scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

BOSHLANG'ICH TA'LIMDA INTEGRATSIYALASHGAN YONDASHUVNING O'QUVCHILARNING IJODIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI

Xo'shboqov Mirjalol; Fayziyeva Gulbahor

Full text

203 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz BOSHLANG‘ICH TA’LIMDA INTEGRATSIYALASHGAN YONDASHUVNING O‘QUVCHILARNING IJODIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI Xo'shboqov Mirjalol Fayziyeva Gulbahor Denov tadbirkorlik va pedagogika Instituti Pedagogika fakulteti Boshlang'ich ta'lim yo'nalishi 4-bosqich 6-BT_S-22-guruh talabasi Tel: +998 91 972 05 20 +998 90 226 98 78 https://doi.org/10.5281/zenodo.17355495 ANNOTATSIYA: Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimida integratsiyalashgan yondashuvning mohiyati, maqsadi va o‘quvchilarning ijodiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Integratsiyalashgan yondashuv o‘quvchilarda fanlararo bog‘liqlikni anglash, mustaqil va ijodiy fikrlashni shakllantirish, shuningdek, o‘qishga qiziqishni oshirishda muhim omil sifatida namoyon bo‘ladi. В данной статье анализируется сущность интегрированного подхода в системе начального образования, его цели и роль в развитии творческого мышления учащихся. Интегрированный подход способствует формированию межпредметных связей, самостоятельного и творческого мышления, а также повышению интереса к учебе. This article analyzes the essence of the integrated approach in primary education, its goals, and its role in developing students' creative thinking. The integrated approach helps students understand interdisciplinary connections, develop independent and creative thinking, and increase their motivation to learn. KALIT SO'Z: Integratsiyalashgan yondashuv, ijodiy fikrlash, boshlang‘ich ta’lim, innovatsiya, fanlararo bog‘liqlik. Интегрированный подход, творческое мышление, начальное образование, инновации, межпредметные связи. Integrated approach, creative thinking, primary education, innovation, interdisciplinary connection. KIRISH. Bugungi globallashuv davrida ta’lim tizimi nafaqat bilim berish, balki o‘quvchining tafakkurini, ijodiy yondashuvini va mustaqil qaror qabul qilish qobiliyatini shakllantirishni maqsad qiladi. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichi — bolaning tafakkuri shakllanadigan poydevor davri bo‘lib, bu jarayonda o‘qituvchi tomonidan qo‘llaniladigan metodlar o‘quvchining kelajakdagi fikrlash madaniyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.Shunday usullardan biri bu — integratsiyalashgan yondashuv bo‘lib, u o‘qitish jarayonida turli fanlarni bir-biri bilan uyg‘unlashtirish orqali o‘quvchi ongida yagona dunyoqarashni shakllantirishga xizmat qiladi. ASOSIY QISM. 1. Integratsiyalashgan yondashuvning mohiyati Integratsiyalashgan yondashuv — bu o‘qitish jarayonida turli fanlar o‘rtasida uzviy aloqani ta’minlash, o‘quvchilarda tizimli fikrlashni rivojlantirishga qaratilgan pedagogik yo‘nalishdir. U an’anaviy dars usullaridan farqli o‘laroq, o‘quvchini tayyor bilimni yod olishga emas, balki uni turli holatlarda qo‘llashga o‘rgatadi. Masalan, o‘quvchi “Tabiat va jamiyat” fanida o‘rganilgan mavzuni “Ona tili” darsida 204 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz matn tuzish orqali mustahkamlaydi, yoki “Tasviriy san’at” darsida tabiat manzarasini chizib, unga she’r yozadi. Bu esa tafakkurning ijodiy jihatlarini kuchaytiradi. 2. Integratsiya orqali o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirish Ijodiy fikrlash — bu mavjud bilim asosida yangi g‘oya yaratish, yangicha yondashuv topish qobiliyatidir. Integratsiyalashgan yondashuv bu jarayonni tabiiy tarzda shakllantiradi, chunki o‘quvchi har bir darsda o‘z tajribasini boshqa fanlar bilan bog‘lash imkoniyatiga ega bo‘ladi. Masalan: Matematika + Tasviriy san’at: geometrik shakllardan foydalangan holda ijodiy rasm chizish; Ona tili + Texnologiya: “Orzularimdagi robot” mavzusida matn yozish va uni chizib ko‘rsatish; Tabiatshunoslik + Musiqa: tabiat tovushlarini eshitib, u haqda she’r yozish yoki musiqiy asar tanlash. Bu kabi mashg‘ulotlar o‘quvchilarning mantiqiy, vizual va eshitish xotirasini uyg‘unlashtiradi, ijodiy fikrni har tomonlama rivojlantiradi. 3. Integratsiyalashgan yondashuvning afzalliklari O‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi; Bilimlarni hayotiy vaziyatlarda qo‘llash ko‘nikmasini shakllantiradi; Fikrni erkin bayon etish, muammoni tahlil qilish va yechim topish malakasini rivojlantiradi; O‘qituvchining dars jarayonini samarali rejalashtirishiga yordam beradi. 4. Amaliy tavsiyalar o‘qituvchi integratsiyani samarali qo‘llash uchun: Darslarni mavzular bo‘yicha loyihalash;Har bir mavzuga mos fanlararo bog‘lanish topish; Ijodiy topshiriqlar, rolli o‘yinlar, loyihalar va muammoli savollar orqali darsni jonlantirish; O‘quvchilarni guruhda ishlashga o‘rgatish zarur. XULOSA: Boshlang‘ich ta’limda integratsiyalashgan yondashuvni qo‘llash — o‘quvchining nafaqat bilish faoliyatini, balki ijodiy, mantiqiy va tanqidiy fikrlashini rivojlantirishga xizmat qiladi. Bunday yondashuv orqali bolalar atrof-muhitni yaxlit anglaydi, fanlarni bir-biri bilan bog‘lab o‘rganadi va o‘z fikrini yangicha tarzda ifoda etishga o‘rganadi. Shu bois, har bir boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi integratsiya uslubini o‘z darslariga singdirsa, bu nafaqat o‘quvchilarning bilim darajasini, balki ularning hayotiy kompetensiyalarini ham sezilarli darajada oshiradi. References: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev. “Yangi O‘zbekiston – yangi ta’lim tizimi”. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2023. 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 11-maydagi **“Boshlang‘ich ta’limni modernizatsiya qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”**gi qarori. 3. To‘xtayeva, D., & Jo‘rayeva, G. (2022). Integratsiyalashgan ta’lim va o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirish metodikasi. – Toshkent: “Fan va ta’lim” nashriyoti. 4. G‘ulomova, M. (2021). Boshlang‘ich ta’limda zamonaviy pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: “Ilm Ziyo” nashriyoti. 5. Qodirova, S. & Sattorov, B. (2023). Integratsiya asosida darslarni tashkil etishning samarali yo‘llari. – “Ta’lim va Innovatsiya” ilmiy jurnali, №2(45), 34–39-betlar. 6. Omonova, N. (2024). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijodiy fikrlashni rivojlantirishning psixologik asoslari. – Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy to‘plami, №1, 27–33-betlar.