O'ZBEKISTONDA SOVETLAR O'TKAZGAN MADANIY INQILOB VA UNING OQIBATLARI

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 676 O'ZBEKISTONDA SOVETLAR O'TKAZGAN MADANIY INQILOB VA UNING OQIBATLARI Raxmatullayev Umarjon Ubaydullo o‘g‘li Namangan shahar 3-maktab tarix fani o‘qituvchisi E-mail: [email protected] Annotatsiya. Ushbu maqola O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilobning mohiyati, asosiy yo‘nalishlari va ijtimoiy, madaniy hamda siyosiy oqibatlarini o‘rganishga qaratilgan. Maqolada madaniy inqilobning ta’lim, madaniyat va adabiyot sohalariga ta’siri, shuningdek, xalqning madaniy xulq-atvori va ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar. Madaniy inqilob, Sovet davri, O‘zbekiston, ta’lim, adabiyot, madaniyat, ijtimoiy o‘zgarishlar, siyosiy ta’sir. Annotation. This article examines the cultural revolution in Uzbekistan during the Soviet period, its main directions, and its social, cultural, and political consequences. The article analyzes the impact of the cultural revolution on education, culture, and literature, as well as changes in the social life of the population. Key words. Cultural revolution, Soviet period, Uzbekistan, education, literature, culture, social changes, political impact. Аннотация. Данная статья посвящена изучению культурной революции в Узбекистане в советский период, её основным направлениям и социальным, культурным и политическим последствиям. В статье рассматривается влияние культурной революции на образование, культуру и литературу, а также изменения в общественной жизни населения. Ключевые слова: Культурная революция, советский период, Узбекистан, образование, литература, культура, социальные изменения, политическое влияние. Kirish. O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob mamlakat tarixida tub ijtimoiy, siyosiy va madaniy o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan muhim jarayonlardan biridir. Madaniy inqilobning asosiy maqsadi milliy madaniyat va ta’lim tizimini markaziy sovet siyosatiga moslashtirish, eski an’anaviy tartiblarni o‘zgartirish va yangi ijtimoiy-siyosiy tuzumga mos keladigan yangi madaniy xulq-atvor shakllarini yaratishdan iborat edi. Ushbu jarayonda maktab va litseylar tashkil qilindi, o‘quv dasturlari yangilandi, yozuv va til islohotlari amalga oshirildi, shuningdek, adabiyot va san’at sohalarida ham ideologik o‘zgarishlar yuz berdi. Madaniy inqilobning ijtimoiy oqibatlari keng bo‘lib, u xalqning madaniy xabardorligini oshirish, bilim darajasini ko‘tarish va yangi ijtimoiy normalarni shakllantirishga xizmat qilgan. Shu bilan birga, an’anaviy madaniyatning ayrim jihatlari yo‘qolgan, mustaqil fikrlash cheklangan va ideologik ta’sir kuchaygan. Ushbu maqola Sovet davridagi madaniy inqilobning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlarini tahlil qilishga qaratilgan bo‘lib, uning O‘zbekiston tarixidagi o‘rnini yoritishga xizmat qiladi. O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob mamlakatning ijtimoiy, siyosiy va madaniy hayotida tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan muhim tarixiy jarayonlardan biridir. Madaniy inqilobning asosiy maqsadi milliy madaniyat va ta’lim ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 677 tizimini markaziy sovet siyosatiga moslashtirish, eski an’anaviy tartiblarni o‘zgartirish va yangi ijtimoiy-siyosiy tuzumga mos keladigan madaniy xulq-atvorni shakllantirishdan iborat edi. Shu jarayonda maktab va litseylar tashkil etilib, o‘quv dasturlari yangilandi, yozuv va til islohotlari amalga oshirildi, shuningdek, adabiyot va san’at sohalarida ham ideologik o‘zgarishlar yuz berdi. Madaniy inqilobning ijtimoiy oqibatlari keng bo‘lib, u xalqning madaniy xabardorligini oshirish, bilim darajasini ko‘tarish va yangi ijtimoiy normalarni shakllantirishga xizmat qilgan. Shu bilan birga, an’anaviy madaniyatning ayrim jihatlari yo‘qolgan, mustaqil fikrlash cheklangan va ideologik ta’sir kuchaygan. Ushbu maqola Sovet davridagi madaniy inqilobning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlarini tahlil qilishga qaratilgan bo‘lib, uning O‘zbekiston tarixidagi o‘rnini yoritishga xizmat qiladi va madaniy inqilobning turli sohalarga ta’sirini keng qamrovli o‘rganish imkonini beradi. O‘zbekistonda XX asr boshlaridan keyin amalga oshirilgan Sovetlar davri madaniy inqilobi mamlakat tarixida tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan jarayonlardan biri sifatida e’tiborga loyiqdir. Ushbu davrda Sovet hukumati tomonidan ta’lim, madaniyat, san’at, til va diniy institutlar tizimi, shuningdek, jamiyatning ijtimoiy qadriyatlari sohalarida keng qamrovli islohotlar amalga oshirilgan. Bu islohotlarning asosiy maqsadi aholining savodxonligini oshirish, madaniyat va san’atni ommalashtirish, milliy qadriyatlarni Sovet ideologiyasiga moslashtirish va jamiyatni zamonaviylashtirish edi. Shu bilan birga, madaniy inqilobning natijalari ikki tomonlama bo‘lib, bir tomondan ta’lim va san’at rivojlangan, urbanizatsiya va kollektivizm kuchaygan bo‘lsa, boshqa tomondan milliy an’ana, diniy qadriyatlar va til merosida uzilishlar yuzaga kelgan. Adabiyotlar tahlili. O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob va uning oqibatlarini o‘rganish borasida bir qator tadqiqotlar mavjud. Saidov (2010) [1] o‘z ishida madaniy inqilobning boshlanishi, maqsad va yo‘nalishlarini hamda uning ta’lim va madaniyat sohalariga ta’sirini tahlil qiladi, shuningdek, bu jarayonning ijtimoiy hayotdagi o‘rni ko‘rsatib o‘tilgan. Karimov (2012) [2] esa adabiyot va san’at sohalarida yuzaga kelgan o‘zgarishlarni yoritadi, yozuvchilar va rassomlarning ideologik yo‘nalishlarga moslashish jarayonini o‘rganadi. Toshpulatov (2015) [3] ta’lim tizimidagi islohotlar, maktab va litseylarning tashkil etilishi hamda yangi o‘quv dasturlarining xalq hayotiga ta’sirini tahlil qilgan. Rahmatov (2017) [4] madaniy inqilobning ijtimoiy hayot va an’anaviy madaniyatga ta’sirini, xalqning xulq-atvoridagi o‘zgarishlarni keng yoritadi. Islomov (2018) [5] ishida Sovet ideologiyasining milliy madaniyatga ta’siri va madaniy inqilobning siyosiy oqibatlari ko‘rsatib o‘tilgan. Abdullaev (2020) [6] adabiyot va san’at sohalaridagi o‘zgarishlarni ilmiy asosda yoritadi, madaniy inqilob natijasida shakllangan yangi estetik va ideologik tendensiyalarni tahlil qiladi. Shomurodov (2021) [7] esa madaniy inqilobning ijtimoiy transformatsiyalar, ta’lim va madaniyatga ta’sirini, uzoq muddatli oqibatlarini ko‘rsatib, bu jarayonning mamlakat tarixidagi o‘rnini yoritadi. Shu tariqa, yuqorida keltirilgan adabiyotlar O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilobning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlarini ilmiy asosda o‘rganishga xizmat qiladi. Materiallar va usullar. Tadqiqot O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilobning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlarini o‘rganishga qaratilgan bo‘lib, unda tarixiy, adabiy va madaniy manbalar asosida ilmiy tahlil amalga oshirilgan. Tadqiqot materiali sifatida arxiv hujjatlari, rasmiy statistik ma’lumotlar, Sovet davri matbuot nashrlari, shuningdek, ilmiy maqolalar va monografiyalar qo‘llanilgan. Tadqiqot metodlari tarixiy-tahliliy, solishtirma, kontseptual va ijtimoiy-tahliliy yondashuvlarni o‘z ichiga oladi. Tarixiy-tahliliy metod yordamida madaniy inqilob jarayonining bosqichlari, asosiy yo‘nalishlari va xalq hayotiga ta’siri o‘rganilgan, solishtirma metod orqali turli davrlar va mintaqalar madaniy jarayonlari taqqoslangan. Kontseptual yondashuv madaniy inqilobning ijtimoiy va siyosiy maqsadlarini aniqlashda qo‘llanilgan, ijtimoiy-tahliliy metod esa xalqning xulq-atvori va madaniy hayotdagi ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 678 o‘zgarishlarni baholash imkonini bergan. Shu tariqa, tadqiqotda tarixiy manbalarni tahlil qilish va zamonaviy metodologik yondashuvlarni qo‘llash orqali Sovetlar davridagi madaniy inqilobning keng qamrovli va chuqur tahlili amalga oshirilgan. 1-Jadval. O‘zbekistonda Sovetlar o‘tkazgan madaniy inqilob va uning oqibatlari Aspekt Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob Natija va oqibatlar Ta’lim va savodxonlik Maktablar va litseylar tashkil qilindi, barcha yoshdagilar uchun majburiy ta’lim joriy etildi. Savodxonlikni oshirish kampaniyalari olib borildi. Savodxonlik darajasi sezilarli darajada oshdi, ilm-fan va texnika rivojlandi, ammo milliy ta’lim an’analari va tiliy meros qisman yo‘qoldi. Madaniyat va san’at Teatr, kino, kutubxonalar, muzeylar tashkil etildi. Milliy san’at shakllari ham Sovet ideologiyasiga moslashtirildi. Madaniyat rivojlandi, ommaviylashdi, lekin milliy an’anaviy san’atning ayrim jihatlari yo‘qoldi, propagandaviy xususiyat kuchaydi. Din va diniy tashkilotlar Masjid va madrasalar yopildi, diniy faoliyat cheklandi. Ateizm targ‘ib qilindi. Diniy qadriyatlar zaiflashdi, aholining madaniy va ma’naviy an’analari o‘zgarishga uchradi, lekin yashirin diniy faoliyat saqlanib qoldi. Til va adabiyot Lotin alifbosiga o‘tish, keyinchalik kirill alifbosiga almashtirish. Milliy adabiyot Sovet ideologiyasi asosida rivojlantirildi. Milliy til va adabiyotning rivojlanishi ta’minlandi, lekin til va yozuvning uzluksiz merosi qisman buzildi. Ijtimoiy hayot va madaniy qadriyatlar Qishloq va shahar hayotini modernizatsiya qilish, kollektivizm va sovet madaniyati targ‘ibi. Jamiyatning urbanizatsiyasi oshdi, qadriyatlar o‘zgardi, ayrim an’anaviy jamiyat tizimi susayib ketdi. O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilobning asosiy yo‘nalishlari va uning oqibatlarini ko‘rsatadigan ikkita jadval bir-birini to‘ldiradi. Birinchi jadvalda ta’lim va savodxonlik, madaniyat va san’at, din va diniy institutlar, til va adabiyot, shuningdek ijtimoiy hayot va qadriyatlar sohalarida amalga oshirilgan chora-tadbirlar va ularning natijalari tasvirlangan. Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, Sovet davrida bepul va majburiy ta’lim tizimi joriy etilib, savodxonlik darajasi oshgan, ilm-fan va texnika rivojlanishi kuchaygan, lekin milliy ta’lim an’analari va diniy ta’lim tizimi qisman susaygan. Madaniyat sohasida teatr, kino, kutubxona va muzeylar tashkil etilib, san’at ommaviylashgan, lekin milliy badiiy merosning ayrim jihatlari yo‘qolgan. Din sohasida masjidlar va madrasalar yopilgan, ateizm targ‘ib qilingan, natijada diniy qadriyatlar zaiflashgan. Til va adabiyotda lotin alifbosidan kirill alifbosiga o‘tish va milliy adabiyotning Sovet ideologiyasiga moslashuvi til va yozuv merosida uzilishlarga sabab bo‘lgan. Ijtimoiy hayotda kollektivizm va urbanizatsiya targ‘ib qilinib, qadriyatlar o‘zgargan, an’anaviy jamiyat tizimi qisman susaygan. 2-Jadval. O‘zbekistonda Sovetlar o‘tkazgan madaniy inqilob va uning oqibatlari Soha Sovet davrida amalga oshirilgan chora-tadbirlar Oqibat va natija ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 679 Soha Sovet davrida amalga oshirilgan chora-tadbirlar Oqibat va natija Maktab va ta’lim tizimi Qishloq va shahar maktablari kengaytirildi, bepul ta’lim joriy etildi, ayollar va qizlar ta’lim olish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Ta’lim darajasi oshdi, ayollar savodxonligi kuchaydi, lekin an’anaviy oilaviy va diniy ta’lim tizimi susaydi. San’at va madaniyat Teatr, kino, estrada va musiqa rivojlantirildi, Sovet ideologiyasi asosida adabiyot va badiiy asarlar targ‘ib qilindi. Madaniyat ommaviylashdi, yangi san’at shakllari paydo bo‘ldi, lekin milliy badiiy an’analar qisman yo‘qoldi. Din va diniy institutlar Masjidlar yopildi, diniy marosimlar cheklandi, ateizm targ‘ib qilindi. Diniy hayot zaiflashdi, odamlar orasida diniy qadriyatlarning o‘rnini Sovet ideologiyasi egalladi, lekin yashirin diniy faoliyat davom etdi. Til va yozuv Lotin alifbosidan kirill alifbosiga o‘tish, milliy adabiyot Sovet propagandasi bilan uyg‘unlashtirildi. Milliy yozuv va adabiyot rivojlandi, lekin til merosi va an’anaviy yozuv tizimi qisman yo‘qolib, generatsiyalar o‘rtasida uzilish yuz berdi. Jamiyat va qadriyatlar Kollektivizm, mehnat frontlari, shaharlashuv va modernizatsiya targ‘ib qilindi. Jamiyat urbanizatsiyalashdi, qadriyatlar o‘zgardi, oilaviy va qishloq an’analari zaiflashdi, lekin mehnat va ilm-fanga qiziqish oshdi. Ikkinchi jadval esa birinchi jadvaldagi asosiy jihatlarni yanada kengaytirib, chora-tadbirlar va ularning oqibatlarini batafsilroq ko‘rsatadi. Bu jadvalda maktab va ta’lim tizimining kengayishi, ayollarning ta’lim olish imkoniyatlari, san’at va madaniyatning rivojlanishi, din va diniy institutlarning cheklanishi, til va yozuvdagi o‘zgarishlar hamda jamiyat va qadriyatlarning modernizatsiyalanishi tafsilotlari keltirilgan. Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, Sovet davri madaniy inqilobi ta’lim va san’at rivojida ijobiy natijalar keltirgan, urbanizatsiya va kollektivizmning kuchayishi jamiyatni zamonaviylashtirgan, lekin diniy qadriyatlar va milliy merosning zaiflashuvi kabi salbiy oqibatlar ham yuzaga kelgan. Shunday qilib, ikkala jadval birgalikda O‘zbekistonda Sovetlar madaniy inqilobining kompleks ta’sirini ko‘rsatadi: ijobiy jihatlar sifatida savodxonlik, san’at va madaniyat rivoji, urbanizatsiya va modernizatsiya, salbiy jihatlar sifatida esa milliy an’ana, diniy qadriyatlar va yozuv merosidagi uzilishlar ajralib turadi. Bu tahlil Sovet davri madaniy siyosatining murakkab va ikki tomonlama ta’sirini ochib beradi. Tadqiqot muhokamasi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob ijtimoiy, siyosiy va madaniy sohalarda tub o‘zgarishlarga sabab bo‘lgan. Tarixiy manbalarni tahlil qilish orqali aniqlanishicha, madaniy inqilobning asosiy yo‘nalishlari ta’lim tizimini modernizatsiya qilish, adabiyot va san’atni ideologik yo‘nalishga moslashtirish hamda xalqning ijtimoiy xulq-atvorini yangi me’yorlarga moslashtirishdan iborat bo‘lgan. Ta’lim sohasida maktab va litseylar tashkil etilishi, yangi o‘quv dasturlarining joriy etilishi va yozuv hamda til islohotlari xalqning bilim darajasini oshirishga xizmat qilgan. Shu bilan birga, madaniy inqilob adabiyot va san’at sohalarida ham o‘zgarishlarni keltirib chiqargan, yozuvchilar va rassomlar ideologik talablar asosida asarlar yaratishga majbur bo‘lgan. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, madaniy inqilob ijobiy va salbiy oqibatlarga ega bo‘lgan. Ijobiy tomonlari sifatida ommaviy ta’limning rivojlanishi, madaniy xabardorlikning oshishi va yangi ijtimoiy ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 680 normalarning shakllanishi ko‘rsatib o‘tiladi. Shu bilan birga, salbiy oqibatlar ham mavjud bo‘lib, ular orasida an’anaviy madaniyatning ayrim jihatlari yo‘qolishi, mustaqil fikrlashning cheklanishi va ideologik bosimning kuchayishi muhim rol o‘ynagan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, madaniy inqilobning ta’siri nafaqat o‘sha davr bilan cheklangan, balki keyingi davrlarda ham ijtimoiy va madaniy jarayonlarga ta’sir qilgan. Shuningdek, adabiyot va arxiv hujjatlari tahlili madaniy inqilobning turli qatlamlarga ta’sirini ko‘rsatadi: oliy ta’lim muassasalari va ilmiy markazlarda yangi ideologik yo‘nalishlar o‘rnatilgan, xalq orasida esa madaniy va ijtimoiy hayotning an’anaviy shakllari o‘zgarishga uchragan. Shu bilan birga, tadqiqotning solishtirma tahlili madaniy inqilobning mintaqaviy jihatlarini ham ko‘rsatib, uning O‘zbekiston tarixidagi o‘rnini aniqlashga yordam bergan. Umuman olganda, tadqiqot natijalari madaniy inqilobning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlarini keng qamrovli tahlil qilishga imkon berdi, u O‘zbekiston tarixidagi muhim jarayon sifatida shakllanganligini va keyingi davr madaniy jarayonlariga ta’sir ko‘rsatganligini tasdiqlaydi. Tadqiqot muhokamasida O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilobning turli sohalarga ta’siri tahlil qilinadi. Avvalo, ta’lim sohasida Sovetlar tomonidan majburiy va bepul maktab tizimi joriy etilib, savodxonlik darajasi sezilarli darajada oshgan, ayollar va qizlar uchun ta’lim olish imkoniyatlari kengaytirilgan. Bu esa jamiyatning ijtimoiy rivojlanishida muhim omil bo‘lib, ilmfan va texnikani rivojlantirishga xizmat qilgan. Shu bilan birga, an’anaviy ta’lim tizimi va diniy bilim beruvchi madrasalarning faoliyati cheklangani sababli milliy ta’lim merosi qisman susaygan. Madaniyat va san’at sohasida teatr, kino, kutubxona va muzeylarning tashkil etilishi, shuningdek, milliy san’at shakllarining Sovet ideologiyasiga moslashtirilishi orqali madaniyat ommaviylashgan, yangi san’at shakllari paydo bo‘lgan, lekin milliy badiiy an’analar qisman yo‘qolgan. Din va diniy institutlar faoliyatining cheklanishi diniy qadriyatlarning zaiflashishiga olib kelgan bo‘lsa, yashirin diniy faoliyat ham davom etgan. Til va adabiyot sohasida lotin alifbosidan kirill alifbosiga o‘tish va milliy adabiyotning Sovet propagandasi bilan uyg‘unlashuvi milliy yozuv va til merosida uzilishlar yuzaga keltirgan. Shu bilan birga, jamiyatning urbanizatsiyalashuvi, kollektivizm va modernizatsiya targ‘iboti qadriyatlar o‘zgarishiga olib kelgan, oilaviy va qishloq an’analari zaiflashgan, lekin mehnatga va ilm-fanga qiziqish kuchaygan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Sovetlar davri madaniy inqilobi ijtimoiy va madaniy rivojlanishning muhim vositasi bo‘lgan, biroq milliy an’ana, diniy qadriyatlar va yozuv merosida salbiy oqibatlar yuzaga kelgan. Xulosa. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda Sovetlar davrida amalga oshirilgan madaniy inqilob mamlakatning ijtimoiy, siyosiy va madaniy hayotiga sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Madaniy inqilob ta’lim tizimini modernizatsiya qilish, adabiyot va san’atni ideologik yo‘nalishga moslashtirish, shuningdek, xalqning ijtimoiy xulq-atvorini yangi me’yorlarga moslashtirish kabi asosiy yo‘nalishlarda amalga oshirilgan. Tadqiqot natijalari ijobiy va salbiy oqibatlarni ham aniqladi: ijobiy tomonlari sifatida ommaviy ta’limning rivojlanishi, madaniy xabardorlikning oshishi va yangi ijtimoiy normalarning shakllanishi ko‘rsatib o‘tiladi, salbiy oqibatlar esa an’anaviy madaniyatning ayrim jihatlari yo‘qolishi, mustaqil fikrlashning cheklanishi va ideologik bosimning kuchayishi bilan namoyon bo‘lgan. Shu tariqa, Sovetlar davridagi madaniy inqilob O‘zbekiston tarixida chuqur iz qoldirgan bo‘lib, uning ijtimoiy, siyosiy va madaniy oqibatlari keyingi davrlarda ham sezilarli ta’sir ko‘rsatgan. Foydalanilgan adabiyotlar 1. Saidov, A. O‘zbekistonda Sovet davridagi madaniy inqilob: tarixiy va ijtimoiy aspektlar. Toshkent: Fan, 2010. 2. Karimov, B. Sovetlar davrida O‘zbekiston adabiyoti va san’ati. Toshkent: Sharq, 2012. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 681 3. Toshpulatov, M. Ta’lim tizimidagi Sovet islohotlari va ularning ijtimoiy oqibatlari. Samarkand: Universitet nashri, 2015. 4. Rahmatov, S. Sovet davrida O‘zbekiston madaniy hayoti. Toshkent: O‘zbekiston, 2017. 5. Islomov, D. Sovet ideologiyasi va milliy madaniyat. Toshkent: Fan va Texnologiya, 2018. 6. Abdullaev, N. O‘zbek adabiyoti va madaniy o‘zgarishlar. Toshkent: Adabiyot nashriyoti, 2020. 7. Shomurodov, F. Ijtimoiy transformatsiyalar va madaniyat. Toshkent: Ilmiy nashr, 2021.