XOTIRANI MUSTAHKAMLASHNING PSIXOFIZIOLOGIK USULLARI

PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 51 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us XOTIRANI MUSTAHKAMLASHNING PSIXOFIZIOLOGIK USULLARI Jalilov Tulqin Muborak tumani 8-maktab psixologi Annotatsiya: Ushbu maqolada inson xotirasini mustahkamlashning psixofiziologik u sullari va vositalari haqidagi faktlar mavjud. Kalit so'zlar:xotira, esda saqlash, esda olib qolish, unutish, qayta esga tushirish,psixo logik usul,vosita. Ta'lim va pedagogik jarayonning samaradorligi, odatda, ko'plab omillar bilan belgilanadi, ular orasida eng muhimi, psixofiziologik,shaxsiy xususiyatlar,o'quvchilar ning hissiy va bilim sohalarining o'ziga xos xususiyatlarini o'z ichiga olgan shaxsiy ta' lim yondashuvi. Endi hech kimga sir emaski, o'quvchining ilmiy muvaffaqiyati nafaq at uning qobiliyatlari, balki o'rganish istagi, ya'ni motivatsiya bilan belgilanadi. Ushbu qonuniyat Perkinsning intellektual chegara nazariyasida qayd etilgan bo'lib, u har bir f aoliyatni muvaffaqiyatli egallash uchun ma'lum bir darajadagi intellekt kerakligini ani qladi; keyingi muvaffaqiyat aql bilan emas,balki boshqa shaxsiy psixologik xususiyatl ar bilan belgilanadi. Bundan tashqari, yorqin aqliy qobiliyatga ega bo'lgan bolalar zaif intellektual ko'rsatkichlarga ega bo'lgan va aksincha, "mukammal"bolalar o'rtacha yok i past qobiliyatlar bilan ajralib turadigan ko'plab holatlar mavjud.Agar o'rganish istagi haqida gapiradigan bo'lsak, bu murakkab ko'p faktorli ta'lim ekanligini ta'kidlash mum kin. Uning tarkibida psixologlar ta'lim faoliyati mazmuni va uni amalga oshirish jaray oni bilan bog'liq bilim motivlarini, shuningdek, talabaning boshqa odamlar bilan bo'lg an turli munosabatlariga bog'liq ijtimoiy motivlarni ta'kidlash mumkin. Eng keng ma' noda bilim motivlari-bolaning yangi bilimlarni yoki yangi bilimlarni olish usullarini o 'rganish istagi. Ijtimoiy motivlar-jamiyatga foydali bo'lish yoki bu jamiyatda muayyan pozitsiyani egallash istagidir.Jamiyatda shaxs o'zi istagan pozitsiyani egallashi uchun shubhasiz ko'p izlanish, samnarali mehnat qilish, 1. Materialni o'rganishga kirishganda, o'z oldiga uzoq vaqtga yoki butun um rga eslab qolishga maqsad qilib qo'yish kerak. Axborotni uzoq muddatga eslab qolish ga tayyorlanish eslab qolishning eng yaxshi samarasini beradi.O'rganilayotgan materi alni eslab qolish nima uchun kerakligini anglab yet.Qo'yilgan maqsad qanchalik muhi m bo'lsa eslab qolish shunchalik tezroq va mustahkam bo'ladi. PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 52 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us 2. Xonangizning jihozlariga sariq va binafsha ranglarni kiriting, chunki ular intellektual faoliyatni kuchaytiradi. 3. Yodlashdan voz keching va matnni eslab qolish uchun mazmunli xotirag a tayanadi. Ishning ketma-ketligi quyidagicha: 1) tushunish; 2) mantiqiy ketma-ketlik ni o'rnatish; 3) materialni qismlarga ajratib oling va har bir qismdan tayanch nuqtasini toping; 4) aynan uni eslab qolish va undan mo'ljal sifatida foydalaning. 4. Besh marta ovoz chiqarmay o'qishdan ko'ra, ikki marta o'qish va ikki mar ta ovoz chiqarib takrorlash yaxshidir. 5. Belgilangan o'quv topshiriqlarni “ issig'ida" takrorlag an yaxshidir.Yotishdan oldin va ertalab takrorlash ko'proq samarali. 6. Yaqindagina yodlangan narsani unitishning eng samarali yo'li unga o'xsh ash narsani eslab qolish ekanligi allaqachon kuzatilgan. Shuning uchun matematikada n keyin informatika fanini o'rgatish kerak emas, ijtimoiy fanlardan keyin esa kubansh unoslikni. 7. Ta'limning haqiqiyonasi takrorlash emas, balki amal da qo'llashdir.O'rgangan materialni hayotiy faoliyatda qo'llash imkoni qancha ko'p bo' lsa materialni o'rganish darajasi ham shunchalik chuqur va ishonchli bo'ladi. Farzandlari har tomonlama yetuk inson bo'lib yetishishini xohlagan ota-onalar uchun qimmatli tavsiyalar. 1. Muvaffaqiyatli ta'lim faoliyati uchun bolalarni jamoada yashashga o'rgati sh kerak. 2. Bolalarni qiyinchiliklarni yengishga o'rgating. 3. Bola hayotining aniq tartibini tashkil qiling. Uyqusiz bola darsda achinarl i ko'rinishdir. PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 53 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us 4. Tarbiya berishda bolaga aniq talablar qo'ying, kamsitmang, bajarib bo'lm as va'dalarni bermang. 5. Bola bilan bo'lgan munosabatlarda, bolaga bosim o'tqazmang, tahdid qilm ang,jismoniy jazolamang, bolani haddan tashqari chegaralamang! 6. O'g'lingiz yoki qizingizning maktab ishlarida ishtirok etmasligingizni vaq tingiz yo'qligi bilan oqlamang. Bola sizning qiziqishingizni ko'radi bilsin. 7. Ota-onalar farzandini o'rganish jarayonini nazorat qilishlari va shaxsiy xu susiyatlarini hisobga olishlari kerak. 8. Ota-onalar maktab bilan doimiy aloqada bo'lishlari va o'quvchilarga qo'yi ladigan talablarga qiziqish bildirishlari kerak. 9. Nima bo'lishidan qat'iy nazar - bolani uy vazifasini tayyorlashga o'rgating . 10.Bola darslarni tayyorlash uchun doimiy joyga ega bo'lishi kerak. Hech kim va hech narsa uni chalg'itmasligi kerak. 11. Bolani o'z xatti-harakatlarini boshqarishga o'rgating. 12.Bolaning kuchli tomonlariga suyaning. 13. Bolaga ishonish, unga xayrixohlik qilish, uning qobiliyatiga ishonch bildi ring. 14. Uyda hurmat va samimiylik muhitini yaratish. 15. Eslab qoling! Muvaffaqiyat-muvaffaqiyatni oziqlantiradi.Muvaffaqiyatsiz o'quvchini motivatsiyasi eng yaxshi manbai-u biror nar saga qodirligini anglash. PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 54 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us Unutmang xotira jarayonlari qanday kechishi bizning xoxish va istaklarimizga bevosi ta bog'liqdir. Foydalanilgan adabiyotlar. 1. M Ismoilova “Qiziqarli psixologiya” o'quv qo'llanma-2020-yil; 2.Sh.Xayitboyeva “Xotira mashqlari”o'quv metodik tavsiya. Namangan-2022 3.WWW.ziyonet.uz