KREATIV FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDA PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK YONDASHUVLARNING AHAMIYATI

23 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz KREATIV FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDA PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK YONDASHUVLARNING AHAMIYATI Quvondiqova Zebuniso Shavkatovna Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Pedagogika fakulteti boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 4-bosqich talabasi Email: [email protected] Toirova Shoira Boybo‘riyevna Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Pedagogika fakulteti boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 4-bosqich talabasi Email: [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17346311 Annotatsiya: Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarning kreativ fikrlashini rivojlantirishda pedagogik va psixologik yondashuvlarning o‘rni hamda ahamiyati yoritilgan. Kreativ fikrlashni shakllantirishda o‘qituvchining individual yondashuvi, motivatsiya yaratish usullari va o‘quvchilarning emotsional holatini inobatga olish zarurligi asoslab beriladi. Shuningdek, innovatsion texnologiyalar, interfaol metodlar va psixologik qo‘llab-quvvatlash orqali o‘quvchilarning ijodkorlik salohiyatini rivojlantirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Kalit so'zlar: Kreativ fikrlash, pedagogik yondashuv, psixologik yondashuv, ijodkorlik, motivatsiya, innovatsion texnologiyalar, interfaol metodlar, o‘quvchi faoliyati, emotsional rivojlanish, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim. ЗНАЧЕНИЕ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ И ПСИХОЛОГИЧЕСКИХ ПОДХОДОВ В РАЗВИТИИ КРЕАТИВНОГО МЫШЛЕНИЯ Аннотация: В данной статье рассматривается значение педагогических и психологических подходов в развитии креативного мышления учащихся начальных классов. Раскрыта роль учителя в формировании индивидуального подхода, создании мотивации и учёте эмоционального состояния ребёнка в учебном процессе. Особое внимание уделено использованию инновационных технологий, интерактивных методов и психологической поддержки как средств развития творческого потенциала учащихся. Ключевые слова: Креативное мышление, педагогический подход, психологический подход, творчество, мотивация, инновационные технологии, интерактивные методы, деятельность учащихся, эмоциональное развитие, личностноориентированное обучение. THE IMPORTANCE OF PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL APPROACHES IN DEVELOPING CREATIVE THINKING Abstract: This article examines the importance of pedagogical and psychological approaches in developing creative thinking among primary school students. It emphasizes the teacher’s role in applying individualized approaches, fostering motivation, and considering students’ emotional states during the learning process. The article also highlights the use of innovative technologies, interactive methods, and psychological support as effective tools for enhancing learners’ creative potential. 24 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz Keywords: Creative thinking, pedagogical approach, psychological approach, creativity, motivation, innovative technologies, interactive methods, learner activity, emotional development, learner-centered education. Zamonaviy ta’lim jarayoni o‘quvchilarni faqat bilim bilan emas, balki mustaqil fikrlash, ijodkorlik va muammolarga noodatiy yechim topish ko‘nikmalariga ega bo‘lishga yo‘naltirilmoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida o‘quvchilarda kreativ fikrlashni shakllantirish kelgusida ularning intellektual va shaxsiy rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Shu bois ta’limda pedagogik va psixologik yondashuvlarning uyg‘unlashuvi ijodkorlikni rivojlantirishning asosiy omillaridan biri sifatida qaraladi. Kreativ fikrlash — bu o‘quvchining mavjud bilimlar asosida yangi g‘oyalar yaratish, yangicha fikrlash va o‘z qarashlarini mustaqil ifoda etish qobiliyatidir. Bu jarayonni samarali yo‘lga qo‘yish uchun o‘qituvchi o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini, psixologik ehtiyojlarini va o‘rganish motivatsiyasini chuqur tahlil qilishi zarur. Shunda dars jarayonida nafaqat bilim berish, balki o‘quvchining ichki salohiyatini ochish imkoniyati yuzaga keladi. Pedagogik yondashuv o‘quvchini faol o‘quv jarayonining markaziga qo‘yadi, psixologik yondashuv esa o‘quvchining emotsional holatini, o‘ziga ishonchini va ijodiy fikrlash jarayonini qo‘llab-quvvatlaydi. Ushbu ikki yondashuvning integratsiyasi o‘quvchilarning kreativ tafakkurini rivojlantirish, ularni yangilikka intiluvchi, mustaqil qaror qabul qiluvchi shaxs sifatida tarbiyalashda muhim ahamiyat kasb etadi. Boshlang‘ich ta’limda kreativ fikrlashni rivojlantirish o‘quvchilarni faqat mavjud bilimlarni yod olishga emas, balki ularni tahlil qilish, solishtirish, yangicha yondashuv bilan qo‘llashga o‘rgatadi. Bu jarayon o‘qituvchidan an’anaviy dars metodlaridan voz kechib, o‘quvchining shaxsiy imkoniyatlarini ochishga qaratilgan pedagogik va psixologik yondashuvlarni qo‘llashni talab etadi. Pedagogik nuqtai nazardan qaraganda, kreativ fikrlashni shakllantirishda muammoli o‘qitish, interfaol metodlar, loyiha ishlari va mustaqil izlanish topshiriqlarining o‘rni beqiyosdir. Bu usullar o‘quvchini faol o‘quv jarayonining markaziga olib chiqadi va unda yangilik yaratish istagini uyg‘otadi. O‘quvchi o‘zi fikr yuritib, natijaga erishganida, u o‘zining qobiliyatiga ishonch hosil qiladi — bu esa kreativ tafakkurning asosiy omilidir. Psixologik yondashuv esa o‘quvchilarning ruhiy tayyorgarligini, emotsional holatini va o‘z-o‘ziga ishonchini mustahkamlashga qaratiladi. Chunki ijodkorlik — bu erkinlik, fikr bildirish jasorati va o‘ziga bo‘lgan ishonch bilan chambarchas bog‘liq jarayondir. O‘qituvchi o‘quvchilarda ijobiy psixologik muhit yaratib, ularning xatodan qo‘rqmasligini, har bir g‘oya qadrlanishini ta’minlasa, o‘quvchilar erkin fikrlashni boshlaydilar. Kreativ fikrlashni rivojlantirishda motivatsiyaning roli ham juda muhim. O‘quvchi o‘z ishidan zavq olsa, u ijodiy faoliyatga ongli ravishda kirishadi. Shu sababli o‘qituvchi o‘quvchilarni rag‘batlantirish, ularga tanqid emas, yo‘l-yo‘riq berish orqali ijodiy muhitni shakllantirishi kerak. Bunday yondashuv o‘quvchilarni yangi g‘oyalar izlashga, mustaqil qarorlar qabul qilishga o‘rgatadi. Shuningdek, innovatsion texnologiyalar — multimedia vositalari, raqamli platformalar, onlayn loyihalar va STEAM yondashuvi — kreativ fikrlashni shakllantirishda samarali vosita hisoblanadi. Bu texnologiyalar o‘quvchilarga o‘rganilgan bilimni amaliy faoliyatda qo‘llash, 25 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz ijodiy natija yaratish imkonini beradi. Pedagogik va psixologik yondashuvlarning uyg‘unligi o‘quvchilarning individual qobiliyatlarini ochib berish, tafakkur mustaqilligini rivojlantirish hamda ta’lim jarayonini shaxsga yo‘naltirilgan tizimga aylantirishda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi. Xulosa qilib aytganda, boshlang‘ich ta’lim jarayonida kreativ fikrlashni rivojlantirish o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga, yangicha qarashlar bilan muammolarni hal etishga, ijodiy yondashuvni hayotga tatbiq etishga o‘rgatadi. Bunda pedagogik va psixologik yondashuvlarning o‘zaro uyg‘unligi muhim ahamiyat kasb etadi. Pedagogik yondashuvlar orqali o‘quvchilarni faol o‘quv jarayoniga jalb etish, amaliy topshiriqlar asosida mustaqil qaror qabul qilishga o‘rgatish mumkin. Psixologik yondashuv esa ularning ichki ishonchini mustahkamlab, ijodkorlikni qo‘llab-quvvatlaydi. Shuningdek, o‘quvchilarni rag‘batlantirish, ularga erkin fikrlash muhiti yaratish, har bir g‘oyani qadrlash orqali ularning shaxsiy imkoniyatlari yanada ochiladi. Refrences: 1. Ismailov A. ‘‘Kreativ fikrlashni baholash’’ . Toshkent : ‘‘ Ta’lim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazining matbaa bo‘limi ’’ 2021 . 2. Abdullaeva, N. (2021). “Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijodiy fikrlashni shakllantirish metodikasi.” – Ta’lim va innovatsiyalar jurnali, №3, 45–52-betlar. 3. Raxmonov, R. A. (2020). Pedagogik mahorat va kreativlik. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti . 4. Hasanboeva, O. U., & Yo‘ldosheva, N. (2019). Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: Istiqlol nashriyoti. 5. Exsonova F.T . “ O‘quvchilarda kreativ tafakkurni rivojlantirish yo‘llari ’’ . Uzluksiz ta’lim – Toshkent , 2018 . 6. www.uzedu.uz