Petrographic and geochemical study of Quaternary volcanic rocks in West Kohin (Kurdistan)
Abstract
Many volcanic centers in different parts of Iran and neighboring areas on the northwestern border of Iran, including eastern Turkey and Armenia, are of Plio-Quaternary age. The study area, located at the western end of the Kohin Quadrangle belonging to the Plio-Quaternary Bijar-Qorveh volcanic belt (Kurdistan), forms part of the extensive Quaternary magmatism in the Iran-Turkey Plateau. The composition of the studied volcanic rocks includes andesite, basaltic andesite, trachyte andesite, trachyte and alkali basalt. Petrographic studies show that these rocks are mainly composed of plagioclase, olivine, clinopyroxene and less hornblende and biotite. The plagioclase and pyroxene minerals have mixed zoning and sieve texture. The texture of the rock is porphyry with a fine-grained to glassy background. The chemical composition of these rocks is alkaline to high-potassium calc-alkaline and shoshonite. Based on the diagrams distinguishing the tectonic environment, the studied volcanic rocks were formed in an intraplate extensional environment.
Full text
گنس یمیشوئژ و یفارگورتپ هعلاطم یرنرتاوک یناشفشتآ یاه نیهوک برغ رد(ناتسدرک ) دنز یمیلس یلعدمحم 1* ،یلغوا یلع یجاح بابر 1 ، دیؤم نسحم 1 یریگناهجدمحا ، 1 یمنصلگ رصان ، 2 1 مولع هدکشناد ،نیمز مولع هورگناریا ، زیربت ،زیربت هاگشناد ،یعیبط 2 College of Energy and Mining Engineering of Shandong University of China *Corresponding author ([email protected]) هدیکچ م و ناریا فلتخم یاه شخب رد یناشفشتآ زکارم زا یرایسب و هیکرت قرش لماش ناریا یبرغ لامش زرم رد راوجمه قطان ویلپ نس ناتسنمرا-دنراد یرنرتاوک .یهتنم رد عقاو هعلاطم دروم هقطنم دنبرمک هب قلعتم نیهوک شوگراهچ یرتخاب هیلا راجیب رنرتاوک ـ ویلپ یناشفشتآهورق(ناتسدرک) ناریا تلاف رد یرنرتاوک عیسو مسیتامگام زا یشخب ،– یم لیکشت ار هیکرت دهد .گنس بیکرتدشاب یم تلازاب یلاکلآ و تیکارت ،تیزدنآ تیکارت ،تلازاب تیزدنآ ،تیزدنآ لماش هعلاطم دروم یناشفشتآ یاه . و نسکوریپونیلک ،نیویلا ،زلاکویژلاپ یاه یناک زا لکشتم یلصا روط هب اه گنس نیا هک دهد یم ناشن یفارگورتپ تاعلاطم دنلبنروه رتمکدنشاب یم تیتویب و .دنتسه یلابرغ تفاب و یبیکرت گنینوز یاراد نسکوریپ و زلاکویژلاپ یاه یناک . گنس تفاب دشاب یم هشیش ات زیر هناد هنیمز اب یریفروپ .کلاک ات نلاکلآ اه گنس نیا یمیش بیکرت-تسا تینوشوش و لااب میساتپ نلاکلآ . کینوتکت طیحم هدننک زیامتم یاهرادومن ساسا رب یا هحفص نورد ششک طیحم کی رد هعلاطم دروم یناشفشتآ یاهگنس ،ی دنا هدش لیکشت. هژاو یدیلک یاه :گنسجدننس نوز ،نیهوک برغ ،یرنرتاوک ،یمیشوئژ ،یناشفشتآ یاهناجریس. 1همدقم ویلپ مسیتامگام-هدرتسگ تروص هب یرنرتاوکناریا تلاف رد یازا سپ ناشفشتآ ناونع هب هیکرت یلوتانآ یحاون رد دروخرب تسا هدش تبث زاقفق و ناریا ،یقرش( لکش1 .)ویلپ مسیتامگام زا یشخب هورق قرش رد نیهوک برغ یناشفشتآ یاهگنس– یم ناتسدرک هقطنم رد ناریا برغ لامش رنرتاوک هلصاف رد و سرگاز یگدنار تازاوم هب هک دنشاب111 یلصا تسارت زا یرتمولیک هنهپ رد رد سرگاز تسا عقاو ناجریس ـ جدننس یراتخاس( لکش2 .) یاهگنس عاونا زا یتوافتم یاه نومنخر هقطنم نیا رد ینوگرگد(تسیش و تیلیف هراسخر) یبوسر ،(یراوآ تابوسر و یتیمولود یاه کهآ ) دوش یم هدهاشم یناشفشتآ و( لکش3 .) گنسهنهپ تروص هب بلغا یتلازاب یناشفشتآ یاهمنخر عافترا مک یاه رد لکش یدبنگ یناشفشتآ یاه نومنخر و هتشاد نو دنشاب یم یدیسا تابیکرت هب طوبرم هقطنم .هزادگ لیکشتیگتسکش یاه نوز اب طابترا رد یتلازاب یاه یاه هصخشم زا یکی دوش یم بوسحم یرنرتاوک مسیتامگام مهم .هزادگ نیاجریب بونج ،ناتسدرک ،ناجیابرذآ رد ناریا فلتخم یحاون رد اه کولب و دن تسا هدش شرازگ هیکرت و ناتسنمرا رد ناریا برغ لامش یاهزرم اب راوج مه یاه نیمزرس و ناریا قرش رد تول( ،لکش3 .)رد
گنس بیکرت و هتفرگ رارق یسررب دروم نیهوک برغ رد یرنرتاوک یناشفشتآ یاهگنس یمیشوئژ و یفارگورتپ شهوژپ نیا ینوتکت طیحم و ییامگام یرس ،یسانشتسا هدش نییعت اهنآ لیکشت یک. 2هقطنم یسانش نیمز گنس نیهوک برغ رد یرنرتاوک یناشفشتآ یاه(هورق قرش ) تلازاب ،تیکارت ،تیزدنآ تیکارت ،تلازاب تیزدنآ ،تیزدنآ لماش تیرفت تیلونف ،یلاکلآگنس و رادرذآ یاه-دنتسه یراوآ .تیساد هعلاطم دروم هقطنم رد تروص هب ًاتدمع اهدبنگ رد یکچوک یاه یم رهاظ نیمز حطسدنوش .یم هعلاطم دروم هقطنم رد رگید یاهدحاو هلمج زا کیساروژ نس هب ینوگرگد یاه دحاو هب ناوت یم تیلیف و تیلسا نییاپ هجرد ینوگرگد یاهگنس زا لکشتم هک درک هراشادنشاب .گنسگنس یلصا نومنخر کیئوزونس یاهیم لیکشت ار هقطنم یاهدنهد .گنسراجیب رنرتاوک ـ ویلپ یناشفشتآ دنبرمک زا یشخب هقطنم رد کیئوزونس ییامگام یاههورق لامش ردیم لیکشت ار ناریا برغدنهد .هزادگ هب ناوت یم هعلاطم دروم هقطنم رد نسویلپ یاهدحاو هلمج زا بیکرت اب یاه درک هراشا تیسادویر و تیساد ،یتیزدنآ . هب هک رگید یاهدحاو زایم هدید هعلاطم دروم هقطنم رد نسویلپ نسیم دنوش دحاو ناوت درب مان ار ییارمولگنک .هناد و بوخ یگدشدرگ یاراد بلغا ییارمولگنک دحاو نیا هب میسلک تانبرک نامیس و هتشاد طسوتم یدنب دشاب یم یگنس یازجا ةدنهد دنویپ مک رادقم .یم ،هعلاطم دروم هقطنم رد هک ییاهدحاو رگید زا یرنرتاوک یاهدحاو هب ناوت دشاب یم تلازاب و تیزدنآ بیکرت اب یناشفشتآ و یبوسر یاهدحاو لماش هک درک هراشا( لکش3 .) 3شهوژپ ماجنا شور دودح دادعت ییارحص یاه شیامیپ یط ،هعلاطم دروم هقطنم زا دوجوم تاعلاطا یروآ عمج زا سپ01 نومنخر فرعم هک هنومن علاطم دروم یاهگنسدش تشادرب دندوب ه . زا شیب01 دش هیهت یفارگورتپ تاعلاطم روظنم هب یپوکسورکیم کزان عطقم . هد دادعت دش باختنا گنس یمیش زیلانآ تهج هعلاطم دروم یاهگنس زا هنومن . هاگتسد زا هدافتسا اب یلصا رصانعXRF لدم PANalyticals Venus 200 هاگتسد طسوت یکاخ ردان و بایمک رصانع وICPOES لدمOptima Perkin Elmer 4000 Series هزادناهدش یریگدنا. 4گنس یفارگورتپهقطنم یاه دراد یتیلورکیمولایه هنیمز اب کیتیریفروپ تفاب بلغا یتلازاب تیزدنآ و تلازاب یاه هنومن .تسیرکونف و زلاکویژلاپ زا رتشیب اه مآ نوچمه نیزینمورف یاهیناک و هدوب نیویلا رتمکدنراد رارق گنس نتم رد هنادزیر تروص هب رتشیب نیویلا و نسکوریپ ،لوبیف . رد هنومن زا یخربتسا هدش لیدبت تیسگندیا هب نیویلوا اه .گنس رد هشیش تسا ناوارف اه(یتلازاب تیزدنآولایه( ) لکش0 .) ناوارف زلاکویژلاپ ،ینیزدنآ یاه گنس ردلیکشت یناک نیرتگنس هدنهد تسا .ژلاپلکش همین و رولب تشرد تروص هب زلاکوی راد یب اتدشاب یم گنینوز یاراد و هدوب یلکش .یم ناشن یلابرغ تفاب اهزلاکویژلاپ زا یخرب دنهد(امگام رد لداعت مدع رگناشن .) زا شیب هب اهریفروپ هزادنا2 یم رتم یلیمدسر .هزادنا اه هنومن زا یخرب ردم رد زلاکویژلاپ زا یفلتخم یاه هک دوش یم هدید عطق یرس تفابدهد یم ناشن ار تیا .یناکهدش هدیسکا و هتیساپا تدش هب هک لوبیفمآ عون زا نیزینمورف یاهگنس نیا رد زین دنا اه یم هدیددنوش.
5گنس یمیشوئژهقطنم یاه گنس یمیشوئژ یسررب روظنم هب هعلاطم دروم هقطنم یاه11 ریغ و ملاس هک گنس هنومنهنومن ریاس هب تبسن و دندوب هدزاوه اه گنس ریاس یارب یصخاش هدنیامن زین و دندوب هدش یناسرگد راچد رتمکیم رامش هب هقطنم یاهدندش باختنا ،دنتفر . رادومن رد Nb/Y لباقم ردZr/Ti (Pearce, 1996)گنس بیکرت ، ،تلازاب تیزدنآ ،تیزدنآ هدودحم رد هعلاطم دروم یناشفشتآ یاه رتیم رارق راد تیرفت تیلونف و یلاکلآ تلازاب ،تیکارت ،تیزدنآ تیکا دنریگ( لکش5.) گنس ییامگام یرس نییعت تهج رادومن زا نیهوک برغ یناشفشتآ یاهHasti et al., (2007) نیا رب هک دش هدافتسا کلاک و نلاکلآ هدودحم رد هعلاطم دروم یاه هنومن بیکرت ساسا-لااب میساتپ اب نلاکلآ دنوش یم عقاو یتینوشوش و( لکش6 .) رادومن رد هعلاطم دروم یاه هنومن بیکرتZr-Y (Muller and Grove, 1997) لخاد یاه تلازاب یگژیو اب قبطنم دشاب یم یا هحفص( لکش7.) 6یریگ هجیتن - ویلپ مسیتامگام-گنس عاونا لماش یبیکرت ظاحل هب یرنرتاوک ،تیزدنآ ،یتلازاب تیزدنآ یاه و تیکارت ،تیزدنآ یکارت تسا تیلونف. - گنس ییامگام یرسدشاب یم یتینوشوش و لااب میساتپ اب نلاکلآ کلاک و نلاکلآ هعلاطم دروم یکیناکلو یاه. - دنا هدش لیکشت یا هحفص لخاد یکینوتکت طیحم رد هعلاطم دروم ییامگام یاهگنس. عجارم 1م ،نادادح(1333 :)نیمز هشقن یسانش1:1110111 نیمز نامزاس ،نیهوکروشک یندعم تافاشتکا و یسانش 1Hastie, A.R. Kerr, A.C. Pearce, J.A. and Mitchell, S.F. (2007) Classification of Altered Volcanic Island Arc Rocks Using Immobile Trace Elements: Development of the Th-Co Discrimination Diagram. Journal of Petrology, 48, 2341-2357. 2Müller, D. and Groves, D.L., (1997) Potassic igneous rock and associated gold-copper mineralization. Springer International Publishing, Switzerland, 311 pp. 3Pearce, J.A., (1996) A user's guide to basalt discrimination diagram. In Bailes, A.H. Christiansen, E.H., Galley, A.G., Jenner, G.A., Keith Jeffrey D., Kerrich, R., Lentz, David R., Lesher, C.M., Lucas, Stephen B., Ludden, J.N., Pearce, J.A., Pleoquin, S.A., Stern, R. A., Stone, W.E., Syme, E.C., Swinden, H. S., Wyman, D.A., (eds.) Trace element geochemistry of volcanic rocks., applications for massive sulphide exploration, Short Course NotesGeological Association of Canada, v. 12, p.79-113. 4Winchester, J.A. and Floyd, P.A., (1997) Geochemical discrimination of different magma series and their differentiation products using immobile elements. Chemical Geology, 20(4): 325–343.
لکشاه: لکش1هنارتیدم قرش هقطنم هدش هداس یکینوتکت هشقن(زاقفق ،یلوتانآ )گنس و تاحفص زرم تیعقوم هک رخاوا یناشفشتآ یاه یم ناشن ار کیئوزونسدهد. لکش2نوزنآ یور رب هعلاطم دروم هقطنم تیعقوم و ناریا یراتخاس یاه.
لکش3نیمز هشقن ،هعلاطم دروم هقطنم یسانش( هشقن زا هتفرگرب1:111111 نیهوکنادادح1332.) لکش0تسیرکونفیناک و ژلاکویژلاپ یاهنسکوریپ ونیلک ،لوبیفمآ ،نیزینمورف یاه تلازاب نیویلوا رد نیویلا و یلفس نلاآ یاه(XPL) 5mm
لکش5تارییغت رادومن ساسا ربNb/Y لباقم رد Zr/Tiهتفرگرب زاPearce (1996) .گنس رد بلغا نیهوک برغ یناشفشتآ یاه یم رارق تیکارت و تیزدنآ یکارت ،تیزدنآ هدودحمدنریگ. لکش6ا اب ییامگام یرس نییعت رادومنهداد زا هدافتس بایمکرصانع یاه(رادومن(Hastie et al. 2007
لکش7رادومن زا هدافتسا اب هعلاطم دروم یاه هنومن یکینوتکت طیحم نییعتMuller and Groves (1997) .