, kasu guz ie an ak ibo ko on ea en pisua ak ibo ez ko on ea ena baino
naba menki handiagoa sue a zen dela ik. Hi u enp esen inbe sio egi u ak an zekoak izan
a en, aipa u beha a dago Co a es enp esa en inbe sio o ala P ize e a Janssen enp esena
baino askoz al uagoa dela, be eziki di uzain za en pisuan opa di zakegula ik enp esen a eko
ezbe din asun a gienak. Finan za egi u a i dagokionez, hi u enp esen kasuan kanpo
inan zake a en nagusi asuna ema en da, hala e e, o aingoan enp esen egi u ek zenbai
ezbe din asun au kez en di uz e haien a ean. P ize -en kasuan baliabide p opioen ga an zia
bes e bi enp ese an baino naba menki handiagoa da, ba ne e a kanpo inan zake a en a eko
o eka ba e a i is e a gehien hu bil zen den enp esa izanik. Janssen-en kasuan kanpo
inan zake ak P ize -enak baino pisu handiagoa lo zen duela ikus dezakegu, hala e e, Co a es
enp esa da kanpo inan zake a a gehien jo zen duen enp esa. Hala, Co a es da inan zake a
handiena duen enp esa, inan zake a en za i handiena kanpo baliabidee a ik da o kiola ik.
Dena den, hi u enp esek komunean du e epe labu eko kanpo inan zake a en nagusi asuna
age ikoa dela epe luzeko kanpo inan zake a en au ean.
Enp esen e o azio ondoei begi a, ondo ioz a dezakegu enp esa guz iek e o azio
ondo posi ibo ba au kez en du ela az e u ako u e guz ie an zeha . Hala, hi u enp esen
kasue an epe labu eko inbe sioa epe labu eko inan zake a baino al uagoa da, ondo ioz epe
labu eko beha inan za ioei au e egi eko epe luzeko inan za sobe akina e abili beha ko
du e enp esek. Esan bezala, e o azio ondoa posi ibo man endu denez u e guz ie an zeha ,
hi u enp esek inan za e edu egonko ba du ela esan dezakegu, hi u ek a gi du ela ik eu en
inan za egi u a nolakoa den.
132
Enp esen epe labu eko likidezia i dagokionez, Janssen li za eke egoe a ik onena
au kez en duen enp esa, be a bai a epe labu eko zo ei au e egi eko likido bihu u
dai ezkeen ondasun e a baliabide gehien di uen enp esa. P ize -en likidezia 2020. u ean
kezkaga ia izan a en, hu engo u ee an hobekun za a gia jasan zuela ikus dezakegu. Aldiz,
Co a es-en kasuan ha en likideziak xa e a egin duela ikus dezakegu, azken u ean likidezia
nahiko ik au kez en ez duela ik.
Kaudimena i dagokionez, ikus dezakegu hi u enp esek kaudimen o al hobea
au kez en du ela epe labu eko kaudimena baino. Hain zuzen e e, epe labu ean P ize da
kaudimenduna iza e a i is en den enp esa baka a. Aldiz, kaudimen o ala i e epa a uz ge o
bai P ize bai Janssen balio op imoe a a i is ea lo zen du e, P ize -en kaudimen hobeena
iza en ja ai zen duela ik. Tes uingu u hone an Co a es enp esa en egoe a da la iena, izan
e e, kaudimengabea sue a zen da aipa u ako bi a ioen a abe a. Aldez au e ik aipa u den
moduan Co a es da kanpo inan zake a a gehien jo zen duen enp esa, hala, ikus dezakegu
e abaki ho ek ha en kaudimenean e agin egin duela.
Azken honi lo u ik enp esek du en inan za au onomia i e epa a u beha ko diogu,
enp esen zo pe ze a ioa ekin ha emana duena. Finan za au onomia i dagokionez hi u
enp esen kasuan nahiko baxua dela ikus dezakegu, inan za egi u an ikusi denez gehienba
kanpo baliabideen bi a ez inan za zea en ondo io dena. Hala, hi u enp esek hi uga enekiko
menpeko asuna izan a en, P ize li za eke independen zia gehien duena, aldiz, Co a es da
hi uga enekiko menpeko asun handiena duena. Honako hau zo pe ze a io en bi a ez e e
age ikoa bihu zen da, Co a es dela ik gehien zo pe u a dagoen enp esa.
Alde di hauek az e u a enp esek izandako hazkundea en ingu uko ondo ioe a a iga o
gai ezke, eu en emai ze a ik a e a dai ezken konklusioak azalduz. Hala, ikus dezakegu
enp esen eki aldiko emai zek eboluzio ezbe dina ja ai u izan du ela. P ize -en kasuan
enp esa en eki aldiko emai zak 2021. u ean egin zuen ope, u e ho e a ik au e a mozkinek
behe anzko enden zia ba ja ai u zu ela ik, mu izke a ho i guz iz naba ia izanik 2023.
u ean. Janssen-en kasuan eki aldiko emai zak jasandako go abehe ak ez zi en P ize -enak
bezain naba iak izan, hala e e, ikus dezakegu nola Janssen-en us iapeneko emai zak bai
e akus en duen P ize enp esa ena en eboluzio be dina, 2021. u ean ope a i i ziz e a 2023an
naba menki mu iz uz. Aldiz, Co a es-en emai zek eboluzio guz iz ezbe dina ja ai u izan
133
zu en, enp esa honek 2020. u ean lo u bai zuen emai za ik al uena, u e ho e an be an
behe anzko enden zia ba i hasie a emanez. Hala, ikus dezakegu COVID-19-a en au kako
xe oa ekoi zi zu en enp ese an (P ize e a Janssen), us iapeneko emai za en eboluzioa ia
be dina izan dela, pandemia i lo u iko p oduk uen eskae a en go abehe ek modu an zeko
ba ean e agin egin ziela adi ze a ema en duenak.
Enp esen a eko ezbe din asun hau age ikoa egi en da poli ika kome ziala i
e epa a uz ge o. Izan e e, be an ikus dezakegu nola Co a es-en salmen ek u ez u e haziz
joa en di en bi a ean, P ize e a Janssen enp esen kasuan biek salmen en behe akada ba
soma zen du e 2023.u ean, P ize -en kasuan be eziki naba mena izanik mu izke a ho i. Hala
e e, ezbe din asunak ez di a ho buka zen P ize e a Janssen enp esen salmen en kos u
e la iboa Co a es-ena baino baxuagoa dela e e ikus dezakegulako. Ho ek Co a es-en
me ka a i za ma jin po zen uala askoz xikiagoa iza ea e agin zuena. Be az, be iz e e
ezbe dinak opa di zakegu COVID-a en au kako a mako zuzenak ekoi zi zi uz en enp esen
e a ho elako ik ekoi zi ez zi uen enp esa en a ean.
Emai za hauek e en aga i asun ekonomikoa en ikuspun u ik az e u a, ondo ioz a
dezakegu Janssen dela baliabideen kudeake a ik onena egin duen enp esa, e en aga i asun
ekonomiko al uena lo zen duen enp esa bai a. Gaine a, aipa zekoa da ha en
e en aga i asuna oso kons an e man en zea lo u duela. P ize -en kasuan azken hau ez da
holan izan e a 2023. u ean e en aga i asun gale a naba ia pai a u zuen. Co a es-en kasuan,
aldiz, e en aga i asuna ez da ba e e egokia az e u ako u e guz ie an zeha , baliabideen
kudeake a oke a bu u zen a i dela adie az en duenak. Akziodunen ikuspun u ik Janssen da
e e e en aga i asun al uena eskain zen duen enp esa, Co a es-ek e en aga i asun oso xikia
eskain zen dien bi a ean.
Labu bilduz, age ikoa da Co a es dela egoe a kezkaga ienean koka zen den enp esa.
Ikusi ahal izan den moduan, kaudimen zein likidezia xa enak di uen enp esa bai a,
segu uenik kanpo baliabideen gehiegizko e abile a ba ek e aginda. Ho e az gain, nahiz e a
salmen a bolumen handiena duen enp esa izan ikus dezakegu kudeake a desegoki ba en
ondo ioz ho ek ez duela e agin ha en eki aldiko emai za al uena iza ea, guz iz kon akoa
hain zuzen e e. Honako hau guz iz age ikoa izanik enp esa en e en aga i asun xa a i
begi a. P ize e a Janssen enp esen kasue an ikus dezakegu enp esek elka en a eko
an zeko asun gehiago di uz ela, bai inbe sio zein inan za egi u e an bai a emai zen
134
eboluzioan e e. Hala e e, ikus dezakegu P ize -ek kaudimen hobeagoa au kez en duen
bi a ean Janssen-ek e en aga i asun al uagoa eskain zen duela.
Lana i amaie a ema eko, enp esek ga apen jasanga iko helbu uen (GJH) alde
bu u u ako ekin zei aipamen egi ea in e esga ia sue a zen da. Ho e a ako enp esen
webguneak kon sul a u egin di a, a lo hone an ha u ako konp omesuak zein zuk izan di en
ikusi ahal iza eko. P ize -en kasuan enp esak adie azi egi en du modu zuzenean lan egi en
duela hu engo GJH-en lo penean: 3. Osasuna e a ongiza ea, 5. Gene o be din asuna, 8. Lan
duina e a hazkunde ekonomikoa, 9. Indus ia, be ikun za e a azpiegi u a, 12. Ekoizpen e a
kon sumo a du a sua e a 17. I unak helbu uak lo zeko. Age ikoa denez, negozioa en izae a
kon uan izanik kasu hone an helbu u ik ga an zi suena hi uga ena li za eke, enp esak
pe sonen osasuna hobe zen du en sendagaien ike ke a e a ga apenean lan egi en bai u.
Co a es enp esak e e modu zuzenean adie az en du zein GJH-e an lan egi en duen nagusienak
3. Osasuna e a ongiza ea, 13. Klima babes eko ekin za e a 17. I unak helbu uak lo zeko
helbu uak izanik. Biga en maila ba ean 8. Lan duina e a hazkunde ekonomikoa e a 10.
Desbe din asunak mu iz ea helbu uekin e e lan egi en duela ik. Hala, osasuna guz ion za
i isga ia iza ea e dian egonda enp esak klima zain zeko zein be din asuna sus a zeko
poli iken alde egi en du enp esak. Janssen-en kasuan ez da opa u aipamen zuzenik GJH-ei
dagokienez, hala e e, enp esak ha en e an zukizuna en ingu uko adie azpen ba du ha en
webgunean. Be an, adie az en duena en a abe a enp esak gehien ba 3. Osasuna e a
ongiza ea helbu ua en alde egi en du, pe sonen osasuna hobe zea en alde egi en duela ik.
Ho e az gain enp esak plane a ekiko konp omesua e e azpima a zen 13. Klima babes eko
ekin za helbu ua ekin lo u dai ekeena.
Hala e e, ona u beha a dago gau egun zaila dela ezbe din zea noiz enp esak bene an
GJH-en alde lan egi en a i di en edo a soilik eu en i udia hobe zeko es a egia gisa e abil zen
di uz en. Adibidez, P ize -en kasuan ikus dezakegu nola ekoizpen e a kon sumo a du a su
ba en alde egi en duen (12. helbu ua), ekonomia zi kula eko e edu ba sus a uz e a
hondakinak gu xi zeko kanpainien alde eginez. Dena den, enp esa en balan ze a jo ezke o
ikus dezakegu 2023. u ean enp esak be o egi-e ek uko gasak isu zeko eskubideenga iko
ho nidu ak izan di uen, gas ho iek isu zen di uz en enp esen za kon abili a e be ebeha ba
dena. Be az, honek zalan zan ja zen du ea zein pun u a a a e ja du en duen enp esak
GJH-en alde. E a be ean, Co a es-ek desbe din asunak mu iz ea en alde lan egi en duela
adie az en du ha en webgunean. Hala e e, ha en memo ia kon sul a uz ge o ikus dezakegu
135
2023. u ean zi uen 451 langilee a ik soilik 125 emakumeak zi ela, gizonek langile ia en
%72,28-a suposa u zu ela ik. Be az, kasu hone an e e kon aesanak opa di zakegu,
enp esa en sinesga i asuna kal e zen duenak. Janssen-en kasuan neu i guz iz zeha zak
au kez en ez di uenez zailagoa sue a zen da kon aesan hauek opa zea, esan bezala, ez bai ie
GJH-ei aipamen zuzenik egi en. Hau esanda, age ikoa da gau egun GJH-en aipamena zein
ho iei lo u iko neu iak nolabai enp esen za eu en i udia hobe zeko be ebeha ba bihu u
di ela.
Buka zeko, lan hau au e a e ama eko limi azioen a ean P ize enp esa en memo ia
opa zeko ezin asuna azpima a u beha ko nuke. Zenbai kasu an in o mazioa osa zea edo
da u zeha zagoak lo zea zailagoa iza ea e agin duenak. Bes e ik, lana bes elako no abidee an
heda zea en ingu uan, in e esga ia izango li za eke modu sakonago ba ean enp esek GJH-en
ingu uan egindako lana zein izan den az e zea, bene an au e a e amandako poli ikei
e epa a uz, da u ho iek opa zea zaila sue a u dai ekeen a en.
136
JANSSEN ENPRESAREN BALANTZEA
2023
2022
2021
2020
A)
AKTIBO
EZ
KORRONTEA
82.961.000
71.901.000
56.397.000
51.865.000
I.
Ibilge u
ukiezina
79.000
90.000
126.000
86.000
5. Aplikazio in o ma ikoak
79.000
90.000
126.000
86.000
II.
Ibilge u
ma e iala
25.481.000
26.123.000
24.978.000
23.036.000
1. Lu ak e a e aikun zak
13.983.000
14.187.000
14.311.000
14.549.000
2. Ins alazio eknikoak e a bes elako ibilge u ma e iala
9.983.000
10.891.000
9.687.000
7.554.000
3. Bidean den ibilge ua e a au e akinak
1.515.000
1.045.000
980.000
933.000
III.
Higiezine ako
inbe sioak
802.000
938.000
1.074.000
1.210.000
2. E aikun zak
802.000
938.000
1.074.000
1.210.000
IV.
Epe
luzeko
inbe sioak
aldeko
enp esa
e a
elka ue an
27.000
27.000
27.000
27.000
1. Onda e esnak
27.000
27.000
27.000
27.000
V.
Epe
luzeko
finan za
inbe sioak
210.000
210.000
210.000
212.000
2. En i a een zako k edi uak
0
0
0
2.000
5. Bes elako ak ibo finan za ioak
210.000
210.000
210.000
210.000
VI.
Ze ga
ge o a uen
ak iboak
56.362.000
44.513.000
29.982.000
27.294.000
B)
AKTIBO
KORRONTEA
355.138.000
387.551.000
465.137.000
402.079.000
II.
Izakinak
0
0
508.000
145.000
1. Me ka a i zakoak
0
0
508.000
145.000
III.
Zo dun
kome zialak
e a
kob a zeko
bes e
kon u
ba zuk
324.969.000
277.565.000
193.628.000
183.817.000
1. Beze oak salmen enga ik e a ze bi zu-ema eenga ik
277.705.000
231.538.000
141.960.000
141.804.000
2. Beze oak, aldeko enp esak e a elka uak.
33.685.000
32.028.000
29.582.000
23.137.000
3. Hainba zo dun
301.000
304.000
22.000
1.373.000
4. Pe sonala
29.000
406.000
141.000
863.000
5. Ze ga ko on ea en ak iboak
11.102.000
11.150.000
19.655.000
13.806.000
6. Adminis azio publikoekiko bes elako k edi uak
2.147.000
2.139.000
2.268.000
2.834.000
IV.
Epe
labu eko
inbe sioak
aldeko
enp esa
e a
elka ue an
0
81.985.000
245.729.000
143.120.000
2. Enp esen zako k edi uak
0
81.985.000
245.729.000
143.120.000
VI.
Epe
labu eko
pe iodifika zeak
1.642.000
557.000
1.218.000
734.000
VII.
Eskudi ua
e a
bes elako
ak ibo
likido
baliokideak
28.527.000
27.444.000
24.054.000
74.263.000
1. Di uzain za
28.527.000
27.444.000
24.054.000
74.263.000
AKTIBO
TOTALA
438.099.000
459.452.000
521.534.000
453.944.000
143
2023
2022
2021
2020
A)
ONDARE
GARBIA
147.466.000
120.841.000
122.885.000
110.585.000
A
-
1)
FONDO
PROPIOAK
147.322.000
120.485.000
122.047.000
109.669.000
I.
Kapi ala
3.491.000
3.491.000
3.491.000
3.491.000
1. Kapi al esk i u a ua
3.491.000
3.491.000
3.491.000
3.491.000
III.
E ese bak
76.994.000
43.556.000
46.178.000
48.540.000
1. Legezko e ese bak
698.000
698.000
698.000
698.000
2. Bes elako e ese bak
76.296.000
42.858.000
45.480.000
47.842.000
VII.
Eki aldiko
emai za
66.837.000
73.438.000
72.378.000
57.638.000
A
-
3)
Jaso ako
suben zio,
donazio
e a
lega uak
144.000
356.000
838.000
916.000
B)
PASIBO
EZ
KORRONTEA
21.088.000
21.444.000
20.985.000
21.666.000
I.
Epe
luzeko
ho nidu ak
14.655.000
14.000.000
12.597.000
13.905.000
1. Langileen zako epe luzeko p es azioenga iko
be ebeha ak
8.996.000
8.217.000
6.593.000
8.168.000
4. Bes elako ho nidu ak
5.659.000
5.783.000
6.004.000
5.737.000
II.
Epe
luzeko
zo ak
6.433.000
7.444.000
8.388.000
7.761.000
5. Bes elako pasibo finan za ioak
6.433.000
7.444.000
8.388.000
7.761.000
C)
PASIBO
KORRONTEA
269.545.000
317.167.000
377.664.000
321.693.000
II.
Epe
labu eko
ho nidu ak
3.088.000
3.064.000
3.695.000
2.590.000
2. Bes elako ho nidu ak
3.088.000
3.064.000
3.695.000
2.590.000
III.
Epe
labu eko
zo ak
4.284.000
1.361.000
1.724.000
1.479.000
5. Bes elako pasibo finan za ioak
4.284.000
1.361.000
1.724.000
1.479.000
IV.
Epe
labu eko
zo ak
aldeko
enp esa
e a
elka uekin
39.368.000
20.000
22.000
0
V.
Ha zekodun
kome zialak
e a
o dain zeko
bes e
kon u
ba zuk
222.805.000
312.722.000
372.223.000
317.624.000
2. Ho ni zaileak, aldeko enp esa e a elka uak
108.352.000
206.968.000
212.844.000
131.105.000
3. Hainba ha zekodun
83.221.000
88.667.000
142.942.000
168.602.000
4. Pe sonala (O dain zeko dauden lansa iak)
15.735.000
10.483.000
11.648.000
12.115.000
5. Ze ga ko on ea en pasiboak
8.290.000
0
0
0
6. Adminis azio publikoekiko bes elako zo ak
7.207.000
6.604.000
4.789.000
5.802.000
ONDARE
GARBIA
ETA
PASIBOA
GUZTIRA
(A+B+C)
438.099.000
459.452.000
521.534.000
453.944.000
144
JANSSEN ENPRESAREN GALDU IRABAZIA
2023
2022
2021
2020
A)
ERAGIKETA
JARRAITUAK
1.
Negozio
zi a en
zenba eko
ga bia
1.285.926.000
1.299.969.000
1.251.670.000
989.465.000
a) Salmen ak
1.285.926.000
1.299.969.000
1.251.670.000
989.465.000
4.
Ho nikun zak
-1.073.723.000
-1.072.165.000
-1.012.947.000
-788.759.000
a) Salgaien kon sumoa
-1.073.723.000
-1.072.165.000
-1.012.947.000
-788.759.000
5.
Us iapeneko
bes elako
sa e ak
102.376.000
105.153.000
89.853.000
69.219.000
a) Sa e a osaga iak e a kudeake a a un eko
bes e ba zuk
102.113.000
104.306.000
89.193.000
67.880.000
b) Eki aldiko emai zan sa u ako
us iapen-di ulagun zak
263.000
847.000
660.000
1.339.000
6.
Pe sonal
gas uak
-130.495.000
-120.744.000
-106.620.000
-101.710.000
a) Solda ak, lansa iak e a an zekoak
-106.205.000
-99.320.000
-87.535.000
-84.538.000
b) Ka ga sozialak
-24.290.000
-21.424.000
-19.085.000
-17.172.000
7.
Us iapeneko
bes elako
gas uak
-126.982.000
-144.330.000
-145.972.000
-107.957.000
a) Kanpo ze bi zuak
-126.621.000
-143.963.000
-145.987.000
-107.027.000
b) T ibu uak
-512.000
-591.000
-335.000
-447.000
c) Me ka a i za-e agike en ondo iozko
ho nidu en gale ak, na iadu a e a aldake ak
151.000
224.000
350.000
-483.000
8.
Ibilge ua en
amo izazioa
-2.819.000
-2.826.000
-2.724.000
-2.453.000
11.
Ibilge ua en
na iadu a
e a
bes e en zeen
emai za
11.000
-12.000
62.000
108.000
b) Bes e en zeen e a bes elakoen emai zak
11.000
-12.000
62.000
108.000
13.
Bes e
emai za
ba zuk
172.000
0
0
0
A1)
USTIAPENEKO
EMAITZA
54.466.000
65.045.000
73.322.000
57.913.000
14.
Sa e a
finan za ioak
8.999.000
2.492.000
2.992.000
3.413.000
b) Balo e negoziaga iak e a bes e
finan za- esna ba zuk
8.999.000
2.492.000
2.992.000
3.413.000
a.i) Taldeko enp esa e a elka ue an
2.734.000
5.2000
0
0
b.i) Hi uga enenak
6.265.000
2.487.000
2.992.000
3.413.000
15.
Gas u
finan za ioak
-227.000
0
-10.000
-13.000
a) Taldeko enp esekiko e a elka uekiko
zo enga ik
-227.000
0
0
0
b) Hi uga enekiko zo enga ik
0
0
-10.000
-13.000
17.
Kanbio
di e en ziak
145.000
378.000
-137.000
27.000
A2)
EMAITZA
FINANTZARIOA
8.917.000
2.870.000
2.845.000
3.427.000
A3)
ZERGA
AURREKO
EMAITZA
63.383.000
67.915.000
76.167.000
61.340.000
20.
Mozkinen
gaineko
ze gak
3.454.000
5.523.000
-3.789.000
-3.702.000
145
A4)
ERAGIKETA
JARRAITUEN
EKITALDIKO
EMAITZA
66.837.000
73.438.000
72.378.000
57.638.000
A5)
EKITALDIKO
EMAITZA
66.837.000
73.438.000
72.378.000
57.638.000
JANSSEN ENPRESAREN DIRU-FLUXUEN EGOERA ORRIA
2023
2022
2021
2020
A)
USTIAPEN-JARDUERETARAKO
DIRU
FLUXUAK
1. Eki aldiko ze ga au eko emai za
63.383.000
67.915.000
76.167.000
61.340.000
2. Emai zen doikun zak
-6.523.000
-1.103.000
-1.193.000
-1.938.000
a) Ibilge ua en amo izazioa (+)
2.819.000
2.826.000
2.724.000
2.453.000
b) Na iadu aga iko balio-zuzenke ak (+/-)
-151.000
-224.000
0
0
d) di ulagun zen egozpena (-)
-263.000
-847.000
-660.000
-1.339.000
e) Ibilge ua en bajen e a bes e en zeen emai zak (+/-)
-11.000
12.000
-62.000
-108.000
g) Sa e a finan za ioak (-)
-8.999.000
-2.492.000
-2.992.000
-3.413.000
h) Gas u finan za ioak (+)
227.000
0
10.000
13.000
i) Kanbio di e en ziak (+/-)
-145.000
-378.000
137.000
-27.000
k) Bes elako sa e a e a gas uak (-/+)
0
0
-350.000
483.000
3. Kapi al ko on ea en aldakun zak
-146.126.00
0
-150.174.00
0
52.291.000
134.556.00
0
a) Izakinak (+/-)
0
508.000
-363.000
769.000
b) Zo dunak e a kob a zeko bes e kon u ba zuk (+/-)
-47.301.000
-92.442.000
-3.612.000
128.676.00
0
c) Bes elako ak ibo ko on eak (+/-)
-1.085.000
661.000
-484.000
329.000
d) Ha zekodunak e a o dain zeko bes e kon u ba zuk
(+/-)
-98.419.000
-59.673.000
56.951.000
5.291.000
e) Bes elako pasibo ko on eak (+/-)
0
0
-203.000
0
) Bes elako ak ibo e a pasibo ez ko on eak (+/-)
679.000
772.000
2.000
-509.000
4. Us iapen-ja due e ako bes elako di u-fluxuak
8.715.000
1.903.000
-9.308.000
-13.627.000
a) In e esen o dainke a (-)
-227.000
0
-10.000
-13.000
c) In e esen kob an za (+)
8.999.000
2.492.000
2.992.000
3.413.000
d) Mozkinen gaineko ze ga en kob an zak (o dainke ak)
(+/-)
-57.000
-589.000
-12.290.000
-17.027.000
5.
Us iapen-ja due e ako
di u-fluxuak
-80.551.000
-81.459.000
117.957.000
180.331.00
0
B)
INBERTSIO-JARDUERETAKO
DIRU
FLUXUAK
6. Inbe sioen o dainke a (-)
-2.041.000
-4.080.000
-107.224.000
-87.502.000
a) Taldeko enp esa e a elka uak
0
0
-102.587.000
-85.258.000
146
b) Ibilge u ukiezina
-20.000
-3.000
-76.000
-71.000
c) Ibilge u ma e iala
-2.021.000
-4.077.000
-4.561.000
-2.173.000
7. Desinbe sioen kob an zak (+)
121.355.000
164.011.000
67.000
0
a) Taldeko enp esa e a elka uak
121.333.000
163.742.000
0
0
c) Ibilge u ma e iala
22.000
269.000
67.000
0
8.
Inbe sio-ja due e ako
di u-fluxuak
119.314.000
159.931.000
-107.157.000
-87.502.000
C)
FINANTZAKETA-JARDUERETAKO
DIRU-FLUXUAK
9. Onda e esnen kob an zak e a o dainke ak
263.000
847.000
0
0
c) Onda e p opioko esnak esku a zea (-)
0
0
0
0
e) Jaso ako di ulagun zak, dohain zak e a lega uak (+)
263.000
847.000
0
0
10. Pasibo finan za ioko esen kob an zak e a
o dainke ak
1.912.000
-1.307.000
-872.000
-1.016.000
a) Jaulkipena
1.912.000
0
0
0
2. K edi u e akundeekiko zo ak (+)
1.912.000
0
0
0
b) I zulke a e a amo izazioa
0
-1.307.000
-872.000
-1.016.000
2. K edi u e akundeekiko zo ena (-)
0
0
-872.000
-1.016.000
5. Bes elako zo ena (-)
0
-1.307.000
0
0
11. Dibidendu-o dainke ak e a bes elako onda e esnen
o dainsa iak
-40.000.000
0
-60.000.000
-30.000.000
a) Dibidenduak (-)
-40.000.000
-75.000.000
-60.000.000
-30.000.000
12.
Finan zake a-ja due e ako
di u
fluxuak
-37.825.000
-75.460.000
-60.872.000
-31.016.000
D)
KANBIO-TASEN
ALDAKUNTZEN
ERAGINA
145.000
378.000
-137.000
27.000
ESKUDIRUAREN
EDO
BALIOKIDEEN
GEHIKUNTZA/GUTXITZE
GARBIA
1.083.000
3.390.000
-50.209.000
61.840.000
Eskudi ua edo baliokideak eki aldi hasie an
27.444.000
24.054.000
74.263.000
12.423.000
Eskudi ua edo baliokideak eki aldi i xie an
28.527.000
27.444.000
24.054.000
74.263.000
147
COFARES ENPRESAREN BALANTZEA
2023
2022
2021
2020
A)
AKTIBO
EZ
KORRONTEA
296.275.819
275.094.786
274.299.140
251.645.979
I.
Ibilge u
ukiezina
1.088.813
919.045
900.330
866.255
3. Pa en eak, lizen ziak ma kak e a an zekoak
330.146
383.169
442.429
393.114
5. Aplikazio in o ma ikoak
221.976
230.567
421.530
473.141
9. Bes elako ibilge u ukiezina
536.691
305.309
36.371
0
II.
Ibilge u
ma e iala
15.007.183
15.327.352
15.547.808
16.415.179
1. Lu ak e a e aikun zak
6.954.986
7.083.061
7.314.206
7.578.863
2. Ins alazio eknikoak e a bes elako ibilge u
ma e iala
6.873.126
6.393.373
7.434.462
8.365.335
3. Bidean den ibilge ua e a au e akinak
1.179.071
1.850.918
799.140
470.981
IV.
Epe
luzeko
inbe sioak
aldeko
enp esa
e a
elka ue an
263.206.284
243.598.451
245.506.416
224.114.003
1. Onda e esnak
45.661.402
45.661.402
45.661.402
45.661.402
2. En i a een zako k edi uak
217.544.882
197.937.049
199.845.014
178.452.601
V.
Epe
luzeko
finan za
inbe sioak
15.644.184
14.189.222
10.112.978
8.181.107
2. En i a een zako k edi uak
40.375
35.710
20.666
10.795
3. Zo a adie az en du en balo eak
360.116
360.116
360.116
360.116
5. Bes elako ak ibo finan za ioak
15.243.693
13.793.396
9.732.196
7.810.196
VI.
Ze ga
ge o a uen
ak iboak
1.329.355
1.060.716
2.231.608
2.069.435
B)
AKTIBO
KORRONTEA
1.485.414.857
1.647.370.728
1.434.954.567
1.429.414.374
II.
Izakinak
422.418.848
402.522.988
362.688.055
380.937.698
1. Me ka a i zakoak
420.844.775
400.984.375
361.229.223
379.630.767
2. Lehengaiak e a bes e ho nikun za ba zuk
1.574.073
1.538.613
1.458.832
1.306.931
III.
Zo dun
kome zialak
e a
kob a zeko
bes e
kon u
ba zuk
515.741.024
548.113.646
459.700.669
471.383.957
1. Beze oak salmen enga ik e a
ze bi zu-ema eenga ik
31.566.440
38.331.037
19.792.665
31.685.169
2. Beze oak, aldeko enp esak e a elka uak.
465.005.306
490.842.114
418.791.166
423.374.959
3. Hainba zo dun
8.138.346
9.000.526
10.177.235
5.707.917
4. Pe sonala
75.688
25.298
80.402
31.892
5. Ze ga ko on ea en ak iboak
999.622
926.605
1.098.877
1.517.453
6. Adminis azio publikoekiko bes elako k edi uak
1.871.021
437.729
1.109.128
778.770
7. Akziodunak galda u ako o dainke enga ik
8.084.601
8.550.337
8.651.196
8.287.797
IV.
Epe
labu eko
inbe sioak
aldeko
enp esa
e a
elka ue an
357.047.442
316.329.628
287.846.128
279.181.630
2. En i a een zako k edi uak
0
26.990.505
25.047.374
32.249.892
5. Bes elako ak ibo finan za ioak
331.807.816
289.339.123
262.798.754
246.931.738
148
6. Bes elako inbe sioak
25.239.626
0
0
0
V.
Epe
labu eko
finan za
inbe sioak
20.023.069
1.298
45.019.908
30.012.950
1. Onda e esnak
269
269
269
269
5. Bes elako ak ibo finan za ioak
20.022.800
1.029
45.019.639
30.012.681
VI.
Epe
labu eko
pe iodifika zeak
144.622
128.099
110.861
92.302
VII.
Eskudi ua
e a
bes elako
ak ibo
likido
baliokideak
170.039.852
380.275.069
279.588.946
267.805.837
1. Di uzain za
170.039.852
380.275.069
279.588.946
267.805.837
AKTIBO
TOTALA
1.781.690.676
1.922.465.514
1.709.253.707
1.681.060.353
2023
2022
2021
2020
A)
ONDARE
GARBIA
281.470.656
263.332.394
251.294.171
244.785.368
A
-
1)
FONDO
PROPIOAK
281.470.656
263.332.394
251.294.171
244.785.368
I.
Kapi ala
207.563.691
195.239.331
184.138.083
180.216.558
1. Kapi al esk i u a ua
207.563.691
195.239.331
184.138.083
180.216.558
III.
E ese bak
70.432.397
64.813.691
63.424.289
59.816.318
1. Legezko e ese bak
30.084.631
24.609.175
26.021.686
23.922.977
2. Bes elako e ese bak
40.347.766
40.204.516
37.402.603
35.893.341
V.
Au eko
eki aldie ako
emai zak
31.165
31.165
31.165
31.165
VII.
Eki aldiko
emai za
3.443.403
3.248.207
3.700.634
4.721.327
B)
PASIBO
EZ
KORRONTEA
95.759.747
118.216.789
136.911.275
171.007.298
I.
Epe
luzeko
ho nidu ak
2.305.030
4.111.746
840.893
917.500
1. Langileen zako epe luzeko p es azioenga iko
be ebeha ak
0
1.647.231
204.530
917.500
4. Bes elako ho nidu ak
2.305.030
2.464.515
636.363
0
II.
Epe
luzeko
zo ak
21.353.168
2.738.246
4.362.582
13.464.673
2. K edi u e akundeekiko zo ak
21.219.320
2.593.570
4.188.693
13.273.298
3. Finan za e en amenduenga iko zo ak
0
0
6.438
19.219
5. Bes elako pasibo finan za ioak
133.848
144.676
167.451
172.156
III.
Epe
luzeko
zo ak
aldeko
enp esa
e a
elka uekin
72.095.788
111.361.046
131.703.334
156.621.918
IV.
Ze ga
ge o a uen
pasiboak
5.761
5.751
4.466
3.207
C)
PASIBO
KORRONTEA
1.404.460.273
1.540.916.331
1.321.048.261
1.265.267.687
II.
Epe
labu eko
ho nidu ak
1.289.797
1.333.081
1.398.256
2.368.235
2. Bes elako ho nidu ak
1.289.797
1.333.081
1.398.256
2.368.235
III.
Epe
labu eko
zo ak
25.442.498
1.809.822
10.979.982
7.441.481
2. K edi u e akundeekiko zo ak
25.270.270
1.631.384
10.814.985
7.302.929
149
3. Finan za e en amenduenga iko zo ak
0
6.438
12.781
12.654
5. Bes elako pasibo finan za ioak
172.228
172.000
152.216
125.898
IV.
Epe
labu eko
zo ak
aldeko
enp esa
e a
elka uekin
993.026.905
1.067.101.438
966.940.476
920.981.084
V.
Ha zekodun
kome zialak
e a
o dain zeko
bes e
kon u
ba zuk
383.203.134
470.671.990
340.879.401
333.328.024
1. Ho ni zaileak
329.067.707
394.879.015
305.095.094
305.155.114
2. Ho ni zaileak, aldeko enp esa e a elka uak
40.912.191
56.673.064
19.413.866
12.379.314
3. Hainba ha zekodun
4.343.164
11.074.136
6.673.036
5.363.737
4. Pe sonala (O dain zeko dauden lansa iak)
3.990.967
2.912.380
3.309.335
2.383.341
5. Ze ga ko on ea en pasiboak
0
562.000
1.238.122
750.694
6. Adminis azio publikoekiko bes elako zo ak
4.889.105
3.179.329
5.149.948
7.295.824
7. Beze oen au e akinak
0
1.374.066
0
0
VI.
Epe
labu eko
pe iodifika zeak
1.497.939
0
850.146
1.148.863
ONDARE
GARBIA
ETA
PASIBOA
GUZTIRA
(A+B+C)
1.781.690.676
1.922.465.514
1.709.253.707
1.681.060.353
COFARES ENPRESAREN GALDU IRABAZIA
2023
2022
2021
2020
A)
ERAGIKETA
JARRAITUAK
1.
Negozio-zi a en
zenba eko
ga bia
3.869.919.259
3.748.887.745
3.530.607.237
3.523.747.355
a) Salmen ak
3.869.919.259
3.748.887.745
3.530.607.237
3.523.747.355
4.
Ho nikun zak
-3.684.950.759
-3.566.221.091
-3.364.027.259
-3.357.954.848
a) Salgaien kon sumoa
-3.685.143.249
-3.564.343.935
-3.363.610.838
-3.357.076.676
b) Lehengaien e a bes elako gai
kon sumiga ien kon sumoa
-487.850
-433.153
-263.686
-546.002
c) Bes e enp esa ba zuek egindako lanak
-271.246
-190.558
-20.213
-222.920
d) Salgaien, lehengaien e a bes elako
ho nikun zen na iadu a
951.586
-1.253.445
-132.522
-109.250
5.
Us iapeneko
bes elako
sa e ak
45.758.318
35.250.075
16.680.491
4.601.322
a) Sa e a osaga iak e a kudeake a a un eko
bes e ba zuk
45.720.977
35.220.045
16.643.621
4.540.239
b) Eki aldiko emai zan sa u ako
us iapen-di ulagun zak
37.341
30.030
36.870
61.083
6.
Pe sonal
gas uak
-25.625.153
-30.127.222
-29.683.205
-29.483.538
a) Solda ak, lansa iak e a an zekoak
-19.176.965
-23.726.814
-23.693.298
-22.232.445
b) Ka ga sozialak
-6.412.456
-6.370.576
-6.224.628
-6.052.165
c) Ho nidu ak
-35.732
-29.832
234.721
-1.198.928
150
7.
Us iapeneko
bes elako
gas uak
-201.416.346
-178.694.064
-143.872.843
-132.856.320
a) Kanpo ze bi zuak
-196.923.810
-166.517.425
-135.673.474
-127.166.109
b) T ibu uak
-730.468
-593.358
-709.826
-933.223
c) Me ka a i za-e agike en ondo iozko
ho nidu en gale ak, na iadu a e a aldake ak
-3.762.068
-11.583.281
-7.489.543
-4.756.988
8.
Ibilge ua en
amo izazioa
-1.680.412
-1.765.824
-1.933.531
-2.112.422
11.
Ibilge ua en
na iadu a
e a
bes e en zeen
emai za
1.721.900
0
300
2.905.212
b) Bes e en zeen e a bes elakoen emai zak
1.721.900
0
300
2.905.212
13.
Bes e
emai za
ba zuk
-192.125
-239.409
-224.641
-199.013
A1)
USTIAPENEKO
EMAITZA
3.534.682
7.090.210
7.546.549
8.647.748
14.
Sa e a
finan za ioak
11.959.667
5.564.594
4.919.320
5.759.717
b) Balo e negoziaga iak e a bes e
finan za- esna ba zuk
11.959.667
5.564.594
4.919.320
5.759.717
a.i) Taldeko enp esa e a elka ue an
0
5.503.811
106.527
5.692.123
b.i) Hi uga enenak
11.959.667
60.783
4.812.793
67.594
15.
Gas u
finan za ioak
-11.326.586
-8.105.634
-8.197.039
-8.648.672
a) Taldeko enp esekiko e a elka uekiko
zo enga ik
0
-1.264.450
0
-7.613.607
b) Hi uga enekiko zo enga ik
-11.326.586
-6.841.184
-1.373.081
-1.035.065
c) Ho nidu ak egune a zeaga ik
0
0
-6.823.958
0
17.
Kanbio
di e en ziak
-212
-407
-336
-99
A2)
EMAITZA
FINANTZARIOA
632.869
-2.541.447
-3.278.055
-2.889.054
A3)
ZERGA
AURREKO
EMAITZA
4.167.551
4.548.763
4.268.494
5.758.694
20.
Mozkinen
gaineko
ze gak
-724.148
-1.300.556
-567.860
-1.037.367
A4)
ERAGIKETA
JARRAITUEN
EKITALDIKO
EMAITZA
3.443.403
3.248.207
3.700.634
4.721.327
A5)
EKITALDIKO
EMAITZA
3.443.403
3.248.207
3.700.634
4.721.327
151
COFARES ENPRESAREN DIRU-FLUXUEN EGOERA ORRIA
2023
2022
2021
2020
A)
USTIAPEN-JARDUERETARAKO
DIRU
FLUXUAK
1. Eki aldiko ze ga au eko emai za
4.167.551
4.548.763
4.268.494
5.758.694
2. Emai zen doikun zak
4.669.415
16.631.715
11.654.243
7.191.586
a) Ibilge ua en amo izazioa (+)
1.680.412
1.765.824
1.933.531
2.112.422
b) Na iadu aga iko balio-zuzenke ak (+/-)
4.729.257
11.583.281
7.489.543
4.756.988
c) Ho nidu en aldakun za (+/-)
614.515
741.163
-1.046.586
338.334
e) Ibilge ua en bajen e a bes e en zeen emai zak (+/-)
-1.721.900
0
-300
-2.905.212
g) Sa e a finan za ioak (-)
-11.959.667
-5.564.594
-4.919.320
-5.759.717
h) Gas u finan za ioak (+)
11.326.586
8.105.634
8.197.039
8.648.672
i) Kanbio di e en ziak (+/-)
212
407
336
99
3. Kapi al ko on ea en aldakun zak
-140.730.399
-36.942.505
-2.135.412
-59.871.860
a) Izakinak (+/-)
-20.863.049
-39.834.933
18.249.643
-28.382.837
b) Zo dunak e a kob a zeko bes e kon u ba zuk (+/-)
28.610.554
-87.743.113
-11.264.712
-32.097.154
c) Bes elako ak ibo ko on eak (+/-)
-62.506.987
-26.557.607
-15.885.575
-18.922.522
d) Ha zekodunak e a o dain zeko bes e kon u ba zuk
(+/-)
-86.094.790
0
7.063.949
19.504.994
e) Bes elako pasibo ko on eak (+/-)
123.873
116.669.228
-298.717
25.659
) Bes elako ak ibo e a pasibo ez ko on eak (+/-)
0
523.920
0
0
4. Us iapen-ja due e ako bes elako di u-fluxuak
94.996
-3.173.269
-2.790.291
-3.897.712
a) In e esen o dainke a (-)
-11.326.586
-8.105.634
-8.197.039
-8.648.673
c) In e esen kob an za (+)
11.959.667
5.564.594
4.919.320
5.759.717
d) Mozkinen gaineko ze ga en kob an zak (o dainke ak)
(+/-)
-538.085
-632.229
487.428
-1.008.756
5.
Us iapen-ja due e ako
di u-fluxuak
-131.798.437
-18.935.296
10.997.034
-50.819.292
B)
INBERTSIO-JARDUERETAKO
DIRU
FLUXUAK
6. Inbe sioen o dainke a (-)
-23.333.202
-5.653.127
-31.929.611
-26.670.667
a) Taldeko enp esa e a elka uak
-17.856.954
-35.166
-21.392.413
-20.764.017
b) Ibilge u ukiezina
-415.636
-275.734
-292.899
-410.991
c) Ibilge u ma e iala
-1.142.475
-1.288.349
-822.885
-1.571.378
h) Bes e ak iboak
-3.918.137
-4.053.878
-9.421.414
-3.924.281
7. Desinbe sioen kob an zak (+)
1.653.867
44.996.244
13.258.600
38.367.238
c) Ibilge u ma e iala
1.653.867
0
0
25.000.000
h) Bes e ak iboak
0
44.996.244
13.258.600
13.367.238
8.
Inbe sio-ja due e ako
di u-fluxuak
-21.679.335
39.343.117
-18.671.011
11.696.571
C)
FINANTZAKETA-JARDUERETAKO
DIRU-FLUXUAK
152