MAKTABGACHA VA BOSHLANG'ICH TA'LIM TIZIMIDA O'QITISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI

185 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz MAKTABGACHA VA BOSHLANG‘ICH TA’LIM TIZIMIDA O‘QITISHNING ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI Esanova Sabina Faxriddin qizi [email protected] Tel: +998993528747 Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Pedagogika fakulteti 113-BT yoʻnalishi 2-kurs talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17352499 Annotatsiya: Maqolada maktabgacha va boshlang’ich ta‘lim tizimida o’qitishda qo’llanilayotgan zamonaviy pedagogik texnologiyalarning nazariy va amaliy asoslari, ularning samaradorligi va ilmiy ahamiyati yoritilgan. O’yin texnologiyalari, axborot-kommunikatsiya vositalari, modul o’qitish va interfaol metodlarning ta‘lim jarayonidagi o’rni tahlil qilinib, muallif kuzatuvlari asosida xulosalar berilgan. Kalit so‘zlar: pedagogik texnologiya, maktabgacha ta‘lim, boshlang’ich ta‘lim, innovatsiya, interfaol metod, AKT. Abstract: The article highlights the theoretical and practical foundations of modern pedagogical technologies in preschool and primary education, as well as their effectiveness and scientific importance. The role of play technologies, information and communication tools, modular teaching, and interactive methods in the educational process is analyzed, and conclusions are drawn based on the author‘s observations. Keywords: pedagogical technology, preschool education, primary education, innovation, interactive method, ICT. Аннотация: В статье освещаются теоретические и практические основы современных педагогических технологий в системе дошкольного и начального образования, их эффективность и научная значимость. Анализируется роль игровых технологий, информационно-коммуникационных средств, модульного обучения и интерактивных методов в образовательном процессе, а также приведены выводы на основе наблюдений автора. Ключевые слова: педагогическая технология, дошкольное образование, начальное образование, инновация, интерактивный метод, ИКТ. Kirish Mamlakatimizda ta‘lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar o’quv-tarbiya jarayonini zamonaviy texnologiyalar asosida tashkil etishni taqozo etmoqda. Davlat ta‘lim standartlari, yangi o’quv dasturlari va o’quv adabiyotlari o’qituvchidan yangicha yondashuvni, o’quvchini esa faol ta‘lim ishtirokchisiga aylantirishni talab qiladi. Bugun maktabgacha va boshlang’ich ta‘lim tizimida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish nafaqat ta‘lim sifati, balki bolalarning tafakkuri va shaxsiy fikrlarini i shakllantirishda ham muhim rol o’ynaydi. Zamonaviy pedagogik texnologiyalarning mohiyati: Pedagogik texnologiyalar — bu ta‘lim jarayonini tizimli tashkil etish, uni boshqarish va kafolatlangan natijaga erishishga xizmat qiluvchi metod va vositalar majmuasidir . Ular quyidagi tamoyillarga asoslanadi: Tizimlilik — dars jarayonida maqsad, mazmun, metod va natijaning birligi; Faollik — o’quvchi bilimni tayyor shaklda emas, balki faoliyat orqali egallashi; Individuallashtirish — har bir o’quvchining psixologik xususiyatlari va qobiliyatini inobatga olish; 186 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz Innovatsionlik — yangilikka ochiqlik, axborot texnologiyalaridan foydalanish . Shaxsiy kuzatuvlarimga ko’ra, darslarda zamonaviy texnologiyalar qo’llanganda bolalar o’z fikrini ochiq aytishga, jamoaviy ishlashga va ijodkorlikka moyil bo’lib qoladi. Maktabgacha ta‘limda zamonaviy texnologiyalar: Maktabgacha ta‘lim tizimida bolalarning asosiy faoliyati — yangi narsalar oʻrganish , ularga turli xil oʻyinlar orqali bilim berish, ularni maktabga tayyorlash hisoblanadi. Shu sababli pedagoglar bolalarga taʼlim berishda turli xil metodlar, bolalar yoshiga mos boʻlgan oʻyinlar, bolaning aqliy faoliyatini mustahkamlaydigan mashqlar , oson oʻrganish uchun turli xil mashgʻulotlardan samarali foydalanishi zarur.1 O’yin texnologiyalari orqali: bola atrof-muhitni o’rganadi; nutqi, tafakkuri va xotirasi rivojlanadi; muloqot va hamkorlik ko’nikmalari shakllanadi. Masalan, matematik tushunchalarni o’yin asosida tushuntirish samaradorligi yuqori bo’ladi. Kuzatuvimda, oddiy sanash mashqlarini o’yin tarzida tashkil qilganimda bolalar ko’proq ishtirok etdi va tezroq o’zlashtirishdi. Pedagog sifatida bolalarga taʼlim berishda bunday mashqlarni juda koʻpini koʻrishimiz mumkin va aynan bolalarga qoʻllasak koʻzlagan maqsadimizga erishamiz. Boshlang’ich sinflarda bolalarning tafakkuri yanada faol rivojlanadi. Shunga asosan endi ularga oʻyinlar orqali emas, zamonaviy texnologiyalar orqali bilim berish samarali hisoblanadi:Boshlangʻich sinfda bolalar ongi va fikrlash doirasi kengaya boshlaydi va zamonaviy texnologiyalarga qiziquvchan boʻladi va bu pedagoglar uchun ularga yangicha metodlar bilan bilim berish va koʻnikma hosil qilishda ayni muddao boʻladi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT). 1.Multimediali taqdimotlar, elektron testlar, interfaol doskadan foydalanish o’quvchilarda darsga qiziqishni kuchaytiradi . _______________________________________ 1. Yo’ldoshev J.G’., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2008. 2. Modul asosida o’qitish. O’quv materiali kichik bo’laklarga ajratiladi, o’quvchi uni bosqichma-bosqich egallaydi. 3. Differensial yondashuv. Har bir o’quvchining individual imkoniyatlariga mos topshiriqlar beriladi. Bu sustroq o’quvchini rag’batlantiradi, iqtidorlilarga esa qo’shimcha imkon beradii.Shu tariqa barcha oʻquvchilar oʻz imkoniyatlaridan kelib chiqib mashqlar bajarishda qiyinchilikka duch kelmaydi. 4. Interfaol metodlar. ―Aqliy hujum‖, ―Insert‖, ―Klaster‖ kabi usullar bolalarda mustaqil fikrlashni rivojlantiradi, muloqot madaniyatini oshiradi . Yuqoridagi metodlar orqali oʻquvchilarni darsga qiziqtirish, ularni dars davomida toʻliq darsga jalb qilish hamda zamonaviy metodlar orqali yetarlicha bilim berish mumkin. Amaliyotimda shuni sezdimki, interfaol metodlar qo’llanganda bolalar ko’proq ishtirok etadi, dars mazmunli va samarali oʻtadi, har bitta oʻquvchi ishtirok etadi. Bolalarning yosh xususiyatlari pedagogik texnologiyalarni tanlashda muhim ahamiyatga ega2. 187 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz Maktabgacha ta‘limdagi bola ko’proq o’yin orqali bilim olsa, boshlang’ich sinf o’quvchisi mantiqiy fikrlashni talab qiluvchi topshiriqlarni bajara oladi. Shu sababli boshlangʻich sinf oʻquvchilariga pedagogik jihatdan yondashib mantiqiy fikrlashni talab qiluvchi metodlar qoʻllash kerak .Shaxsiy kuzatuvim asosida aytish mumkinki, guruh bo’lib ishlash usullari bolalarda ijtimoiy faollikni kuchaytiradi, ular darsda faol qatnashib, o’z fikrini ochiq bayon etishga o’rganadi. Har bitta oʻquvchi bilan alohida ishlash ham dars mashgʻulotlarining samarali boʻlishiga va har bitta oʻquvchi dars jarayoniga masʼuliyat bilan yondashishiga yordam beradi. ___________________________________ 2. Qodirova F. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ta‘limda. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016. Xulosa Maktabgacha va boshlang’ich ta‘limda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo’llash ta‘lim sifatini oshiradi; o’quvchilarda mustaqil fikrlash va ijodkorlikni shakllantiradi; bilimlarni chuqur o’zlashtirishga imkon beradi. Interfaol metodlar va AKT bolalarda qiziqish uyg’otadi, o’yin texnologiyalari esa bilimlarni mustahkamlashga yordam beradi. Kelajakda samarali pedagog bo’lish uchun har bir o’qituvchi zamonaviy texnologiyalarni an‘anaviy usullar bilan uyg’unlashtirib qo’llashi zarur. References: 1. Yo’ldoshev J.G’., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2008. 2. Qodirova F. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ta‘limda. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016. 3. Xoliqberdiyev K. Interfaol metodlar va ularni qo’llash. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2012. 4. Melieva D. Boshlang’ich sinf o’quvchilarining mustaqil ishlash qobiliyatini rivojlantirish. Umumjahon ilmiy tadqiqotlar jurnali, 2024. 5. G’ulomov M. Pedagogik texnologiyalar va husnixat asoslari. – Toshkent: O’zbekiston, 2002. 6. Yo’ldoshev J.G’., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2008.