Errepresentazioen egibaldintzak: zerbaitez jardun eta zerbaiti buruzkoa izan

51 ISSN 1577-9424 – eISSN 2444-3573 gogoa * Harremanetan jartzeko / Corresponding author: Beñat Esnaola. ILCLI. UPV/EHU. Carlos Santamaria Zentroa. Elhuyar plaza, 2 (20018 Donostia). – [email protected] – https://orcid.org/0000-0002-8006-9133 Nola aipatu / How to cite: Esnaola, Beñat (2023). “Errepresentazioen egibaldintzak: zerbaitez jardun eta zerbaiti buruzkoa izan”, Gogoa, 23, 51-75. (https://doi.org/10.1387/gogoa.24614). Jasoa: 2023-I-30. Onartua: 2023-III-15. Aurrena online argitaratua: 2023-III-20. ISSN 1577-9424 - eISSN 2444-3573 / © 2023 UPV/EHU Lan hau Creative Commons Aitortu 4.0 Nazioartekoaren lizentziapean dago errepresentazioen egibaldintzak: zerbaitez jardun eta zerbaiti buruzkoa izan The truth-conditions of representations: concern and be about 1be ñ a t es n a o l a * ILCLI eta Filosofia Saila (UPV/EHU) Laburpena. ArtikuluhonetanazaltzendutfilosofobatzuekokeregotzidizkiotelabigauzaJohnPerryri. Zehazki,“ThoughtwithoutRepresentation”([1986]2000)lanean,batetik,errepresentazioazerbaitiburuzkoa izateavserrepresentazioakzerbaitezjardutea bereizketa esklusiboa egin zuela; eta, bestetik, osagai artikulatugabeak dituzten errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko proposizio erlatibizatuak erabili zituela. Argudiatzen dutPerryrenbereizketaezdelaesklusiboa,etaPerryrentzatosagaiartikulatugabeakerrepresentazioarenegibaldintzen osagai direla, eta errepresentazioa osagai artikulatu zein artikulatugabeei buruzkoa dela. Horrez gainera,diotproposizioerlatibizatuakonartzeakPerry([1986]2000)rentesinagusiarenkontraegingozukeela. GAKO-HITZAK: baiezpenak; usteak; osagai artikulatugabeak; osagai artikulatuak; proposizio erlatibizatuak;JohnPerry. AbsTrAcT. In this paper, I argue that some philosophers have misinterpreted John Perry’s “Thought without representation” ([1986] 2000) in two ways. They have taken, on the one hand, his distinction between a representation being about something vs concerning something to be exclusive, and, on the other hand, that he used relativized propositions to capture the truth-conditions of representations with unarticulated constituents. I argue that Perry’s distinction is not exclusive and that he argues that unarticulated constituents are part of a representation’s truth-conditions, and that representations are about both articulated and unarticulated constituents. I also argue that accepting relativized propositions would directly contradict Perry’s thesis defending in “Thought without representation”. KEYworDs: statements; beliefs; unarticulated constituents; articulated constituents; relativized propositions; John Perry. Esker on berezia adierazi nahi diot nire zuzendari den Kepa Kortari lan honen aurreko bertsioei egindako iruzkin zorrotzengatik eta erakutsitako pazientziarengatik. Eskerrik asko, orobat, Logika, Kognizio, Hizkuntza eta Informaziorako Institutuko(ILCLIko) Language, Action, and Thought taldekokideei; bereziki,JosuAcosta, Javier Belastegui,Yolanda Garca etaLarraitzZubeldiari lan honen aurreko bertsioei egindako zuzenketa eta oharrengatik. Azkenik, nire eskerrak Gogoarenebaluatzaile anonimoei.Lan hau egiteko,Eusko Jaurlaritzarendoktoregoaurreko beka baten laguntza izan dut. Horrez gainera, Language, Action, and Thought ikerketa-taldeari emandakohonako dirulaguntza hauezbaliatuahal izannaiz:Eusko Jaurlaritzaren IT1032-16kodeadaramanaz, etaEspainiakoZientzia eta BerrikuntzaMinisterioaren MCIN/ AEI/10.13039 /501100011033;PID2019-106078GB-I00proiektuaz. Gogoa, 2023, 23, 51-75 https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 be ñ a t eS n a o l a 52 Gogoa 23 (2023), 51-75 1. Sarrera Donostiannagoetaeuriaariduhauidazten ari naizen bitartean.Hori gertakaribat da. Bainagertakari horri buruzhitz egitekoesaldi ezberdinak erabillitezke.Esannezake:“EuriaariduDonostian”edo“EuriaariduGipuzkoakohiriburuan”edo“Euriaariduhemen”edo,besterikgabe,“Euriaari du”.Esaldihoriekegibaldintzaberakdituzte,alegia,gertakariberariburuzkoak dira;12hots,Donostiahiriaberari,esaldiaegindendenbora-tartearieta euria egitearen arteko erlazioari buruzkoak. Donostiariburuzhitzegiteko“Donostia”izena,“Gipuzkoakohiriburua” deskripziodefinitua, edoDonostian egonda,“hemen” leku-aditzondoaere erabillitezke. Kontuada, kasuaskotan, ezdela zertanhitzik esan,Donostiariburuzhitzegiteko.“Euriaaridu”Donostiariburuzkoesaldiada,orain esana, nahiz erabili dudan perpausak ez daukan hitz edo morfemarik, ezkutukonahizagerikorik, Donostiari erreferentziaegitendionik. EdoJohn Perryk([1986]2000)formulatuzuenmoduan,“Euriaaridu”esaldiarenegibaldintzen osagai artikulatugabeadaDonostia,ezbaitagoesandakoperpausaren hitz edo morfemarik hiria artikulatzen duenik. Horrenharira,Perrykbestebereizketabatereeginzuen,errepresentazio baten eta bere egibaldintzen osagaien erlazioari buruzkoa zerbaitez jardun/ zerbaiti buruzkoa izan bereizketa, concern something/be about something bereizketadaingelesez.Bereizketaerabilgarriairudituzaieaskori,bainakontua da askotan oker interpretatu dela. Hori argudiatuko dut behintzat. Azalduko dudanez,Perryk bimodutan erabilizuen bereizketa.Batetik, bereaez zen ikuspegiaazaltzekoerabili zuen bereizketa.Interpretazioesklusiboa esango diot.Interpretazio horrenarabera, bikategoriak elkar-baztertzaileakdira. Alegia, errepresentazioak zerbaitez badihardu ez da horri buruzkoa eta zerbaiti buruzkoa bada ez diharduerrepresentazioakhorretaz.Bestetik,bereazenikuspegia azaltzeko erabili zuen: bereizketaren interpretazio inklusiboa esango diot.Horrenarabera,kategoria batbestearenbaitakoda.Luzeagoazalduko dut hori guztia ondoren. Kontua da, hain justu, bere ikuspegia ez zena azaltzeko erabilitako modua bakarrik hartu dutela aintzat askok; hau da, bereizketaesklusibokiulertudutelaeta Perryribereizketahorrelabakarrikerabili izana egozten diotela. Oker daudela azalduko dut; oker egoteko arrazoiak badaudela argituko dudan arren. Bereizketarengaizki-ulertuahorgeratuizanbalitz,ezlegokearazohandirik. Hautu terminologiko ezberdinen kontua litzateke, beharrezko argibideak emanda,besterikgabe,konpontzekomodukoa.Bereizketaerabillitekeinterpretazioesklusiboan,halanahiizanezgero,Perryrenaezdenikuspegiadefendatzeko.Horiegitendu,esaterako,Barwisek(1989).Alabaina,Perryribereizketa okerra egotzi dioten batzuek beste egozte faltsu bat ere egin diote. Horiek 1 Ikus3.oin-oharra. er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 53 Perryriegoztendiote defendatzea, errepresentazioakosagaiartikulatugabeaz diharduen kasuetan, errepresentazioaren egibaldintzak proposizio erlatibizatu bidez jaso litezkeela. Egibalio aldakorra izan dezaketen proposizioak onartzea esan nahi du horrek, alegia, haien egia egibaldintzen kanpoko aspektu baten araberakoa den proposizioak onartzea: kokapen espazio-tenporala, hiztuna, entzulea edo, kasuan-kasuan, artikulatu gabe joango litzatekeen aspektua. Erakusten saiatuko naizenez, azken egozte oker hori bereziki larria da; bi aldiz baitaokerra.Perrykezzuenhalakorikesan,etaezinzuenhalakorikesan:proposizio erlatibizatuak onartuz gero, defenditzen ari zen tesiaren kontra egingo zukeenzuzenean.Izanere,osagaiartikulatugabeakezbadiraproposizioerlatibizatuko osagai, orduan, ez dira egibaldintzen osagai; eta, hortaz, ezta osagai artikulatugabeakere.Argudiatukodut,Perry([1986]2000)osagaiartikulatugabeak defendatzen ari bazen, errepresentaziorik gabeko pentsamenduak bazirela argudiatzeko, ezin zezakeela kontrakorik defendatu. Badirudizerbaitezjardutearenetazerbaitiburuzkoaizatearenartekobereizketaren interpretazioak,edoPerryk proposizio erlatibizatuakegibaldintzentzakoerabilizituenedoezargitzeak,ezduelaintereshandirik,Perryren ikuspegiarenexegesiazharago.Halaere,ustedutgutxienezbiarrazoibadaudelahoriusteezizateko.Leheniketabehin,gaizki-egoztehoribestezenbait eztabaidatanislatzenda.Bat bakarrikaipatzearren.Askotaniradokitzenda Perryk,Lewisekinbatera,de se pentsamenduen garrantziaz konbentzitu gintuela(Torre2012,Ninan2016).Filosofohoriek,besterenartean,de se pentsamenduen ezaugarri bereizgarria egibaldintza erlatibizatuak izatea den ala ezeztabaidatzendute.SarritanargudiatzendaPerrykberakbaietzerantzun ziolagalderahorri,gutxienezde se pentsamendu inplizituen kasuan, alegia, nia artikulatu gabe duten pentsamenduen kasuan. Bigarrenik,zenbaitfilosofokustedute,besteakbesteStephenNealek,Perryk gai honi buruz egindako lanak galdera garrantzitsuak planteatzen dituela gogoaren filosofian eta hizkuntzaren filosofian lan egiten duen edonorentzat: GaihonetanPerryk egindakolanak[…] behartzengaituaurre egitera nire ustez gogoaren filosofian eta hizkuntzaren filosofian lan egiten duen edonori planteatzen zaizkion galdera zail eta garrantzitsuenetakoak diren batzuei. […] Azpiartikulatuak diruditen kasuetatik zenbat esplikatu behar dira azalpen esplizitu-eliptiko-buruzkoek iradokitako moduan, eta zenbat inplizitu-background-jardun azalpenek iradokitako moduan. (Neale2007:357)23 2 [Perry’sworkonthistopic[…]forcesustoconfrontwhatItaketobesomeofthemostdifficultandmostimportantquestionsfacinganyoneworkinginthephilosophyofmindandthe philosophyoflanguage.[…]Howmuchofanyseemingunderarticulationistobeexplainedin themannersuggestedbythosewhohavetalkedaboutexplicit-elliptical-aboutapproachestocertaindata,andhowmuchinthemannersuggestedbyimplicit-background-concernsapproaches.] be ñ a t eS n a o l a 54 Gogoa 23 (2023), 51-75 Nealekperpausean artikulatu gabedauden osagaiakesplikatzeko bi azalpenbereiztenditu,etaazalpenhorietakobakoitzaPerrykegitenduen bereizketaren adar batekin identifikatzen du. Buruzkoarekin identifikatzen duen azalpenak osagai artikulatugabeak egibaldintzen parte direla defendatzen du. Aldiz, jardunekin identifikatzen duen azalpenak osagai artikulatugabeakegibaldintzetatikkanpouztenditu.Perryrenbereizketahorrela erabiltzeanahasgarriada.Izanere,Perrykbereizketarenbiadarrakazalpen esplizitu-eliptiko-buruzkodeitzen duenarentzatdarabilzki. Hortaz, Nealek dioenmoduan,Perryrenlanakgalderagarrantzitsuetazailhorienaurrean jartzenbagaitu,Perryrenlanaargitzeak,gutxienez,galderahoriekfintzen lagun diezaguke. Horretarako, bigarren atalean, osagai artikulatugabeak aurkeztu eta osagai artikulatugabe klase ezberdinak bereiziko ditut. Ondoren, hirugarrenatalean, Perryren bereizketazein denargituko dut etaazalduko dut zer bereizketa egotzi dioten oker. Hori egiteko arrazoiak ere esplikatuko ditut.Jarraian,laugarrenatalean,bigarrengaizki-egozteaaurkeztukodut: proposizio erlatibizatuak onartu izana errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko.Perrykhorrelarikezzuelabaietsiazaldukodutetaerlatibismoari ikustenzionarazoaesplikatukodut.Jarraian,bereikuspegiazeindenadieraziko dut eta proposizio erlatibizatuak zertarako erabili zituen argituko dut. 2. Osagai artikulatugabeak Hasieranesandudanbezala,Donostiannagoetaeuriaariduhauidazten ari naizen bitartean. Gertakari horri buruz hitz egiteko ondorengo edozein esaldi egin nezake: (1) EuriaariduDonostian. (2) EuriaariduGipuzkoakohiriburuan. (3) Euriaariduhemen. (4) Euriaaridu. Perryrenarabera,goikoesaldihoriekguztiekegibaldintzaberakizangolituzkete.34Alegia, perpaus horien guztien bidez egindako esaldien egibaldintzenosagaiakdira EURIA-ARI-IZANerlazioa;esaldia egin denmomentua, 18:30,2022KOABENDUAREN8A,etaDONOSTIAhiriabera.Esaldihoriek 4 Emantzathartukodut“Gipuzkoakohiriburua”erreferentzialkiarigarelaerabiltzen.Perryri ([2001]2012)jarraiki,egibaldintzaedoeduki designazionalezarinaizedoKortaetaPerrykegibaldintza edo eduki erreferentzial* deitzen dietenez, nahiz eta esaldi berberak horientzat beste egibaldintza batzuk ere izan. er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 55 egiazkoak dira, baldin eta bakarrik baldin gertakari bat baldin bada munduan, edo egitate bat, edo gertaera bat bada euria ari duela egun eta ordu horretanDonostian. Hori bai, egibaldintza berak badituzte ere, dituzten egibaldintzak ez dituztemodu berean.Esaterako, (1)esaldiaren perpausaren elementuakdira “euria”osagarrizuzena,“ari du” aditzjokatuaeta “Donostian” adberbiosintagma.45Kasuhonetan, (1) esaldiarenperpausaren elementubakoitzari, (1)esaldiarenegibaldintzenosagaibatdagokio.Horiesatekobestemodubat da“bat-batkorrespondentzia”dagoelaperpausarenelementuenetaesaldiaren egibaldintzen osagaien artean. Gauza bera gertatzen da(2)ren eta (3)ren kasuan ere, deskripzio definituak eta leku-aditzondoak, hurrenez hurren, zehaztenduteesaldihorienegibaldintzen edogauza-egoerarenlekua.“Hemen”en kasuan, deskripzio definituaren kasuan ez bezala, testuinguruaren laguntza beharda lekuamugatzeko. Hortaz,(1)-(3)ren kasuanartikulatuta dagoeuria ariduenlekua.(4)renkasuan,aldiz,ezdagoesaldiarenperpauseaneurianon ariduenzehaztenduenelementurik,ezageriko,ezezkutukorik.(4)esaldiaren osagaiartikulatugabeadaeuriaariduenlekua.HoridaPerryk([1986]2000) baiezten duena. 2.1. Osagai artikulatugabe klaseak Esan dut osagai artikulatugabeak esaldien egibaldintzen osagai direla eta ez direla perpauseko elementuei —ageriko zein ezkutukoei— dagozkienosagaiak.(4)esaldianosagai artikulatugabeak egiten duenekarpena da esaldiaren egibaldintzak osatzea, nahiz eta gramatikalki perpaus osoa izan.Badirudi,ordea,osagaiartikulatugabeguztiakezdirelahorrelakoak. Kontuanharhonakoadibidehau.Yolandaktesiaamaituberriduetafesta batantolatzenarida. Yolanda etabiokikerketa-taldekideakgaraeta honela esan dit: (5) Denakgonbidatuditut. (5),(4)bezala,gramatikalkiosoadenperpausada.Kasuhonetan,izenordainisilak“nik”esaldiarenesalea,Yolanda,artikulatzendubereerreferentziagisa.“Denak”izenordainarenkasuan,berriz,ezdagogarbizeindenbere erreferentzia.Badirudi,Yolandaren(5)esaldiarenegibaldintzaegokiakjasotzeko“denak”eneragin-eremuazehaztenduenosagaibatbehardugula.Yo4 Azalpena erraztearren, ez dut aintzat hartuko horrelako perpausetan subjektu lanak egingo lituzkeen izenordain espletiboisilbatenaukera.Bestalde,ohikoadenez,aditzarenerroaetaflexioa bi elementutzat hartuko ditut; hurrenez hurren, erlazio bat eta denbora-tarte edo une bat designatzen dituzte. be ñ a t eS n a o l a 56 Gogoa 23 (2023), 51-75 landa ez da ari munduko pertsona denei buruz, gure ikerketa-taldeko denoi buruzbaizik.Kontuanizanda(5)enhartzaileaikerketa-taldekoadela,etafestaren arrazoia lorpen akademiko bat dela, zentzuzkoagoa da pentsatzea ikerketa-taldekideei buruz ari dela. Hardezagunhonakobestekasuhau.GoizeangoizetiklaneanaridenIratik honela dio: (6) Ezdutgosaldu. Badirudi,(6)esatean,Iratikezduelaesanesaldiaesanbainolehenagosekula gosaldu ez duenik. Zerbait espezifikoagoa esan du; hots, gaur eta esaldiaren denbora tartean ez duela gosaldu. (5)edo(6)esaldieneta(4)esaldiarenosagaiartikulatugabearenekarpena ezberdinada.(4)renkasuan,esaldiarenegibaldintzakjasotzekobeharrezkoa da osagai artikulatugabea.56(5)eta(6)renkasuan,aldiz,egiebaluagarriaden zerbait jaso zitekeen osagai artikulatugaberik gabe ere; nahiz eta egibaldintza okerrekoakizan (Bach 1994; Carston 1988;Korta etaPerry 2011; Recanati 2002,2005). Azkenik, badirudi, bi kasu horietatik ezberdinak diren beste osagai artikulatugabebatzukerebadaudela.Lehenbikasuetan,hiztunakperpausgramatikalki osoa zerabilen zerbait komunikatzeko, nahiz eta egibaldintza osoak ez izan,edoegibaldintzaegokiakezjasoesaldianerabilitakoperpausak.Batzuetan, ordea, hiztunak perpaus osatugabe bat erabiltzen du zerbait komunikatzeko, eta, hori dela eta, esaldiaren egibaldintzetan osagai artikulatugabe bat dago(KortaetaPerry2011:105).Esatebaterako,jodezagunetxekogiltzen bilanabilela—iaegunerobezala—etxeguztianzeharetaNahiak,horretaz jabeturik, honako hau esan dit: (7) Mahaigainean! (7)esateanerabilitakoperpausagramatikalkiosatugabeadaetahuraosatzeko“daude”edo“dago”erantsliteke,bainaezdagohorrenbeharrik.Nahiz etaperpausosoaezerabili,Nahiarenesaldiarenegibaldintzakjasonahibaditugu,osagaiartikulatugabebatbehardugu.GiltzeiburuzaribaitzenNahia, bila nenbilen giltzei buruz. Perrykasmatu zuenetik terminoak bidea egindu etahainbatek erabili dituantzerakonozioakterminoakhartunahiduenaazaltzeko.Bachekinpliziturakasugisaaztertzendituenak(1994),Carstonekesplikaturaren parte gisa 5 Honekez du zerikusirikosagabetasunsemantikoarekin,Kortak (2012: 50)azaltzenduen moduan.Ikus,baitaere,KortaetaPerry(2017). er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 57 aberasteaskearenbitartezazaltzen dituenak (1988),edoRecanatik,batzuetan, saturazio kasutzat edo, bestetan, aberaste askearen bitartez aztertzen dituenkasuakaztertzekobaliokoluke(2002,2005). Osagai artikulatuen nozioak aplikazio zabala izan du, beraz, hizkuntza naturalaren semantika eta pragmatikaren alorrean. Aipatutako kasuak eta beste hainbat esplikatzeko erabili da: baldintzazko perpausak, denbora-erreferentziak, adjektibo konparatiboak, deskripzio definitu osatugabeak, etab. Edonola ere, lan honen helburua ez da aipatu ditudan kasuak osagai artikulatugabe badiren edo ez diren eztabaidatzea. Ez naiz sartuko horretan. Edo, areago, argudio gehiago eman gabe, horietako batzuk, behintzat, osagai artikulatugabeak direla onartuko dut, nahiz batera edo bestera erabakitzeak ez duen eraginik lan honen gai nagusian. 2.2. Osagai artikulatugabeak pentsamenduan Orain arte, osagai artikulatu eta artikulatugabeen arteko bereizketa esaldieiburuzkoa,alegia,hizkuntzariburuzkoadelaemandutaditzera.Perryren bereizketak,ordea,pentsamendua dujomuga.Perry ([1986] 2000)renhelburua pentsamenduaren mailako osagai artikulatugabeak defendatzea zen, eta,zehatzago, norberari buruzkooinarrizko usteakazaltzea (Perry 2007: 538).Ustehorieknorberazdihardute,norberausteanerrepresentatutaegon ez arren. Esate baterako, pentsalari beraz, objektu beraz eta momentu beraz aribagara,“Ezkerretandago”renbidezadierazlitekeenpentsamenduaketa “Nireezkerretara dago”ren bidezadierazgarri denpentsamenduak egibaldintza berak izango lituzkete, bien egibaldintzen osagaia bailitzateke pentsalaria; lehen kasuan artikulatu gabe legoke pentsalaria, bigarrenean artikulatutadago pentsalaria“nire” izenordainaren bidez(Perry1980: 73-74; Korta2012). Pentsalariakosagaibatartikulatugabeuztekobiarrazoiegonlitezke,gutxienez.Aldebatetik,pentsalariakzerbaitartikulatugabeutzdezake,dagoen egoeran duen ustearentzat aukera hori artikulatzea ez delako errelebantea. Dagoenegoeran egonda, nahikoadupentsalariak aukerahoripentsatzeko. Edonola ere, galdetuz gero zer den artikulatu gabe utzi duen aukera, artikula zezakeen.Horida,hainzuzen,goikoadibidearenkasua.Norberakbereburua artikulatzeko modua dauka, adin batetik aurrera; esaterako, norberari buruzkonozioarenbidez.Norberariburuzkonozioahizkuntzarenkasuan“ni” izenordainaren parekoa den nozioa da. Bestalde,pentsalariakzerbaitartikulatugabeutzdezake,dagoenegoeran, aukera hori artikulatzeko gaitasunik ez duelako —ezagutza faltagatik, hizkuntza ikasten ari delako, bere kultura dela eta, bere biologiaren ondorioz, edo bere diseinuak mugatzen duelako…—. Esaterako, haurrek, normalean, be ñ a t eS n a o l a 58 Gogoa 23 (2023), 51-75 ez badute bidaiatu behintzat, ez dute izaten ordu-eremuen berri. Adibidea Perryrenada(2007:540-42);honeladiobosturtedituenJamaicak: (8) Hamabiakdira. Ordua lekuekiko erlatiboa da, eta, gaur egun, ordu-eremuekiko erlatiboa; bainaezdakihoriJamaicak.Alegia,zentzurikezlukeberarentzat“Hamabiak diraPazifikoko Orduan”esateak. Jamaicak bera dagoen ordu-eremukojendearekinbakarrikhitzegitendu,etaoraindikezdaInterneterabiltzenhasi. Egin behar duena egiteko ez dauka bere esaldiaren osagai dena artikulatzeko beharrik.(8)esatera motibatu duen ustearenosagaiartikulatugabeada ordu-eremua, pentsalariak artikulatu ezin dezakeen osagaia, baina, hala ere, osagaia.Izan ere,Jamaicaren orduari buruzkoesaldien egibaldintzakordueremu baten araberakoak dira. Nolanahiere, osagai artikulatugabeekharrera onaizan arren literaturan, bada fenomenoa ukatzen duenik. Osagai artikulatugabeak ukatzen dituztenen artean bi jarrera nabarmentzen dira. Alde batetik, egibaldintza semantikoen osagaiak direnik ukatzendutenak daude (Borg2005; Cappelen etaLepore 2007). Ikuskerahorrenarabera, balizkoosagaiartikulatugabeak inplikaturen parekoak dira eta, ahal duten neurrian, pragmatikak semantikan izan lezakeen eragina bazterrera utzi nahi dutenez, minimalista esaten dioteberenburuari.Bestetik,ustezkoosagaiartikulatugabeakbenetanartikulatutadaudeladiotenakdaude(KingetaStanley2005;Stanley2000).Ezkutuko indexikoaren zaleak esaten zaie horiei, perpausaren egitura sakonean edo, zehazkiago,harenformalogikoanindexikoisilbatenmodura artikulaturik daudela esaten baitute. Edonola ere, esan dudan bezala, lan honen helburua ez da aipatu ditudan kasuak osagai artikulatugabe badiren edo ez diren eztabaidatzea.Jarraian,PerryrenzerbaitezjardutearenetazerbaitiburuzkoaizatearenartekobereizketazeindenargituetaPerryriokeregoztenzaionlehen gauza zein den azalduko dut. Gaizki egozteko zergatiak zeintzuk izan daitezkeen ere esplikatuko ditut. 3. Zerbaitez jardun eta zerbaiti buruzkoa izan ArtikuluarensarreranaipatudutPerrykbi modutan erabili zuela zerbaitez jardutearen eta zerbaiti buruzkoa izatearen arteko bereizketa.Batetik,bereizketa berea ez zen ikuspegia aurkezteko erabili zuela; zerbaiti buruzkoa izan artikulatutako osagaientzat soilik eta zerbaitez jardun artikulatu gabeko parametroentzat.Horriinterpretazioesklusiboadeitudiot.Bestetik,bereikuspegia azaltzeko bereizketa inklusiboki erabili zuela ere esan dut. Horrek esan nahi du errepresentazioak bere egibaldintzen osagai guztiei buruzkoak direla Perryrentzat.Osagaiakegon litezkeartikulatutaedo artikulatu gabe,baina guztiak dira egibaldintzen osagai; osagaiak direnez gero: “Baiezpenaosagai er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 59 artikulatugabeei zein artikulatuei buruzkoada.Hortaz,teoriahauda:(i)perpaus batzuk eta horiekin egindako baiezpenak osagai artikulatugabeei buruzkoakdira”(Perry[1986]2000:174).6 Eta honela dio lan bereko hirugarren atalaren hasieran ere: “Beresinplean,teoriatxikihonekezartzendu,nireustez, ez dagoela oinarrizko arazorik baiezpen bat osagai artikulatugabeei buruzkoaizatearekin”(Perry[1986]2000:176).7 Errepresentazioak bere egibaldintzen osagaiei buruzkoak dira. Osagaiak artikulatu gabe dauden kasuetan, errepresentazioak osagaiez dihardu. Hortaz, zerbaiti buruzkoa izan osagaientzat erabili zuen, artikulatu zein artikulatugabeentzat, eta horietatik artikulatu gabe zeuden osagaientzat bakarrik erabili zuen jardun. Osagai artikulatuentzat ez zuen erabili aparteko beste termino bat, horientzat buruzkoa izanerabilizuenbesterikgabe:“Baiezpenbaten eta bere edukiaren osagaien, artikulatu nahiz artikulatugabeen, arteko erlaziorentzat‘buruzkoaizan’erabilikodugu. Uste edo baiezpenakobjektuaz diharduela esango dugubere egia harekikoerlatiboa denean”(Perry [1986] 2000:179).8 Osagaiez diharduten errepresentazio guztiak dira osagaiei buruzkoak, baina osagaiei buruzkoak diren errepresentazio guztiak ez dira osagaiez dihardutenerrepresentazioak.Behekoirudiakadieraztenduenmoduan,buruzkoa izan multzoaren azpimultzoa da jardun, artikulatu gabeko osagaiak hartzen dituena. 6 [Thestatementisabout theunarticulatedconstituent,aswellasthearticulatedones.So, thetheoryis(i)somesentencesaresuchthatstatementsmadewiththemareaboutunarticulatedconstituents.] 7 [Simple-mindedasitis,thislittletheoryestablishes,Ithink,thatthereisnobasicproblem withastatementbeingaboutunarticulatedconstituents.] 8 [Weshallreserve“about”fortherelationbetweenastatementandtheconstituentsofits content,articulatedandunarticulated.Weshallsayabelieforassertionconcernstheobjectsthat itstruthisrelativeto.] be ñ a t eS n a o l a 66 Gogoa 23 (2023), 51-75 behekoaipu honetandarabilen bezala erabiltzen izango litzateke: “Lehenengo kasuan, errepresentazioa objektuari buruzkoa dela diot, hau da, edukiarenosagaiartikulatuadela.Bigarrenkasuan,errepresentazioakobjektuaz dihardueladiot,edukiarenosagaiartikulatugabeadela,alegia”(Perry2012: 184-85).23 Laburbiltzeko:eztabaidahonekerakustenduenada,nikuste,ezdagoela problema handirik bereizketa era batean edo bestean erabiltzearekin. Hasieran esan dudan bezala, bereizketaren egozte okerra hor geratu izan balitz, ez legoke arazo handirik. Hautu terminologiko ezberdinen kontua litzateke, beharrezko argibideak emanda, besterik gabe, konpontzeko modukoa. Alabaina,Perryribereizketaokerraegotzidiotenbatzuekbesteegoztefaltsubat ereegindiote.HoriekPerryriegoztendiote,errepresentazioakosagaiartikulatugabeaz diharduen kasuetan, errepresentazioaren egibaldintzak proposizio erlatibizatu bidez jaso litezkeela defendatzea. Erakusten saiatuko naizenez, azkenegozteokerhoriberezikilarriada;bialdizbaitaokerra.Perrykezzuen halakorikesan,eta,gainera,ezinzuenhalakorikesan.Bestelaesanda,proposizio erlatibizatuak onartuz gero errepresentazioen objektu gisa, defendatzen arizentesiarenkontraegingozukeenzuzenean.Izanere,osagaiartikulatugabeak dauzkaten errepresentazioen egibaldintzak proposizio erlatibizatuak direla defendatuz gero, artikulatu gabeko osagaiak osagai ez direla onartzen arituko ginateke eta, ondorioz, osagai artikulatugabeen tesia bera ukatuko genuke. Hemen, hortaz, badirudi erabaki egin behar dugula: proposizio erlatibizatuak edo osagai artikulagabeak. 4. Proposizio erlatibizatuak Perryrijardun eta buruzkoa izan bereizketaren ikuspegi esklusiboa egotzi dioten askok beste zerbait ere egotzi diote: osagai artikulatugabeak dauzkaten errepresentazioen egibaldintzak proposizio erlatibizatu bidez jasotzea proposatuzuela.Horiegitendu,esaterako,Recanatik: […]Perrykberak proposizioerlatibizatuakdarabiltza,osagaiartikulatugabeakderitzenak(edo gutxienezhorienazpimota bat)tratatzeko. Perryrenarabera,nirelauurtekoalabak“bostakdira”dioenean(edouste duenean),adieraziedo uste duenproposizioaordu-eremura erlatibizatua dago, baina ordu-eremua ez da adierazten duen edo uste duen edukiaren alderdia. Egibaldintzentzako errelebantea da, baina egokiagoa da esandakoa edo uste izandakoa ebaluatzen den zirkunstantziaren alderditzateraikitzea.Perrykberakpuntuhoriadieraztenduesanezhaurraren 23 [Intheformercase,Isaytherepresentationisabouttheobject,anditisanarticulated constituentofitscontent.Inthelattercase,Isaythattherepresentationconcernstheobject, whichisanunarticulatedconstituentofthecontent.] er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 67 usteakordu-eremujakinaz“diharduela”bainaezdelahari“buruzkoa”. (Recanati2007a:124)24 Z-landarrentzatlekuarekinbezala,Recanatirenalabarentzat zentzurik ez du“Hamabiakdira Parisekoorduan”esateak, Recanatirenalabakbera dagoenordu-eremukojendearekinbakarrikhitzegitenbaitu.Horregatik,Recanatik uste du ez dela egokia ordu-eremua bere alabak esan edo pentsatutakoarenosagaitzathartzea.Bestalde,ordea,ordu-eremuaberealabarenesaldiaren “egibaldintzentzakoerrelebantea”dela dioRecanatik;alegia, berealabadagoen ordu-eremuaren araberakoa dela esaldiaren egibalioa. Hori dela eta, bere alabak esandakoa edo uste izandakoa proposizio erlatibizatu bidez jasotzea da egokiena.Ordu-eremua,Recanatirenalabarenesaldiaren“osagai”artikulatugabelitzateke,harkordu-eremuaerrepresentatuezarren.Recanatirenarabera, osagaiartikulatugabeak“osagai”izatenjarraitukoluke,bainaezesandakoaren edopentsatutakoarenosagai.Recanatirentzat,Barwiserenantzera,proposizio austindarreko“osagai” artikulatugabea izangolitzateke ordu-eremua (Recanati2010:23).IkuskerahoridefendatzeaegoztendioPerryrigoikoaipuan. NealekereRecanatiren antzera interpretatudu Perry, erlatibismoaegotzinahiezdionarren(Neale2007:369,70.oin-oharra).NealekBarwiseeta Perryren([1983]1999)ikuspegiaetaberanduagoPerryk([1986]2000;[2001] 2012)esandakoakberdintzenditu,etaosagaiartikulatugabeakegibaldintzetikkanpouzteaegoztendio(Neale2007:294).Hortaz,badirudi,azkenburuan,Neale bat datorrelaRecanatireninterpretazioarekin. Recanatiren eta Nealerenikuspegiakezberdinakbadiraere,biakbatdatozPerryriproposizio erlatibizatuak errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko erabiltzea egoztean. Jarraian,horiokerradelaazaldukodut:Perrykesplizitukibaztertubaitzituen proposizio erlatibizatuak. 4.1. Proposizio erlatibizatuen aurkako argumentua Honelalaburliteke Perryk proposizioerlatibizatuakerrepresentazioen egibaldintzak jasotzearen aurka emandako argumentua: erlatibismoak —alegia, proposizio erlatibizatuak errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko erabil litezkeela dioen ikuspegiak— osagai artikulatugabeak, osagaitzat beharrean, faktore globaltzat hartzen ditu. Hori dela eta, erlatibismoak 24 [[...]Perryhimselfappealstorelativizedpropositions,inordertodealwithwhathecalls unarticulatedconstituents(oratleastasubclassofthem).AccordingtoPerry,ifmyfour-year-old daughtersays“it’sfiveo’clock”(orbelievesit),thepropositionsheexpressesorbelievesisrelativizedtoatimezone,butthetimezoneisnotanaspectofthecontentsheexpressesorbelieves. Itistruth-conditionallyrelevantbutisbestconstruedasanaspectofthecircumstancewithrespecttowhichwhatshesaysorbelievesisevaluated.Perryhimselfexpressesthatpointbysaying thatherthought“concerns”aparticulartimezonebutisnot“about”it.] be ñ a t eS n a o l a 68 Gogoa 23 (2023), 51-75 indexikoakdauzkatenerrepresentazioenantzeratratatzendituosagaiartikulatugabeak dauzkaten errepresentazioak. Horretarako arrazoi nagusia honakohauda:“Euriaari du” bezalako esaldiekezdihardutebetihiztunak dauden lekuaz. Z-landarrek“Euriaaridu”diotenean,Z-landeneuriaariduelaesannahi duteetaezdutebesteaukerarik.Betilekuberberazaridira.Erlatibismoaren arabera, beti leku berberaz ari izateak bermatzen du lekua, Z-land, Z-landarreneguraldiariburuzkoesaldi etausteenfaktoreglobaledo(ez-)osagaiartikulatugabetzat hartzea. Alegia, Z-landarren errepresentazioen egibalioa horren araberakoa den baina Z-landarrak artikulatzeko gai ez diren parametrotzat hartzea. Erlatibismoak Z-landarren errepresentazioen egibaldintzak nolajasokolituzkeenazaltzeanhonakohaudioPerry:“Z-landezdaz-landerazko eguraldi-baiezpen bakoitzaren osagai artikulatugabe bat, baizik eta faktore global bat, zeinaz eguraldiari buruzko Z-landeko diskurtso guztiek diharduten”(Perry[1986]2000:179).25 Perrykazaltzendu horientzat Z-landezdelaZ-landarren baiezpen zein uste bakoitzaren osagai artikulatugabea, “faktore globala” baizik,zeinaz diharduten Z-landarren errepresentazioek. Horren zergatia da horien eguraldi berriemate guztiek uniformeki Z-landarrak dauden lekuaz dihardutela. Antzeragertatzendaindexikoenkasuan.“Euriaariduhemen”perpausaren esanahiak esaten digu, besteak beste, perpausa erabiltzen den esaldia esan den lekuari buruzkoa dela. Kasu honetan, uniformitate hori artikulatua legoke“hemen”indexikoarenesanahiarenbitartez.Hortaz,“Euriaaridu”ren kasuan perpausaren esanahi osoak jasoko luke egonkor mantentzen den erlazioa—“Euriaariduhemen”perpausarenkasuanelementubakarrakjasotzenduen bezala—. Modu honetan, esan liteke “Euriaari du”kbeti esalea 25 [Z-landcomesinnotasanunarticulatedconstituenteachZ-landishweatherstatementis about,butaglobalfactorthatallZ-landdiscourseabouttheweatherconcerns.] er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 69 dagoen tokiaz diharduela, edozein dela ere lekua. Hau da: z-landeraz hitz egiten dutenek dauden lekuko eguraldiaz jardungo lukete, eta eguraldiari buruz dituzten baiezpen zein usteak egiazkoak edo faltsuak lirateke hango eguraldiarenarabera(Perry[1986]2000:180).Alabaina,horigarbiaskoukatzen duPerryk;artikuluarenhasiera-hasieratik,gainera: Euria ari du hemenek artikulatzen duena Euria ari duk besterik gabe artikulatugabe uztenduelakosuposizioaezda osoonargarria,aldiz.Demagun,adibidez,nire semeakMurdockekoseme zaharrenarekin hitz eginduelatelefonoz,eta“Noladaudegauzakhan?”niregalderarierantzutenaridela.Orduan,harenerantzunaezlitzatekePaloAltoriburuzkoaizango,Murdockiburuzkoabaizik.Euria ari duren esanahiaren azterketaren zati gisa esan beharko genukeen gauza bakarra da: (iv)u [esaldia] pri [lekuari] buruzkoa da. (Perry[1986]2000:175)26 “Euriaaridu”erabillitekehiztunaezdagoenbestelekubatiburuzhitz egiteko eta, hori dela eta, ezin genezake esan Z-land edo, adibide honen kasuan,Murdock “Euria aridu” esaldiarenfaktore globala denik;eta, beraz, ezin genitzake proposizio erlatibizatuak erabili perpaus hori bera darabilten errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko.27 Artikuluaren hasieran hori dio, eta amaiera aldera gauza bera berresten du: Aplikatu ahal genioke analisi hori nire seme gazteenaren ohartarazpenari?Hauda,interpretatuahalgenezakehomomorfikoki,funtzioproposizionalbatadieraztenduelaesanez,etaegiazkoadelaesan,PaloAltoz diharduelako?Bainahoriezlitzatekeingelesariburuzkoazalpenzehatza izango.Ingelesezkoeguraldiarendiskurtsoakezdiharduuniformekihiztunakdaudenlekuaz.(Perry[1986]2000:180)28 26 [ThesuppositionthatIt is rainingsimplyleavesunarticulatedwhatIt is raining here articulatesisnotveryplausible,however.Suppose,forexample,thatmysonhasjusttalkedtomy oldersonin Murdock onthetelephone,and is respondingto myquestion,“Howare things there?”ThenhisremarkwouldnotbeaboutPaloAlto,butaboutMurdock.AllweshouldprobablysayaspartofouranalysisofthemeaningofIt is raining issimply: (iv)uisaboutp.] 27 Onarlitekejartzenduenadibideaezdelaegokiena,PerryrensemeakesandakoaPerryren galderaren eliptikotzat har bailiteke eta, hortaz, osagaia artikulatuta dagoela argudiatu. Erraz jar liteke,ordea, balizko elipsirikezdakarrenadibidea Perryk urtebetelehenagoegin zuen bezala (Perry1985:1240,1242).Adibidean,Perry(besteordu-eremubateandagoen)Ingridekinarida telefonoz. 28 [Couldweapplythisanalysistomyyoungerson’sremark?Thatis,couldweinterpretit homomorphically,takingittoexpressapropositionalfunction,andsaythatitistrue,becauseit concernsPaloAlto?ButthiswouldnotbeanaccurateremarkaboutEnglish.Weatherdiscourse inEnglishdoesnotuniformlyconcerntheplacewherethediscussantsare.] be ñ a t eS n a o l a 70 Gogoa 23 (2023), 51-75 Perrykesplizitukibaztertzendu,beraz,ingelesezkoeguraldi-berriemateen egibaldintzak jasotzeko proposizio erlatiboa erabiltzearen soluzioa. Horren arrazoiadaingelesezezdelaobjektubera,eztaerlazioberaere—indexikoekin gertatzen den moduan—, osagaia agentearen errepresentazioei buruzkoa izatea ziurtatzen duena. Hala ere, ez zen horretan geratu. Artikuluaren azken bi ataletan bere ikuspegia azaldu zuen. Hemen proposizio erlatibizatuak ez zituen erabili errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko, baizik eta errepresentazio ezberdinek komun zutena sailkatzeko erabili zituen proposizio-erlatibizatuak.Jarraianhoriazaldukodut. 4.2. Proposizio erlatibizatuak rol gisa Artikuluarenazkenbiataletanaurkeztuzuenbereikuspegia.Ikuspegiaez daberria:Perryk(1977,1979)hasiera-hasieratikdefendatutakoada,funtsean. Perryrentzatproposizioerlatibizatuakuste-egoerakrolkausalarenaraberasailkatzeko balio duten objektu abstraktuak dira; ez dira usteen objektuak, agenteakzerusteduensailkatzekotresnaegokiakbaizik:“Perpausindexikodunak edota proposizio erlatibizatuak erabiltzen ditugu uste-egoerak indibiduatzeko, eta helburu batekin: usteen agenteak sailkatzea azalpenetarako eta berrikuspenetarakoerabilgarriakizangodirenmoduetan”(Perry[1979]2000:39).29 Proposizioerlatibizatuberaerabilliteke,egibaldintzaezberdinakdituzten errepresentazioek komun dutena atzemateko. Esaterako, Recanati etaPerryk “Hartzhorrek erasotzeko zorian nago”ren bidezadierazgarria den usteabadute,egibaldintzaezberdinakizangodituztebienusteek(Perry[1977]2000: 18).Bategiazkoadaesaldihorrenbidezadierazgarriadenusteaduenpentsalaria(Recanati)hartzbatekerasotzekozorianbadago.Besteaegiazkoadaesaldi horrenbidezadierazgarriadenusteaduenpentsalaria(Perry)hartzbatekerasotzekozorianbadago.Indexikodunperpausak edo proposizio erlatibizatuek ezdituztejasotzenbipentsalarienusteenegibaldintzak,RecanatiketaPerryk —baldintza normaletan— hartzarengandik ihes egiteko daukaten disposizio komuna baizik. Horrelaerabilizituen,hainzuzen,Perrykproposizioerlatibizatuak(1977koartikuluan“rol”deituzituenak)behinerrepresentazioenegibaldintzak jasotzeko baztertu ondoren. Honela dio: “Euria ikusi berri duten eta norbere aterkiak irekitzear dauden ustedun guztiak funtzio proposizional bera uste izango balute bezala sailkatuko lirateke, baina beren usteen egibaldintzak ezberdinakliratekehorienkokapenarenarabera”(Perry[1986]2000:181).30 29 [Weusesentenceswithindexicalsorrelativizedpropositionstoindividuatebeliefstates, forthepurposesofclassifyingbelieversinwaysusefulforexplanationandprediction.] 30 [Allbelieverswho had justseen rainandwereaboutto open their umbrellaswouldbe reckonedasbelievingthesamepropositionalfunction,butthetruth-conditionsoftheirbeliefs woulddifferwiththeirlocation.] er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 71 Hortaz,Perryk,RecanatikedoBarwisekezbezala,ezdarabiltzaproposizio erlatibizatuak errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko: egibaldintza horiek uste izateko moduak atzemateko darabiltza proposizio erlatibizatuak. Zalantzarikbalegohoneladio1993anPerry([1986]2000)riegindakoepilogoan: Nireiradokizunaizanzen, errepresentatu gabeko parametrobera pentsatzeko edo hitz egiteko modu oso batentzat errelebantea denean, berariazko uste edo esaldi bakoitza funtzio proposizionalarekin sailkatu behargenukeela.Balioari funtzioaaplikatuzlortutako proposizioarena izangolitzatekeegibalioa.(Perry[1993]2000:185)31 Esandutazkenbiataletanaurkeztenduenikuspegiaezdelaberria.Funtsean,Perryk([1977,1979] 2000) indexikoezadierazgarridirenusteakuste eternalak-edodirenetatikezberdinduzituenetaazalduzuenindexikoezadierazgarri diren usteek problema sortzen ziotela usteak ulertzeko ikuskera tradizionalari.Perry([1986]2000)renberritasunadaindexikobidezadierazgarri direnbi uste-egoera ezberdintzea: uste indexikoaketa osagaiartikulatugabeakdauzkatenusteak,alegia.Defendatuzuenbiuste-egoerahorienarteko aldea ez dela azaltzen egibaldintzen aldaketarekin, baizik eta pentsamenduaren forma dela aldatzen dena, eta usteen egitura berria aurkeztu zuen: [...] eguraldiari buruzko gure usteek egitura modukoa dute. Oinarrian eguraldiariburuzko“usteoinarrizkoak”leudeke,Z-landarrenusteenantzerakoak. Horiek eguraldi lokalaz dihardute, eta egiazko zein faltsu dira bertan egiten duen eguraldiaren arabera. [...] Goian leku ezberdinei buruzko usteak leudeke [...], ustearen elementu nahiko testuinguru-independenteekbermatuak:euria ariduPalo Alton,euriaari du Murdocken, etab. Erdian, uste identifikatzaileak genituzke, goiko informazioa itzulgarriegitendutenakekintzarako:lekuhoriPaloAltoda.(Perry2000 [1986]:182).32 Eternalak-edo diren uste-egoerez gain, euria ari duen lekuari buruzko bi uste-egoeradaude,Perryrenarabera.Usteizatekomoduhoriekezdirapentsalariak uste dituen gauza ezberdinak, gauza berari buruzko testuinguru31 [Mysuggestionwasthat,incasesinwhichsameunrepresentedparameterisrelevanttoa wholemodeofthinkingordiscourse,weshouldclassifyeachspecificbelieforutterancewitha propositionalfunction.Thetruth-valuewouldbethatofthepropositionobtainedbyapplying thefunctiontothevalue.] 32 [[...]ourbeliefsabouttheweatherhaveacertainstructure.Atthebottom,therearewhat wemightcall “primarybeliefs”abouttheweather,whichare liketheZ-landers’beliefs.These concernthelocalweather,andaretrueorfalsedependingonit.[…]Atthetop[there]arebeliefs […]aboutvariousplaces,invirtueofrelativelycontext-insensitivecomponentsofbelief:itisraininginPaloAlto,itisraininginMurdock,andsoforth.Atthemiddlelevelareidentificatorybeliefsthatallowinformationatthetopleveltobetranslatedintoactionatthebottomlevel:this placeisPaloAlto.] be ñ a t eS n a o l a 72 Gogoa 23 (2023), 51-75 mendekoagoak diren uste-egoerak besterik ez dira. Uste izateko modu horiek, egoera ezberdinetan, egibaldintza berak dituzte, hots, gauza berari buruzkoak dira. Har ditzagun, atzera, bigarren ataleko hasierako esaldiak: (1) EuriaariduDonostian. (2) EuriaariduGipuzkoakohiriburuan. (3) Euriaariduhemen. (4) Euriaaridu. Horietako bakoitzak aipatu ditudan uste-egoerak adierazteko balio du. Lehenengobiek eternaltzathar genitzakeenuste-egoerak adierazteko balio dute; izan ere, perpauseko elementu guztiak testuinguru-independenteakdira—denborakontuakaldebaterautzizgero,behintzat—.(3)renbidez adierazgarriadenuste-egoerarenkasuan,Donostiapentsamenduanartikulatutaegongolitzateke,“hemen”indexikoarekindesignatzendenelementuarenbitartez,Perryrenarabera.Azkenik,(4)renbidezadierazgarriadenusteegoerakDonostiaosagaiaartikulatugabeizangoluke. (1)edo(2)eta(3)edo(4)renbidezadierazgarridirenuste-egoerenartean badagoaldenabarmenbat.Badirudi(3)eta(4),baldintzanormaletan,ezagutza zein jokabide modu jakinek motibatzen dituztela. Eman dezagun adibide bat.(3)edo(4)uste-egoeraduenakleihotikbegiratu,edoeuri-tantaksentitu ditusoinean.Seguraski,gainera,(3)edo(4)uste-egoeraduenakaterkiahartuko du, edo, behintzat, euria egiten duen egoeran aproposa den ekintzaren bategingodu.Ezdirudi(1)eta(2)renkasuanhorihorreladenik.Ezdago, baldintzanormaletan,(1) edo (2)uste-egoerekmotibatutakojokabide edo ezagutza modu jakinik.33 Areago,Perrykdio(3)eta(4)renbidezadierazgarridirenuste-egoerenarteanerealdeadagoela.Esandudanbezala,horiizangodaPerryren([1986] 2000)berritasuna. Uste-egoerabakoitzak bere funtzioadauka gizakognizioan.(3)bidezadierazgarridirenuste-egoerenfuntzioaizangolitzatekeeternalak-edodiren(1) eta(2)bezalako uste-egoeren eta(4)kbezalako osagai artikulatugabeakdauzkatenuste-egoerenartekozubilanaegitea.(4)renfuntzioa, berriz, litzateke lekuko euriaren pertzepzioaren eta, normalean, giro horretarakoaproposadenjokabidearenartekokoordinaziolanakegitea.Beraz,erlatibismoariikustenzionproblemakonpondezakePerrykegituraberri honenbitartez.Izanere,egituraberriaketernalak-edodirenusteenetaosagai artikulatugabeak dauzkaten usteen arteko koordinazioa bermatzen du, eta, hala, hiztuna dagoen lekua ez den beste leku bati buruzko usteak izatea ahalbidetzen du, nahiz eta osagaia artikulatu gabe egon. 33 Honiburuz ikus, esaterako,dePonteeta Korta (2014a,2014b, 2017)etadePonte et al. (2020). er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 73 5. Ondorioak Azaltzensaiatunaizen bezala,Perryrentzaterrepresentazioa osagai artikulatu zein artikulatugabeei buruzkoa da. Errepresentazioaren egibaldintzen osagaietako bat artikulatu gabe dagoen kasuetan, errepresentazioak osagaiaz dihardueladio.Perryrenhasierakobereizketainklusiboada,beraz.Edonola ere, azaldu dudan bezala, bereizketa inklusiboki zein esklusiboki erabil liteke eta, beharbada, bereizketa esklusiboki erabiltzea da naturalena. Edozein kasutan,bereizketamodubateanedobesteanerabili,gauzabatdagogarbi:Perryk ez zituen proposizio erlatibizatuek errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko erabili. Hori egotzi diotenak oker daude. Erakusten saiatuko naizenez, Perrykezzuenhalakorikesan,eta,gainera,ezinzuenhalakorikesan.Bestela esanda, proposizio erlatibizatuak onartuz gero errepresentazioen egibaldintzak jasotzeko, defendatzen ari zen tesiaren kontra egingo zukeen zuzenean. Erreferentziak ba r w i S e ,Jon.1989.“Situations,facts,andtruepropositions”.InThe situation in logic, Stanford:CSLIPublications,221-54. ba r w i S e ,JonetaJohnet C H e m e n d y .1987.The liar: an essay on truth and circularity.Oxford,NewYork:OxfordUniversityPress. ba r w i S e ,JonetaJohnpe r r y .1983.situations and attitudes.Cambridge,MA:Bradford/ MIT.Berrargitaratuain1999,Stanford:CSLIPublications. ba C H ,Kent.1994.“Conversationalimpliciture”.Mind and Language9(2):124-62. bo r G ,Emma.2005.“Sayingwhatyoumean:unarticulatedconstituentsandcommunication”.InR.ElugardoetaR.J.Stainton(arg.),Ellipsis and Nonsentential speech. Dordrecht:SpringerNetherlands,237-62. Ca p p e l e n , Herman eta Ernie le p o r e .2007.“Themythofunarticulatedconstituents”. InM.O’RourkeetaC.Whasington(arg.),situating semantics: essays on the philosophy of John Perry.Cambridge:MITPress,199-214. Ca r S t o n ,Robyn.1988. “Implicature,explicature,and truth-theoreticsemantics”.In R.M.Kempson(arg.),Mental representations: the interface between language and reality.Cambridge:CambridgeUniversityPress,155-81. d e po n t e ,MariaetaKepaKo r t a .2014a.“Ontimesandcontents.”InI.Witczak-Pli-Witczak-Plisiecka(arg.),Cognitive and pragmatic perspectives on speech actions. Berlin:Peter Lang,13-34. d e po n t e ,Mariaeta KepaKo r t a .2014b. “Tenses,datesand times”.research in Language12(4):301-17. d e po n t e ,MariaetaKepaKo r t a .2017.“Newthoughtsaboutoldfacts.OnPrior’sroot canal”.InM.dePonteetaK.Korta(arg.),reference and representation in language and thought.Oxford:OxfordUniversityPress,163-78. d e po n t e ,Maria,KepaKo r t a etaJohnpe r r y .2020.“Utteranceandcontext”.InT.CiecierskietaP.Grabarczyk (arg.), The architecture of context and context-sensitivity. Cham,Switzerland:Springer,15-28. Ko r t a ,Kepa.2008.“FrançoisRecanati:Perspectivalthought:apleafor(moderate)relativism”.Notre Dame Philosophical reviews 2008.07.04. be ñ a t eS n a o l a 74 Gogoa 23 (2023), 51-75 Korta,Kepa.2011. “Recanati:Esaldiarentestuinguruaeta edukiak”.Gogoa 8 (1): 87-93. Ko r t a ,Kepa.2012.“Holmes,Perry,andreference”.InA.NewenetaR.vanRiel(arg.), Identity, language, and mind: an introduction to the philosophy of John Perry.Leiden: Brill/Mentis,33-52. Ko r t a ,KepaetaJohnpe r r y .2011.Critical pragmatics. An inquiry into reference and communication.Cambridge:CambridgeUniversityPress. Ko r t a ,KepaetaJohnpe r r y .2017.“Fullbutnotsaturated:themythofmandatoryprimarypragmaticprocesses.”InS. J. ConradetaK.Petrus (arg.), Meaning, context and methodology.Berlin,Boston:DeGruyterMouton,31-50. Ki n G ,JeffreyC.etaJasonSt a n l e y .2005.“Semantics,pragmatics,andtheroleofsemanticcontent”.InZ.G.Szabo(arg.),semantics versus Pragmatics.Oxford:Oxford UniversityPress,111-64. ni n a n ,Dilip.2016.“WhatistheProblemofDeSeAttitudes?”.InM.Garcia-CarpinteroetaS.Torre(arg.),About oneself: De se Thought and Communication.Oxford: OxfordUniversityPress,86-120. ne a l e ,Stephen.2007.“Onlocation”.InM.O’RourkeetaC.Whasington(arg.),situating semantics: essays on the philosophy of John Perry.Cambridge: MITPress,291394. pe r r y ,John.[1977]2000.“Fregeondemonstratives”.InThe Philosophical review 86 (4):474-497.Berrargitaratua in2000,The problem of the essential indexical: and other essays. Expandededition,Stanford:CSLIPublications,1-27. perry,John.[1979] 2000. “Theproblemofthe essential indexical”.InNoûs 3 (1): 3-21.Berrargitaratuain2000,The problem of the essential indexical: and other essays. Expandededition,Stanford:CSLIPublications,27-44. pe r r y ,John.[1980]2000.“Aproblemaboutcontinuedbelief”.InPacific Philosophical Quarterly61:317-32.Berrargitaratuain2000,The problem of the essential indexical: and other essays. Expandededition,Stanford:CSLIPublications,57-75. pe r r y ,John.1985.“Self-knowledgeandself-representation”.Proceedings of IJCAI-1985: 238-42. pe r r y ,John.[1986]2000. “Thought without Representation”.InProceedings of the Aristotelian society supplementaryvolumes,60(1):137-51.Berrargitaratuain2000, The problem of the essential indexical: and other essays. Expandededition,Stanford: CSLIPublications,171-88. pe r r y ,John.1998.“MyselfandI”.InM.Stamm(arg.),Philosophie in synthetisher absicht (a festschrift for Dieter Heinrich).Stuttgart:Klett-Cotta,83-103. pe r r y ,John.[2001]2012.reference and reflexivity.Stanford:CSLIPublications.Berrargitaratuain2012,Stanford:CSLIPublications. pe r r y ,John.2007.“Situatingsemantics:aresponse”.InM.O’RourkeetaC.Whasington(arg.),situating semantics: essays on the philosophy of John Perry.Cambridge: MITPress,507-76. pe r r y ,John.2010.“Selvesandself-concepts”.InJ.KeimCampbell,M.O’Rourkeeta H.S.Silverstein(arg.),Time and identity.Cambridge,MA:MITPress,229-38. pe r r y ,John.2012.“Thinkingabouttheself”.InJ.LiuetaJ.Perry(arg.),Consciousness and the self: new essays.Cambridge:CambridgeUniversityPress,76-100. perry,John.Argitaratzeko. “ReferenceandDretske’stheory ofrepresentation”.In M.Freauchiger.Themes from Dretske.Berlin:deGruyter. reCanati,François.2002. “Unarticulatedconstituents”. Linguistics and Philosophy25 (3):299-345. er r e p r e S e n t a z i o e n e G i b a l d i n t z a K : z e r b a i t e z J a r d u n e t a z e r b a i t i b u r u z K o a i z a n https://doi.org/10.1387/gogoa.24614 75 re C a n a t i ,François.2005.“Itisraining(somewhere)”.Linguistics and Philosophy30(1): 123-46. reCanati,François.2007a. “Relativizedpropositions”.In M.O’Rourkeeta C. Whasington(arg.),situating semantics: essays on the philosophy of John Perry.Cambridge: MITPress,119-53. re C a n a t i ,François.2007b.Perspectival thought: a plea for (moderate) relativism.Oxford: OxfordUniversityPress. reCanati,François.2010. Truth-conditional pragmatics.Oxford:OxfordUniversity Press. Stanley,Jason.2000. “Contextandlogical form”. Linguistics and Philosophy 23(4): 391-434. torre,Stephan.2016. “DeSeThought and Communication:AnIntroduction”. In M.Garcia-CarpinteroetaS.Torre(arg.),About oneself: De se Thought and Communication.Oxford:OxfordUniversityPress,1-21.