BARQAROR SIFAT UCHUN VAZIFAGA ASOSLANGAN TIL O'QITISH: XORIJIY YONDASHUVLAR VA O'ZBEKISTON OLIY TA'LIMIDA MOSLASHUV

9 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot BARQAROR SIFAT UCHUN VAZIFAGA ASOSLANGAN TIL O‘QITISH: XORIJIY YONDASHUVLAR VA O‘ZBEKISTON OLIY TA’LIMIDA MOSLASHUV Mualliflar: Djurayeva Nargiza Kudratillayevna1, Djurayev Abdulhay Shuhratdjanovich2 Affiliyatsiya: Xalqaro Nordik Universiteti, Chet tillar kafedrasi 1, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, Ingliz tili kafedrasi2 DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17318307 ANNOTATSIYA Ushbu maqola O‘zbekiston oliy ta’limida barqaror sifatga erishishda vazifaga asoslangan til o‘qitishning imkoniyatlarini ko‘rsatadi. E’tibor B1–B2 darajadagi biznes va moliya yo‘nalishidagi ingliz tili kurslariga qaratilib, xalqaro tajriba va CEFR tavsiyalari mahalliy sharoitga qanday moslashtirilishi amaliy misollar bilan yoritiladi. Asosiy muammo shundaki, kuchli nazariy asoslar mavjud bo‘lsa ham, o‘quv dasturi, kurs rejasi va dars darajasidagi uzviylik yetishmaydi; natijada vazifalar maqsadga to‘liq bog‘lanmaydi, baholashning ochiqligi susayadi va o‘qituvchi tayyorgarligida farqlar paydo bo‘ladi. Tadqiqot aralash usullarni qo‘llaydi: pre/post natijalar, yozma va og‘zaki ishlar tahlili (analitik mezonlar asosida), dars kuzatuvlari hamda yarim tuzilmali suhbatlar. Real hayotga yaqin vazifalar — grafik va diagrammalarni sharhlash, manfaatdor tomonlarga qisqa xabar (memo) yozish, ixcham hisobot tayyorlash va muzokara mashqlari — talabalarning vazifa bajarish sifati, til birliklaridan foydalanish kengligi va aniqligi, matn hamda nutqning izchilligi va tinglovchiga mos uslubda so‘zlashishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatdi. Analitik mezonlar bahoni ochiq va tushunarli qildi, o‘qituvchiga esa aniq tahliliy fikr-mulohaza berishga yordam berdi. Xulosa shuki, barqaror sifat CEFRga bog‘langan vazifa dizayni, adolatli baholash va dars jarayonini muntazam tahlil qilib borish bir tizim sifatida ishlaganda ta’minlanadi. Amaliy tavsiyalar sifatida: siyosiy-me’yoriy hujjatlar bilan uyg‘unlashtirish, kurs darajasida tayyor vazifaandozalarni joriy etish, baholash savodxonligi bo‘yicha muntazam treninglar tashkil etish, hamda baholash mezonlarini hamkasbiy tekshiruv va moslashtirib tekshirish orqali barqaror va ishonchli qilish taklif etiladi. Kalit so‘zlar: vazifaga asoslangan til o‘qitish; CEFR uyg‘unligi; analitik rubrika; moliy ta’lim. KIRISH Oliy ta’limda ingliz tilini o‘qitish sifati mehnat bozori talablariga, xalqaro akademik mobillik va kasbiy muloqot ehtiyojlariga bevosita bog‘liq. Shuning uchun ham ta’lim natijalarini real kommunikativ vazifalar orqali shakllantiradigan vazifaga asoslangan til o‘qitish (TBLT) yondashuvi dolzarbdir: u maqsadga yo‘naltirilgan faoliyatlar orqali leksik-grammatik diapazon, nutq uyushqoqligi va auditoriyaga mos registrni bir vaqtning o‘zida rivojlantirishni ko‘zlaydi (Ellis, 2003; Nunan, 2004; Willis & Willis, 2007). Xalqaro til malakasi uchun umumiy Yevropa standarti — CEFR — esa daraja descriptorlari orqali dars maqsadlari va baholash mezonlarini aniqlashtirib, natija va sifat o‘rtasida ochiq bog‘lanish yaratadi. O‘zbekiston ta’lim siyosatida ham zamonaviy metodik yondashuvlarni joriy etish ustuvor vazifa sifatida belgilangan (PQ-5117, 2021; Mirziyoyev, 2022). “RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI” 10 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot Shu bilan birga, amaliyotda muammo shundaki, konseptual asoslar mavjud bo‘lsa ham, dastur–kurs–dars zanjiri yetarli darajada uyg‘unlashmaganda vazifa dizayni CEFR descriptorlari bilan uzviy bog‘lanmaydi, baholash mezonlari shaffofligi pasayadi va o‘qituvchining baholash savodxonligi turlicha bo‘lib qoladi (Jalolov, 2012). Mazkur maqola ayni bo‘shliqni B1–B2 darajadagi biznes va moliya yo‘nalishidagi ingliz tili kurslari misolida yoritadi: CEFRga bog‘langan vazifa dizayni, analitik rubrika va refleksiv o‘qitishdan iborat integratsiyalashgan model taklif etiladi va mahalliy sharoitda sinovdan o‘tkaziladi. Tadqiqotning maqsadi — TBLTni barqaror sifat tamoyillari asosida mahalliylashtirishning amaliy modelini ishlab chiqish va uni baholashdir. Buning uchun aralash metodlardan foydalaniladi: pre/post natijalar, yozma va og‘zaki artefaktlarni analitik rubrikalar bilan tahlil qilish, sinf kuzatuvlari va yarim tuzilmali intervyular (East, 2020). Real ish jarayoniga yaqin vazifalar — masalan, grafik/diagramma sharhi, manfaatdor tomonlarga qisqa memo, ixcham hisobot va muzokara simulatsiyasi — orqali kutilayotgan o‘zgarishlar aniq o‘lchanadi. Natijalar asosida dastur darajasida siyosiy-me’yoriy uyg‘unlashtirish, kurs darajasida namunaviy vazifa-shablonlar, dars darajasida esa refleksiv sikl va kalibrlangan rubrikalarni joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar shakllantiriladi. Shu tariqa maqola nazariya va amaliyot o‘rtasidagi uzilishni qisqartirib, barqaror sifatga eltuvchi, CEFRga tayangan, shaffof va ishonchli baholash bilan qo‘llab-quvvatlangan dars dizaynini taklif qiladi (Council of Europe, 2020; East, 2020). METODOLOGIYA Tadqiqot Toshkent shahridagi International School of Finance, Technology and Science (ISFT) institutida, B1–B2 darajadagi biznes va moliya yo‘nalishidagi talabalarda o‘tkazildi. Yondashuv aralash bo‘lib, miqdoriy va sifatli ma’lumotlar bir vaqtda to‘plandi va bir-birini to‘ldirgan holda talqin qilindi. Darslar 12 hafta davom etdi: boshida ishtirokchilardan xabardor rozilik olindi, baholash mezonlari tushuntirildi va boshlang‘ich ko‘rsatkichlar olindi; keyingi haftalarda esa vazifa sikli izchil qo‘llandi. Vazifalar real ish hayotiga yaqin bo‘lishi uchun grafik va diagrammalarni og‘zaki sharhlash, manfaatdor tomonlarga qisqa xabar (memo) yozish, 200–250 so‘zli ixcham hisobot tayyorlash hamda juftlikda muzokara qilish kabi faoliyatlar tanlandi. Guruhlarning tayyorgarligiga qarab mayda moslashtirishlar kiritildi va ular protokolda qayd etildi. Ma’lumotlar CEFRga moslashtirilgan pre/post topshiriqlar, analitik mezonlar asosida baholangan yozma hamda og‘zaki ishlar, dars kuzatuvlari va yarim tuzilmali suhbatlar orqali yig‘ildi. Boshlang‘ich va yakuniy natijalar taqqoslandi, o‘sish darajasi alohida hisoblab chiqildi; yozma va og‘zaki materiallar esa mavzular bo‘yicha tizimli tahlil qilindi. Baholashda ikki nafar o‘qituvchi mustaqil ball qo‘ydi, kelishmovchiliklar muhokama orqali bartaraf etildi. Etik talablarga qat’iy amal qilindi: ma’muriyat bilan kelishuv asosida ish yuritildi, ishtirokchilar ma’lumotlari maxfiy saqlandi (Azizova, 2024). Cheklov sifatida tadqiqotning bitta muassasa — ISFT — doirasida va cheklangan guruhlar bilan o‘tkazilgani, shuningdek o‘qituvchi uslubi, dars jadvali va resurslar natijalarga ta’sir ko‘rsatishi mumkinligi e’tirof etildi; bu xavflarni kamaytirish uchun yo‘riqnomalar birxillashtirildi, vazifa andozalari izchil qo‘llandi va baholash jarayonida hamkasbiy ko‘rib chiqish qo‘llanildi. 11 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot TAHLILLAR Kuzatuvlar shuni ko‘rsatdiki, B1–B2 darajadagi biznes va moliya talabalari vazifaga asoslangan darslar jarayonida qisqa muddat ichida sezilarli o‘sishga erishdi. Eng avvalo, vazifani maqsadga muvofiq bajarish sifati oshdi: grafik va diagrammalarni sharhlashda talabalar tendensiyani aniq ifodaladi, dalil bilan gapirdi va ehtiyotkor xulosalar chiqardi; manfaatdor tomonlar uchun yozilgan qisqa xabarlarda matn ixchamligi, izchilligi va ohangning mosligi kuchaydi. Muzokara mashqlarida esa muloyim rad etish, muqobil yechim taklif qilish va kelishuvga borish kabi muloqot strategiyalari ko‘proq qo‘llanadigan bo‘ldi. Bu topilmalar tadqiqot savollariga bevosita javob beradi: CEFRga tayangan vazifa dizayni va mezonli baholash birga ishlaganda vazifa bajarish sifati, til birliklaridan foydalanish kengligi va aniqligi, nutqning izchilligi hamda tinglovchiga mos uslub sezilarli yaxshilanadi (Council of Europe, 2020; East, 2020). Ayniqsa, grafik sharhi va qisqa xizmat xabari vazifalarida o‘sish eng ravshan bo‘ldi — bu faoliyatlar ish hayotiga yaqin bo‘lgani va tilni maqsadga yo‘naltirilgan holda ishlatishni talab qilgani bilan izohlanadi (Ellis, 2003; Nunan, 2004). Ushbu natijalarning ahamiyati ikki yo‘nalishda namoyon bo‘ladi. Ilmiy jihatdan, mahalliy sharoitda vazifaga asoslangan yondashuvni CEFR deskriptorlari bilan uzviy bog‘lash va uni aniq mezonlar orqali o‘lchash samarali ekanini ko‘rsatadi — bu TBLT bo‘yicha xalqaro adabiyotdagi kuzatuvlar bilan hamohangdir (Willis & Willis, 2007; East, 2020). Amaliy jihatdan esa dars sifati “rejalashtirilgan maqsad”dan “o‘lchanadigan natija”ga ko‘chadi: o‘qituvchi uchun baholash ochiq va izchil bo‘ladi, talaba esa undan nima kutilayotganini aniq ko‘radi. Vazifa andozalari va mezonlar bilan ishlash o‘qituvchining fikr-mulohaza berishini qisqa, manzilli va diagnostik qiladi; bu esa keyingi darslardagi o‘sishni tezlashtiradi (East, 2020). Oldingi tadqiqotlar bilan solishtirganda umumiy manzara mos keladi: vazifa sikli til vositalari va muloqot ko‘nikmalarini birgalikda rivojlantiradi, mezonli baholash esa jarayonni shaffof qiladi. Bizning holatda alohida o‘ziga xoslik — tinglovchiga mos ohang va ishbilarmon terminologiyaning tezroq mustahkamlangani; buni kursning biznes-moliya kontekstiga yo‘naltirilgani va vazifalarning real bozor vaziyatlariga yaqinligi bilan tushuntirish mumkin (Nunan, 2004). Shu bilan birga, ayrim guruhlarda uzunroq og‘zaki nutqda ravonlikning barqarorlashuvi sustroq bo‘ldi; bunga dars vaqti, guruh hajmi yoki mashq zichligi ta’sir qilgan bo‘lishi mumkin (Long, 2015). Amaliy tavsiyalar quyidagicha talqin etiladi. Dastur darajasida vazifa turlari va CEFR ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘lanishni aniq ko‘rsatadigan “yo‘l xaritasi” ishlab chiqish zarur (Council of Europe, 2020). Kurs darajasida tayyor vazifa banki va izchil mezonlar to‘plamini yo‘lga qo‘yish, dars darajasida esa qisqa, mezonga tayangan fikrmulohaza berish amaliyotini mustahkamlash lozim. Baholash barqarorligi uchun hamkasbiy ko‘rib chiqish va kichik kalibrlash sessiyalarini muntazam o‘tkazish tavsiya etiladi. Kelgusida ishni ikki tomondan kengaytirish maqsadga muvofiq deb topildi: birinchidan, bir nechta muassasa ishtirokidagi kattaroq tanlanma bilan natijalarni solishtirish va mustahkamlash; ikkinchidan, uzoq muddatli kuzatuv orqali o‘zgarishlarning ish joyiga “ko‘chishi”ni o‘rganish. Bundan tashqari, vazifa turlarini alohida taqqoslash (masalan, grafik sharhi va muzokaraning ta’sir farqlari) hamda raqamli vositalar yoki sun’iy intellektdan tayanch sifatida foydalanishning foydaxatarlarini sinovdan o‘tkazish istiqbolli yo‘nalish bo‘lib ko‘rinadi (East, 2020). 12 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot NATIJALAR ISFTda o‘tkazilgan 12 haftalik darslar ketma-ketligi B1–B2 darajadagi biznes va moliya talabalari uchun sezilarli ijobiy siljishlar berdi. Eng avvalo, vazifani maqsadga muvofiq bajarish sifati ko‘tarildi: talabalar grafik va diagrammalardagi tendensiyalarni qisqa, lekin dalilga tayangan tarzda ifodalab, xulosalarni ehtiyotkor va vaziyatga mos qilib bayon qila oldilar. Manfaatdor tomonlarga mo‘ljallangan qisqa xabarlarda matn ixchamligi, mantiqiy izchillik va ohangning mosligi aniqroq sezildi; yozma hisobotlarda esa bo‘limlararo bog‘lanish kuchaydi, asosiy g‘oya va dalillar o‘rtasidagi bog‘liqlik tiniqlashdi. Og‘zaki chiqishlarda fikrni davom ettirish, dalilni bog‘lovchi birliklar bilan ulamoq, taqqoslash va ehtiyotkor baho berish kabi diskurs ko‘nikmalari kengroq qo‘llanadigan bo‘ldi. Muzokara mashqlarida muloyim rad etish, muqobil yechim taklif qilish va bosqichma-bosqich kelishuvga borish strategiyalari ko‘paydi — talabalar sherigi fikriga hurmat bilan munosabat bildirgan holda, o‘z taklifini aniq asoslay olishdi. Pre va post bosqichlarda to‘plangan natijalar shuni ko‘rsatdiki, o‘sish deyarli barcha baholash yo‘nalishlarida kuzatildi. Umumiy ballar taqsimoti yakuniy bosqichda yuqori darajalar tomonga siljidi; ayniqsa, “vazifa bajarish sifati” va “tinglovchiga mos uslub” bandlarida ko‘tarilish yaqqolroq bo‘ldi. Yozma va og‘zaki materiallar tahlilida ham shu manzara tasdiqlandi: kasbiy terminlardan foydalanish nafaqat son jihatidan, balki joyida va to‘g‘ri ishlatilishi bo‘yicha ham yaxshilandi; grammatik xatolar kamaydi, fikrning izchil tashkil etilishi mustahkamlandi. Taqqoslashlar shuni ko‘rsatdiki, grafik/diagramma sharhi va qisqa xabar (memo) vazifalarida o‘sish eng tez namoyon bo‘lgan — bu ikki tur real ish vaziyatlariga eng yaqin bo‘lgani uchun tilni maqsadga yo‘naltirilgan holda safarbar etadi. Qisqa hisobot va muzokara vazifalarida ham ijobiy dinamikaga erishildi, biroq o‘sish bosqichmabosqich kechdi; tayyorgarlik bosqichini biroz kuchaytirish, rol va vazifalarni aniqroq taqsimlash bu yo‘nalishlarda natijani tezlashtirishi mumkin. Natijalar tadqiqot savollariga bevosita javob berdi. CEFRga bog‘langan vazifa dizayni bilan aniq, oldindan e’lon qilingan mezonlar bir tizimda ishlaganda, talabalar vazifa maqsadini to‘g‘ri anglaydi va shu yo‘nalishda til vositalarini ongli ravishda tanlaydi. Bu esa til birliklaridan foydalanish kengligi va aniqligi, matn/nutqning izchilligi hamda ohangning tinglovchiga mosligi kabi ko‘rsatkichlarda barqaror o‘sishni ta’minladi. Darslar davomida berilgan qisqa, mezonga tayangan fikrmulohaza ham ijobiy rol o‘ynadi: talaba keyingi vazifaga aynan qaysi jihatni yaxshilab borishi kerakligini aniq ko‘rib, o‘z ishini shunga mos ravishda qayta tashkil qildi. O‘qituvchilar o‘rtasida “bir xil tilda” ishlash uchun mezonlarni birga ko‘rib chiqish amaliyoti ham natijalarni mustahkamladi — baholashda barqarorlik oshdi, baho ortidagi mantiq talaba uchun ham tushunarli bo‘ldi. Jadval 1. Pre va Post o‘rtacha ballar Ko‘rsatkich Pre (o‘rt.) Post (o‘rt.) Qisqa izoh Vazifa bajarish sifati 2.6 3.4 Maqsadga yo‘naltirilgan bajarish oshdi Leksik-grammatik diapazon/aniqlik 2.5 3.2 Terminlar joyida va to‘g‘ri qo‘llandi Izchillik (matn/nutq tartibi) 2.4 3.1 Mantiqiy bog‘lanish va bog‘lovchilar yaxshilandi Tinglovchiga mos uslub 2.3 3.3 Ohang va uslub vaziyatga moslashdi Muzokara strategiyalari 2.4 3.0 Muloyim rad etish va kelishuvga borish ko‘paydi 13 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot Shu bilan birga, kutilmagan jihatlar ham qayd etildi. Ayrim guruhlarda uzunroq og‘zaki nutqda ravonlik kutilgan darajada tez barqarorlashmadi. Bunga dars vaqti, mashq zichligi yoki auditoriya oldida chiqish tajribasining yetarli emasligi sabab bo‘lishi mumkin. Muzokara vazifalarida til vositalarining boyishi fonida, ba’zi hollarda savol-javobni chuqurlashtirish va “benefit–risk”ni muvozanatlashtirishga doir strategiyalar yuzaki qolib ketdi; bu keyingi siklda tayyorgarlik bosqichini kuchaytirish va rollarni aniqroq belgilash zarurligini ko‘rsatadi. Natijalar jadval va grafiklarda jamlanishi maqsadga muvofiq: pre/post o‘rtacha ballar va baholash yo‘nalishlari bo‘yicha siljishlarni ko‘rsatadigan jadval umumiy manzarani bir qarashda ochib beradi; taqsimotning yuqori darajalar tomonga siljishini aks ettiruvchi grafiklar esa o‘sish dinamikasini ko‘rinarli qiladi. Umuman olganda, real ish hayotiga yaqin vazifalar bilan boyitilgan, CEFRga tayanadigan aniq mezonli baholash tizimi dars natijalarini ishonchli tarzda oshirdi; aniqlangan nozik jihatlar esa keyingi sikllarda mashq formatlari, dars vaqti va tayyorgarlik bosqichini yanada puxta rejalashtirish lozimligini bildirdi. XULOSA Ushbu tadqiqotning maqsadi vazifaga asoslangan til o‘qitishni CEFR deskriptorlari bilan tizimli uyg‘unlashtirib, O‘zbekiston oliy ta’limi sharoitida barqaror sifatga xizmat qiladigan amaliy modelni sinovdan o‘tkazish edi. ISFTda 12 hafta davomida olib borilgan ish B1–B2 darajadagi biznes va moliya talabalari uchun kutilgan natijalarni berdi: vazifani maqsadga muvofiq bajarish, kasbiy terminlardan o‘rinli foydalanish, matn va nutqning izchil tashkil etilishi hamda auditoriyaga mos uslubda ifoda etish ko‘rsatkichlari sezilarli yaxshilandi. Eng yirik ta’sir real ish jarayoniga eng yaqin bo‘lgan vazifalarda — grafik/diagramma sharhi va manfaatdor tomonlarga qisqa xabar — kuzatildi; qisqa hisobot va muzokara vazifalaridagi o‘sish bosqichma-bosqich, ammo barqaror bo‘ldi. Bu topilmalar dars maqsadlarini CEFR bilan aniqlashtirish, mezonli (analitik) baholashni oldindan e’lon qilish va dars jarayonida qisqa, maqsadga yo‘naltirilgan fikr-mulohaza berishning samarali bog‘lanma hosil qilishini ko‘rsatadi. Tadqiqot kirishida qayd etilgan muammo — o‘quv dasturi, kurs dizayni va dars amaliyoti o‘rtasidagi uzviylikning sustligi — taklif etilgan uch pog‘onali yechim (dastur darajasida “vazifa–descriptor” xaritasi; kurs darajasida vazifa-andozalar va izchil baholash mezonlari; dars darajasida refleksiv sikl va hamkasbiy ko‘rib chiqish) orqali aniq kamaytirildi. Natijada dars sifati “rejalashtirilgan maqsad”dan “o‘lchanadigan natija”ga ko‘chdi, baholash ochiqligi va izchilligi oshdi, o‘qituvchi “baholash savodxonligi” mustahkamlandi. Amaliy tavsiyalar quyidagicha yaxlit tizim sifatida taklif etiladi. Avvalo, dastur darajasida vazifalar va CEFR deskriptorlari o‘rtasidagi bog‘lanishni aniq ko‘rsatadigan yo‘l xaritasi ishlab chiqiladi. Bu hujjat o‘quv maqsadlarini daraja ko‘rsatkichlari bilan uyg‘unlashtirib, kurs va dars rejalari uchun umumiy mezon vazifasini bajaradi (Djurayeva & Djuraev, 2023). Kurs darajasida tayyor vazifa andozalari va bandma band analitik baholash mezonlari joriy etiladi, qisqa va mezonga tayangan fikr mulohaza formati standartlashtiriladi, baholash namunalari va kalibrlash uchun namunaviy ishlar to‘plami shakllantiriladi. Dars darajasida refleksiya odati yo‘lga qo‘yilib, ikki baholovchi bilan baholash va hamkasbiy ko‘rib chiqish muntazam qo‘llanadi, shuningdek vazifa siklining tayyorgarlik, bajarish va yakuniy tahlil bosqichlari izchil yuritiladi. Amalga oshirish tartibi bosqichma bosqich tashkil etiladi: kichik ishchi 14 https://www.asr-conference.com/ I SHO‘BA: Sifatli ta’lim – barqaror taraqqiyot kafolati: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot guruh yo‘l xaritasi, vazifa banki va mezonlarni tayyorlaydi, so‘ng pilot guruhlarda sinov o‘tkaziladi, natijalar tahliliga ko‘ra materiallar takomillashtiriladi va kafedra miqyosida joriy etiladi. Jarayonni qo‘llab quvvatlash uchun o‘qituvchilar uchun baholash savodxonligi va vazifa dizayni bo‘yicha qisqa treninglar o‘tkaziladi, monitoring va ichki moderatsiya orqali baholash izchilligi nazorat qilinadi, ehtiyojdan kelib chiqib dars vaqti, resurslar hamda rollar taqsimoti qayta sozlanadi. Shu tariqa CEFRga tayangan vazifa dizayni, adolatli va shaffof baholash hamda refleksiv o‘qitish o‘zaro bog‘langan yagona tizimga aylanadi. Kelgusidagi tadqiqotlar uchun uch asosiy yo‘nalish maqsadga muvofiq ko‘rinadi: birinchidan, ko‘p muassasani qamrab oladigan, kattaroq va imkon qadar tasodifiy tanlanmaga tayangan dizayn orqali natijalarni taqqoslab, tashqi ishonchlilikni baholash; ikkinchidan, uzoq muddatli kuzatuv yordamida ko‘nikmalarning barqarorlashuvi va ularning ish muhitiga ko‘chishini, ayniqsa hisobot hamda muzokara kabi murakkab vazifalar kesimida o‘rganish; uchinchidan, raqamli vositalar va sun’iy intellektka tayangan tayanch materiallarni vazifa sikliga ehtiyotkorlik bilan qo‘shib, ularning foyda va xatar nisbatini tajribaviy baholash. Umuman olganda, CEFRga bog‘langan vazifa dizayni, aniq va adolatli baholash hamda refleksiv o‘qitishdan tashkil topgan integratsiyalashgan model B1–B2 kontekstida sifat ko‘rsatkichlarining barqaror oshishiga xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Azizova, D. (2024). THE ROLE OF MULTIMEDIA IN SHAPING ELT PRACICES: INSIGHTS AND CHALLENGES FROM MALAYSIA TO UZBEKISTAN. Nordic_Press, 3(0003). 2. Council of Europe. (2020). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment — Companion volume. Council of Europe Publishing. 3. Djurayeva, N., & Djuraev, A. (2023). Revealing the Sociolinguistic Environment: Investigation of the Profiles of Business English Learners. Proceedings of the 2nd Pamir Transboundary Conference for Sustainable Societies, 642–651. 4. https://www.scitepress.org/Link.aspx?doi=10.5220/0012908600003882 5. East, M. (2020). Task-Based Language Teaching from the Teachers’ Perspective. Routledge. 6. Ellis, R. (2003). Task-Based Language Learning and Teaching. Oxford University Press. 7. Jalolov, J. J. (2012). Chet til o‘qitish metodikasi. Toshkent: O‘qituvchi. 8. Long, M. H. (2015). Second Language Acquisition and Task-Based Language Teaching. Wiley-Blackwell. 9. Mirziyoyev, Sh. M. (2022, 28-fevral). Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida PF-60. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni. 10. Nunan, D. (2004). Task-Based Language Teaching. Cambridge University Press. 11. PQ-5117. (2021). Xorijiy tillarni o‘qitishni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori №PQ-5117). 12. Willis, D., & Willis, J. (2007). Doing Task-Based Teaching. Oxford University Press.