INSONDAGI ENG ULUG' NE'MAT – GO'ZAL AXLOQDUR

PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 76 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us INSONDAGI ENG ULUG‘ NE’MAT – GO‘ZAL AXLOQDUR Turg’unboyev Anvarjon Adhamjon o’g’li Mir Arab o’rta maxsus islom ta’lim maussasasi mudarrisi Annotatsiya Ushbu tezis insondagi eng maqtalgan sifat bo’lmish, axloq tushunchasini inson hayotidagi ta’siri va ahamiyatini o’rganadi. Insonni oila va jamiyatdagi o’rni uning axloqiga bog’liq ekanligi hadislar va hayotiy voqealar bilan misollar keltirilgan. Kalit so’zlar Qur’on, hadis, axloq, ne’mat, inson, jamiyat, fazilat, islom, taraqqiyot,Abu Dovud, Termiziy, Buxoriy. Insoniyat tarixida axloq va odob masalasi eng muhim mavzulardan biri hisoblanadi. Axloq insonning iymoni, e’tiqodi va ma’naviy kamolotini ifodalaydi. Go‘zal axloq – bu insondagi eng ulug‘ ne’mat, chunki u jamiyatning tinchligi, oila va do‘stlik munosabatlarining mustahkamligi, shuningdek, Alloh taologa yaqinlik belgilaridan biridir. Qur’oni karimda ham, hadisi shariflarda ham axloqning yuksak o‘rni ko‘p bor ta’kidlangan. Rasululloh ﷺ: “Men yaxshi xulqlarni batamom qilish uchun yuborilganman”, deganlar. Bu hadis go‘zal axloqning payg‘ambarlik risolatidagi markaziy o‘rinni egallaganini ko‘rsatadi. Go‘zal axloq – bu insonning o‘ziga, boshqalarga va jamiyatga nisbatan adolatli, halol, rahm-shafqatli va kamtarona bo‘lishi demakdir. Alloh taolo Qur’onda Payg‘ambarimiz Muhammad ﷺ haqida shunday deydi: «Va, albatta, sen ulug‘ xulqdasan» (Qalam surasi, 4-oyat). Bu oyat go‘zal xulqning inson uchun eng yuksak sifatlardan biri ekanini bildiradi. Oisha onamiz roziyallohu anho: “Rasulullohning xulqlari Qur’on edi”, deganlar. Demak, go‘zal axloq Qur’onning amaliy ifodasidir. Go‘zal axloq insonning iymonini mukammallashtiradi, qalbni poklaydi va jamiyatda mehr-oqibat muhitini yaratadi. Go‘zal axloqning fazilatlari Hadislar va shar’iy manbalarda go‘zal axloqning fazilatlari keng yoritilgan. Rasululloh ﷺ dedilar: “Qiyomat kuni mo‘minning mezonida husni xulqdan ko‘ra og‘irroq narsa bo‘lmaydi.” (Termiziy, Abu Dovud). Bu hadisdan ko‘rinadiki, insonning eng og‘ir amali – go‘zal xulqidir. Yaxshi xulqli kishi nafaqat odamlarga yoqimli bo‘ladi, balki Alloh taolo oldida ham ulkan mukofotga erishadi. Yana boshqa hadisda: “Mo‘min o‘zining husni xulqi bilan ro‘za tutuvchi va kechasi namoz o‘quvchining darajasiga PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH Volume 02, Issue 09, 2025 77 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH universalconference.us yetadi”, deyiladi. Bu esa axloqning ibodatlardan keyin ham eng oliy fazilat ekanini ko‘rsatadi. Go‘zal axloqning ijtimoiy ahamiyati Go‘zal axloq shaxsiy fazilat bo‘lish bilan birga, ijtimoiy totuvlikning ham garovidir. Ochiq yuzli, mehribon va sabrli insonlar jamiyatda birlik va hamjihatlikni mustahkamlaydilar. Rasululloh ﷺ: “Birodaring yuziga tabassum qilishing sadaqadir”, deganlar. Demak, ochiq yuzli bo‘lish – insonlar orasida muhabbatni kuchaytiruvchi eng oddiy, ammo eng samimiy sadaqadir. Go‘zal axloq – bu jamiyatni zulmatdan nur sari olib boradigan kuchdir. Go‘zal axloqqa zid bo‘lgan illatlar Go‘zal axloqqa zid bo‘lgan eng yomon illatlar – kibr, hasad, g‘azab, baxillik va yolg‘onchilikdir. Bular inson qalbini qoraytiradi va iymonni zaiflashtiradi. Rasululloh ﷺ dedilar: “Munofiqning belgisi uchtadir: gapirsa yolg‘on gapiradi, va’da bersa ustidan chiqmaydi, omonat topshirilsa, xiyonat qiladi”. Shuning uchun har bir mo‘min o‘zini bu illatlardan poklab, go‘zal axloq bilan ziynatlashga harakat qilishi kerak. Xulosa Go‘zal axloq – insonning eng ulug‘ bezagi va eng yuksak ne’matidir. U insonni Allohga yaqinlashtiradi, odamlar orasida izzatli qiladi, jamiyatda tinchlik va totuvlikni ta’minlaydi. Har bir musulmon o‘zini Rasululloh ﷺning axloqlari bilan ziynatlab, boshqalarga ham yaxshi muomala qilishga intilishi lozim. Axloqni o‘rganish – bu faqat nazariya emas, balki har kuni amal bilan isbotlanadigan hayotiy ehtiyojdir. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Qur’oni Karim. 2. “Tafsiri Hilol”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. 3. “Hadis va hayot”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. 4. “Ruhiy tarbiya”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. 5. “Odoblar xazinasi”. Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. 6. “Mo’minning sifati”. Abu Homid G’azzoliy. 7. Internet manbalari.