RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA INNOVATSIYANING AHAMIYATI

605 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA INNOVATSIYANING AHAMIYATI Ergasheva O. Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti, Boshlang’ich ta’lim metodikasi’’kafedra o’qituvchisi Ro’zimova Mahbuba Nizombek qizi Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti (sirtqi)Boshlang’ich ta’lim yo’nalishi 5-kurs talabasi https://doi.org/10.5281/zenodo.17372029 ANNOTATSIYA: Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida innovatsiyalarning o’rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Raqamli iqtisodiyotning asosiy xususiyatlari, innovatsion texnologiyalarning ishlab chiqarish, xizmat ko’rsatish va davlat boshqaruvidagi roli, shuningdek, O’zbekiston tajribasi yoritiladi. Shuningdek,O’zbekiston misoli kontekstida raqamli transformatsiyani jadallashtirish bo’yicha amaliy choralar muhokama qilinadi. Raqamli texnologiyalar (sun’iy intellekt, Big Data va boshqalarning amaliy ahamiyati, xatarlar, o’lchov mezonlari va siyosiy tavsiyalar bayon etiladi. KALIT SO’ZLAR: Raqamli iqtisodiyot, innovatsiya, axborot texnologiyalari, startap, raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt, Big Data ANNOTATION: This article analyzes the role and significance of innovation in the digital ecanomy. It highlights the main features of the digital ecanomy, the role of innovative technologies in production, services, and public administration, as well as the experience of Uzbekistan. Practical measures to accelerate digital transformation in the context of Uzbekistan are discussed. It also highlights the practical significance of digital technologies, Al, Big Data associated risks, and policy recommendations. KEYWORDS: Digital economy, innovation, information technology, startup, digital transformation, Al, Big Data. AHHOTAЦИЯ: В данной стате анализируется роль и знацение инноваций в условиях цифровой економики. Освещаются основные особенности цифровой экономики, роль инновационных технологий в производстве, сфере услуг и государственном управлении, а также опыт Узбекистана. Кроме того, обсуждаются практические меры по ускорению цифровой трансформации в контексте Узбекистана. Особое внимание уделяется практическому значению цифровых технологий (ИИ, большие данные, блокчейн, ТоТ), связанным рискам и политическим рекомендациям. Ключевые слова Цифровая экономи, Инновация, Информационные технологии (ИТ), Стартап, Цифровая трансформация, Искусственный интеллект (ИИ), Большие данны. KIRISH Bugungi globallashuv jarayonida iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini raqamli texnologiyalarsiz tasavvur qilib bo’lmaydi. Raqamli iqtisodiyot nafaqat ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi, balki davlat boshqaruvi, ta’lim, sog’liqni saqlash va ijtimoiy sohalarda ham yangicha imkoniyatlar yaratadi. Ushbu jarayonning markazida esa innovatsiya turadi.XXI asr iqtisodiy o’sishi uchun raqamli texnologiyalar va innovatsiyalar muhim shartga aylandi.Maqolada raqamli iqtisodiyot kontekstida innovatsiyaning qanday aniq mexanizmlar orqali iqtisodiy va ijtimoiy natijalarga olib kelishi tizimli tahlil qilinadi. 606 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz ASOSIY QISM XXI asrda iqtisodiy taraqqiyotning eng muhim omillaridan biri-bu raqamli texnologiyalarni joriy etishdir. Raqamli iqtisodiyot sharoitida innovatsiya jarayonlari ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, xizmat ko’rsatishda qulaylik yaratish, yangi modellarni shakllantirish va davlat boshqaruvida shaffoflikni ta’minlashga xizmat qiladi. Raqamli iqtisodiyotning markazida innovatsiya turadi. SHu bois, innovatsiya raqamli transformatsiyaning ajralmas tarkibiy qismiga aylangan. Raqamli iqtisodiyot-bu mahsulot va xizmatlarni yaratish,taqsimlash va iste’mol qilish jarayonlarida raqamli texnologiyalar va axborot-kommunikatsiya tizimlaridan foydalanishga asoslangan iqtisodiy tizimdir.Boshqacha qilib aytganda,raqmli iqtisodiyot bu onlayn xizmatlar ko’rsatish,elektron to’lovlar amalga oshirish,internet savdo va boshqa turdagi sohalarni raqamli kompyuter texnologiyalarni rivojlanishi bilan bog’langan faoliyatdir.O’zaro bog’langan bugungi dunyoda raqamli iqtisodiyot innovatsiyalar,transformatsiyalar va iqtisodiy o’sisning harakatlantiruvchi kuchi sifatida maydonga chiqdi.Texnologiyaning jadal rivojlanishi bilan raqamli iqtisodiyotda korxonalar hukumatlar va umuman jamiyat uchun qiymat yaratish,samaradorlikni oshirish va barqaror rivojlanishni ta’minlash uchun raqamli vositalar va platformalardan foydalanish uchun misli ko’rilmagan imkoniyatlarni taqdim etadi.Raqamli iqtisodiyotda innovatsiyalarning asosiy afzalliklaridan biri uning iqtisodiy o’sishni rag’batlantirish va yangi qiymat manbalarini yaratish qobiliyatidir.Sun’iy intellekt,blokcheyn bulutli hisoblash va narsalar interneti kabi raqamli texnologiyalardan foydalangan holda,korxonalar operatsiyalarni soddalashtirishi ,takliflarni shaxsiylashtirishi va miqyosda yangi bozorlarga chiqishi mumkin. Innovatsiya raqamli iqtisodiyotda quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: -ishlab chiqarishda: avtomatlashtirish va robotlashtirish yordamida samaradorlikni oshiradi; -xizmat ko’rsatishda: elektron xizmatlar orqali qulaylik va tezkorlikni ta’minlaydi; -davlat boshqaruvida: “raqamli hukumat” tizimi orqali shaffoflik va samaradorlikni kuchaytiradi; -bisnesda: startap loyihalarni rivojlantirish uchun keng imkoniyat yaratadi. O’zbekistonda “Raqamli O’zbekiston-2030” strategiyasi asosida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish bo’yicha keng qamrovli islohotlar amalga oshirilmoqda. Elektron hukumat, onlayn bank tizimlari, elektron tijorat platformalari kengaymoqda. Bu jarayon innovatsion yondashuvlarsiz amalga oshishi mumkin emas. Konseptsional yondashuv: raqamli iqtisodiyot va innovatsiya Raqamli iqtisodiyot: axborot va raqamli texnologiyalar (ICT) yordamida yaratilgan mahsulot va xizmatlarning umumiy iqtisodiy faoliyati. Innovatsiya: yangi yoki sezilarli darajada yaxshilangan mahsulot, xizmat, jarayon yoki tashkilot usulini joriy etish. Aloqa: Raqamli iqtisodiyot innovatsiyalarni joriy etish uchun infrastruktura va bozor maydonchasini yaratadi; innovatsiyalar esa raqamli imkoniyatlardan foydalanib yangi qiymat yaratadi. So’nggi yillarda iqtisodiyotni rivojlantirishda ilg’or texnologiyalar va innovatsiyaning ahamiyati oshib bormoqda. Innovatsion rivojlanish va iqtisodiyot sohasida bir qancha 607 Vol. 5, No. 10 – Special Issue, Part 2 (EJSSPC) ISSN: 2181-2888 HZTTRMY HOZIRGI ZAMON TA’LIM-TARBIYA TIZIMINI RIVOJLANTIRISH: MUAMMO VA YECHIMLAR” XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA DENOV, 16-OKTABR 2025 YIL in-academy.uz olamshumul o’zgarishlar amalga oshirilayotgan bir davrda raqamli iqtisodiyot va u bilan bog’liq bo’lgan bir qancha ilg’or raqamli texnologiyalar kundalik hayotimizga shiddat bilan kirib kelmoqda. Raqamli iqtisodiyotdagi innovatsiyalar iqlim o’garishi sog’liqni saqlashdan foydalanish, ta’limni tengligi va ijtimoiy inklyuziya kabi global muammolarni hal qilishda muhim rol o’ynaydi. Elektron sog’liqni saqlash va teletibbiyotdan tortib,aqlli shaharlar va barqaror energiya yechimlarigacha,raqamli innovatsiyalar yanada mustahkam,inklyuziv va barqaror jamiyatlarni qurish uchun transformativ imkoniyatlarni taklif etadi. Innovatsiyaning iqtisodiyotga ta’siri: Bozor kengayishi va eksport imkoni-raqamli mahsulotlar va xizmatlar xalqaro bozorlarga tezroq chiqadi; Bandlik va mehnat bozori transformatsiyasi-ayrim ishlar kamayadi, yuqori malakali IT va innovatsiyalarni boshqarish sohalarida talab ortadi; Davlat boshqaruvi va shaffoflik-e-hukumat va ochiq ma’lumotlar korrupsiya va byurokratiyani kamaytiradi. O’zbekiston kontekstida amaliy tavsiyalar: -Milliy strategiyalarning amaliy ijrosini tezlashtirish: mahalliy startap ekotizimini rivojlantirish, akademiya-sanoat aloqalarini mustahkamlash; -Raqamli ko’nikmalarni maktabdan boshlab kiritish va OTM lar bilan hamkorlikda reskilling markazlarini tashkil etish; -Kichik va o’rta bizneslar uchun bulutli xizmatlarga kirishni subsidiyalash orqali raqamli transformatsiyani qo’llab-quvvatlash zarur. Xulosa qilib aytganda, innovatsiyalar raqamli iqtisodiyotdagi muvaffaqiyatning asosi bo’lib, o’sish, transformatsiya va ijtimoiy taraqqiyotga turtki bo’ladi. Innovatsiyalar madaniyatini o’zlashtirib raqamli ko’nikma va imkoniyatlarga sarmoya hamda tarmoqlar bo’yicha hamkorlikni rivojlantirish orqali mamlakatlar raqamli inqilobning to’liq salohiyatini ochib, uning kuchidan inklyuziv va barqaror rivojlanish uchun foydalanishi mumkin. Innovatsiya raqamli iqtisodiyotning asosiy harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. References: 1. G’ulomov S.S va boshqalar.Raqamli iqtisodiyot va blokcheyn texnologiyalar. Toshkent, Iqtisod-moliya nashriyoti,2019-yil. 2. Abdullayev A.A va boshqalar. Raqamli iqtisodiyot asoslari. Toshkent Iqtisod-moliya nashriyoti,2020-yil. 3. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori 2020-yil.,,Raqamli O’zbekiston2030’’strategiyasi.Toshkent. 4. Ziyo.uz sayti.