Codespa Fundazioaren analisi ekonomiko-finantzarioa 2019-2022 urte bitartean

Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako eta Zuzenbideko Gradu Bikoitza Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradu Amaierako Lana 2023/2024 Ikasturtea CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI EKONOMIKO-FINANTZARIOA 2019-2022 URTE BITARTEAN EGILEA: Ane Bilbao Incera TUTOREA: Blanca Arosa de la Torre Bilbo, 2024ko ekainaren 19a - AURKIBIDEA - 1. SARRERA.............................................................................................................................2 2. CODESPA FUNDAZIOAREN AURKEZPENA.............................................................. 3 3. METODOLOGIA................................................................................................................ 5 4. CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI EKONOMIKO FINANTZARIOA 2019-2022...................................................................................................................................7 4.1. Egitura ekonomiko finantzarioa................................................................................7 4.1.1. Egitura ekonomikoa. Aktiboa........................................................................... 7 4.1.2. Egitura finantzarioa. Ondare Garbia eta Pasiboa........................................ 10 4.1.3. Ekitaldiko emaitza. Bilakaera eta egitura......................................................15 4.2. Politiken analisia....................................................................................................... 18 4.2.1. Ibilgetuaren kudeaketa politika...................................................................... 18 4.2.2. Pertsonalari buruzko politika......................................................................... 19 4.3. Likidezia.....................................................................................................................21 4.3.1. Errotazio Fondoa eta aldakuntzaren zergatiaren analisia........................... 21 4.3.2. Kaudimena eta likidezia.................................................................................. 22 I. Epe laburreko kaudimena eta likidezia.......................................................... 22 II. Kaudimen totala..............................................................................................25 4.4. Errentagarritasun ekonomikoa eta finantzarioa....................................................29 4.4.1. Errentagarritasun ekonomikoa.......................................................................29 4.4.2. Errentagarritasun finantzarioa.......................................................................32 4.5. Diru fluxuen egoera orriaren analisia..................................................................... 34 5. ONDORIOAK.................................................................................................................... 40 6. BIBLIOGRAFIA................................................................................................................44 7. ERANSKINAK...................................................................................................................45 GRAFIKOEN AURKIBIDEA Grafiko 1. CODESPA Fundazioaren egitura ekonomikoa 2019-2022. Grafiko 2. CODESPA Fundazioaren egitura finantzarioa 2019-2022. Grafiko 3. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitzaren analisia eta eboluzioa 2019-2022. Grafiko 4. CODESPA Fundazioaren aktibitate propioaren diru sarreren kopurua 2019-2022. Grafiko 5. CODESPA Fundazioaren epe laburreko kaudimen ratioen eboluzioa 2019-2022. Grafiko 6. CODESPA Fundazioaren kaudimen totalaren ratioaren eboluzioa 2019-2022. Grafiko 7. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun ekonomikoaren eboluzioa 2019-2022. TAULEN AURKIBIDEA Taula 1. CODESPA Fundazioaren aktiboa eta bere bilakaera 2019-2022 urte bitartean. Taula 2. CODESPA Fundazioaren Ondare Garbia eta Pasiboa eta bere bilakaera 2019-2022 urte bitartean. Taula 3. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitzaren analisia 2019-2022 urte bitartean. Taula 4. CODESPA Fundazioaren ibilgetuaren kudeaketa politikaren ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 5. CODESPA Fundazioaren pertsonal politikaren ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 6. CODESPA Fundazioaren epe laburreko Errotazio Fondoaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 7. CODESPA Fundazioaren epe luzeko Errotazio Fondoaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 8. CODESPA Fundazioaren epe laburreko kaudimen ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 9. CODESPA Fundazioaren kaudimen totalaren ratioaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 10. CODESPA Fundazioaren zorpetze ratioaren, autonomia finantzarioaren eta kapitalaren iraunkorren osakeraren ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 11. CODESPA Fundazioaren BAIDI kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 12. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun ekonomikoaren, marjinaren eta errotazioaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 13. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun finantzarioaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Taula 14. CODESPA Fundazioaren DFE orria 2019-2022 urte bitartean. Taula 15. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitza, sortutako baliabideak eta UJDF 2019-2022 urte bitartean. 1 1. SARRERA Gradu Amaierako Lan honetan Gobernuz Kanpoko Erakunde (GKE) baten analisi ekonomiko-finantzarioa egingo da. Honen bidez baieztatzen dugularik irabazi-asmorik gabeko erakundeak ere modu eraginkor eta efizientean kudeatu behar direla, beste edozein erakundek bezala, baliabide propioak edo kanpokoak aplikatuz aldez aurretik ezarritako jarduketa-plana gauzatzeko, beste erakunde batek bere aurrekontuak finkatzen dituenean bezala. Aurrera eramango dugun azterketa 2019, 2020, 2021 eta 2022 ekitaldietara mugatuta egongo da. Denok dakigun bezala, zoritxarrez, 2020an COVID-19ak eragindako pandemia bat jasan genuen, eta honek alarma-egoera deklaratzea eragin zuen Espainiako lurralde osoan, baita hedapen-uhin bat eragin zuen ere munduko ekonomia osoan eragina izan zuena eta krisirik handiena eragin zuena mende bat baino gehiagotan. Horren ondorioz, barne-desberdintasunak eta herrialdeen arteko desberdintasunak nabarmen egin zuen gora. Ildo honetan, krisiaren ondorengo susperraldia hasierako inpaktu ekonomikoak bezain desberdina izango dela ondorioztatzen da, gorabidean dauden ekonomiek eta talde behartsuek askoz denbora gehiago beharko dute pandemiak eragindako diru-sarreren eta bizi-baliabideen galerei aurre egiteko, alegia. Pandemiaren eragin ekonomikoak bereziki larriak izan ziren gorabidean zeuden ekonomietan, non diru-sarreren galerek agerian utzi eta areagotu egin baitzituzten lehendik zeuden hauskortasun ekonomikoko zenbait faktore. Honen aurrean eta azterlan honen bitartez, ikusiko dugu irabazi-asmorik gabeko erakundeek beren proiektuak egiten jarraitzea lortzen duten eta krisi horrek eragiten dien. Hau guztia mota honetako erakundeek gizarteko sektore behartsuenei laguntzeko duten garrantziagatik. Gradu Amaierako Lana azterketa ekonomiko-finantzario bati buruz egitea erabaki dut, karreran eta, batez ere, kontabilitate-analisiaren irakasgaian eskuratutako ezagutza teorikoak testuinguru praktiko batean aplikatu ahal izateko. Honek aukera emango dit ikasitako kontzeptu ekonomiko eta finantzarioak aplikatzeko gaitasuna erakusteko. Era berean, analisi ekonomiko-finantzarioa egiteko prozesuak berekin dakar finantza-datu garrantzitsuak biltzea, antolatzea eta aztertzea; ikerketarako, datuen analisirako eta arazoak konpontzeko trebetasunak garatzen lagunduko didana eta lan-munduaren etorkizunerako baliagarria izango zaidana. 2 Bestalde, nabarmentzekoa da lan honek hainbat zati izango dituela. Lehenik eta behin, analisia egingo zaion Fundazioaren aurkezpen labur bat aurkituko dugu. Ondoren, lana aurrera eramateko erabiliko ditugun tresnak azalduko ditugu, hau da, erabilitako metodologia azalduko dugu. Azkenik, lanaren zati garrantzitsuenean sakonduko dugu, hots, analisi ekonomiko-finantzarioan. Bertan, Fundazioaren 2019tik 2022ra urte bitarteko urteko kontuen bitartez enpresaren egiturak bai ekonomikoa bai finantzarioa, ekitaldiko emaitza, politiken analisia, likideziaren analisia, enpresen errentagarritasun ekonomikoa eta finantzarioa eta diru fluxuen egoera orriaren analisia burutuko dugu. Amaitzeko, zenbait ondorio aterako dira, lanean landutako puntuei men eginez eta punturik esanguratsuenak azpimarratuz. 2. CODESPA FUNDAZIOAREN AURKEZPENA CODESPA Fundazioa 1985eko azaroaren 12an eratu zen Madrilen, irabazi-asmorik gabeko Gobernuz Kanpoko Erakunde (GKE) gisa, herrialde pobretuen gabezien aurrean, bereziki Espainiarekin historikoki lotuta daudenen aurrean, kezka komuna zuen unibertsitateko irakasle eta enpresaburu talde batek bultzatuta. 1987an, sortu eta handik bi urtera, Latinoamerikako zortzi herrialdetan proiektuak gauzatu zituen, eta Europako Batzordearekin batera finantzatzeko lehen proiektua sinatu zuen. Hurrengo urteetan, hainbat jarduera ere gauzatu zituen, hala nola, CODESPA saria eman zuen Enpresa Solidarioa kategoriarekin, eta Nazio Batuen Erakundearen Elikadura eta Nekazaritza Agentziarekin (FAO) eta Unescorekin hasi zen lanean. Aldi honetan, Kataluniako, Valentziako Erkidegoko eta Euskal Autonomia Erkidegoko ordezkaritzak ere sortu ziren eta 1993an, Felipe VI.a erregeak bere gain hartu zuen ohorezko presidentearen kargua. Harrezkero, hirugarrenei laguntzeko jarduerak etenik gabe egon da, eta honek gaur arte 1.300 proiektu baino gehiago kudeatu dituela ekarri du Iberoamerikako, Afrikako eta Asiako 33 herrialdetan. Gainera, milioika pertsonak beren bizi-baldintzak hobetzen lagunduz. CODESPA fundazioaren misioa Iberoamerikan, Afrikan eta Asian 10 milioi pertsona pobreziatik oparotasunera pasatzea da, landa-merkatuak garatzeko eta ekintzaileei laguntzeko eredu eskalagarri baten bidez, ezagutza, finantza-zerbitzuak eta merkatu-aukerak emanez. Halaber, fundazio honek uste sendoa du mundu honetan pertsona bakoitzak (baita muturreko pobrezia-giroan hazi bada ere) aukera duela bere potentzial guztia hedatzeko eta autosufizientea izateko, lan duin eta egonkor baten bidez. 3 Ildo honetan, CODESPA Fundazioak garapenerako lankidetza-jarduerak egiten ditu nagusiki, prestakuntzaren eta laneratzearen bidez, gizarte-enpresak eta landa-merkatuak sustatuz, eta landa-turismoa eta turismo komunitarioa genero-ikuspegitik sustatuz. Era berean, mikrofinantzetako zeharkako proiektuak egiten ditu, ekoizle eta familia kalteberen finantza-inklusioa sustatzeko, finantzetan hezteko, mikrofinantza-erakundeak indartzeko eta produktu mikrofinantzarioak diseinatu eta inplementatzeko, haien diru-sarrerak handitzeko eta elikaduraedo osasun-krisiak murrizteko. 2021ean 11.115 mikrokreditu eman ziren, guztira 4.468.682€-ko zenbatekoarekin, besteak beste. Halaber, enpresei eta erakundeei bideratutako aholkularitza-zerbitzua ematen da, garapen-estrategia diseinatu eta gauzatu dezaten. Azkenik, ikerketaeta sentsibilizazio-lanak burutzen ditu, Espainian egindakoak. Nabarmentzeko da jarduera hauen zuzeneko onuradun kopurua 150.000 pertsonakoa dela kalkulatzen da eta 882.859 zeharkako onuradunak, hainbat herrialdetan banatuta daudelarik (gehienak kalteberatasun-egoerakoak eta garapen-bideakoak). Lealtad fundazioaren txostenaren arabera, jarduera horiek mundu osoan egiten dira, neurri handiagoan edo txikiagoan, herrialde bakoitzaren beharraren arabera: Iturria: Lealtad Fundazioa, 2023 CODESPA Fundazioaren gobernu-organoari dagokionez, Felipe de Borbón jauna du ohorezko presidente gisa. Halaber, Batzorde Betearazle bat du eskuordetutako eginkizunak dituena, honako hauek osatua: presidentea, bigarren presidenteordea, idazkaria eta Patronatuko lau bokal, bai eta zuzendari nagusia ere, hitzarekin baina botorik gabe. Hainbat batzorde eratu ditu (AD-HOC funtsak atzemateko, ebaluazio eta plangintzarako eta marketinerako eta auditoria-batzorderako), Fundazioko patronoek eta langileek osatuak. Erakundeak dituen bazkide laguntzaileen artean, Enpresa Behatokia osatzen duten enpresak sartzen dira: IESE Business School, The Boston Consulting Group, BBVA, Sener, Repsol, 4 Divina Seguros, Open Value Foundation, DIA, Mahou, La Caixa Fundazioa, KPMG Fundazioa, Arquia Banca eta Impactun Fundazioa. Beraz laburbilduz, CODESPA Fundazioak pobrezia murrizteko eta garapen iraunkorra sustatzeko lan egiten du mundu osoko komunitate behartsuetan. Bere programa eta proiektuek eragin positiboa dute hezkuntzan, osasunean, enpleguan, ekintzailetzan eta garapen komunitarioan. Gainera, gardentasuneta erantzukizun-estandar handiak ditu bere finantza-kudeaketan eta kudeaketa operatiboan. Amaitzeko, CODESPAk bazkide sorta zabal batekin kolaboratzen du, gobernuak, enpresak, irabazi asmorik gabeko erakundeak eta tokiko komunitateak barne. Lankidetza estrategiko horiek aukera ematen diote inpaktua maximizatzeko eta epe luzera emaitza jasangarriak lortzeko. 3. METODOLOGIA Gradu Amaierako Lan honetan CODESPA Fundazioaren analisi ekonomiko finantzarioa burutu da, 2019-2022 ekitaldietan. Fundazio honen hautaketa hainbat arrazoirengatik dago oinarrituta, hala nola, gardentasuna bermatzen duen fundazio bat dela. Hala, Lealtad Fundazioak (ebaluazio-prozesua gainditu duelako eta Gardentasunaren eta Jardunbide Egokien 9 Printzipioak osorik betetzen dituelako) eta Garapenerako Nazioarteko Lankidetzaren Espainiako Agentziak (AECID) egiaztatzen dute. Garapenerako Nazioarteko Lankidetzaren Espainiako Agentzia (AECID) Espainiako Kanpo Arazoetako Ministerioaren erakunde publiko bat da, garapenerako nazioarteko lankidetzako politikak planifikatzen eta kudeatzen dituena. Helburua pobreziaren aurka borrokatzea eta garapen bidean dauden herrialdeetan giza garapen iraunkorra sustatzea da. GGKE kalifikatu bat Garapenerako Nazioarteko Lankidetzaren Espainiako Agentziak egindako berrikuspen bat gainditu duen erakundea da. Berrikuspen horretan, esperientziari, finantza-kaudimenari, gardentasunari edo giza baliabideei buruzko 70 irizpide kualitatibo eta kuantitatibo baino gehiago baloratzen dira, besteak beste. Lealtad Fundazioak, bestalde, GKEekiko konfiantza sustatzen du, haien gardentasunaren eta jardunbide egokien ebaluazio independentearen bidez. 2001az geroztik, kudeaketa eraginkorraren eta jendearen eskura dauden baliabideen erabilera egokiaren printzipioak betetzeari buruzko txosten xehatuak egiten ditu. Konfiantzazko Dohaintza zigiluak 9 Gardentasun Printzipioak eta Kudeaketa Jardunbide Egokiak osorik betetzen dituzten GKEak aintzatesten ditu. Gainera, aholkularitza 5 eskaintzen die GKEei beren praktikak hobetzeko, gardentasuna sustatzen du eta emaileen informazio egiaztatua duen online plataforma bat eskaintzen du, ekarpenei buruzko erabaki informatuak emanez. Halaber, gaur egun, munduko desberdintasunak gero eta muturrekoagoak dira, gizarte oso indibidualista bihurtu gara, eta bakoitzak bere buruari bakarrik erreparatzen dio besteen beharrei jaramonik egin gabe. Honen aurrean, CODESPA Fundazioak beste alde batera begiratu beharrean lankidetzaren eta garapenaren alde lan egiten du, pertsonei eta familiei pobreziatik ateratzen lagunduz. Latinoamerikako, Afrikako eta Asiako landaeta hiri-komunitateekin lan egiten dute, eta aukerak sortzen dituzte beraiek muturreko pobrezia-zikloa amai dezaten. Analisi ekonomiko-finantzario hau burutzeko, CODESPA Fundazioaren urteko kontuak erabili ditut, bere web-orriaren bidez lortutakoak. Urteko kontu horietan fundazioaren informazioa aurki dezakegu baita Balantzea, Galdu-Irabazien orria eta Diru fluxuen egoera orriak ere. Era berean, beste informazio-iturri batzuk erabili dira (bibliografia atalean zehazturik), hala nola unibertsitateak berak (EHUko Ekonomia eta Enpresa Fakultateak) irakasgai honi buruz emandako apunteak. Bestalde, analisi ekonomiko finantzario hau aurrera eramateko tresna ezberdinak erabili dira, adierazle ekonomiko eta finantzarioak eta ratio desberdinak, besteak beste. Gainera, hainbat grafiko eta taula erantsi dira informazioa osatzearren. Inbertsio eta finantzaketaren egiturak eta bilakaera aztertzeko balio absolutuak ez ezik balio erlatiboak (bertikalak) eta zenbaki indizeak (horizontalak) ere erabili dira, ekitaldeen arteko azterketa errazten dutenak. Jarraian hasiko dugun azterketan, aztertu beharreko epea, arestian aipatu dugun bezala, 4 urtekoa da. Honi esker, analisi dinamikoagoa egin ahal izango dugu, eta urtez urte gertatu diren aldaketak aztertu ahal izango ditugu, zergatiak identifikatuz. 6 4. CODESPA FUNDAZIOAREN ANALISI EKONOMIKO FINANTZARIOA 2019-2022 4.1. Egitura ekonomiko finantzarioa 4.1.1. Egitura ekonomikoa. Aktiboa Aktiboak enpresaren egitura ekonomikoa eta inbertsio-egitura erakusten dizkigu, hots, enpresak zein ondasun, eskubide eta bestelako baliabide ekonomikotan gauzatu dituen bere funtsak, eta etorkizunean horietatik irabaziak edo etekin ekonomikoak lortzea espero duen. Likidezia irizpidearen arabera aurkezten da, aktiboaren elementuak likidezia txikienetik handienera ordenatuta. Egungo balantze-ereduak amortizazio metatuen eta narriaduragatiko balio-zuzenketen inbertsio garbien datuak aurkezten ditu. Beraz, hau esanda, Aktibo Korrontea nahiz Aktibo Ez Korrontea aztertzea beharrezkoa da, epe laburreko inbertsioa eta epe luzeko inbertsioa hurrenez hurren. Grafiko 1. CODESPA Fundazioaren egitura ekonomikoa 2019-2022. Iturria: Norberak egindakoa CODESPA Fundazioaren balantzeari behin begirada bat emanda eta grafikoari men eginez ikusi dezakegu 4 ekitaldietan (2019, 2020, 2021 eta 2022) epe laburrean epe luzean baino askoz gehiago inbertitzen dela, zera da, inbertsio-egitura gehien bat aktibo korrontean oinarritzen da. 2019-2022 urte bitarteetan aktiboak gora egin zuen, 5.351.976€ izatetik 7.385.275€ izatera pasatu baitzen, %40ko hazkundearekin oinarri urtearekiko. 2020an aktiboa murriztu egin zen baina 2021 ekitaldian berriro ere gora egin zuen %22,66ko hazkundearekin. Inbertsio egitura nolakoa den aztertzerakoan garrantzitsua da balio 7 Halaber, nabarmentzekoa da barne finantzaketan partidarik garrantzitsuena “fundatze hornidura” izaten jarraitzen zuela. Partida honen zenbatekoa urteetan zehar konstante mantendu izan arren, haren finantzaketa-pisua aldatu egin zen, eta 2020an %23,04ko pisua izan zuen, 2021ean %18,79koa eta 2022an %16,34koa. Epe luzeko kanpoko finantzaketari dagokionez, kopuru hau handituz eta murriztuz joan da urteetan zehar, eta, hala, 2020an finantzaketa %27,78 murriztu zen aurreko urtearekin alderatuta, 2021ean %4an handitu zen aurreko urtearekin alderatuta, eta, 2022an berriro ere handitu zen %5,39an aurreko urtearekiko baina oinarri-urtearekin alderatuta %20,27ko aldakuntza negatiboa mantentzen zen. Hala ere, nahiz eta 2021ean eta 2022an zenbatekoa handitu, finantzaketa pisua behera egin zuen, %1,36ko eta %1,25ko pisua zuelarik, hurrenez hurren. Amaitzeko, epe laburreko finantzaketari dagokionez, aztertzen ari garen urte tarteetan aldaketa %48,62koa izan zen, 4.379.075 eurotik 6.508.167 eurora izatera helduz. Honen arrazoi “epe laburreko zorren” eta “onuradun hartzekodunaren” partiden hazkundearen atzean dago. Epe laburrean finantzaketa pisu gehien zuen partidak “epe laburreko zorrak” izaten jarraitzen zuen, izan ere, 2020an %58,43koa zen; 2021n %69,31koa (aurreko urtearekiko %45eko hazkundea izan zuelarik 4.451.373 euroko zenbatekora ailegatuz) eta 2022an %62,41ekoa (urte honetan ere zenbatekoa %3an ere handitu zelarik aurreko urtearekiko eta %33,52an oinarri urtearekiko). Halaber, garrantzia duen beste partida bat jada aipatu dugun moduan epe laburraren finantzaketaren hazkundearen atzean dagoena, “onuradun hartzekodunak” partida da, hots, 2020an %15,82ko pisua zuen 828.853 zenbatekoarekin; 2021ean zenbatekoa %8,32an murriztu zen 629.797koa izanik (%9,81ko finantzaketa pisuarekin) eta 2022an %132,04ko hazkundea egon zen zenbatekoan aurreko urtearekiko, %19,79ko finantzaketa pisua lortu zuelarik. Beraz, analisia eginda ondoriozta dezakegu 4 ekitaldietan finantzaketa egitura ere oso antzekoa izan dela. Hots, 4 urteetan askoz gehiago finantzatzen dela kanpotik baliabide propioetatik baino, epe laburreko finantzaketa epe luzekoa baino askoz handiagoa izanik. Baliabide propioei dagokionez, 4 urteetan “fundatze hornidura” partida izan da garrantzitsuena. Nabarmentzekoa da 2022. urtean erreserben partidaren guztizko murrizketa eman zela ondare garbiaren %9ren murrizketa ekarri zuelarik. Epe laburreko finantzaketari 14 dagokionez, partidarik garrantzitsuena urte guztietan “epe laburreko zorrak” izan dela ikus dezakegu. 4.1.3. Ekitaldiko emaitza. Bilakaera eta egitura Enpresa baten hazkundea, neurri handi batean, zuzenean edo zeharka, ondorengo ekitaldietan egindako jardueraren emaitza ekonomikoaren mende dago. Enpresaren oinarrizko finantzaketa-egitura eratu ondoren, inbertsio-egitura baldintza normaletan egin ahal izateko, inbertsio-egitura horren hazkundea, finantzaketaren oinarrizko zutabe gisa, enpresa-jardueraren garapenean emaitza positiboak sortzean eta jarduera horren jabeek enpresaren zati bat erreserba gisa mantentzeko erabakian oinarritu behar da. Ekitaldi jakin bateko emaitza ekonomikoak, galdu-irabazien kontuan islatuta, enpresak kudeatutako politiken eraginak enpresaren ondare garbian izandako azken eragina erakusten du. Grafiko 3. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitzaren analisia eta eboluzioa 2019-2022. Iturria: Norberak egindakoa Grafikoan ikus daitekenez, ekitaldiko emaitzaren jaitsiera ustiapeneko emaitzaren murrizketaren ondorioa da, izan ere, ustiapeneko emaitzak 2022 urtean oinarri urtearekiko %325,84ko murrizketa izan zuen 19.212 izatetik -81.813€ izatera pasatuz. Taula 3. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitzaren analisia 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 15 Ustiapeneko emaitzari dagokionez, “aktibitate propioaren diru sarrerak” taldeak hazkunde nabarmena izan zuela ikus dezakegu, hots, partida honen zenbatekoa gora egin zuen ekitaldietan zehar 4.618.975€ izatetik 5.964.996€ izatera ailegatuz. Hala, 2020. urtean zenbatekoa %3,10an handitu zen aurreko urtearekiko, 2021ean %19,36an aurreko urtearekiko eta 2022an %4,94an aurreko urtearekiko eta %29,14an oinarri urtearekiko. CODESPA Fundazioaren diru-sarreren artean, pisurik handiena dirulaguntzek dutela ikus dezakegu. Hala, 2019an erakundearen diru-sarrera guztien %50,83ko pisua zuten 2.347.848 zenbatekoarekin eta 2022an %75,07ko pisua 4.477.897 zenbatekoarekin, %90,72ko hazkundearekin oinarri-urtearekin alderatuta. Grafiko 4. CODESPA Fundazioaren aktibitate propioaren diru sarreren kopurua 2019-2022. Iturria: Norberak egindakoa 16 Urte hauetan diru-sarrerek gora egin zuten bezala, gastuak ez ziren atzean geratu eta hazkundea ere jasan zuten. Beraz, gastuei dagokionez, “laguntzengatiko gastuak eta bestelakoak” partida zen ustiapeneko emaitzan pisu handiena zuen gastua. Partida hau 2019an %79,68ko pisua zuen 3.680.356ko zenbatekoarekin, 2020an zenbatekoa %7,97an handitu zen aurreko urtearekiko 3.973.840 zenbatekoa lortuz %83,44ko pisuarekin. 2021n zenbatekoa 4.872.176 zen, %22,61an handitu zelarik aurreko urtearekiko eta %85,71ko pisua zuelarik. Azkenik, 2022an berriro ere handitu zen zenbatekoa %5,47an aurreko urtearekiko, 5.138.717 zenbatekoa lortuz (%39,63an handitu zen oinarri urtearekiko) eta %86,15ko pisua lortuz totalarekiko. CODESPA Fundazioaren gainerako gastu garrantzitsuenei dagokienez: “pertsonal gastuak” eta “bestelako ustiapen gastuak” partidak aurki ditzakegu. “Pertsonal gastuak” partidak ekitaldietan zehar gora egin zuen bitartean (2022an %4,66an handitu zen oinarri urtearekiko, 650.063 izatetik 680.334 izatera ailegatuz), “bestelako ustiapen gastuak” partida murriztu egin zen 221.267 zenbatekotik 184.656 zenbatekora pasatuz (oinarri urtearekiko 2022an %16,55an murriztuz). Ildo honetan, ikus dezakegu orokorrean gastuak gehiago hazi zirela sarrerak baino 2019-2022 urte bitartean, beraz, aurretik aipatutako ustiapeneko emaitzaren murrizketa honen ondorioa da. Jarraian, ekitaldiko emaitzan eragina duen emaitza finantzarioa aztertzera ekingo diogu. Honetan, emaitza finantzario negatiboa izatetik nulua izatera pasa zen. 2019an, emaitza finantzarioa -997€koa zen (%0,02ko pisua suposatzen zuelarik), izan ere, fundazioak zorrak zituen hirugarrenekiko, eta ez zuen inolako diru-sarrera finantzariorik. 2020an, egoera 17 larriagotu egin zen (pandemia-faktorea kontuan hartu behar dugu); izan ere, gastu finantzarioak %306,12an handitu ziren 4.049€ zenbatekoarekin (%0,08ko pisuarekin), inolako diru-sarrera finantzariorik gabe. 2021ean, egoera hobea izan zen nahiz eta 2.577 €-ko emaitza finantzario negatiboa izan (izan ere, emaitz finantzarioa %36,20an handitu zen). Urte hartan 2.775 €-ko diru-sarrera finantzarioa lortu zen (%0,05ko pisuarekin), baina gastu finantzarioa (4.594ko zenbatekoarekin eta %0,08ko pisuarekin totalarekiko) eta kanbio diferentzia gastua (758ko zenbatekoarekin eta %0,01eko pisuarekin totalarekiko) handitu ziren %13,46an eta %7480an, hurrenez hurren. 2022an egoerak hobera egin zuen, ez baitzen finantza-eragiketarik galdu edo irabazi. Hortaz, esan genezake emaitza finantzarioaren “hazkundea” hirugarrenekiko zorren murrizketari atxikitzen zaiola. Hortaz, ondoriozta dezakegu CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitzaren murrizketa ustiapeneko emaitzaren murrizketari dagokiola. 4.2. Politiken analisia Emaitza sortzen laguntzen duten aldagaien bilakaeraren arrazoiak ulertu eta zehatzago azaldu ahal izateko, fundazioak kudeatzen dituen politiken zenbait alderdiren azterketan sakontzera ekingo diogu: 4.2.1. Ibilgetuaren kudeaketa politika Politika honen bitartez, fundazioaren ibilgetu materiala zein ehunekotan amortizatuta dagoen aztertuko dugu baita amortizazio-erritmoa ere. Taula 4. CODESPA Fundazioaren ibilgetuaren kudeaketa politikaren ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 18 Fundazioaren ibilgetu materiala, 2019an, %63an amortizatuta zegoen; erdia baino gehiago amortizatuta dagoen ibilgetu bat izanik. Agerikoa denez, urtero gehiago amortizatu da, eta 2029-2022 urte tartean %7 handitu da amortizazioa, 2022an %68 amortizatuta zegoelarik. Beraz, % 60 baino gehiago amortizatu dagoenez eta poliki-poliki %70era heltzen dagoenez, ibilgetua nahiko zaharra dela erakusten digu . Lehenengo bi urteetan urteko erritmo konstantea %3ko ingurukoa zen eta azken bi urteetan amortizazio erritmoa txikitu zen %2,5ko ingurukoa izanik. Amortizazio-erritmoak, urtero pixka bat txikitu da (beheranzko joera) baina %3 inguruko joerari eusten diola esan genezake; beraz, fundazio horren amortizazio-politikan gorabehera handirik ikusten ez dugula ere esan dezakegu, hots, fundazioak ez duela amortizazio gastuarekin jolasten. Bestalde, hasiera batean, ikus dezakegunez fundazioak 11-12 urte inguruan amortizatuko zuen bere ibilgetu osoa, baina 2022ko ekitaldian bere ibilgetua amortizatzen amaitzeko aurreikusitako denbora 13,88 urtera igo zen. Honen arrazoia da ibilgetuaren amortizazio erritmoa gero eta motelagoa dela, amortizatzen amaitzeko urte gehiago behar direlarik. 4.2.2. Pertsonalari buruzko politika Pertsonal-politikak langile-gastuen bidez emaitzan duen eragina aztertzeko, honako hiru ratio hauek eraiki ditzakegu aztergai den ekitaldi bakoitzerako. Ratioak hurrengoak dira: aktibitate propioaren diru sarrerak/langile kopurua, aktibitate propioaren diru sarrerak/pertsonal gastuak eta pertsonal gastuak/langile kopurua. Taula 5. CODESPA Fundazioaren pertsonal politikaren ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 19 Lehenengo ratioari dagokionez, langile bakoitzeko aktibitate propioaren diru-sarreren bolumena erakusten digu moneta-unitatetan. Ratio hau handitzen bada, fundazioaren produktibitatea handitzen da eta ez langilearen produktibitatea. Beraz, hau esanda, ikus dezakegu 2019an langile bakoitzeko 57.024,38€ko aktibitate propioaren diru-sarreren bolumena lortu dela. Hurrengo urteetan igoerak eta jaitsierak egin ziren, hots, 2020an murriztu egin zen aktibitate propioaren diru-sarreren bolumena, eta, beraz, produktibitatea jaitsi egin zen. 2021ean, ordea, produktibitatea handitu zen, eta 2022an berriz jaitsi. Bigarren ratioak erakusten digu enpresak langileen gastuei aurre egiteko erabiltzen dituen 100 unitate monetarioetatik, zenbat unitate monetario lortzen dituen aktibitate propioaren diru sarreratik. Bigarren ratio hau handitzen bada, enpresaren produktibitateak gora egin du. Hortaz, CODESPA Fundazioak 2019an 7,11€ irabazten zituen pertsonal gastuan inbertitzen ziren 100 euro bakoitzeko. 2019tik 2021era bilakaera positiboa egon zela, hots, enpresaren produktibitateak gora egin zuela ondoriozta dezakegu, izan ere, 2019an 7,11€ irabaztetik 9,06€ irabaztera pasatu zen. 2022an produktibitatea behera egin zuen, 8,77€ irabazten zuelarik pertsonal gastuan inbertitzen ziren 100 euro bakoitzeko. Hirugarren ratioari dagokionez, fundazioko langile bakoitzeko batez besteko langile-kostua erakusten digu, moneta-unitateen arabera. Ratio honek ez du adierazten langileen batez besteko soldata, baizik eta langile bakoitzak enpresari batez beste kostatzen zaiona. Honen aurrean eta taulari erreparatuz gero ikus dezakegu 2019an langile bakoitzak bataz beste 8.025,47€ kostatzen zitzaiola CODESPAri. 2020an, gastua behera egin zuen 6.407,95€ko gastua izanik. 2021. urtean gastua berriz ere gora egin zuen eta 2022an berriro ere murriztu. Horren aurrean, ondorio argirik atera ezin dugularen ustean gaude, urte bakoitzean emaitza desberdina izan baita. Hala eta guztiz ere, argitu behar dugu fundazio baten helburu nagusia ez dela ahalik eta produktibitate handiena lortzea, ez duelako helburu nagusitzat irabaziak sortzea. Are gehiago, fundazioek finantza-soberakinak berrinbertitzen dituzte beren programa eta jardueretan, laguntzeko eginkizuna betetzeko. Haren egitura eta eragiketa arrazoi sozialak eta komunitarioak laguntzeko eta sustatzeko diseinatuta daude, diru-sarrerak edo onura ekonomikoak sortu beharrean. Gainera, denok dakigunez, fundazioak dohaintzen, dirulaguntzen eta funts pribatuen bidez finantzatzen dira, eta, beraz, urte bakoitzeko 20 produktibitatea, neurri handi batean, gauzatuko dituen programen (adibidez, langile gehiago edo gutxiago beharko dituen) eta horretarako urtero lortzen duen diruaren mende dago. 4.3. Likidezia 4.3.1. Errotazio Fondoa eta aldakuntzaren zergatiaren analisia Errotazio Fondoa, Finantza Segurtasuneko Marjina da, eta enpresak bere kapital iraunkorren zati batekin, epe luzerako finantzaketarekin eta epe laburreko inbertsioen zati bat finantzatzeko erabiltzen du. Enpresak nolabaiteko finantza-egonkortasuna lortu nahi du, jakinda bere kostua, agian, finantza-gastu handiagoa jasatea dela. Hots, Errotazio Fondoa epe luzeko inbertsioak finantzatzeko erabili ez den epe luzeko kapitalen zenbatekoa da, eta, beraz, epe laburreko inbertsioak finantzatzeko erabiltzen dena. Honen kalkulua epe luzeko zikloaren eta epe laburreko zikloaren ikuspegitik egin daiteke. Taula 6. CODESPA Fundazioaren epe laburreko Errotazio Fondoaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa Taula 7. CODESPA Fundazioaren epe luzeko Errotazio Fondoaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 21 Beraz, 4 ekitaldietan (2019, 2020, 2021 eta 2022) Errotazio Fondoak positiboak izan dira, hots, aktibo korrontea pasibo korrontea baino handiagoa izan da. Honek zera esan nahi du: epe laburreko inbertsioa epe laburreko finantzaketa baino handiagoa da, eta ondorioz, enpresa hau behar finantzario baten aurrean dago, eta beraz, epe luzeko finantzaketa erabili beharko du epe laburreko inbertsio horiek estaltzeko. Hitz gutxitan esanda, epe luzeak epe laburrari lagunduko dio. CODESPA 2022 urtean epe luzeko kapitalaren 473.167€ erabiltzen zituen epe laburreko inbertsioak finantzatzeko. Nabarmentzekoa da, taulari men eginez, Errotazio Fondoaren zenbatekoa murriztuz joan dela urteak pasa ahala, eta honek, segurtasun marjina gutxitzea eragin du. 4.3.2. Kaudimena eta likidezia I. Epe laburreko kaudimena eta likidezia Atal honen azterketa hasi baino lehen bi kontzeptu hauek azalduko ditugu. Likidezia aktibo batek berehala efektiboan bihurtzeko duen gaitasuna da bere balioaren galera esanguratsua jasan gabe. Era berean, enpresa batek epe laburrean kaudimena duela esango dugu epe laburrean nahiko aktibo dituenean bere epe laburreko zorrei aurre egiteko. Honen helburua, finantzaketa eredua eta inbertsio eredua hobe ezagutzea da baita enpresa epe laburrean kaudimendun den eta enpresa oreka finantzarioan dagoen jakitea ere. Analisi hau aurrera eramateko hurrengoko 3 ratioak erabiliko ditugu: epe laburreko kaudimen ratioa, likidezia ratioa eta erabilgarritasun ratioa. Taula 8. CODESPA Fundazioaren epe laburreko kaudimen ratioen kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 22 Grafiko 5. CODESPA Fundazioaren epe laburreko kaudimen ratioen eboluzioa 2019-2022. Iturria: Norberak egindakoa Epe laburreko kaudimenari dagokionez, epe laburreko zorren 100 moneta unitate bakoitzeko zenbat ondasun eta eskubide dituen epe laburrean beraiei aurre egiteko erakusten digu. Ratio honen emaitza bat baino handiagoa bada, fundazioa kaudimenduna izango da, hots, epe laburreko zorrei aurre egiteko epe laburreko nahiko ondasun eta eskubide izango ditu. Aldiz, bat baino txikiagoa bada, enpresa kaudimengabea da, ordainketa etendura tekniko batean egongo da. Honek esan nahi du hartzekodun guztiek momentu berean beraien zorra kobratu nahiko balute fundazioak ezin izango lieke ordaindu. Baina hartzekodun guztiak ez dira aldi berean kobratzera joango, hortaz, fundazioak kobro eta ordainketa politika egokiak jarraitzen baditu, ez dauka zertar arazorik izan beharrik. Orokorrean, ratio honen balio optimoa 1,8 eta 2 tartean dago. Beraz, behin hau esanda ikus dezakegu CODESPA fundazioa kaudimenduna dela lau ekitaldietan, izan ere, ratioaren balio urte guztietan bat baino handiagoa izan da. Ratioaren baliorik altuena 2019an erregistratu zen, 1,141eko kaudimen-ratioa zuelarik. Honek esan nahi du epe laburreko 100 euroko zor eta obligazio bakoitzetik 114,1 euro dituela aktibo zirkulatzaile garbietan, pasibo horien galdagarritasunari aurre egin ahal izateko. Hala ere, urteak pasa ahala kaudimenak okerrera egin zuen eta 2022an ia kaudimengabea izatera iritsi zen. Esan bezala, epe laburreko kaudimen ratio okerrera egin zuen 2020an, 1,123ko ratio izan zuelarik, 2021ean 1,094ko ratioa eta 2022an 1,073ko ratioa. CODESPA Fundazioaren epe 23 zehatzagoa eta garbiagoa lortzeko. Hortaz, urte bakoitzeko BAIDI balioak kalkulatzeko ekitaldiko emaitza eta gastu finantzarioak gehituko ditugu, beraien efektua anulatzen gaudelako. Taula 11. CODESPA Fundazioaren BAIDI kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa Errentagarritasun ekonomikoaren azterketa burutzeko bere gain eragina duten faktoreak ere aztertu behar ditugu: marjina eta errotazioa. Taula 12. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun ekonomikoaren, marjinaren eta errotazioaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa 2019an CODESPAK errentagarritasun ekonomikorik handiena lortu zuen, %0,359ko balioarekin. Fundazioaren errentagarritasun ekonomikoa 2019tik 2020ra okerrera egin du, izan ere, 2019an aktibo totalaren 100 euroko 0,36 euroko mozkina lortzen zuen eta 0,16 euroko mozkina 2020 ekitaldian. ROIn eragina duten faktoreei erreparatuz gero, marjinari dagokionez, %0,42tik %0,17ra pasatu da, hots, saltzen duen 100 euroko 0,42 euroko mozkina lortzen zuen 2019an eta 0,17ko mozkina 2020an. Errotazioari dagokionez, berriz, handitu da, inbertsioaren 1€ bakoitzeko 0,86 euroko sarrerak lortzen zituen 2019an eta 0,91 euroko sarrerak 2020an. Beraz, ROIren murrizketaren arrazoia marjinaren murrizketagatik dela ondoriozta dezakegu. 30 Hurrengo ekiltaldian, 2020-2021ean, fundazioaren errentagarritasun ekonomikoa zertxobait txikitu egin zuen, 2020an aktibo totalaren 100 euroko 0,16 euroko mozkina lortu baitzuen eta 2021 ekitaldian 0,15 euroko mozkina. Marjinari dagokionez, berdin mantendu zen %0,173rekin, hots, saltzen duen 100 euroko 0,17 euroko mozkina lortzen zuen bi ekitaldietan. Errotazioari dagokionez, murriztu zen, inbertsioaren euro bakoitzeko 0,91 euroko sarrerak lortzen baitzituen 2020an eta 2021ean 0,88 euroko sarrerak. Beraz, ROIren beherapenaren arrazoia errotazioaren murrizketagatik da. Amaitzeko, 2022an fundazioak errentagarritasun ekonomiko balio negatiboa izan zuen (urte hartan gastuak gora egin zuten) egoera gehiago okertuz. 2022an aktibo totalaren 100 euroko 1,11 euroko galera zuen. Honen murrizketa bai marjinaren murrizketari (%0,173tik %-1,372ra) bai errotazioaren murrizketari (0,885tik 0,808ra) dagokio. Grafiko 7. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun ekonomikoaren eboluzioa 2019-2022 Iturria: Norberak egindakoa Urte ezberdinetako errentagarritasuna aztertu ondoren, ondoriozta dezakegu errentagarritasun ekonomikoari dagokionez urte onena 2019an lortu zela. Hala ere, ratioak balio nahiko baxuak ditu aztertutako ekitaldietan zehar. Honek erakusten digu enpresak zailtasunak dituela egiten dituen inbertsioetatik errentagarritasuna lortzeko. Hau aurreikusteko modukoa da, fundazioak ez baitu irabazi-asmorik. Hala ere, baliabide ekonomikoak sortzeko gaitasun mugatuak adierazten digu erakundeak baliabide gutxiago izango dituela bere gizarte-proiektuak zabaltzeko. 31 4.4.2. Errentagarritasun finantzarioa Errentagarritasun finantzarioa edo ROE (Return on Equity) enpresaren eredu finantzario egokiena erabakitzeko irizpidea ematen du. Errentagarritasun hau oso interesgarria izango da akziodunarentzat eta enpresarentzat. Lehenengo kasuan, enpresan inbertitzeko erabakiak hartzeko eta bigarrenean, finantzaketa-ereduari buruzko erabakiak hartzeko irizpide bat izateko, eta, hala badagokio, baliabide propioen errentagarritasuna hobetzeko, nahiz eta erabaki horrek beste alderdi garrantzitsu batzuei eragingo dien, hala nola, enpresaren kaudimenari. Erabili beharreko funtsezko tresna hiru ratio hauek osatzen duten unitatea da: baliabide propioen errentagarritasuna (r1), errentagarritasun finantzario osoa (r2) eta mailegu emaileen errentagarritasuna edo zorraren kostu efektiboa (r3). Guzti honekin apalankamendu finantzarioa kalkulatu ahal izango dugu. Gainera, nabarmentzekoa da CODESPA Fundazioak sozietateen gaineko zerga ordaintzetik salbuetsita dagoela irabazi-asmorik gabeko erakundeen zerga-araubideari eta mezenasgoaren zerga-pizgarriei buruzko abenduaren 23ko 49/2002 Legearen I. kapituluko I. tituluan xedatutakoaren arabera. Taula 13. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun finantzarioaren kalkulua 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa Taulari mez eginez, aztergai diren lehen hiru urteetan apalankamendu positiboa (r1>r2>r3) eman zela ikus dezakegu. Aldiz, azken urtean finantza apalankamendua negatiboa eman zen, zorren koste efektiboa baliabide propioen errentagarritasuna baino handiagoa zelarik. 32 Beraz, CODESPA Fundazioak 2019an zorren koste efektiboa, baliabide propioen errentagarritasuna baino txikiagoa zen (r1>r2>r3), hots, hartzekodunei dirua eskatzea bazkideei dirua eskatzea baino merkeagoa zen. Izan ere, fundazioak %2,12ko errentagarritasuna lortu zuen bere inbertsioekin eta %0,03 ordaintzen zien hartzekodunei, akziodunek %0,43ko errentagarritasuna lortzen zutelarik. Hortaz, apalankamendu finantzario positiboa zuen fundazioak. 2020an, apalankamendu finantzarioak positiboa izaten jarraitzen zuen. Baina baliabide propioen errentagarritasuna murriztu egin zen (%2,12tik %0,49ra helduz) baita errentagarritasun finantzario osoa ere (%0,43tik %0,21ra pasatuz). Kostuen errentagarritasuna, aldiz, ekitaldi honetan handitu egin zen (%0,03 balio izatetik %0,13ra ailegatuz). Beraz, ekitaldi honetan, %0,49ko errentagarritasuna lortu zuen bere inbertsioekin eta %0,13 ordaintzen zien hartzekodunei eta akziodunei %0,21 ordaintzen zien. 2021ean egoera bi aurreko ekitaldien modukoa zen, hau da, apalankamendu finantzario positibo baten aurrean jarraitzen genuen, eta gainera, 2021ean ratioen balioak (errentagarritasun finantzario osoaren ratioa izan ezik) hazi egin ziren 2020. urtearekin alderatuta. Kasu honetan, hartzekodunei dirua eskatzea bazkideei dirua eskatzea baino merkeagoa zen ere bai, fundazioak %0,60ko errentagarritasuna lortu zuen bere inbertsioekin eta %0,10 ordaintzen zien hartzekodunei eta akziodunei %0,18 ordaintzen zien. Fundazioak %0,42ko apalankamendu finantzario positiboa zuen. 3 ekitaldi hauetan, akziodunen errentagarritasuna zorpetzearen kostua baino handiagoa izan zen, eta beraz akziodunek fundazioak lortzen duen errentagarritasuna eta hartzekodunek hartzen ez zuten errentagarritasunaren zatia eramango zuten. Kasu honetan, aurrekoan bezala zorpetzea merkeagoa izango da, eta fundazioaren helburua baliabide propioen errentagarritasuna handitzea denez, bi gauza egin ditzake: errentagarritasun ekonomikoa (r2) handitzea edo zorpetzea areagotzea, merkeagoa delako. Beraz, CODESPA Fundazioaren kaudimen totalaren ratioa begiratuko dugu zorpetzea erabiltzea egokia den edo ez ondorioztatzeko. CODESPA Fundazioaren kaudimen totalaren ratioa 3 ekitaldietan ez optimora ailegatzen, hots, 1,5 baino baxuagoa zen. Hortaz, ezin diogu fundazioari zorpetzea gomendatu, porrotera eraman ahal diogulako. Nahiz eta garestiagoa izan, baliabide propioak erabili beharko ditu. 33 Aldiz, 2022an egoera aldatu egin zen. Baliabide propioen errentagarritasuna negatiboa zen (%-8,93koa), ekitaldiko emaitza negatiboa izateak eragin zuelarik. Honen ondorioz, ekitaldi honetan apalankamendu finantzario negatiboa izan zuen fundazioak, (r1<r2<r3), eta beraz aurreko ekitaldietan gertatutakoaren kontrako egoera eman zen; baliabide propioek lortzen zuten errentagarritasunaren zati bat hartzekodunek hartzen zuten. Hala, akziodunen errentagarritasuna (%-1,49) zorpetzearen kostua (%0koa) baino txikiagoa zenez, akzioduna kalteturik agertzen zen. Errentagarritasun finantzario negatiboarekin, akziodunek fundazioaren galerak jasan beharko dituzte, eta, ondorioz, oso zaila izango da diru gehiago eskatzea. Honek esan nahi du baliabide propioekin finantzatzea ia ezinezkoa izango dela. Beraz, fundazioak egoera hau hobetzeko ahalegina egin behar du, eta emaitza negatiboak ahalik eta lasterren positibo bihurtu. CODESPA Fundazioaren errentagarritasun finantzarioa aztertu ondoren, nahiz eta 2019, 2020 eta 2021 urteetan apalankamendu finantzario positiboak lortu, hurrengo urteetan balore negatiboak lortu zituen, ekitaldiko emaitza negatiboak izatearen ondorioz. Hortaz, esan genezake fundazioak egoera hau hobetu beharko duela hurrengo urteetan. 4.5. Diru fluxuen egoera orriaren analisia Diru fluxuen egoera orriak eskudirua eta bestelako aktibo likido baliokideak adierazten dituzten aktibo monetarioen jatorriari eta erabilerari buruzko informazioa ematen du, mugimenduak jardueren arabera sailkatuta eta ekitaldian magnitude horren aldaketa garbia adierazita. Azken balantzearen diru-saldoak hasierarekiko duen aldakuntza azaltzeko aukera ematen du. Azken batean, diru-fluxuen egoera-orriaren helburua da azaltzea zergatik aldatu den diruzaintza ekitaldian zehar, eta enpresak ekitaldi horretan egin dituen kobrantzak eta ordainketak hiru eragiketa-motatan multzokatuta erakustea: ustiapenekoak, inbertsiokoak eta finantzaketakoak. Ustiapen-jardueren diru-fluxuak (UJDF), funtsean, enpresaren diru-sarreren eta gastuen iturri nagusia diren jarduerek eragindakoak dira. Inbertsio-jardueretako diru-fluxuak (IJDF) ustiapen-jarduerarekin zerikusirik ez duten inbertsioak besterentzetik eta eskuratzetik datozen kobrantzak eta ordainketak dira. Finantzaketa-jardueren diru-fluxuak (FJDF) dira enpresaren jarduera finantzatzen duten baliabide propioak eta besterenak, ustiapen-jarduerarekin zerikusirik ez dutenak, bildu eta itzultzearen ondorioz sortzen diren 34 finantzaketa-iturrietatik eratorritako kobrantzak eta ordainketak. Hiru hauen baturak ekitaldiko eskudiruaren aldaketa osoa emango digu. Taula 14. CODESPA Fundazioaren DFE orria 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa CODESPA Fundazioaren ustiapen jardueren diru fluxuak positiboak izan dira ekitaldi guztietan, 2020an izan ezik. Hortaz, esan leike 3 urte haietan likidezia sortzen zuela bere jarduerarekin, eta hori adierazle ona da eta kobrantzen eta ordainketen politikan arrakasta 35 izan duela erakusten baitu. 2020 ekitaldian, berriz, fundazioak ustiapenean egindakoa ordainketak kobroak baino handiagoak izan ziren. Ildo honetan, ustiapen jardueren diru fluxuan, ekitaldiko emaitza hartuko dugu puntutzat (zehazki, zergen aurreko emaitza), eta zenbait doikuntza egingo ditugu ekitaldiari dagokion eskudiru-fluxuaren zenbatekoa zehazteko (emaitzaren doikuntzak, kapital korrontearen aldaketak eta ustiapen jardueren bestelako diru fluxuak hartuko ditugu kontuan). Hau esanda, 2019an, ekitaldiko emaitza zergen aurretik 18.215 eurokoa izan zen eta hau, ekitaldien zehar gorabeherak pairatu ditu. Hala, 2020an, beherakada izan zuen 4.199 eurokoa zelarik. 2021ean berriro ere handitu zen 5.219 eurora ailegatuz eta 2022an izugarrizko beherakada izan zuen -81.813 euro lortuz (UJDF kalkulatzeko abiapuntutzat balio negatiboa zuelarik). Emaitzen doikuntzari dagokionez, diru-fluxuan inolako eraginik ez duten gastuen eta sarreren doikuntzak aztertzera ekingo diogu. Doikuntza egiteko, monetarioak ez diren diru-sarrerak kendu eta monetarioak ez diren gastuak batuko dira, emaitzan duten eragina ezabatzeko. Horren ondorioa diru-sarrerak eta moneta-gastuak (kobratutakoak eta ordaindutakoak edo kobratzeko eta ordaintzeko daudenak) baino ez dira izango. Bloke honen barruan, ibilgetuaren amortizazioak, narriaduragatiko balio-zuzenketak eta horniduren aldakuntzak ditugu. Lehengoari dagokionez, ibilgetu amortizazioaren gastua 2019an 48.076€ eurokoa zen, eta gastu bat izanik balio positiboarekin agertzen da, UJDFren balioa handituz. Ibilgetuaren amortizazioa 2020an murriztu zen arren (44.063 eurokoa izanik), 2021ean eta 2022an aurreko urtearekiko handituz joan zen 49.483 euroko eta 53.103 euroko zenbatekoa lortuz, hurrenez hurren. Bigarrenari dagokionez, balio hau urtetik urtera gutxituz joan da 2021ean eta 2022an diru-sarrera izatera iritsi ailegatuz. 2019an 27.991 euroko balioa zuen eta 2022an 5.000 euroko diru-sarrera izatera iritsi zen. Azkenik, horniduren aldakuntzari dagokionez, soilik 2022 urtean ikus dezakegu 4.703 euroko gastua suposatzen zuelarik, UJDFren balioa handituz. Jarraian, emaitzaren doikuntzaren informazioaren ondoriozko doikuntzak aztertzera ekingo diogu, finantza gastu eta diru sarrerak osatzen dituztenak. 2019an, finantza gastua 997 eurokoa zen eta ez finantza sarrerarik egon. Honek, balio positibo gisa jarduten duenez, 2019an UJDFren balioa handitu zuen. 2020 ekitaldia, finantza sarrerarik gabe jarraitu zuen, eta, gainera, gastuak handitu ziren (4.039 eurokoa zelarik); ondorioz, ekitaldi honetan ere 36 UJDFren balioa handitu zen. 2021ean, aldiz, finantza-sarrerak egon ziren (-2.775 eurokoa), baina finantza-gastuak (5.352 euro) handiagoak ziren, eta, ondorioz, UJDFren balioa handitu egin zen ere bai. Hortaz, finantza gastuak finantza sarrerak baino handiagoak izan zirenez, informazioagatiko doikuntzek beti balio positibo gisa agertu ziren. 2022an, ez ziren ez sarrera ez gastu finantzariorik egon. Ildo berean, kapital arruntaren aldaketak aztertuko ditugu. Hauek, ustiapenari lotutako balantzearen aktiboeta pasibo-elementuetan sortzen diren geroratze-doikuntzei dagozkie, eta ustiapen-jardueretako ondasunen eta zerbitzuen benetako korrontearen (sortzapena) eta horien moneta-korrontearen (kobrantzak eta ordainketak) arteko aldearen ondorioz sortzen dira. Honetan, aktibo korrontearen partiden hazkundeak balio negatibo gisa jardungo du eta pasibo korrontearen partiden hazkundeak, berriz, balio positibo gisa. Aktibo korrontearen partidak aztertuz gero, zordunak eta kobratzeko bestelako kontuak 2019-2020 urte bitartean gorakada izan zuela ikus dezakegu -53.896 eurotik -107.870 eurora pasatuz eta aldaketa hau balio negatibo gisa erregistratuz. Aldiz, 2020 urtetik 2021 urtera zordunak eta kobratzeko bestelako kontuak txikitu zirenez, balio negatibo gisa agertzen dira, UJDFa handituz. Beste aktibo korronteei dagokienez, soilik 2022an egon ziren eta balioa handitu zen balio negatibo gisa doituko delarik. Pasibo korrontean murgilduz gero, hartzekodunak eta ordaintzeko beste kontu batzuk 2019an 2.644.944 eurokoa izan zen eta balio positibo gisa erregistratu zen. 2019an UJDF hain altua izateak honen atzean dago. 2019-2020 ekitaldian beherakada izan zuen eta balio negatibo gisa erregistratu zen. 2020tik 2021era bitartean, berriz, berriro ere handitu zen 1.169.470 euroko zenbatekoa lortuz eta balio positibo gisa erregistratuz. Azkenik, 2021-2022 urte bitartean ere balio positibo gisa erregistratu zen aldaketa. Bestelako pasibo korronteei dagokienez, gorakada eta beherakada esanguratsuak eman dira ekitaldietan zehar, 2018-2019 ekitaldian -83.985 eurokoa izan zen eta balio negatibo gisa erregistratu zen. 2019-2020 ekitaldian berriz, asko handitu zen 152786 euroko zenbatekoa lortu eta balio positiboan agertzen zen. 2020-2021 urtean partida honen aldakuntzaren zenbatekoa nahiko murriztu zen, urte horretan soilik 15.563€ko hazkundea emanik eta azkenik, 2022an berriro handitu zen balio positibo gisa erregistratu zelarik. 37 Ustiapen jardueran diru fluxuarekin amaitzeko, ustiapen-jardueretako bestelako diru-fluxuen aldaketak aztertuko ditugu. Honetan, ordainketak modu negatiboan erregistratuko dira, eta kobrantzak, berriz, modu positiboan. Lehenengo bi urteetan, 2019an eta 2020an, interesen ordainketak soilik erregistratu dira, modu negatiboan noski. 2021ean 2.775 euroko interes kobroak eman ziren baina interesen ordainketak handiagoak izan zirenez, urte hartan ustiapen jardueren bestelako diru fluxuak modu negatiboan erregistratu ziren. 2022an ez ziren ez interesen ordainketarik ez interesen kobrorik eman. Hortaz, honek UJDFren balioaren murrizketa eragingo du. Ustiapeneko diru fluxuak aztertuta inbertsio jardueren diru fluxuak aztertuko ditugu. Honetan, ekitaldian egindako ordainketak jasotzen ditu, aktibo ez-korronteak eta eskudiruan sartuta ez dauden beste aktibo batzuk eta bestelako aktibo likido baliokideak (ibilgetu ukiezinak, materialak, higiezinetako inbertsioak edo inbertsio finantzarioak) eskuratzetik sortutakoak, baita horiek besterentzetik edo mugaegunean amortizatzetik datozen kobrantzak ere. Inbertsioengatik egindako ordainketen balioa aztergai diren urteetan zehar handitu eta txikitu egin da. 2019an 15.982 eurokoa zen eta 2020an nabari handitu zen 105.756 euroko ordainketa izatera helduz. 2021ean, berriz, aurreko urtearekiko txikitu zen ondainketaren zenbatekoa, 71.515 eurokoa izanik. 2022an, 17.228 euroko ordainketa atzerapena egon zen balio positibo gisa erregistratu zelarik. Aztertzen ari garen ekitaldietan soilik 2022an eman ziren desinbertsioengatiko kobrantzak. Hala ere, krobantza atzerapena eman zen, balio negatibo gisa erregistratu zelarik eta ondorioz, urte hartan IJDF balio negatiboa erregistratu zelarik, gainerako urteak bezala. Behin hau esanda, 2019an UJDF+ inbertsio jardueretatik sortutako diruzaintza beharrak estaltzeko nahikoak izan ziren, diruzaintza handitu egin zelarik 2.595.368 euroko zenbatekoan. Hortaz, CODESPA Fundazioa urte honetan hazkunde fasean dagoela esan genezake, bere inbertsioen finantzaketa ustiapenaren bidez estaltzen duela.. Hurrengo ekitaldian, 2020an, fundazioak ustiapen-jardueren diru-fluxu garbi negatiboa (UJDF-) eta inbertsio jardueren diru-fluxu garbi negatiboa (IJDF-) izan zuen hasierako fasean aurkituz. Hots, salmentengatiko kobrantzak ez dira nahikoak egin beharreko ordainketak estaltzeko eta, gainera, enpresak ordainketa asko egin behar ditu aktibo ez-korrontea eskuratzeko. Honen arrazoia, neurri handi batean, mundu guztia geldiarazi zuen COVID19-aren pandemiaren 38 atzean dago, fundazioaren jarduera guztiak geldiarazi baitzituen eta jarduera gehiago egitea “debekatu” baitzituen. 2021 eta 2022an ustiapeneko jardueraren diru fluxuak inbertsio jardueren diru fluxuak estaltzen zituen eta gainera nahiko soberakina zegoen diruzaintzan. Bi urte hauetan berriro ere hazkunde fasera itzuli zen. Diru fluxuen egoera orriaren analisiarekin amaitzeko, ekitaldiko emaitza, sortutako baliabideak eta ustiapen jardueren diruzaintzako fluxuen analisia burutuko dugu. Taula 15. CODESPA Fundazioaren ekitaldiko emaitza, sortutako baliabideak eta UJDF 2019-2022 urte bitartean. Iturria: Norberak egindakoa Taulari men eginez, sortutako baliabideak positiboak izan dira 4 ekitaldietan. Hau fundazioaren jarduerak barne-baliabideak sortzen dituela erakusten digu inbertsio-eragiketak finantzatzeko. Ekitaldiko jarduerako diru-sarrerak handiagoak dira ekitaldi horretako diru-gastuak baino. Halaber, ustiapen jardueren diru fluxuak (UJDF) positiboa izan da urte guztietan 2020an izan ezik. Honen ondorioz, 2019an likidezia nahikoa zen eta fundazioarentzat egoera orekatua zegoen. Fundazioak barne-baliabideak sortzen zituen bere jarduerarekin, eta likidezia bihurtzen zituen, kobrantzen eta ordainketen politika egokia aplikatuz. Inbertsio-eragiketek sortzen zituzten diruzaintza-irteerak finantzatzeko nahikoa diruzaintza sortzen zuen. 2020an, berriz, likidezia kezkagarria zuen, jardueraren eragiketetan sortutako finantza-baliabideak ez baitziren diruzaintzan gauzatu fundazioak aplikatutako kobrantzaeta ordainketa-politikaren ondorioz. Egoera hau hobetzeko eta behar adinako likidezia-egoerara iristeko, fundazioak bere ahaleginak kobrantza eta ordainketen politika hobetzera bideratu beharko lituzke, jardueraren politika mantenduz. Hala ere, egoerak hobera egin zuen hurrengo urteetan eta likidezia nahikoa lortu zuen berriro ere. 39 7.2. Galdu-Irabazi orria 46