SEPSISDA INTENSIV TERAPIYA USULLARI

INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 50 50 SEPSISDA INTENSIV TERAPIYA USULLARI Raxmatullayeva Zebiniso Alfragaanus Universiteti davolash ishi 3-kurs talabasi Annotatsiya: Sepsis – bu infeksiya ta’sirida organizmning umumiy yallig‘lanish reaksiyasi bilan kechadigan, hayot uchun xavfli bo‘lgan sindromdir. Ushbu maqolada sepsisning patogenez mexanizmlari, intensiv terapiya usullari, zamonaviy davolash yondashuvlari hamda shoshilinch yordamning ahamiyati yoritilgan. Asosiy e’tibor bemorlarni barqarorlashtirish, gemodinamikani qo‘llab-quvvatlash, antibiotikoterapiya va organ yetishmovchiligining oldini olishga qaratiladi. Kalit so‘zlar: Sepsis, intensiv terapiya, antibiotikoterapiya, gemodinamika, organ yetishmovchiligi Sepsis – bu klinik amaliyotda eng og‘ir va murakkab kechadigan patologiyalardan biridir. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, sepsis dunyo bo‘yicha o‘lim darajasi yuqori bo‘lgan kasalliklardan biri hisoblanadi. O‘z vaqtida intensiv davolash choralari ko‘rilmasa, u ko‘p organ yetishmovchiligi va o‘limga olib kelishi mumkin. Shu sababli intensiv terapiya usullarini chuqur o‘rganish va amaliyotda qo‘llash juda muhimdir. Infeksiya ta’sirida organizmda yallig‘lanish mediatorlari (sitokinlar, interleykinlar) ortiqcha ajraladi. Endoteliy shikastlanadi va qon ivish tizimi buziladi. Natijada mikrotsirkulyatsiya buzilishi, gipoksiya va organ yetishmovchiligi rivojlanadi. Sepsisda intensiv terapiya usullari 1. Gemodinamikani qo‘llab-quvvatlash Tomir ichiga suyuqlik yuborish (kristalloid eritmalar). Qon bosimini ushlab turish uchun vazopressorlar (norepinefrin, dopamin). 2. Antibiotikoterapiya Sepsisda kechiktirilgan antibiotikoterapiya o‘lim xavfini oshiradi. Empirik keng ta’sir doirali antibiotiklar qo‘llanadi (karbapenemlar, sefalosporinlar, vankomisin). Keyinchalik mikrobiyologik tahlil asosida dori tanlanadi. 3. Organ funksiyalarini qo‘llab-quvvatlash Sun’iy nafas oldirish (ventilyatsiya) og‘ir gipoksiyada. Buyrak yetishmovchiligida gemodializ. Yurak faoliyati yetishmovchiligida inotrop dorilar. Kortikosteroidlar (ba’zi og‘ir hollarda). Immunomodulyator vositalar. Qon shakarini nazorat qilish (insulin terapiyasi). Antikoagulyantlar yordamida trombozning oldini olish. Oziqlantirish terapiyasi (parenteral yoki enteral). Muhokama Sepsisda intensiv terapiya kompleks yondashuvni talab qiladi. Har bir bemorda infeksiya manbaini tezda aniqlash va yo‘qotish muhim. Dastlabki soatlarda to‘g‘ri davolash usullarini tanlash o‘lim darajasini sezilarli kamaytiradi. Hozirgi kunda “Erta maqsadli terapiya” konsepsiyasi keng qo‘llanilmoqda, bunda bemorning gemodinamik ko‘rsatkichlari muntazam kuzatilib, shunga qarab dori vositalari tanlanadi. Xulosa ; Sepsis murakkab klinik sindrom bo‘lib, davolashning samaradorligi intensiv terapiya usullarini erta va to‘g‘ri qo‘llashga bog‘liq. Gemodinamikani qo‘llab-quvvatlash, antibiotikoterapiya, organ funksiyalarini tiklash va infeksiya manbaini yo‘qotish – asosiy davolash tamoyillaridir. Foydalanilgan adabiyotlar; INTERNATIONAL JOURNAL OF SCIENTIFIC RESEARCHERS ISSN: 3030-332X Impact factor: 8,293 Volume 14, issue 1, Oktober 2025 https://wordlyknowledge.uz/index.php/IJSR worldly knowledge Index: google scholar, research gate, research bib, zenodo, open aire. https://scholar.google.com/scholar?hl=ru&as_sdt=0%2C5&q=wosjournals.com&btnG https://www.researchgate.net/profile/Worldly-Knowledge https://journalseeker.researchbib.com/view/issn/3030-332X 51 51 1. Singer M., Deutschman C.S., Seymour C.W. et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801–810. 2. Dellinger R.P., Levy M.M., Rhodes A. et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Severe Sepsis and Septic Shock: 2012. Intensive Care Med. 2013;39:165–228. 3. Vincent J.L., Abraham E., Moore F.A. Textbook of Critical Care. Elsevier, 2017.