INTERLEYKIN-6 DARAJASINING ORTISHI VA ATEROSKLEROTIK KORONAR ARTERIYALAR KASALLIK DARAJASI O'RTASIDAGI ALOQALASI

“INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 86 DOI: https://10.5281/zenodo.17316432 INTERLEYKIN-6 DARAJASINING ORTISHI VA ATEROSKLEROTIK KORONAR ARTERIYALAR KASALLIK DARAJASI O‘RTASIDAGI ALOQALASI Agababyan Irina Rubenovna Ismoilov Rajabboy Maxmayusuf o‘g‘li Samarqand davlat tibbiyot unversiteti O‘zbekiston Respublikasi Samarqand shahri ANNOTATSIYA Ateroskleroz, yurak-qon tomir tizimining surunkali yallig‘lanish kasalligi, yurakqon tomir kasalliklarining asosiy sabablaridan biri va uning oqibatlari. Ateroskleroz patogenezida turli xil yallig‘lanish mexanizmlarining roli haqida ko‘proq dalillar mavjud. Interleykin-6 aterogenezda ishtirok etadigan asosiy yallig‘lanishga qarshi sitokinlardan biridir. Biomarkerlardan foydalangan holda yurak-qon tomir kasalliklari xavfini bashorat qilishning yangi imkoniyatlariga e’tibor biotexnologiyaning jadal rivojlanishi sharoitida so‘nggi yigirma yil ichida global hamjamiyat tomonidan faol muhokama qilinmoqda. Kalit so‘zlar: Ateroskleroz, IL-10, IL-6, TNF, CRO. THE RELATIONSHIP BETWEEN INCREASED INTERLEUKIN-6 LEVELS AND THE GRADE OF ATHEROSCLEROTIC CORONARY ARTERY DISEASE ABSTRACT Atherosclerosis, a chronic inflammatory disease of the cardiovascular system, is one of the main causes of cardiovascular disease and its consequences. There is increasing evidence of the role of various inflammatory mechanisms in the pathogenesis of atherosclerosis. Interleukin-6 is one of the main pro-inflammatory cytokines involved in atherogenesis. Attention to new possibilities for predicting the risk of cardiovascular disease using biomarkers has been actively discussed by the global community over the past two decades in the context of the rapid development of biotechnology. Keywords: Atherosclerosis, IL-10, IL-6, TNF, CRO. “INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 87 Maqsad: Koronar arteriya kasalligi (KAK) bilan og‘rigan bemorlarda koronar arteriya kasalligi darajasi va yallig‘lanish biomarkerlari darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlik va korrelyatsiyani o‘rganish. Materiallar va usullar. Tadqiqot Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi samarqand viloyati mintaqaviy filiali o‘tkazildi.YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi 2 va 3 funktsional sinflar bilan og‘rigan 80 nafar bemor tanlandi. Birinchi guruh YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi FK 2 bilan og‘rigan bemorlar 42 (53%) kishini tashkil etdi. Ikkinchi guruh FK 3 bilan - 38 (47%) va 20 kishidan iborat nazorat guruhi, shartli sog‘lom. Ushbu guruhlarda barcha kuzatilgan odamlar uchun antropometrik ma’lumotlar aniqlandi, standart klinik va biokimyoviy qon testlari o‘tkazildi, yallig‘lanish biomarkerlari (IL-10, IL-6, TNF, CRO) aniqlandi, umumiy antioksidant holati, funktsional tadqiqotlar (exoKG, dopleks skanerlash, arteriyaiyalar skanerlash), stress testlari) o‘tkazildi, selektiv koronar angiografiya o‘tkazildi (GEinnovaIGS 530 angiografik tizim). Natijalar. Koronar arteriya kasalligi bo‘lgan bemorlarning ikkala guruhida IL-6 darajasining oshishi kuzatildi. YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi FK 2 bilan og‘rigan bemorlarda o‘sish 33 kishida (70%) kuzatilgan bo‘lsa, YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi FK 3 bilan og‘rigan bemorlar guruhida IL-6 34 kishida (81%) ko‘tarilgan. Nazorat guruhida IL-18 1 kishida (5%) ko‘tarildi. IL-6 ko‘payishi bo‘lgan barcha bemorlarda koronar arteriyaiyalarning okklyuziv-stenozli shikastlanishlari, shu jumladan ikki yoki undan ortiq koronar arteriyaiyalarning shikastlanishi, YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi FK 2 guruhida 20 kishida (40%), FK 3 guruhida 25 kishida (60%) aniqlangan. Bundan tashqari, IL-6 ko‘paygan barcha bemorlarda aterosklerotik lezyonlar mavjud edi. O‘tkazilgan selektiv koronar angiografiya natijalariga ko‘ra YIK stabil zo‘riqish stenokardiyasi FK 2 guruhida 26 kishida ikkita qon tomirda (65%), FK 3 guruhida 23 kishida (57.5%) ikkita qon tomir torayishi kuzatildi. O‘tkazilgan selektiv koronar angiografiya asosida IL-6, koronar kaltsiy indeksining ko‘payishi va arteriyaon koronar ionlari darajasi o‘rtasida ishonchli bog‘liqlik aniqlandi. (r=0,021, p<0,05). “INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 88 XULOSA Bizning tadqiqotimiz yurak-qon tomir kasalliklarining rivojlanishiga ta’sir qiluvchi omillarni chuqurroq o‘rganish va koronar aterosklerozning rivojlanishini bashorat qilishda ularni hisobga olish zarurligini ko‘rsatdi. Bu ish yurak-qon tomir kasalliklarini rivojlanish xavfini baholash uchun mavjud algoritmlarni qayta ko‘rib chiqish imkonini beradi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1.Агабабян И. Р., Кобилова Н. А., Норматов О. С. У. ЗАВИСИМОСТЬ УРОВНЯ НЕЙТРОФИЛОВ ОТ СОСТОЯНИЯ ПАРОДОНТА У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ ИШЕМИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ СЕРДЦА //Journal of cardiorespiratory research. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 9-13. 2. Alimjanovich R. J., Sattor o‘g‘li N. O., Mahmayusuf o‘g‘li I. R. ЗАВИСИМОСТЬ УРОВНЯ НЕЙТРОФИЛОВ ОТ СОСТОЯНИЯ ПАРОДОНТА У БОЛЬНЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ ИШЕМИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ СЕРДЦА.(ЛИТЕРАТУРНЫЙ ОБЗОР) //JOURNAL OF BIOMEDICINE AND PRACTICE. – 2023. – Т. 8. – №. 1. 3. Sattorov Ulug‘bek Abbos o‘g‘li. SURUNKALI YURAK YETISHMOVCHILIGIDA KUZATILADIGAN YURAK RITMINING O‘ZGARUVCHANLIGI //Educational Research in Universal Sciences. – 2024. – Т. 3. – №. 9. – С. 124-134. 4. KARIMOV D. R. et al. ISHEMIK INSULT BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA YURAK URISH TEZLIGINING O‘ZGARUVCHANLIGINI BAHOLASH //Results of National Scientific Research International Journal. – 2024. – Т. 3. – №. 4. – С. 152165. 5. Агабабян И. Р., Исмаилов Ж. А. методы раннего выявления и лечения осложнений хронической обструктивной болезни легких //Journal of cardiorespiratory research. – 2022. – Т. 3. – №. 3. – С. 25-32.